Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 879.14

Śabdakalpadruma 879.14

Language
Sanskrit

879.14

“citrakūṭavanasthañca kathitasvagatirguroḥ
lakṣmā niyamavyāvṛktaṃ tamanucchritasampadā ||”
sthaga, ma e saṃhato | iti kavikalpadrumaḥ || (bhvā0para0-saka0-seṭ | ) dantyādityanye | ma,
sisthagathiti | e, asthāgot | iti durgādāsaḥ
sthagaḥ, tri, (sthagati saṃhaṇoti ātmānamiti
sthaga + ac | ) dhūrttaḥ | yathā, —
“dhūrtta sthagaśca nirlajjaḥ paṭuḥ pāṭaviko'pi ca||”
iti śabdaratnāvalī trikāṇḍaśeṣañca
sthaganaṃ, klī, (sthaga + lyuṭ |) apavāraṇam
yathā, —
“vyavadhānaṃ tirodhānamantarddhi khvapavāraṇam
chādanaṃ vyavadhāntarvyāpidhānasthaganāni ca ||”
iti hemacandraḥ
sthagitaṃ, tri, (sthaga + ktaḥ |) tirohitam
tatparyyāyaḥ | saṃvītam 2 ruddham 3 āvṛtam 4
saṃvṛtam 5 pihitam 6 channam 7 apavāritam8
antarhitam 9 tirodhānam 10 | iti hemacandraḥ || ( yathā, kirāte

879.14.p1

31
“udgatavakṣaḥ sthagitaṃ kadiṅmukho
vikṛṣṭavisphāritacāpamaṇḍalaḥ ||”)
sthago,strī, (sthagyate'nayeti | sthaga + ghañarthe kaḥ
gaurāditvāt ṅīṣ | tāmbūlapātram | pānera
vāṭā iti bhāṣā | tatparyyāyaḥ | tāmbūlakaraṅkaḥ
2 | iti hemacandraḥ
sthag, klī, gaḍḍuḥ | kuja iti bhāṣā | yathā, —
“hṛdaye te niviṣṭāstā bhūyasānyāḥ sahasraśaḥ
tadeva sthag yaddoṣaṃ raghughoṣamavāyatam
labhyārthā ca pratotā ca lepayiṣyāmi te sthag
mukhe ca tilakaṃ citraṃ jāta rūpamayaṃ śubham ||”

879.14.p2

iti rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍe 6 sargaḥ