Shabdakalpadruma 766.p1

766.p1

sūta uvāca
“evameṣa mahādevī devadevaḥ pitāmahaḥ
karoti niyataṃ kālaṃ kālātmā hyīśvaro tanuḥ
tasya ye raśmayo viprāḥ sarvvalokapradīpakāḥ
teṣāṃ śreṣṭhāḥ punaḥ sapta raśmayo vṛṣṭayonayaḥ
susumno harikeśaśca viśvakarmā tathaiva ca
viśvavyacāḥ punaścānyaḥ sampadasurataḥ paraḥ
arvāgvasuriti khyātaḥ svarājaścaḥ prakīrttitaḥ
susumnaḥ sūryyaraśmistu puṣṇāti śiśiradyutim
tiryyagūrddhapracāro'sau susumnaḥ parigīyate
harikeśastu yaḥ prokto raśmirnakṣatrapoṣakaḥ
viśvakarmā tathā raśmirbudhaṃ puṣṇāti sarvvadā
viśvavyacāstu yo raśmiḥ śukaṃ puṣṇāti nityadā
sampadvasuriti khyātaḥ sa puṣṇāti ca lohitam
bṛhaspatiṃ prapuṣṇāti raśmirarvāgvasuḥ prabhoḥ
śanaiśvaraṃ prapuṣṇāti saptamaśca svarāṭ tathā
evaṃ sūryyaprabhāveṇa sarvvā nakṣatratārakāḥ
varddhante varddhitā nityaṃ niyamyapyāyayanti ca
divyānāṃ pārthivānāñca naiśānāñcaiva sarvvaśaḥ
ādānāditthamādityastejasā tamasāṃ prabhuḥ
ādatte sa tu nār̤īnāṃ sahasreṇa samantataḥ
nādeyāṃścaiva sāmudrān kūpyāṃścaiva sahasraśaḥ
sthāvarān jaṅgamāṃścaiva yacca kukṣyādikaṃ payaḥ
tasya raśmisahasrantu gotavarṣāṇāniraśvam
tāsāṃ catasrata nāḍyo varṣante citramṛttayaḥ
kundanātha va yāhyāśca kotanā hyakanāstathā
amṛtā nāma tāḥ sarvvā raśmayo hyabhisarjjanāḥ
himodvahāya tāmrasyo raśmayāstraśataṃ punaḥ
raśmayo medhya peṣyañca kādibhyo himamarjyanāḥ
candrāstā nāmataḥ sarvvāḥ pītābhāḥ svargabhastayaḥ
śukrāśca kakubhaścaiva gāvo viśvabhṛtastathā
śukrāstā nāmataḥ sarvvāścāviddhā gharmmasañjane
samaṃ vibhartti tābhiḥ sa manuṣyapiṭadevatāḥ
manuṣyānīṣadhenaiṣṭha svadhayā ca pitṛnapi
amṛtena surān sarvvān ttisrastrīṃstarpayatyasau
vamante graiṣmike caiva śataḥ santapati tribhiḥ
śaradyapi ca varṣāsu caturbhiḥ sampravarṣati
hemante śiśire caiva himamutsṛjati tribhiḥ
varuṇo māghamāse tu sūryyaḥ pūṣā tu phālgune
caitre māsi bhaveddhīśo dhātā vaiśākhatāpanaḥ
jyeṣṭhamūle bhavedindra āpāḍhaṃ savitā raviḥ
vivasvān śrāvaṇe māsi proṣṭhapadyāṃ bhagaḥ smṛtaḥ
paryyanyā'śvayuji tvaṣṭā kārttike māsi bhāskaraḥ
mārgaśīrṣe bhavenmitraḥ pauṣe viṣṇuḥ sanātanaḥ
akṣaraśmisahasrāṇi varuṇasyārkakarmmaṇa
ṣaḍbhiḥ sahasraiḥ pūṣā tu devāṃsuptasabhastathā
dhātāṣṭabhiḥ sahasraistu naryyabhastu śatakratuḥ
vivasvān daśabhiḥ pāti pātyakādaśabhirbhagaḥ
saptabhistapate mitrastvaṣṭā cevāṣṭabhistapeta
paryyamā daśabhiḥ pāti paryyanyo navabhistapet
ṣaḍbho raśmisahasraistu mitrastvapatiṃ viśvadhṛk
vasantai kapilaḥ sūryyo yoṣe kāñcanasaprabhaḥ
śveto varṣāsu varṇaina pāṇḍaraḥ śaradi prabhuḥ
hemante tāmravarṇaḥ syāt śiśire lohito raviḥ
auṣadhīṣu balaṃ dhante svadhāmapi pitṛṣvatha
sūryyo'maratvamamṛtetayaṃ triṣu niyacchati
panthe cāṭau grahā jñeyāḥ sūryye cādhiṣṭhitā
dvijāḥ
candramāḥ somaputraśca śukraścaiva bṛhaspatiḥ
bhomo bhānustathā rāhuḥ ketumānapi cāṣṭamaḥ
sarvve bhruve viruddhā vaiyaṅgāste vātaraśmibhiḥ
bhrāmyamāṇā yathāyogaṃ bhramantyanu divākaram
bhalātacakravadyānti vātacakre ritā dvijāḥ
yasmādvahanti tān vāyūḥ pravahastena vai smṛtaḥ
rayaśśika cakraḥ somasya kundābhāstasya vājinaḥ
vāmadakṣiṇato yuktā daśa tena niśākaraḥ
vīthyāśrayāṇi carati nakṣatrāṇi raviyathā
krāmannaṣṭau ca viprendrā dhruvādhārāṇi sarvvadā
sa somaḥ śuklapakṣe tu bhāskare parataṣṭhita
āpūyyaṃnte paro'syāntaḥ satataṃ divasakramāt
coṣṭipti taṃ suraiḥ somamāpyāyayati nityadā
ekena raśminā viprāḥ susumnākhyena bhāskaraḥ
eṣā sūryyasya vīryeṇa somasyāpyāyitā tanuḥ
paurṇamāsyāṃ sa dṛśyeta sampūrṇo divasakramāt
saṃpūrṇamaddha māsena taṃ somamamṛtātakam
pibanti devatā viprā yatastai'mṛtabhojanāḥ
tataḥ pañcadaśe bhāge kiñcicchiṣṭe kalātmake
aparāhne pitṛṇāṃ sa jaghanyāṃ paryyupāsate
pibanti dvi phalaṃ kālaṃ śiṣṭā tasya kalā tu yā
svadhāsūnamayoṃ puṇyāṃ tāmindosmṛtālikām
niḥsṛtaṃ tadamāvāsyāṃ garbhātsvabhyaḥ svadhāmṛtam
māmahassimavāpyāthā pitaraḥ manti nirvṛtāḥ
na somasya vināśaḥ syāt sudhā devaistu pīyate
evaṃ sūryyanimitto'sya cayo vṛddhiśca manmathāḥ ||”