Sudha (Ramashrama) 2
Sudhā (Rāmāśrama) 2
- Language
- Sanskrit
Contents
2.1
dyodivau dve striyāmabhraṃ vyoma puṣkaramambaram| nabho'ntarīkṣaṃ gaganamanantaṃ suravartma kham
2.2
viyadviṣṇupadaṃ vā tu puṃsyākāśavihāyasī| vihāyaso'pi nāko'pi dyurapi syāttadavyayam
2.1-2
(tārāpatho'ntarikṣaṃ ca meghādhvā ca mahābilam ||)
vihāyāḥ śakunau puṃsi gagane punapuṃsakam|| ṣoḍaśa ākāśasya
diśastu kakubhaḥ kāṣṭhā āśāśca haritaśca tāḥ
4. āśā, 5. harit
pratyekaṃ dve dve catasṛṇām
prācyavācīpratīcyastāḥ pūrvadakṣiṇapaścimāḥ
2.1-3
uttarā digudīcī syāt|.......................
ekaṃ digbhavasya
diśyaṃ tu triṣu digbhave
2.2-2
— (verse line as printed: "diśyaṃ tu triṣu digbhave¹ |")
diśāṃ patīnāmekaikam
indro vahniḥ pitṛpatirnairṛto varuṇo marut
2.3
kubera īśaḥ patayaḥ pūrnādīnāṃ diśāṃ kramāt
diggajānāmekaikam
airāvataḥ puṇḍarīko vāmanaḥ kumado'ñjanaḥ
2.4
puṣpadantaḥ sārvabhaumaḥ supratīkaśca diggajāḥ
kariṇyo'bhramu-kapilā piṅgalānupamāḥ kramāt
2.5
tāmrakarṇī śubhradantī cāṅganā cāñjanāvatī
klībāvyayaṃ tvapadiśaṃ diśormadhye vidik striyām
2.6
abhyantaraṃ tvantarālam................
cakravālaṃ tu maṇḍalam
abhraṃ megho vārivāhaḥ stanayiturbalāhakaḥ
2.7
dhārādharo jaladharastaḍitvānvārido'mbubhṛt
ghana-jīmūta-mudira-jalamugdhūmayonayaḥ
2.8
kādambinī meghamālā ..................
......................... triṣu meghabhave'bhriyam
stanitaṃ garjitaṃ meghanirghoṣo rasitādi ca
2.9
śaṃpā śatahradāhrādinyairāvatyaḥ kṣaṇaprabhā
taḍitsaudāmanīvidyuccañcalā capalā api
2.10
sphūrjathurvajranirghoṣe ......................
dve vajrāgneḥ
meghajyotiriraṃmadaḥ
dve indradhanuṣaḥ
indrāyudhaṃ śakradhanuḥ ••••••••••••••••••••••••
ekamṛjorindradhanuṣaḥ
••••••••••••••••••••••••tadeva ṛju rohitam
2.10.p1
dve vṛṣṭeḥ
vṛṣṭirvarṣam ••••••••••••••••••••••••••••
2.10.p2
dve vṛṣṭivighātasya
2.11
tadvighāte'vagrāhāvagrahau samau
dve mahāvṛṣṭeḥ
dhārāsaṃpāta āsāraḥ •••••••••••••••••
ekamambukaṇānām
•••••••••••śīkaro'mbukaṇāḥ smṛtāḥ
2.12
varṣopalastu karakā ........................
meghacchanne'hi durdinam
antardhā vyavadhā puṃsi tvantardhirapavāraṇam
2.13
apidhāna-tirodhāna-pidhānācchādanāni ca
himāṃśuścandramāścandra induḥ kumudabāndhavaḥ
2.14
vidhuḥ sudhāṃśuḥ śubhrāṃśuroṣadhīśo niśāpatiḥ
abjo jaivātṛkaḥ somo glaurmṛgāṅkaḥ kalānidhiḥ
2.15
dvijarājaḥ śaśadharo nakṣatreśaḥ kṣapākaraḥ
ekaṃ candraṣoḍaśāṃśasya
kalā tu ṣoḍaśo bhāgo·····················
dve ravicandramaṇḍalasya
·········bimbo'strī maṇḍalaṃ triṣu
2.16
catvāri khaṇḍamātrasya
bhittaṃ śakalakhaṇḍe vā puṃsyardhaḥ···········
catvāri khaṇḍamātrasya
tulyakhaṇḍadvayamadhye ekaṃ khaṇḍasya
.............................ardhaṃ same'śake
trīṇi candraprabhāyāḥ
candrikā kaumudī jyotsnā ..................
dve nairmalyasya
..............prasādastu prasannatā
2.17
ṣaṭ cihnasya
kalaṅkāṅkau lāñchanaṃ ca cihnaṃ lakṣma ca lakṣaṇam
ekamutkṛṣṭaśobhāyāḥ
suṣamā paramā śobhā ....................
............śobhā kāntirdyutiśchaviḥ
2.18
avaśyāyastu nīhārastuṣārastuhinaṃ himam
prāleyaṃ mahikā ca..........................
..................atha himānī himaṃsaṃhatiḥ
2.19
śītaṃ································
·····guṇe, tadvadarthāḥ suṣīmaḥ śiśiro jaḍaḥ
tuṣāraḥ śītalaḥ śīto himaḥ saptānyaliṅgakāḥ
2.20
dhruva auttānapādiḥ syād····················
·····················agastyaḥ kumbhasambhavaḥ
maitrāvaruṇiḥ·····························
ekamagastyapatnyāḥ
........asyaiva lopāmudrā sadharmiṇī
2.21
ṣaṭ nakṣatrasāmānyasya
nakṣatramṛkṣaṃ bhaṃ tārā tārakāpyuḍu vā striyām
ekamaśvinyādibhānām
dākṣāyaṇyo'śvinītyādi tārā:...............
……………………………aśvayugaśvinī
2.23
rādhā viśākhā……………………………
……………………puṣye tu sidhyatiṣyau……………………
mṛgaśīrṣaṃ mṛgaśirastasminnevāgrahāyaṇī
mṛgaśīrṣaśirodeśasthānāṃ pañcānāṃ svalpatārakāṇāmekam
invakāstacchirodeśe tārakā nivasanti yāḥ
2.24
nava bṛhaspateḥ
bṛhaspatiḥ surācāryo gīrpatirdhiṣaṇo guruḥ
jīva āṅgiraso vācaspatiścitraśikhaṇḍijaḥ
2.27
ṣaṭ śukrasya
śukro daityaguruḥ kāvya uśanā bhārgavaḥ kaviḥ
(1) || || śikhī
(2) || || dve ketoḥ
ekaṃ saptarṣīṇām
saptarṣayo marīcyatrimukhāścitra śikhaṇḍinaḥ
ekaṃ rāśyudayasya
rāśīnāmudayo lagnaṃ………………………
2.27-2
te tu meṣavṛṣādayaḥ
2.28
saptatriśat sūryasya
sūrasūryāryamādityadvādaśātmadivākarāḥ
bhāskarā haskarabradhnaprabhākaravibhākarāḥ
2.29
bhāsvadvivasvatsaptāśvaharidaśvoṣṇaraśmayaḥ
vikartanārkamārtaṇḍamihirāruṇapūṣaṇaḥ
2.30
dyumaṇistaraṇirmitraścitrabhānurvirocanaḥ
vibhāvasurgrahapatistviṣāṃpatiraharpatiḥ
2.31
bhānurhaṃsaḥ sahastrāṃśustapanaḥ savitā raviḥ
sūryapārśvasthānāṃ māṭharāditrayāṇāmekaikam
māṭharaḥ piṅgalo daṇḍaścaṇḍāṃśoḥ pāripārśvikāḥ
2.31-2
1. daṇḍa
2.32
pañca sūryasārathoḥ
sūryasūto'ruṇonūruḥ kāśyapirgaruḍāgrajaḥ
catvāri pariveśasya
pariveṣastu paridhirupasūryakamaṇḍale
2.34
ekādaśa prabhāyāḥ
syuḥ prabhārugrucistviḍbhābhāśchavidyutidīptayaḥ
rociḥ śocirubhe klībe·······················
viśvapāvat|| (5) || || 'bhāsa dīptau' (bhvā0 ā0 se0)| kvip (3.2.177)| bhāḥ, bhāsau| ('bhāḥ prabhāve mayūkhe ca')|| (6) || || chyati chinatti vā tamaḥ| 'kṛvighṛṣicchavi-' (u0 4.56) iti kvinnanto nipātitaḥ|| (7) || || 'ghuta dīptau' (bhvā0 ā0 se0) dyotate'nayā| 'igupadhātkit' (u0 4.120) itīn|| (8) || || dīpyate'nayā| 'dīpī dīptau' (di0 ā0 se0)| 'ktribādibhyaḥ' (vā0 3.3.94)|| (9) || || 'ruca dīptau' (bhvā0 ā0 se0)| rocate'nena| 'arciśuci-' (u0 2.108) iti isiḥ|| (10) || || 'īśucir pūtībhāve' (di0 u0 se0)| śucyati pūtībhavatyanenā| isiḥ|| (11) || || ekādaśa prabhāyāḥ
trīṇi ātapasya
prakāśo dyota ātapaḥ
2.35
catvāri īṣaduṣṇasya
koṣṇaṃ kavoṣṇaṃ mandoṣṇaṃ kaduṣṇaṃ triṣu tadvati
mandaṃ ca taduṣṇaṃ cā|| (3) || || ete guṇe klībāḥ| guṇini viśeṣyanighnaḥ|| catvāri īṣaduṣṇasya
trīṇi atyuṣṇasya
tigmaṃ tīkṣṇaṃ kharaṃ tadvat.................
dve mṛgatṛṣṇāyāḥ
...................mṛgatṛṣṇā marīcikā
2.35.p1
iti digvargaḥ
Linked texts (9)
- Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Sudhā (Bhānuji) — Bhānuji, Sanskrit
- Amarakośa Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Raghuvamśaṭīkā — Mallinātha Sūri, Sanskrit
- Śabdaratnāvalī — Mathureśa Vidyālaṅkāra 1641, Sanskrit