Manilakshana 3
Maṇilakṣaṇa 3
- Language
- Sanskrit
3.1
iti vajraparīkṣā saṃpūrṇā
atha muktā
ibhāhighanamatsyānāṃ śīrṣe muktāphalodbhavaḥ
tvaksāraśuktiśaṅkhānāṃ garbhānmuktāphalodbhavaḥ
3.2
dhārādharehu jāyeta mauktikaṃ jalavindubhiḥ
durlabhaṃ tanmahāratnaṃ devaistannīyate'mbarāt
3.3
gajāhijaṃ suduṣprāpaṃ mauktikaṃ tapasā vinā
mauktika śuktijaṃ labhyamākareṣu kalau nṛbhiḥ
3.4
kukkuṭāṇḍasamaṃ vṛttaṃ mauktikaṃ nibiḍaṃ guru
ghanajaṃ bhānusaṃkāśaṃ devayogyamamānupam
3.5
kāmbhojakumbhisaṃbhūtaṃ dhātrīphalanibhaṃ samam
ātāmrapiñjaracchāyaṃ mauktikaṃ mandadīdhiti
3.6
phaṇijaṃ vartulaṃ ramyaṃ nīlacchāyāṃ mahādyuti
puṇyahīnā na paśyanti vāsukeḥ kulasaṃbhavam
3.7
kolakaṃ kolasadṛśaṃ taṃdrāsadṛśacchavi
alabhyaṃ manujai ratnaṃ mauktikaṃ puṇyavarjitaiḥ
3.8
guñjāphalasamasthaulyaṃ timijaṃ mauktikaṃ laghu
pāṭalīpuṣpasadṛśaṃ mandajā(tyo) suvartulam
3.13
vaṃśajaṃ śaśisaṅkāśaṃ kaṅkolīphalamātrakam
prāpyate bahubhiḥ puṇyaiḥ tadrakṣyaṃ vedamantrataḥ
varṣopalasamaṃ dīptyā pāñcajanyakulodbhavam
kapotāṇḍapramāṇaṃ tat kāntaṃ pāpaharaṃ śubham
śuktijaṃ tvambudhermadhye siṃhaḷe cāravāṭake
pārasīke barbare ca bhavenmuktāphalaṃ śubham
svātyāṃ sthite ravau meghairya muktā jalabindavaḥ
te śīrṇāḥ śuktibhirmuktāḥ (pītāḥ) jāyante nirmalatviṣaḥ
ra-3
sthūlā madhyāstathā sūkṣmāḥ bindumānānusārataḥ
bhavanti muktāstāsāṃ ca maulyaṃ tanmānarūpyataḥ
3.14
rukmiṇyākhyā bhavecchuktiḥ tasyāṃ jātaṃ pramauktikam
nirmalaṃ kuṅkumacchāyaṃ jātīphalasamaṃ varam
3.15
amaulyaṃ tadvinirdiṣṭaṃ ratnalakṣaṇakovidaiḥ
durlabhaṃ nṛpayogyo tat svalpabhāgyairna labhyate
3.16
susnigdhaṃ madhuracchāyaṃ mauktikaṃ siṃhalodbhavam
āravāṭasamudbhūtaṃ pītacchāyaṃ sunirmalam
3.17
pārasīkodbhavaṃ svacchaṃ sitaṃ muktāphalaṃ śubham
īṣacchyāmaṃ ca rūkṣaṃ ca mauktikaṃ barbarodbhavam
3.18
catvāraḥ syurmahādoṣāḥ ṣaṇmadhyāḥ parikīrtitāḥ
evaṃ daśa samākhyātāsteṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam
3.19
yatraikadeśasaṃlagnaṃ śuktikhaṇḍo vibhāvyate
śuktilagnaḥ samākhyātaḥ sa doṣaḥ kuṣṭhakārakaḥ
3.20
mīnalocanasaṃkāśo dṛśyate mauktike tu yaḥ
matsyākṣarassa tu doṣaḥ syātputranāśakaro dhruvam
3.26
dīptihīnaṃ gatacchāyaṃ jaraṭhaṃ tadvidurbudhāḥ
dāridryajananaṃ yasmāttasmāttatparivarjayet
mauktikaṃ vidru macchāyamatiraktaṃ vidurbudhāḥ
tasmin mandhārite mṛtyurjāyate nātra saṃśayaḥ
uparyupari tiṣṭhanti valayo yatra mauktike
trivṛtaṃ nāma tatkhyātaṃ durbhagatvavidhāyakam
avṛttaca(va)lanaṃ yattu carpaṭaṃ tannigadyate
mauktikaṃ dhriyate yena tasyākīrtirbhavetsadā
trikoṇaṃ tu samākhyātaṃ saubhāgyakṣayakārakam
dīrghaṃ yattu kṛśaṃ proktaṃ yaśovidhvaṃsakārakam
nirbhugnamekato yattu kṛśadāśrvaṃ taducyate
sadroṣaṃ mauktikaṃ nityaṃ nirudyogakaraṃ hi tat
3.27
avṛttaṃ pīṭhakopetaṃ khaṇḍasaṃbhinnarūpitam
amyaṃ guṇahīnaṃ ca svalpamaulyaṃ hi mauktikam
3.28
tārakādyutisaṅkāśaṃ sutāraṃ tannigadyate
suvṛttaṃ mauktikaṃ yatsyādguṇavattatprakīrtyate
3.29
svacchaṃ doṣavinirmuktaṃ nirmalaṃ mauktikaṃ matam
gurutvaṃ tolane yasya śaśibimbasamaṃ ca yat
3.30
vṛttaṃ rekhāvihīnaṃ tat snigdhamasphuṭitaṃ śubham
iti sarvaguṇopetaṃ mauktikaṃ yena dāryate
3.31
tasyāyurvardhane lakṣmīḥ sarvapāpaṃ praṇaśyati
caturdhā mauktikacchāyā pītā ca madhurā sitā
3.32
nīlā ceti samākhyātā ratnatattvaparīkṣakaiḥ
pītā lakṣmīpradā jñeyā madhurā buddhivardhinī
3.33
sitā yaśaskarīcchāyā nīlā saubhāgyanāśinī
māñjaliḥ procyate guñjā tāstisro rūpakaṃ bhavet
3.34
rūpakairdaśabhiḥ proktaḥ kaḷañjo nāma nāmataḥ
mānam -
kāṃsyapātradvayaṃ vṛttaṃ samānaṃ rūpamānataḥ
3.35
catuśchidrasamāyuktaṃ pratyekaṃ rajjuyantritam
daṇḍaḥ kāṃsyamayaḥ ślakṣṇaḥ dvādaśāṃgulisaṃmitaḥ
3.36
aṃśadvayasamānaśca prāntayormudrikāyutaḥ
madhye tasya prakartavyaḥ kaṇṭakaḥ kāṃsyanirmitaḥ
3.37
pañcāṃgulāttatastasya mūlacchidraṃ prakalpayet
niveśyā chidradeśe'sya śalākā'ṅgulimāṃtrakā
3.38
śalāke prāntayostasya kīlayettoraṇākṛtī
toraṇasya śiromadhye kartavyā laghumaṇḍalī
3.39
tatra rajjuṃ nivadhnīyāt tāṃ dṛṣṭvā tolayetsudhīḥ
kalañjamānakaṃ dravyamekadeśe niveśayet
3.40
anyato jalavinduṃ ca tolanārthaṃ vinikṣipet
kaṇṭake tu same jāte toraṇasya ca madhyage
3.41
tadā samaṃ vijānīyāt tolanaṃ nāma kovidaḥ
catvāri trīṇi yugmaṃ vā tathaikaṃ vā tulāsthitam
3.42
samaṃ kalañjamānena tacchreṣṭhaṃ syāttathottaram
navamātpañcamaṃ yāvat kalañjena samaṃ tu tat
3.43
tatkramāduttamaṃ jñeyaṃ mauktikaṃ ratnakovidaiḥ
caturdaśātsamārabhya daśasaṃkhyāvadhikramāt
3.44
kalañjasya samānatvāt mauktikaṃ madhyamaṃ smṛtam
ārabhya viṃśatiṃ yāvat kramātpañcadaśāvadhi
3.45
laghvyastāḥ kathitā muktāḥ maulyaṃ ca tadanukramāt
ataḥ paraṃ ca sūkṣmāṇi mauktikāni pracakṣate
3.46
tolane krama eṣa syād mūlye vā'pi nirūpitaḥ
sūkṣmāṇāṃ svalpakaṃ maulyaṃ laghūnāṃ laghumūlyakam
3.47
madhyamānāṃ madhyamaṃ mūlyaṃ gurūṇāṃ gurumūlyatā
kalañjadvayamānena yadyekaṃ mauktikaṃ bhavet
3.48
na dhāryaṃ naranāthaistat devayogyamanuttamam
utpattirākarādyāyāḥ (śca) guṇadoṣāḥ śubhāśubhāḥ
tolanaṃ maulyavinyāsaḥ kathitāssomabhūbhujā
Linked texts (2)
- Maṇimālā — Saurīndramohana Ṭhakkura, Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit