Shabdakalpadruma 244.21
Śabdakalpadruma 244.21
- Language
- Sanskrit
244.21
14
“tadṛṣṭaṃ śoṇitamaniṣṭri yamājjaḥ kaṇḍūśophadāgadāhapākāvednā janayet ||”)
śophaghnī, strī, (śophaṃ hantauti | han + ṭak
ṅīṣ |) śālaparṇī | raktapunarnavā | iti rājanirghaṇṭaḥ
śophanāśanaḥ, puṃ, (śophaṃ nāśayatīti | bandha +
ṇic + lyuḥ|) golahacaḥ | iti rājanirghaṇṭaḥ
śothanāśake, tri
śophahṛt, puṃ, (śophaṃ haratīti | ha + kvip |) mallātakaḥ | iti bhāvaprakāśaḥ | śothahārake, tri
śobhanaṃ, klī, (śobhate iti | śubha + lyuḥ |)
padmam | iti śabdacandrikā || (śubha + bhāve
lyuṭ | śubham | yathā, bhāgavate | 5|16
244.21.p1
“vyaho vateṣāṃ kimakāri śobhanaṃ
prasanna eṣāṃ sviduta svayaṃ hariḥ ||”)
śobhanaḥ, puṃ, (śubha + lyuḥ|) grahaḥ | iti dharaṇiḥ
viṣkambhādimaptaviṃśatiyogāmtargatapañcamayogaḥ
iti medinī || tatra jātaphalam
“syācchobhanaḥ śobhanayogajanmā
dakṣo vipatpratilavakṣiynaḥ
sadvrataścāruvapuḥ sudhīraḥ
saṃmānayukto manujaḥ pravīṣṇaḥ ||”
iti koṣṭhīpradīpaḥ
śobhanaḥ, tri, (śobhate iti | śubha + lyuḥ |)
sundaraḥ | iti medinī || asya paryyāyo manojñaśabde draṣṭavyaḥ
śobhanakaḥ, puṃ, (śobhate iti | śubha + lyuḥ | tataḥ
kan |) śobhāñjanakavṛkṣaḥ | iti śabdacandrikā
śobhanadravyakārake, tri
śobhanā, strī, (śobhana + ṭāp |) haridrā | gorocanā | iti rājanirghaṇṭaḥ
śobhā, strī, śobhante'nayā | (śubha + karaṇe
ghañ | ṭāp |) dauptiḥ | tatparyyāyaḥ | kāntiḥ 2
dyutiḥ 3 chaviḥ 4 | ityamaraḥ || yutī 5 ṛṣo 6
iti taṭṭīkā || abhiṣyā 7| iti jaṭādharaḥ
śubhā 8 bhāḥ 6 śrīḥ 10 bhāsā 11 bhā 12
iti śabdaratnāvalī || suṣamā 13 chāyā 14
vibhā 15 ḍakpriyā 16 bhāmam 17 bhāsiḥ 18
kamā 16 ramā 20 | iti rājanirghaṇṭaḥ
tasyā lakṣaṇam
“sā śobhā rūpabhogādyairyat syādaṅgavibhūṣaṇam
śobhaive kāntirākhyātā manmathāpyāyanījjvalā ||”
ityujjvalanīlamaṇiḥ
gopīviśeṣaḥ | yathā, —
“dṛṣṭva śobhayā gopyā yuktañcandanakānane
sadyo macchandamāśritya tirodhānaṃ kṛtaṃ tayā
śobhā dehaṃ parityajya jagāma candramaṇḍalam
tatastasyāḥ śarīreca khigdhaṃ tejo babhūva ha
saṃvibhajya tayā dattaṃ hṛdayena vidūtayā
ratnāya kiścit svargāya kiścikāmagavāya ca
kiñcit strīṇāṃ mukhābjebhyaḥ kiñcidajāya
kiñcana
kiścit kisalayeśyaśca puṣpeṣvañcāpi kiścana
kiñcicandanapaṅkebhyastrīyebhyañcāpi kiñcana
kiścit phalebhyaḥ śasyebhyaḥ supakvebhyaśca kiñcana
kiñcinnatanalagnebhyo durvābhyaśvāpi kiñcana ||”
244.21.p2
iti brahmavaivarte prakṛtikhaṇḍe 6 adhyāyaḥ