Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 84.4-3

Śabdakalpadruma 84.4-3

Language
Sanskrit

84.4-3

iti phak |) vyākaraṇāṅgāntargataśrābdikaviśeṣaḥ | yathā, —
“indraścandraḥ kāśakṛtsnā piśalī śākaṭāyanaḥ
pāṇinyamarajainendrā jayantyaṣṭādiśābdikāḥ ||”
iti kavikalpadrumaḥ
( asyatu nāmamātraṃ dhātunighnamāha | yathā,
kānte vye luptamu uṇādayo bahulamiti pratyaya
strilocanaḥ
“nāma ca dhātujamāha nirukte
vyākaraṇe śakaṭasya ca tokaḥ
yanna padārthāvayavaprasaktaṃ
pratyayataḥ prakṛteśca tadūhām ||”)
śākaṭikaḥ, [tri, śakaṭagāmī | śakaṭena gacchatotyarthe ṭhakapratyayena niṣpannametat | iti siddhāntakaumudī || (yathā, bṛhatsaṃhitāyām | 10

84.4-3.p1

“rohiṇyāṃ kośala mallakāśipāñcālaśākaṭikāḥ ||”)
śākaṭīnaḥ, puṃ, viśatitulāparimāṇam | tatparyyāyaḥ | bhāraḥ 2 vyācitaḥ 3 śakṭaḥ 4
śūlāṭaḥ 5 | iti hemacandraḥ
śākataruḥ, puṃ, (śākākhyastaraḥ |) śākavṛkṣaḥ
iti śabdamālā || śāgauna iti hindī bhāṣā
śākapatraḥ, puṃ, śigruḥ | iti rājanirghaṇṭaḥ
śākavāleyaḥ, puṃ, brahmayaṣṭiḥ | iti śabdaratnāvalī
śākambharī, strī, (śākena bibhartti | bhṛ+ khaś
ṅīṣ |) durgā | yathā, —
“tato'hamakhilaṃ lokamātmadehasamudbhavaiḥ
bhariṣyāmi surāḥ śākairāvṛṣṭeḥ prāṇadhārakaiḥ
śākambharīti vikhyātiṃ tadā yāsyāmyahaṃ bhuvi
tatraiva ca vadhiṣyāmi durgamākhyaṃ mahāsuram ||”
iti mārkaṇḍeyapurāṇe nārāyaṇostutiḥ
api ca
“bhūyaḥ surāṣṭraviṣaye kirāṭanānirodhtha mārībhayace samāśritā
lokān bhariṣyāmi tanūdbhavaiḥśākaistadā bhaviṣyāmi śākambharīti ||”

84.4-3.p2

iti vāmane 51 adhyāyaḥ