Shabdakalpadruma 476.p1

476.p1

sahyā 5 sarpa kaṅkālī 6 viṣanāśinī 7 | iti
śabdacandrikā
sarpasatre samiddhāmau dahyamānān mahoragān
dṛṣṭvendraṃ bhayasaṃvignastakṣakaḥ śaraṇaṃ yayau
apaśyaṃstakṣakaṃ tatra rājā pārīkṣito dvijān
uvāca takṣakaḥ kasmānna dahetoragodhamaḥ
taṃ gopāyati rājendra śakraḥ śaraṇamāgatam
tena saṃstambhitaḥ sarpastasmātnāgnau patatyasau
pārīcita iti śrutvā prāñjaliṃrja udāradhīḥ
sahendrastakṣako vipra! nāgnau kimiti pātyate
tacchrutvā juhuvurviprāḥ sahendraṃ takṣakaṃ makhe
tañcakāya patatyevaṃ sahendreṇa sahastataḥ
iti brahmoditācepaḥ sthānādindraḥ pracālitaḥ
babhūva saṃbhrāntamatiḥ savimānaḥ satakṣakaḥ
taṃ patantaṃ vimānena saha tacakamambarāt
vilokyaṅgirasaḥ prāha rājānaṃ taṃ dṛhaspatiḥ
naiṣa tvayā manuṣmendra vadhamarhati sarparāṭ
anena pītamamṛtamathavā yajarāmaraḥ
jīvitaṃ maraṇaṃ jantorgatiḥ sve naiva kammaṇā
rājaṃstato'nyo nāstyasya pradātā sukhaduḥkhayoḥ
sarpacorāgnirugbhyaśca juguṣṭhe vyādhyādibhirnṛpa
pañcatvamicchate janturbhuṅkte dhārāsvakam karmma tat
tasmāt satramidaṃ rājan saṃkhyaiyatāmivārikam
sarpā anāgaso dagdhā janedṛṣṭaṃ hi bhujyate
ityuktaḥ sa tathetyāha maharṣerbhāṣyan vacaḥ
satkattvāduparataḥ pūjayāmāsa vākpatim ||”
(jaratkārūputrasyāstīkasya vacanādeva janamejayaḥ
sarpasatrāt virarāmiti purāṇāntaramatam || )
sarpasattā, [n] puṃ, (sarpastvamasyāstīti | iniḥ|)
janamejayarājaḥ | iti śabdaratnāvalī
sarpasahā, strī, (sarpaṃ sahate iti | saha + ac |)
sarpakālobhedaḥ | iti ratnamālā
sarpaha|, [n] puṃ, (sarpaṃ hantīti | han + kvip|)
nakulaḥ | iti hemacandraḥ
sarpākṣaṃ, klī, (sarpasya acīva aṅgaṃ yasya | ṣac |)
rudrākṣam | iti rājanirghaṇṭaḥ
sarpākṣī, strī, (sarpasya acīva puṣpaṃ yasyāḥ| ṣac
ṅīṣ | ) gandhanākulī | iti rājanirghaṇṭaḥ
vṛkṣaviśeṣaḥ | sahacarī iti gaṇḍinī iti ca
hindi bhāṣā | tatparyyāyaḥ| gaṇḍālī 2 nāṅgokalāpakaḥ 3 | asya guṇāḥ | kaṭutvam | tiktatvam | uṣṇatvam | kamināśitvam | dṛṣṭikondukamarpāṇāṃ viṣanāśitvam | vraṇaropaṇatvañca