Shabdakalpadruma 245.p1
Śabdakalpadruma 245.p1
- Language
- Sanskrit
245.p1
haridrā | gorocanā | iti rājanirghaṇṭaḥ
śobhāñjanaḥ, puṃ, (śobhaṃ ruciraṃ añjanaṃ yasmāt |)
hacaviśeṣaḥ | sajinā iti bhāṣā| tatparyyāyaḥ
priyaḥ 2 tīkṣṇagandhakaḥ3 acīyaḥ 4 mocakaḥ 5
dattakaḥ 6 tīkṣṇagandhaḥ 7 sutīkṣṇaḥ 8 ghanapallavaḥ 8 śvetamaricaḥ 6 | iti jaṭādharaḥ
tīkṣṇaḥ 10 gandhaḥ 11 gandhakaḥ 12 kācoṣṇaḥ 13
āñjīvaḥ 14 subhāñjanaḥ 15 strīpiśitāhārī 16
draviṇaprāśanaḥ 17| iti śabdaratnāvalī
kṛṣṇagandhā 18 mūlakavarṇo 16 | iti ratnamālā
nīlapriyaḥ 20 janapriyaḥ 21 sukhamodaḥ 22
kṛṣṇapriyaḥ 23 cakṣuṣyaḥ 24 rucirañjanaḥ 25
asya guṇāḥ | tīkṣṇatvam | kaṭutvam | svādutvam | uṣṇatvam | picchilatvam | jantuvātāgniśūlanāśisvam | cakṣurhitatvam | rocanatvañca
iti rājanirghaṇṭaḥ | api ca
“śobhāñjanaḥ kaṭūktiktaḥ śothavidradhigulmahṛt |"
iti rājavallabhaḥ
anyacca | atha śobhāñjanaḥ śyāmaḥ śvetaḥ raktaśca
“śobhāñjanapriyūto kṣaṇagandhākṣobhavamocakāḥ
tadbījaṃ śvetamaricaṃ madhuśigruḥ salohitaḥ
śigruḥ kaṭuḥ kaṭuḥ pāke tīkṣṇoṣṇo madhuro laghuḥ
dīpano rocano rūkṣaḥ cārastiktī vidāhakṛt
saṃgrāhī śukralo hṛdyaḥ pittaraktaprakopakaḥ
cakṣuṣyaḥ kaphavātaghno vidradhyaśvayathukṛmīn
medo'pacīviṣaplīhagulma gaṇḍavraṇān haret
śvetaḥ proktaguṇo jñeyo viśeṣāddāhakṛdbhavet
plīhānaṃ vidradhiṃ hanti vraṇaghnaḥ pittaraktakṛt
madhuśigruḥ proktaguṇo viśeṣāddīpanaḥ saraḥ
priyuvalkalapatrāṇāṃ svarasaḥ paramākṣijit
cakṣuṣyaṃ śigrujaṃ bījaṃ tīkṣṇoṣṇaṃ viṣanāśanam
maṅgatvaṃ kaphavātaghnaṃ tannasyena śiro'rttinut
śigruśākaṃ himaṃ svādu cakṣuṣyaṃ vātapittakṛt
vṛṃhāṇaṃ śukralaṃ cityaṃ rucyaṃ mandāgnidoṣanut ||”
asya puṣpaguṇāḥ
“śigroḥ puṣpaṃ kaṭu tiktañcoṣṇaṃ jñāyuśothanut
kṛmighnaṃ kaphavātaghnaṃ vidradhiśrohagulmajit ||”
asya phalaguṇāḥ
“śobhāñjanaphalaṃ svādu kaṣāyaṃ kaphapittanut
mūlakuṣṭhacayaśvāsagulmahṛt dīpanaṃ param ||”
Linked texts (1)
- Kaiyadevanighaṇṭu (Pathyāpathyavibodhaka) — Kaiyadeva, Sanskrit