Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 12.1

Vācaspatya 12.1

Language
Sanskrit

12.1.1

mātṛbhede “kālī kapālabharaṇā cakāme” kumā0 6
bhīmasenasya patnībhede | “yudhiṣṭhirāt pauravyāṃ devako'tha ghaṭotkacaḥ | bhīmasenāddhiḍimbāyāṃ kālyāṃ
sarvvagatastataḥ bhāga0 6,22,24 | bhā0ā065a0 tu
“bhīmaseno'pi kāśyāṃ balandharāṃ nāmopayeme vīryya śulkāṃ,
tasyāṃ putraṃ sarvva gamutpādayāmāsa” ityuktaṃ tadekavākyāt
kāśyāmityeva pāṭhaḥ samucitaḥ gandhakālītyasya pūrdhvapadalopaḥ | kālo' dāṣakanyāyāṃ gandhakālyāṃ satyavatyām
śāntanupatnyām | “bhośccaiḥ khalu pituḥ priyacikīrṣayā satyavatīṃ mātaramudavāhayam gandhakālīmitiyāmāhuḥ”bhā0ā0
65a0|kajjala-nodhane ac gaurā0ṅīṣ|8puṣpārthāmṛta vivṛti
10rātrau 11kālāñjanāyām rājani012tayoḥ apyatvāttathātvam agniśikhābhede jaṭādharaḥ| agniśikhāśabde darśitaśāradātilakavākye etasyāḥ tacchikhāsu nāntarbhāva iti
cintyam | 13dṛṣṭikālī (vicāti) ratnamālā | 14kālarātrau yamabhaginyām tantroktāsu daśamahāvidyāsu ādyāyāṃ
15 mahāvidyāyām tatra “kālī tārā mahāvidyā
ṣor̤aśī bhuvaneśvarī, bhairavī chinnamastā ca vidyā dhūmāvatī
tathā | bagalā siddhavidyā ca mātaṅgī kamalātmikā | etā
daśa mahāvidyāḥ siddhavidyāḥ prakīrttitāḥ” tantrasā0
“kālīpūjā śrutā nātha ! bhāvāśca vividhāḥ prabho ! ”
bhairavata0 “tārāyāścaiva kālyāśca tripurāyā viśeṣataḥ
janane maraṇe caiva na tyajeyurjapārcane” tantra0
kālīka puṃstrī0 ke jale'bīkadvaya matsyaghātāya nikṣehakhāt ! kroñce vake śabdaratnā0 striyāṃ ṅīp
kālīco strī kālyā yamabhaginyā cīyate 'laṃ-cī-bā0
ādhāre ḍa gaurā0 ṅīṣ | yamavicārabhūmau striyā0
kālītanaya puṃstrī0 kālīśitaḥ prāptonayaḥ prāpaṇaṃ yasya

12.1.2

mahiṣe hemaca0 striyāṃ ṅīṣ | mahiṣasya kālyai balidānārthaṃ nīyamānatvāttathātvam | [ candane śabdaca0
kālīya na0 kālasthāne bhavam “vṛddhācchaḥ” pā0 cha | lakṣākālīyaka na0 kālīyamiva kāyati-kai-ka | kālānusāryye
sugandhikāṣṭhe (kalāmbaka ) amaraḥ
kāliya pu0kālyāyāpatyam ḍhak | 1daityabhede, kālakeye, kalāyai
1786pṛ0darśitā rakṣāsarigayai hitaṃ ḍhak | 2yatkati
kaṃ sūkṣmamāleyamādeyaṃ yakṣāt | 3kālacandane na0“āśyāmakāleyakṛtāṅgarāgām” kumā0 | kalinā dṛṣṭaṃ sāma
ḍhak | 4alidṛṣṭe sāmabhede tacca mādhyandinasavane sapramaṃ
sūktamadhikṛtya geyam | tatprakāra jaṅgagāne dṛśyaḥ
kāleyaka puṃstrī0 kalaye virodhāya sādhu kali+ḍhak saṃjñāyāṃ
ka | 1kukure tasyānyonyavirodhitvāt tathātvam striyāṃ
ṅīṣ | kāleya+svārthe saṃjñāyāṃ vā ka | 2kālīyacandane
“madhukara kula kalaṅka kālayekakusumakusumaṭuṭuṣviṣu”kāda0
3haridrāyāṃ pu0 4dāruharidrāyāṃ na0rājani0 | tatpārthe
pu0 śabdara0
kāleśa pu0 ita0 | 1sūryye tasya svagatyā kālapravartta katvāt
tathātvam | 2śive ca | 3makāravarṇe | “viṣṇurīśastatohāntaḥ kāleśaḥ pṛthivī tataḥ” śrīvidyāmantroddhāre
“kāle śomakāraḥ” tantrasā0 | kāle śarāṭo'pyatva
kālodakā na0 bhārataprasiddhe tīrthabhede | “kālodakaṃ nandikuṇḍaṃ tathā cottaramānasam” bhā0 ānu028a0
kālpa pu0 kalpe vidhau bhavaḥ aṇ | (kāṃcāikhuḍḍu) karpūre
śabdara0 | svārthe ka | tattrārthe amaraḥ
kālpanika tri0kalpanāyāḥ āgataḥ ṭañ | kalpanābhave 1kalpite,
2 āropite, ca | striyāṃ ṅīp | “iti vyutpattistu kālpanikī” nitta0
kālpasūtra tri0 kalpasūtraṃ vettyadhīte vā sūtnāntādyāṭ ṭhaki

12.1.3

prāpte “ṛkttvādirityakteḥ vyaṇ | 1kalpasūtrābhijñe
2tadadhye tari ca striyāṃ ṅīp | [vidyānāṭau
kālpika tri0 kalpayante uktāḥ ṭhañ | vedāṅgakālpaprayokte
kāvya na0 kalpameva svārthe aṇ | 1pratyuṣe hemaca0 | kālaḥprāpto'sya yat | 2prāptakāle śītādau tri0 | kāle bhavaḥ
digā0 yat | 3kālabhave tri0 tadanakṣamāse ākarṣadhārthe
uttarapadasya ādyudāttatā | tatonehā0 pāṭhāntare gole
phak | kātyāyana kālyagotrāpatye pu0 strī | [śabdara0
kālpaka na0 kāle sādhu yat svārthe ka | karpūre (kām̐cāikhuḍḍu)
kālyā strī kālaḥ garbhagṛhaṇakālaḥ prāpto'syāḥ yat | prāptagarbhagrahaṇayogyakālāyām ṛtamatẏām amaraḥ “upasaryyā
kālyāprajane” pā0 | [bhāva
kālyāeka na0 kalyāyāsta bhāvaḥ manojñā0 vuñ | kalyāṇakāva na0 kavirdevatā'sya aṇ | kavidevatāke sāmabhede | tacca
tṛtīyasavane geyārṣeyapavamānāntargatam | “ābhīpriyāṇīti” sūkte geyam | tatprakāraśca ūhagāne darśitaḥ
kāvacika na0 kavacināṃ samūhaḥ “ṭhaña kavacinaśca” pā0 ṭhañ
‘inolopaḥ | varmmadhāriṇāṃ samūhe
kāvaṭa pu0 karcaṭa+pṛṣo0 | karvaṭe halā0
kāvaṣeya pu0 yajurvedaya jñānagarbhe turākhye ṛṣibhe de | “kāvaṣeyān kāvaṣeyaḥ” śata0 10.6,5,6, turo ha kāvaṣeyaḥ
kārotyāṃ devebhyo'śvaṃ cikīrṣe” talaiva 6.5.5.15.
kāvāda pu0 kutsitaīṣadvā vādaḥ koḥ kā | vākkalahe
śabdārtha0 | [śaiśave dṛṣvādicchale trikā0
kāvāra na0 kaṃ jalamāva ṇoti kvā+vṛ-aṇ upa0sa0
kāvī strī kaveriyaṃ ghañ pratya tataḥ śārṅgara0 striyāṃ ṅīna
yalopaḥ | kavisambandhinyām striyām
kāvuka puṃstrī kutsitaḥ īṣadrā buka iva

Linked texts (4)