Buddhabhattiya 5
Buddhabhaṭṭīya 5
- Language
- Sanskrit
5.1
(sāndrendranīlamaṇi—ratā babhūva) || ?
ālāsitābjahalamuddhasanādripṛṣṭhe
śāṅgayudhāṅgarakaṇṭhakalāpapuṣpaiḥ
śuklaitaraiśca kusumargirikarṇikāyāstasyāṃ bhavanti maṇayassadṛśāvabhāsāḥ
anye prasannapayasāṃ——nidhāturambu(dvi)[svi]ṣo giriśakaṇṭhanibhāstathā'nye
nīlīrasaprabhavavanmudasannibhāśca
kecittathā samadakokilakaṇṭhabhāsaḥ
evaṃprakārā [bahavaḥ] spaṣṭavarṇa[vi] śobhinaḥ
jāyante maṇayastatra indranīlā mahāguṇāḥ
(mu)[? mṛ]tyāṣāṇasirārandhrakaratrasamusaṃyutāḥ
abhrako'lpadalacchāyāvarṇadoṣaiśca dūṣitāḥ
yasminnevaṃ vatrajante maṇayaḥ khalu bhūriyam
śāstrasaṃbodhitadhiyaḥ tanna[śaṃsanti]sūrayaḥ
dhāryamāṇasya ye dṛṣṭāḥ padmarāga[maṇerguṇāḥ]
dhāraṇādindranīlasya tānevāpnoti mānavaḥ
yathā vā padmarāgāṇāṃ jātakatritayaṃ bhavet
indranīleṣvapi tathā draṣṭavyamaviśeṣataḥ
parīkṣāpratyayā ye vai padmarāgaparīkṣaṇe
tathaiva pratyayā hi syurindranīlamaṇerapi
yāvantaśca sahaitāni padmarāgaprayogataḥ
indranīlamaṇistasmāt sahaitāni mahattaram
tathāpi na parīkṣārthaṃ guṇānāṃ vā viśuddhaye
maṇiratnaiḥ samādheyaḥ kadācidapi kaścana
agnimātraparijñānāddāhadoṣavidūṣitaḥ
so'narthāya bhavedbhartuḥ kartuḥ kārayitustathā
kāyopalakarūvyāṇāṃ samāśca sphaṭikādayaḥ
indranīlamaṇicchāyāsadṛśāstu vijātayaḥ
etena sadṛśamaṇinendranīlena gurubhāvakaṭhinabhāvāveteṣāṃ dṛśya[śye[te
kacātyathāvaduttaravivardhamāno viśeṣenendranīlo yatha........kaścit
bibhartyātāmravarṇatāmravarṇatām | (?)
lakṣaṇīyau tathā tāmrau karapūrau plāvūbhau
yasya madhyagatā bhāti nīlasyendrāyudhaprabhā
tamindranīlamityāhurmahārdha bhuvi durlabham
yastu varṇasya bhūritvāt kṣīre śataguṇe sthitam
nīlatāṃ tu nayetsarvaṃ sa mahānīla ucyate
anīlaḥ pāṇḍupāṣāṇaḥ puṣyarāgo'bhidhīyane
tameva lohitaṃ pītaṃ prāhuḥ koraṇḍakaṃ budhāḥ
ālohitamapītaṃ tu svacchakāṣāyakaṃ viduḥ
indranīlaṃ sunīlatvāt padmarāgastu lohitaḥ
ānīlaśśuklasiddhaśca maṇisomālakaḥ smṛtaḥ
eṣa varṇaprakārastu varṇavidbhirudāhṛtaḥ
yatpadmarāgasya mahāguṇasya
mūlyaṃ bhavenmāṣakamunmitasya
tadindranīlasya mahāguṇasya
suvarṇasaṃkhyātulitasya mūlyam
indranīlamahānīlapuṣyarāgaparīkṣaṇam
koraṇḍakākhyakāṣāyasomālakasamanvitam
iti indranīlaparīkṣā samāptā
atha vaiḍūryaparīkṣā
kalpāntakālakṣubhitāmburāśinihrādakalpādditijendra(vā)[nā]dāt
vaiḍūryamutpannamanekavarṇaṃ
śobhābhirāmadyuti ratnavaryam
5.2
avidūre viḍūryasya gireruttuṅgarodhasaḥ
kogacolikasīmānte maṇestasyākaro'bhavat
5.3
tatpratyayasamutthatvādākarasya mahāguṇaḥ
bhūmau ratnārpitatalo loke sa prathito'bhavat
5.4
tasyaiva dānavapaterninadānurūpaprāvṛṭpayodhararavādvasudhāṃ vibhidya
vaiḍūryaratnamaṇayo vividhāvabhāso
vahnisphuliṅganivahā iva niṣpatanti
5.6
padmarāgamupādāya maṇiśrāśi(miyi)[riha]kṣitau
sarvāṃstā varṇato bhābhirvaiḍūryamanugacchati || (?) 5
teṣāṃ pradhāne śaśikaṇṭhanīlo
yo vā bhavedvetradalaprakāśaḥ
māṣasya patrāntasamadyutirvā
nānye praśastā maṇividbhiruktāḥ
5.7
girikācaśaiśupālakakācasphaṭikāśca dhūmanirbhinnāḥ
vaiḍūryāṇāmete vijātayassannibhāssanti
5.8
lākṣāyogātkācā laghu(pālāt) [bhāvāt] śaiśupālakaṃ caiva
vidyā[ta] giriṃca dīptyā sphaṭikaṃ varṇojjvalenaiva
5.9
yadindranīlasya mahāguṇasya
suvarṇasaṃkhyākalitasya mūlyam
tadeva vaiḍūryamaṇeḥ pradiṣṭaṃ
paladvayonmāpitagauravasya
5.10
sukhopalakṣyo hi sadā vicāryo
vidhistvayaṃ śāstravidādareṇa
snehapradeho mṛdutā laghutvaṃ
vrajanti liṅgaṃ khalu sārvajātyam
5.11
upeto'pi hi varṇena dīpti(go)[śo] bhāvivarjitaḥ
mahārghaṃ na maṇiyārti prabhāvācca prahīyate
5.12
kuśalaḥ......................praijyamānāḥ
pratibaddhāḥ pratisūrya pratiyogaiḥ |(?)
guṇadoṣasamudbhavaṃ labhante
maṇayo mūlyamihāhurāāryalokāḥ
5.13
kramaśaḥ samatītya sarvaśāṇāḥ
pratibaddhāḥ kuśalena homakatrrā
yadi nāma bhavanti doṣahīnā
maṇayaḥ ṣaḍguṇamāpnuvanti mūlyam
5.14
ākarānsamatītānāmudadhestīrasaṃnidhau
mūlyametanmaṇīnāṃ tu na tu sarvatra bhūtale
Linked texts (2)
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Maṇimālā — Saurīndramohana Ṭhakkura, Sanskrit