Pramāṇa · Search · About · API

Citrasutra 2

Citrasūtra 2

Language
Sanskrit

Contents

2.1

ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ
mārkaṇḍeya uvāca —
atha pratyaṅgavibhāgo bhavati | tatra dvātriṃśāṅgulapariṇāho mūrdhā | caturaṅgulocchrāyamaṣṭāṅgulaṃ
lalāṭam | śaṅkhau caturaṅgulocchrāyau | pañcāṅgulo gaṇḍau | caturaṅgulo hanuḥ | dvayaṅgulo karṇau
caturaṅgulocchrāyau karṇamadhyamaṅgulam1 tadrandhramūlāt2 pāliraniyamena | karṇasya puṭikā3 pāliḥ | nāsā
caturaṅgulā agre dvayaṅgulocchāyā trikāyāmā ca | nāsāpuṭāvaṅgulivistārau dviguṇāyāmī
nāsoṣṭhamadhyamardhāṅgulam | oṣṭhaścāṅgulaḥ | caturaṅgulāyāmamāsyam | adharo'ṅgulam | dvayaṅgulaṃ
cibukam | caturviṃśatidantāstathā4 aṣṭau daṃṣṭrāḥ | ardhāṅgulocchritā dantāḥ | aṅguladvādaśabhāgādhikā5
daṃṣṭrā | aṅgulavistṛte tryaṅgulāyāme netre | netratribhāgaṃ kṛṣṇamaṇḍalam | pañcabhāgā6 tārā | ardhāṅgulavistṛte tryaṅgulāyāme bhruvau | tayoraṅgulamantaram7 | caturaṅgulaṃ netrāntakarṇavivaram | daśāṅgulavistṛtā
grīvā ekaviṃśatyaṅgulaparīṇāhā | ṣoḍaśāṅgulaṃ stanāntaram | ṣaḍaṅgulaṃ stanajatrvantaram | ṣoḍaśa bāhumūlapariṇāhaḥ dvādaśāgre | saptāṅgulaṃ karatalaṃ pañcāṅgulaṃ vistṛtam | pañcāṅgulapramāṇā madhyamikā | tatparvadalahīnā pradeśinī | tattulyā cānāmikā | tatparihīnā kaniṣṭhikā | sarvāḥ samatribhāgaparvāḥ | parvādharddhā
nakhāḥ | tryaṅgulamaṅguṣṭho dviparvaḥ | jaṭharapariṇāho dvācatvāriṃśāṅgulaḥ8 | vedyapramāṇābhyāmaṅgulaṃ nābhiḥ
kaṭiraṣṭādaśāṅgulā vipulā | tatparidhiḥ catuścatvāriṃśat | caturaṅgulavistṛtau vṛṣaṇau | ṣaḍaṅgulaṃ
tāvatparīṇāhaṃ meḍhram | tanmadhyata ūrū caturaṅgulau | taddviguṇapariṇāhāṅgulivipule jānunī tatriguṇapariṇāhai | jaṅghāgraṃ pañcāṅgulaṃ caturdaśa pariṇāham | dvādaśāṅguladīrghau ṣaḍaṅgulavistṛtau pādau trikāyatāṅguṣṭhau | aṅguṣṭhatulyā pradeśinī | tadaṣṭāṃśonāḥ śeṣāḥ
aṅgulacaturbhāgahīno'ṅguṣṭhanakhaḥ | tadardhaṃ pramāṇaṃ pradeśinyāḥ | tadaṣṭabhāgaḥ
śeṣāṇām | sarvapādamaṅgalamaṣṭāṅgulotsedhaḥ | tryaṅgule pārṣṇī caturaṅgalocchrāyau
iti haṃsapramāṇaṃ bhavati | bhavanti cātra—
śeṣāṇāṃ pārthivandrāṇāṃ mānaṃ yuktyā prakalpayet
anenaivānusāreṇa svamānasyā Nusarat:

2.2

madhvakṣaścandragaurastu nāgarājabhujo balī
haṃsagāmī sumadhyaśca haṃsaśca sumukho bhavet

2.3

romaruddhakapolastu gajagāmī mahāmatiḥ
vṛttopacitabāhustu bhadraḥ padmanibho bhavet

2.4

mudgaśyāmastu mālavyaḥ kṛśamadhyastanucchaviḥ
ājānubāhuḥ pīnāṃso dantighoṇo mahāhanuḥ

2.5

śaradgaurastu rucakaḥ kambugrīvo mahāmatiḥ
satyastu rasikaścaiva balavāṃśca prakīrtitaḥ

2.6

raktaśyāmastu śaśakaḥ kiñcitkarburakastathā
pūrṇagaṇḍaśca caturo madhvakṣaśca prakīrtitaḥ

2.6.p1

iti śrīviṣṇudharmottare mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde citrasūtre pramāṇādhyāyo nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ || 36

Linked texts (1)