Shabdakalpadruma 284.1

284.1

śrutivarjitaḥ, tri, (śrutyā varjitaḥ |) vadhiraḥ
iti jaṭādharaḥ || vedarahitaśca
śrutivedhaḥ, puṃ, (śruteḥ karṇasya vedho yatra |) karṇavedhaḥ| tasya vihitakālo yathā dīpikāyām
“no janbhendumamāsahavyaravijacyājāṣṭamutrāṇave
rākto'keṃ bahuyugmaviṣṇuḍume khānuttare'hillave
pauṣṇe khāyavidhīyate'haṭakateḥ pāpe'kṣajābhārinerījī'mbe śrutivedha ratnavitate jaye tu kāje
śubhe ||”
iti jyotiṣatattvam
anyañca | tatra tithayaḥ riktābhinnāḥ praśastāḥ
vārāḥ hahaspatibudhaśukrāṇāṃ praśastāḥ | nakṣacāṇi aśvinī revatī istā citrā punarvvasudhaniṣṭhā svātiśiraḥ puṣyaḥ śravaṇāturādhā uttaraphalgunī uttarāṣār̤hā uttarabhādrapadasvātī
lagnāni vṛṣatulādhanurmīnasaṃjñakāni | ayugmavarṣe | janmamāsacevapauṣādyāyavyabhidramāsāḥ
praśastāḥ | śuklapace candratārādiśuddhau hariśayanabhinnakāle kālaśuddhau śrutivedhaḥ kāryyaḥ
iti jyotim
śrutisphoṭā, strī, (śrutau sphoṭayatīti | sphuṭa +
aṇ | ṭāp |) karṇasphoṭā latā | iti rājanirghaṇṭaḥ
śruvaḥ, puṃ, (śru+kaḥ |) yāgaḥ | iti jaṭādharaḥ
suve, klī | iti kecit
śruvā, khī, mūrvvā | iti rājanirghaṇṭaḥ
śruvāhvayaḥ, puṃ, viṅkaṅkaṭavṛkṣaḥ| iti rājanirghaṇṭaḥ
śrer̤hī, kho, aṅkaviśeṣaḥ | bhinnaṃ bhinnaṃ yatkiścidanrayādikameko kriyate tadgananāyāḥ śrer̤hī| mitraprāyatvātragaṇanā nagaraprārambhaḥ śreṭovyavahāraḥ
iti sumīśvaragaṇakakṛtalīlāvatīṭīkā | asyālakṣaṇaṃ yathā | atha śrer̤hīvyavahāre karaṇasutram
“tvekapadaprapannāṅkasaṃyaikāvyaṅgutiḥ kila saṃkalitākhyā
sā higutena padena vinighnī
syāt trihṛtā kija saṃkalitekyam ||”
udāharaṇam
“ekādīnāṃ navāntānāṃ pṛthak saṃkalitāni me
teṣāṃ saṃkalitekyañca pracakṣva gaṇaka drutam ||”
nyāsaḥ