Vasturatnavali 13
Vāsturatnāvalī 13
- Language
- Sanskrit
Contents
13.2
vāstupamiti | vāstupaṃ vāstupatiṃ, gaṇanāṃ ca, nāgān sarpān, diśīśvarān
dikpatīn, karttā gṛhakarttā, balidānena santarpya pūjayitvā, sadane gṛhanirmāṇamārabhet prārabhet
athā'ntaraṃ jalānaṃ jalaplavanasthānaṃ, vā prastatanaṃ prastaranicayaparyantaṃ, api vā puruṣānāṃ
puruṣapramāṇaṃ yāvat, śalyaṃ bhūmiṃ, saṃśodhya śodhayitvā, śalyaṃ coddhṛtya utpāṭya, sadanaṃ
gṛhamārabhet
ke anusāra vāstupati, gaṇeśa, nāga, dikpāloṃ ko balidi se santuṣṭa kara gṛhapati ko bhavana
taka athavā eka puruṣa (120 aṅgula) gahirāī taka khudāī kara kṣetra ko śodhana kareṃ aura
śalya ko nikālakara hī gṛha kāryārambha karanā cāhie
anūpamanudāsināvaṃ, dhruvauṣadhivanaspatitvāt | bahirām kurvantyapahṛtaṃ pradṛśya, kaṇṭhadvākīrṇamathalu
samullonaṃ, pariharttavyamadoṣamarthāt, śākīśālivataḥ parihāya iti saṃkīrtti | yatra svayamevā'yaṃ
martya sarvasya pradakṣiṇaṃ sarvābhyaḥ pariṣṭhaḥ pratyak-stambhayorantaramannāvahannanudakam | madhyapraplave
bhūtaḥśaraṇaṃ kārayet| yadvā hi bhavati| dakṣiṇāplavo sarttā māryayenā''rtā ha bhavanti
yuvānastasyāṃ mriyantaḥ kalahinaḥ prajāvanto bhavanti| yatra sarvāḥ oṣadhayaḥ prarohanti sā
sarvasampatpradautheti ca (ā. gṛ. a. 2 khaṃ. 7)
iti jīvanāthadaivajñaviracite vāstubalāvalyāṃ śalyoddhāro'dhyāyaścaturthaḥ
dvitīya adhyāya pūrṇa huā
13.23
"iti jīvanāthadaivajñaviracite vāstubalāvalyāṃ śalyoddhāro'dhyāyaścaturthaḥ|"
Wait, does it say adhyāyaścaturthaḥ or dvitīyaḥ?
"iti jīvanāthadaivajñaviracite vāstubalāvalyāṃ śalyoddhārādhyāyadvitīyaḥ|"
"śalyoddhāro'dhyāyadvitīyaḥ" or "śalyoddhārādhyāyo dvitīyaḥ"?
Letters: "śa", "la", "", "ya", "o", "da", "", "dha", "ā", "ra", "ā", "dha", "", "ya", "ā", "ya", "o", " ", "da", "", "va", "i", "ta", "ī", "ya", "ḥ" - "śalyoddhārādhyāyo dvitīyaḥ|"
"sā sarvasampatpradeti ca (ā. gṛ. sū. 2 khaṃ. 7)"
"sarvasampatpradeti ca (ā. gṛ. sū. 2 khaṃ. 7)"
"ācāryeṇa vāstuparīkṣā ke sambandha meṃ..." or "ācārya ne..."?
Let's check: "ācāryeṇa" or "ācārya ne"?
The letters: "ā", "ca", "ā", "ra", "", "ya", "e", "ṇa" - "ācāryeṇa"!
"anūpamanudāsināvaṃ..."
"anūpamanudasinyāvaṃ, dhruvauṣadhivanaspatitvāt| bahvapāma kurvantyapahṛtaṃ pradṛśya, kaṇṭhakākīrṇamathalu..."
"bahvapāma" or "bahirāpām"?
Look at: "bahvapāma kurvantyapahṛtaṃ pradahya, kaṇṭakākīrṇamathalu" - "kaṇṭakākīrṇamatha lu" or "kaṇṭakākīrṇamatha luñca"?
"anūpamanudāsināvaṃ, dhruvauṣadhivanaspatitvāt| bahvapāma kurvantyapahṛtaṃ pradahya, kaṇṭakākīrṇamathalu
samullonaṃ, pariharttavyamadoṣamarthāt, śākīśālivataḥ parihāya iti saṃkīrtti | yatra svayamevā'yaṃ
martya sarvasya pradakṣiṇaṃ sarvābhyaḥ pariṣṭhaḥ pratyak-stambhayorantaramannāvahannanudakam | madhyapraplave
bhūtaḥśaraṇaṃ kārayet| yadvā hi bhavati| dakṣiṇāplave sarttā bhāryayenā''rttā ha bhavanti
yuvānastasyāṃ mriyantaḥ kalahinaḥ prajāvanto bhavanti| yatra sarvāḥ oṣadhayaḥ prarohanti sā
sarvasampatpradeti ca (ā. gṛ. a. 2 khaṃ. 7)"
"dakṣiṇāplave sarttā bhāryayenā''rttā ha bhavanti" - "sarttā" or "karttā"?
The loop of 'ka': "karttā"! "karttā bhāryayenā''rttā ha bhavanti"
"yuvānastasyāṃ mriyantaḥ kalahinaḥ prajāvanto bhavanti|"
"sarvasampatpradeti ca (ā. gṛ. a. 2 khaṃ. 7)" - "a. 2 khaṃ. 7" or "a. 2 khaṃ. 7"?
"iti jīvanāthadaivajñaviracite vāstubalāvalyāṃ śalyoddhārādhyāyo dvitīyaḥ|"
Wait, does it have "iti jīvanāthadaivajñaviracite vāstubalāvalyāṃ śalyoddhārādhyāyo dvitīyaḥ|"?
- vāstupaṃ gaṇanāñcaiva nāgānapi diśīśvarān
santarpya balidānena karttā sadanamārabhet
13.24
Yes, "- vāstupaṃ gaṇanāñcaiva nāgānapi diśīśvarān |"
jalānaṃ prastatanaṃ ca puruṣānāmatāmapi vā
śalyaṃ saṃśodhya coddhṛtya śalyaṃ sadanamārabhet
13.24-2
"jalāntaṃ prastarāntaṃ ca puruṣānāmatāmapi vā |"?
In the verse: "jalāntaṃ prastaratnaṃ ca" or "jalāntaṃ prastarantaṃ ca"?
"vāstupamiti | vāstupaṃ vāstupatiṃ, gaṇanāṃ ca, nāgān sarpān, diśīśvarān
dikpatīn, karttā gṛhakarttā, balidānena santarpya pūjayitvā, sadane gṛhanirmāṇamārabhet prārabhet
athā'ntaraṃ jalānaṃ jalaplavanasthānaṃ, vā prastatanaṃ prastaranicayaparyantaṃ, api vā puruṣānāṃ
puruṣapramāṇaṃ yāvat, śalyaṃ bhūmiṃ, saṃśodhya śodhayitvā, śalyaṃ coddhṛtya utpāṭya, sadanaṃ
gṛhamārabhet|"
"athā'nantaraṃ" or "athā'ntaraṃ"? "athā'nantaraṃ"
"jalāntaṃ jalaplavanasthānaṃ, vā prastarantaṃ prastaranicayaparyantaṃ, api vā puruṣānāṃ
puruṣapramāṇaṃ yāvat..."
"prastarantaṃ" - "prastarantaṃ" or "prastarāntaṃ"?
In the verse: "jalāntaṃ prastarantaṃ ca puruṣānāmatāmapi vā |"
"śalyaṃ saṃśodhya coddhṛtya śalyaṃ sadanamārabhet
13.24-3
"
Wait, is it "śalyaṃ sadanamārabhet" or "sadma sadanamārabhet"?
In verse 24: "śalyaṃ saṃśodhya coddhṛtya śalyaṃ sadanamārabhet
13.3
"
ke anusāra vāstupati, gaṇeśa, nāga, dikpāloṃ ko balidā ādi se santuṣṭa kara gṛhapati ko bhavana
Wait: "balidā ādi" or "bali ādi"?
"bali ādi se santuṣṭa kara gṛhapati ko bhavana"
taka athavā eka puruṣa (120 aṅgula) gahirāī taka khudāī kara kṣetra ko śodhana kareṃ aura
śalya ko nikālakara hī gṛha kāryārambha karanā cāhie|"
vāstubalāvalī diṅmānādhyāyaḥ 51
atha diṅmānādhyāyaḥ tṛtīyaḥ
13.1
evaṃ sthalaśuddhimabhidhāyedānīṃ dikśodhanapuraḥsarakuṇḍa-hastaprāsāda-sadanādīnāṃ dvāre kuṇḍe viśeṣamāha
diksūtre kulanāśaḥ syānmātulasyāpyadhīśataḥ
13.23-2
prāsāda iti| prāsāde devagṛhe'thavā gṛhe, (prāsādo devabhūpayornṛpāsanaḥ) sadane
sādhāraṇabhavane, alinda-prapāyāṃ (prapāpānīyaśālikāyāṃ codapātrakoṣṭha upavane), dvāre kuṇḍe,
viśeṣato diśodhanaṃ, diksūtre diṅbhrāntisati sati, kulanāśaḥ kulasya nāśaḥ syāt tasmānna
(prapāyāṃ) diśaḥ saṃśodhyaiva sarvakāryāṇi kuryāt
bhāṣā - bṛhadvāstumālā ke anusāra devālaya, rājaprasāda, havelī, gṛha, maṇḍapa,
diksphuṭa yā diṅbhrama huā to kula kā vināśa jāneṃ| ataeva inake nirmāṇa meṃ pūrva diśā
kā samyak sādhana kara lenā cāhie
viśeṣa - gṛhādi ke nirmāṇa meṃ nimnalikhita vedha hoṃ to unakā tyāgakara hī kārya
karānā cāhie - taruvedhaḥ tālavedhaḥ dṛtivedhaḥ tulāvedhaḥ yugavedhaḥ stambhavedhaḥ bhrātṛvedhaḥ
mārgavedhaḥ kūpavedhaḥ chāyāvedhaḥ jalasrāvavedhaḥ dvāravedhaḥ svayavedhaḥ koṇavedhaḥ koṇavedhaḥ
pratharmedhaḥ dīpaśalyavedhaḥ kūpavedhaḥ devakyavedhaḥ isa prakāra unnīsa prakāra ke vedha tyājya
haiṃ - talavedhaścatustālavedho dṛtivedhastathaiva ca| tulāvedhastathā yugyo bhrātṛvedhairgavedhayutaḥ
mārgavedho mārgavedhaḥ kūpavedhastathā punaḥ | chāyāvedhastathā draṣṭā svayameva tathaiva ca | koṇavedhaḥ
sarvathā koṇo jñāyatastathaiva ca | dīpaśalyaṃ ca kūpavedhaṃ ca devakyeva parikalpayet || iti vedhavicāraḥ
tathā cā'parājitapṛcchāyāṃ (52. 2-5) diṅ nirṇayo yathā -
caturasraṃ samaṃ kṛtvā dimūrda parivarjayet
1. gṛhanirmāṇam prāsādaprākārayośca (6. 3) draṣṭavye
"prāsāda iti| prāsāde devagṛhe'thavā gṛhe, (prāsādo devabhūpayornṛpāsanaḥ) sadane
sādhāraṇabhavane, alinda-prapāyāṃ (prapāpānīyaśālikāyāṃ codapātrakoṣṭha upavane), dvāre kuṇḍe,
viśeṣato diśodhanaṃ, diksūtre diṅbhrāntisati sati, kulanāśaḥ kulasya nāśaḥ syāt tasmānna
(prapāyāṃ) diśaḥ saṃśodhyaiva sarvakāryāṇi kuryāt|"
"bhāṣā - bṛhadvāstumālā ke anusāra devālaya, rājaprasāda, havelī, gṛha, maṇḍapa,
diksphuṭa yā diṅbhrama huā to kula kā vināśa jāneṃ| ataeva inake nirmāṇa meṃ pūrva diśā
kā samyak sādhana kara lenā cāhie|"
"viśeṣa - gṛhādi ke nirmāṇa meṃ nimnalikhita vedha hoṃ to unakā tyāgakara hī kārya
karānā cāhie - taruvedhaḥ tālavedhaḥ dṛtivedhaḥ tulāvedhaḥ yugavedhaḥ stambhavedhaḥ bhrātṛvedhaḥ
mārgavedhaḥ kūpavedhaḥ chāyāvedhaḥ jalasrāvavedhaḥ dvāravedhaḥ svayavedhaḥ koṇavedhaḥ koṇavedhaḥ
pratharmedhaḥ dīpaśalyavedhaḥ kūpavedhaḥ devakyavedhaḥ isa prakāra unnīsa prakāra
'prabhuḥ pañcāṅgināṃ mitraṃ deśo grāmaḥ puraṃ gṛham
ekanakṣatriyendre bharttu virūddhaṃ vairavarddhitam
13.24-4
sevyasevakayoścaikyaṃ bhuvanasyātminorapi
parasparaṃ mitrayogo prakāntāṃśo praśasyate
13.27
nakulādī
naḍī
andi
madhya
antya
ādi
kanyā nāḍī
madhya
antya
ca dhvajaḥ śreṣṭho vaiśyānāṃ vṛṣa uttamaḥ | śūdrāṇāṃ gaja evoktaḥ sarvakarmaphalapradaḥ || (dīpāṇava
athāyasaṃbhavanāmaphalamāha (17, 6)
vyayīkṛte kṣetraphale gṛhasya yuktānvitāhlādisamanvite ca
tribhirvibhakte kramaśaḥśaśāṅkaḥ syād indro yamo bhūpatirātmako'yam
13.28
dhvajādikāḥ sarvadiśi dhvaje mukhaṃ kāryaṃ harau pūrvacamatkṛtau tathā
prācyāṃ vṛṣe prāgyamayorniveśanaṃ paścādmukhe'rkasya digāditaḥ
13.29
āyanānāṃ prayojanamāha (viśvakarmāprakāśa 2, 52-61, poṣurabhāsa. 12, 5) -
svasvasthāne dhvajaḥ śreṣṭho gajaḥ siṃhastathā vṛṣaḥ
dhvajaḥ sarvagato deyo nṛpaṃ nānyatra dāpayet
13.30
vṛṣasiṃhī gajaścaiva kurūḍe koṣṭhakāstayoḥ
dviṣaḥ punaḥ prayojavyā vāpī-kūpa-saraḥsu ca
13.31
mṛgendramārute dadyāddhvajeṣu gajaṃ punaḥ
Top header: 128 vāstunāmāvalī
vṛṣaṃ bhojanāpatreṣu śayaneṣu punadhvaṃjam
13.32
aviśeṣeṣu sarveṣu gṛhabaddhopajīvinām
dhūmaṃ niyojayetkevicchranaṃ mlecchādijātiṣu
13.33
kharo veśyāgṛhe śasto gvāṅakṣāpi kuṭīṣu ca
vṛṣa-siṃha-dhvajaśrāpi prāsāda-pura-veśmasu
13.34
gajāśve vā dhvajāgye vā gajānaṃ sadanaṃ śubham
aśvālaye dhvajāye vā kharāye vṛṣabhe'pi vā
13.35
uṣṭrāṇāṃ mandire kāryaṃ gajāye vā vṛṣadhvaje
paśūnāñca vṛṣāye vā dhvajāye vā śubhapradam
13.36
śayyāsu vṛṣabhaḥ śastaḥ pīṭhe siṃhaḥ śubhapradaḥ
upānadvastravastrāṇāṃ sarveṣāṃ ca dhvajaḥ śubhaḥ
13.37
uktanāmayuktānāṃ sarveṣāṃ ca dhvajaḥ śubhaḥ
13.39
bhāṣā-apane-apane sthāna para samasta āya hālāṃki śreṣṭha hote haiṃ tathāpi dhvaja,
gajāya evaṃ dhvajāya de, aśvaśālā ke lie dhvaja, vṛṣa evaṃ kharāya deṃ| ūm̐ṭa ke lie gṛha
banānā ho to gaja, vṛṣa evaṃ dhvajāya deṃ| anya paśugṛha ho to vṛṣāya evaṃ dhvajāya deṃ
atha brāhmaṇādivarṇānāmabhi dvārānevamāha- atheveti | dvijādito
brāhmaṇādi-varṇānāmiti paścādvanmukhairvi- yathā, brāhmaṇasya paścānmukhaṃ dvāraṃ,
kṣatriyasyodaṅmukham, vaiśyasya pūrvamukham | śūdrasya dakṣiṇamukhamityarthaḥ
dakṣiṇa mukha kā dvāra apane-apane bhavana jānane cāhie| yathā brāhmaṇa ko paścimābhimukha,
Top header: vāstunirṇayādhyāyaḥ 129
īśāna dhvāṃkṣa āya pūrva. dhvaja āya agni. dhūma āya
uttara. gaja āya dakṣiṇa. siṃha āya
vāyavya khara āya paścima. vṛṣabha āya naiṛta. śvāna āya
kheṭa-kūrpaṭa-koṭeṣu vṛṣaḥ siṃho gajaḥ śubhaḥ
vāpī-kūpa-taḍāgādau gajo deyo vicakṣaṇaiḥ
13.40
prāsāde yojayet siṃhaṃ śayane caiva kuñjaram
vṛṣaṃ bhojanaśālāṃ tu dhvajākhyamudadhau (chatrādiṣu?) dhvajam
13.41
mahāsene'śvaśālāyāṃ gṛhaṃ cānyālayādinām
dhūmraṃ davāgnyāḥ śāṃtaṃ cavandhyāyājyotirai
13.42
kharo veśyāgṛhe yojyo dhvāṃkṣaḥ parivṛtairgṛhe
vṛṣaṃ siṃhaṃ gaje dadyātprasāde sura ! puraṃ mandire
13.44
vyayaṃ dairghyaṃ gṛhasyoktaṃ dvātriṃśaddhasto'dhikam
na tatra cintayedvidvān guṇānāyavyayādikān
13.45
āyavyayau māsaśuddhiṃ cintayenna mahā' tṛṇā) laye
13.56
yatheti| yatra yasmin mahārdīnaṃ madhye dvārairyodakṣato dairghya adhikaṃ tatra vidvān
āyatavyādikān guṇān na cintayet| tathā mahālaye āyavyayau māsaśuddhiṃ ca na cintayet
evaṃ rājamārgāṅguṣṭhe'pyāhaekādaśakarādūrdhvaṃ dvātriṃśaddhastakāvadhi
tāvatpadādikaṃ cintyaṃ tadūrdhvaṃ naiva cintayet
13.57
atha vyayo vicāryo vidhīyate'dhika vyayuḥ
āyavyayau bhṛśaṃ vṛddhiṃ na tṛṇāroge na kārayet
śilānyāsādi na kurvītavyāghāte purato'tha vā
13.48
āyādhikyasyaiva vṛddhiṃ hāniṃ vyardhataḥ kuryāt
punarvāpi vadhūṃ 'bhyarcite kriyat kṛtvā phalaṃ vacaḥ kṣipet
nakṣatre pariṇāhe sthirakṣaṇāṃ titiryamasamīkṣate
vāre sūryamukhaṃ syād durbalaṃ sarvadā'' kalaśīpatham
āyādhikyaṃ sukhadaṃ vyayādhikye sarvanāśaṃ syāt
viparīte tu viparīte tasmāt samyak parīkṣya kartavyam || iti
gṛheśāṃśatsurukśītāṃśoḥ keṃndreṇvaṃśake'thavā vilomato 'tīva cet
kartuḥ sthitaurna viṣṇostadūrdhve punaḥ sthite śukrerdhaḥ khairniḥ syād
13.49
nīce śatrugṛhe jīve śukre candre'thavā ravau
nirmitaṃ sadanaṃ sadyaḥ karttuḥ niḥsvatvamāpnuyāt
13.50
astago'mitra ca gṛhaiḥ prātilomyeārka śukrī
nāstidoṣaḥ sadā candre na cetkendrastha saṃsthitaḥ
13.51
gṛhālayakṣetrapraveśe ca parāśare ca candramāḥ
śubhāṃśakaiścaiṣa dhṛtye kṛtikātījakemadhi ca
13.52
yāma-doṣopabhāge to prayātā śāntikārikā
adhve pṛṣṭhe na dātavyaṃ yadīcchecchreya ātmanaḥ
13.53
mūrddhe candrasya vārttā'hya agraṃ pṛṣṭhe na śamyate
13.54
cakre saptaśalākākhye kṛttikādīni vinyaset
ṛkṣaṃ candrasya vāstośca puraḥ pṛṣṭhe ca na śubham
13.55
agrato'rkaṃ naiva gṛhaṃ pṛṣṭhe'rkaṃ kuryāt vasenna tatra na jātu kartā
patiñca hanyāditi ca pṛṣṭhagastve cayan tasmāttadāvara vindhyam
13.56-2
dhai nāgāvde haritāṃśato dhvajādināmā'paramukta yaḥ piṇḍakaḥ
tṛtī yuṇīndvakṣatanūnmaṣā hyeṣāṃ bhaveścartu supatnasaṃjño'ja
13.57-2
dikṣu pūrvāditāḥ śālāstathā dhūrddhā kṛtā gajāḥ
śālādhūrvāṅkayogebhyaḥ śailo vaiśeṣabhūṣvadikam
13.58
atha prakārāntareṇābhihitaṃ samāsātyām -
gṛhapiṇḍaṃ guṇairhatvā padacandrairbhāgamāharet
śeṣe'ṅge tu smṛtaṃ nāma dhruvādikamato budhaiḥ
13.59
'
atha tatraiva dhruvādīnāṃ nāmānyāha (tatravālāyāṃ 17, 7-8) -
dhruvaṃ ca dhānyaṃ ca jayaṃ ca nandaṃ kharaṃ ca kāntaṃ ca manoramaṃ ca
suvaktrasaṃjñaṃ khalu durmukhaṃ ca krūraṃ vivatsāṃ dhanadaṃ kṣayaṃ ca
13.60
ākrandasaṃjñaṃ vipulārthadaṃ ca saptādhikaiṣoḍaśabhiścaturbhidhānam
ityekaśālāpragṛhāṇi viddhihyasamāptasaṃsyuṇaśīlyabhūyasī
13.61
atha prastārakramamāha vṛttārkake (6, 2-3) -
pāde sarvaguṇāścāṅkaḥ savyaḥ syuryataḥ
vyatyepi tathā śeṣaṃ bhūyaḥ kuryyāttadaṃ vidhim
13.62
krame dadyād gurutvena yāvatsarvalaghurbhavet
prastāro'yaṃ samākhyātaḥ sarvacchandovidāmbidhau
13.63
evamevoktaṃ prastārajijñāsubhirādyo laghu surīśānurūpatastu yathopari
paścādbhāgādayuktañca rūpādgatānna chedanaḥ
13.65
atha durbhāgādigṛhāṇāṃ prastāraśāmina ṣoḍaśakānnāmānyāha racanāmālāyām
pradakṣiṇa samāyuktamiṣṭadaṃ vidyāllaghusthānāsampritāru
gṛhasya pūrvato'tīvabhedāstenaiva dharmavṛddhirūddhaṃ ca bhedāḥ
13.66
atha gṛhāṇāmaṣṭavargasādhanamāha-rāmasaṃjñāḥ (pratiṣṭhā0 mayūkhe0, pṛ0, 11-12) -
piṇḍe navāṅke'ṣṭagajīndranāgagaṇāgnināgerbhajite krameṇa
tithyaditi nāganāgasumanodhanāstithyaṣṭakavarṣāyuṣidhruvaṃ
13.67
āyo vāro'thako dravyamṛṇamṛkṣaṃ ca tithikṛtiḥ
āyuścātha graheṇāṃśaṃ gṛhamevaṃ pracintayet
13.68
āyādīnāṃ phalāni (śrīyajñapātra saudhe) -
ṛṇādhikatve gṛhasye (tatraiva) -
nakṣatrasya phalaṃ tu prāguktaṃ tadyathā (tatraiva) -
vipattadā vipattārā pratyariḥ pratikūlā
nidhanākhyā tārakā tu sarvadā nidhanapradā
anyathā śubhamiti kasyapaḥ (tatraiva) -
datte duḥkhaṃ hatitrervācche padaṃ yaśaḥkṣayam
āyuḥ kṣayaṃ samāśva karttubhavaudi saṃśayam
āyādīnāṃ phalāni (śrīyajñapātra saudhe) -
ṛṇādhikatve gṛhasye (tatraiva) -
nakṣatrasya phalaṃ tu prāguktaṃ tadyathā (tatraiva) -
vipattadā vipattārā pratyariḥ pratikūlā
nidhanākhyā tārakā tu sarvadā nidhanapradā
anyathā śubhamiti kasyapaḥ (tatraiva) -
datte duḥkhaṃ hatitrervācche padaṃ yaśaḥkṣayam
āyuḥ kṣayaṃ samāśva karttubhavaudi saṃśayam
atha gṛhalagne vṛścikacakraṃ rūpamantareṇa' -
vṛścikaṃ vṛṇvakāre khakhādvavavasumtanu
dhīmatsūrve sthito bhānustadādau trīṇimastake
13.69
agrapāde ca catvāri pṛṣṭhapādapi paścime
pucche trīṇi ca vikhyātaṃ kukṣau catvāri dakṣiṇe
13.70
pucche trīṇi ca vikhyātaṃ kukṣau catvāri vāmake
sukhe trīṇi ca saṃsthāpyā vāstuśāstraviśāradāḥ
13.71
śirasyāṃ rūpalābhaḥ syād dvāre'thāpapradāyinī
sthiratvaṃ paścime pāde pūrve ceṣṭaṃ dhanāgamaḥ
13.72
dakṣakukṣau jayo lābhaḥ pṛṣṭhe svāmināśanam
vāmakukṣau ca dāridryaṃ mukhe pīr̤ā nigadyate
13.73
sūrbhakṣāt tryavasāne tu trayāṇāṃ vāpuṣi kīrttitam
13.74
athaiva rāgarbhavasthāyāṃvedhaḥ (12-14) -
gṛhārambhārkaṛkṣānnakṣatraistai rgatairhato vedheṣvevaṃghāto
śūnyaṃ vedeḥ pṛṣṭhapāde sthiratvaṃ rakṣeḥ pṛṣṭe śrīvṛddhidakṣakukṣau
13.75
lābho rakṣaiḥ pṛṣṭhayoḥ svāmināśo vedairvāḥ syānvāmakukṣau suduḥkhamḥ
rakṣaiḥ pīr̤āḥ santataṃ cārdhapāpaphaṇeśe'thairvaiṣṇavaike hyasatvam
13.76
tatroktaṃ keṇāyaṇāyena (gopapraśayā, 12, 13-14) -
ravibhastāsta ceddhāni sūryāccāthavedāntagṛhyanām
daśa śeṣāṇyaniṣṭāni sānidhiṣṭavapuṣāvasti
13.77
atha rāhumukhatvena dvāranirṇayamāha -
agnicare pūrvabhāge dakṣiṇe nṛṛtatīkṣṇage
yuvāgnivare pare bhāge uttare siṃhasthiterau
13.78
yasyāṃ diśi yadā rāhuḥ sthito lokabhayaṅkaraḥ
tasyāṃ diśi tadā dvāraṃ na karttavyaṃ sudhībhiḥ
13.79
yadi kaścijanastasyāṃ dvāre cetkurute bhramāt
tada mukhyajane gehe vināśamupagacchati
13.80
atha tithivaśāt dvāraniveśamāha vyavahārasamuccaye (pīyūṣa. 12. 17) -
pūrṇimāto'ṣṭamīṃ yāvatpūrvāsyaṃ varjayed gṛham
uttarāsyaṃ na kurvīta navamyādiścaturdaśīm
13.81
amāvāsyāṣṭamīṃ yāvatpaścimāsyaṃ vivarjayet
navamyāṃ dakṣiṇāsyaṃ hi yāvacchuklacaturdaśīm
13.43
hastaśatādekonapañcāśat paścimataḥ paścimāmukhaṃ gṛhaṃ na śubhamiti| hastasaptanavabhīta: caturdiśaparyantaṃ dakṣiṇamukhaṃ gṛhaṃ na śubhamiti
nagasvādviṣu māseṣu triṣu triṣu yathākramam
pūrvādikṣuvadaḥ śiro vāstuḥ kuryācchikhāmukhaṃ gṛham
13.44-2
pratikūlamukhaṃ gehaṃ duḥkhaśokabhayapradam
sarvatomukhagehānāmeṣa doṣo na vidyate
13.45-2
vāstoḥ śirasi pṛṣṭhe ca vāmakukṣau ca pṛṣṭhataḥ
āyuṣkāmaḥ khanennaiva vāstukṣetre khanīṃḥ śubhām
13.46
tyajeddeśaṃ śirobāhī bāhro (hṛdo) stanadaśośakann
madhye nābhiṃ (kukṣiṃ!) vinānīyāttatra śaṅkaṃ niveśayet
13.47
asthirasya śiro yatra vāstostadaṇuvenakairaiḥ
devyaṃ vā vismṛtiṃ caiva kutryājjñāvipratītaskān
13.92
At top right: vāstunirṇayādhyāyaḥ 155
154 ... vāstumañjarī
vāstunirṇayādhyāyaḥ ... 155
1 'atha pūrvaṇataḥ paścātkṛtvā pradakṣiṇā| aṅguṣṭhena ca maṇina kalāśanakhamuktiḥ ||' iti pāṭhaḥ
aṅguṣṭhena vā maṇinā kaśāstanakhamuktiḥ
13.90
atha rekhākaraṇaprakāraṃ lallācāryaḥ (tantre pṛ. 167, 3) -
bhāṣā -
aṣṭau ca tṛtīyāmaṇḍalamubhayataḥ
tanmadhyakāṣṭhalakṣaṇabhedaṃ viṣṇvaṃśakam
śaṅkuṃ tridhā vibhajyādau caturastraṃ tataḥ param
13.89
raktacandanapālāśakhadirādyaiḥ praśastaviśākhajam
13.93
vidyādinā śaṅkumānaṃ svāṅguladvādaśāṅgulam
syāccaturviṃśatyaṅgulo vipra 28 dvādaśāṅgulaḥ 16 kramāt
atha śaṅkulakṣaṇamāha rājamārtaṇḍe (jyotirnibandhe pṛ0 167, 9-12) -
cāhie
bhāṣā - vāstupuruṣa ko kula 28 bhāgoṃ meṃ kalpita kare...
vāstunirṇayādhyāyaḥ 155
kenacit rekhā kartavyetyāha, keneti? madhyāṅguṣṭhena, madhyamena, athavā pradakṣiṇayā
tarjanyā (tarjanī svāpasavyadiśābhyastaḥ) ca punaḥ aṅguṣṭhena, vā maṇinā muktvā, vā
kaśāstanakhamuktiḥ sūktarītyā kuryāditi
bhāṣā - śaṅku nyāsa ke bāda sūtra ḍālane yā rekhākaraṇa ke lie madhyama aṅgulī,
pradakṣiṇī yā am̐gūṭhe kā prayoga kare yā maṇi athavā kaśāstana se utpanna motī se rekhā
ḍālanī cāhie
atra śṛṅgapaḥ (tantre pṛ. 167, 4) -
nṛpaṃ spṛṣṭvā nṛpo veśyo veśyaścoddhaḥ paraḥ padī
spṛṣṭvā rekhāṃ gṛhastheṣu kuryādādauḥ pradakṣiṇam
13.94
kintvaṃ spṛṣṭvā pūrvokte rekhā kartavyetyāha, nṛṣu iti| viprau brāhmaṇaḥ, śauryaṃ kṣitraḥ,
nṛpo rājñanyāḥ, veśyo vaśyastasya, veśyaśca viṭśaḥ, uktaḥ paraḥ śūdraḥ, padī padī spṛṣṭvā agri
pradakṣiṇaṃ kṛtvā rekhāṃ kuryāditi
bhāṣā - rekhākaraṇa se pūrva vipra ko vipra, kṣatriya ko yathāśakya, vaiśya ko vipra
evaṃ śūdra ko pām̐va kā sparśa karākara, agni kī parikramā karanī cāhie| arthāt ina kriyāoṃ ke
bāda hī rekhā ḍāleṃ
atha śilānyāsamāha vāstusaṃhitāyām (52, 110) -
dakṣiṇapūrve koṇe kṛtvā pūjāṃ śilo samāsthāpyam
śeṣāḥ pradakṣiṇenaiva sthāpanīyā vicakṣaṇaiḥ
13.16
dakṣiṇapūrve iti| dakṣiṇapūrve koṇe agnikoṇeiti, samyakśāstroktavidhāne rityāśaditiḥ, pūjāṃ pūjanaṃ, kṛtvā vidhāya, prathamāntaraṃ śilāṃ nyāsahet sthāpayet| śeṣāṃ pariśiṣṭāḥ,
śilāḥ, pradakṣiṇenaiva nyāyataḥ| etaduktaṃ bhavati, prāgdīśanagyāṃ diśi śilāvyāsa vidhāya
tato dakṣiṇasyāṃ tato naiṛtyāṃ tataḥ paścimāyāṃ tato vāyavyāṃ tata uttarāyāṃ tata aiśānyāṃ tataḥ
pūrvasyāṃ diśi śilānyāsaṃ kuryāditi| kecit 'utsaṅge kṛtvā pūjāṃ śilāṃ nyāset
prathāmaniti' paṭhanti| utsaṅgaṇe aiśānyadeśe prathamaṃ śilānyāsaṃ kṛtvā tataḥ śeṣāḥ pradakṣiṇena
nyāsyā ityetatto ke sammatyarthaṃ iti| samastāhikṣa sampuchābhyāṃ; evamanenaiva prakāreṇa
sādhyataḥ sammukhyābhyāḥ| yathā śilānyāso vihitastathā sāmānyātusthāpanaṃ kāryāmityarthaḥ
bhāṣā - dakṣiṇa-pūrva koṇa yānī āgneya koṇa meṃ pahalī śilā sthāpita kara śeṣa
śilāoṃ ko pradakṣiṇādi se kra
devālaye gehavidhau jalāśaye tadvāmapūrve tvabhimukho vilomataḥ
mīnārkakarkaṭamṛgāṃśakato jñeyo mukhāṃpripṛṣṭheṣugatā graho bhavet
13.17
īśānataḥ sarpati kālasarpo vihāya sṛṣṭiṃ gaṇanāṃ tridikṣu
śeṣasya vāstormukhamadhyapṛcche trayaṃ parityajya khaneccaturtham
13.18
vṛṣārkaditaye veśma siṃhādi gavādidaṃ gṛhe
devālaye ca mīnādi taḍāge makarādikam
13.11
vṛṣākediti | sugamam
śūnyo'pi ca rohiṇīcet putre saukhye kaṭākṣayet'
dhaniṣṭhāditre coktaṃ gṛhārambhaḥ praśasyate
13.100
athānyannakṣatram -
aśvinī rohiṇī puṣyamuttamaṃ tadvayaṃ tathā
svātī hasto'nurādhā ca gṛhastambhe praśasyate
13.101
atha mūrtikaṇahārtigaṇḍasthāpanādye valāhaḥ (śaṃbhuprakāśā. 12, 15) -
hastāditrayamādyaṣaṭkamathabhaṃ jyeṣṭhoditaṃ svātibhadvisrāvaṇyaṃ mṛgikendavau tadanalā (dvitrā?) strikte tithau
śukrādyaisturagadviṣadvirahitairvāre'nukūle vidhau
saṃdigdhe'pi sutikṣaṇāgralaghibhiḥ kṣemaṅkaraḥ kīrtitaḥ
13.102
atha garta-mārjanamārge doṣamāha mānasāgarāyāṃ ( 11, 13 ) -
sūrye kārmukamite sapāpe ravau mandau durbale
gaṇḍāntotpātamaryodveṣanindita dine na cethā
gṛhe 'nye'tha pure ca pānapathe viprārthaṃ ca maṇpādike
candre pāpadināvaloke ca maditena kāryyaṃ na kiñcicchubham
13.103
athānyaccāhe pratihāreṇa (11, 14) -
ādau bhūmiparīkṣaṇaṃ śubhadine paścācca khātvāṭanaṃ
bhūmeḥ śoṣaṇake tathā'pi vividhaiḥ pāṣāṇa rovānakam
ṣaḍbhirmāsusalocanānavarathaṃ cāgreritoyajñadānaṃ
kāryaṃ sañcaraṇasaṅkalpāvakīḥ śreṣṭha dine dhīmatā
13.104
vāstoḥ karaṇīyākhyavidhāneṣvathavaidhṛtibhruvā revatī
hastāditrayavaiśvavaiṣṇavayugaṃ puṣyo mṛgo rohiṇī
nandā bhūsutabhāskarau ca surapa pūrṇī ca nandā tithiścaiṣā vaidhṛtigaṇḍaśūlaparikhā vyāghātavajrādidhī
13.105
viṣkambhavyatipātako ca na śubhau yogaḥ pare śobhanāḥ
śastaṃ nāgabavākhyakaulabatilavaṃ viṣṭiśca varjyā'thavā
mohetaṃ tvatha viṣkubheyavaṃ pakṣorātriyogikaṃ śubhaṃ
ditthaṃ yugmaṃ yugābdhau cūrṇa dhanuḥkrakace
13.106
dṛgdharme vā sthitave ca saumyasahite lagne gṛhe'bhīpsite
saumyairdhanasamanvito'pi dadate nirvāṇagoyurgadhūmaḥ
teṣāṃ hīnabalairnaraiḥ suphaladaṃ pāpaiścayairvīkṣatistṛtīyāyāṃgate'thāpi sadā kāryabalāvaham
13.107
dhīmatkīrtikaramahāttuhāre corodvege viṣaṇṇake
vyamūnadhanyuḥ pūrṇe'ṣṭāṃgulapramāṇācchīrttayeḥ 'kṣataiḥ
13.108
atha śilānyāsagranthavyavahārasamuccaye (vaṃgamudraṇayā. 12, 17) -
pratipadye pratipannaṃ kuryāddravyaṃ kṣayāvaham
13.108-2
aṣṭamyūddhatiṃ caiva navamīṃ śastraghātinīm
13.109
amāvasyāṃ rājabhītiścaturdaśyāṃ tvidaḥ kṣayaḥ
13.110
'
athātra granthāntareṇa niṣkaṇṭakī villikhyateśodhayitvāvasarve vāstumaskarabāhubhirityādiyuktarahaiyā - phālgunevaiśākha
śrāvaṇakārtikamārgaśīrṣamāsānāmanyatame māse, śuklapakṣe, riktāmāvāsyāvarjitatithau,
ravikujabudhavarte vāraure, uttarātraye rohiṇī puṣyaviśākhā'nurādhāsvātīhastamṛgaśīrṣeṣvititheṣu
hastamṛgahastāṣāṇamastamaste nakṣatraiḥ sthirākhye dviḥsvabhāvasaṃjñake ca vyavahāhītavege; śubhagrahaiḥ, pāpairalpaśubhalagnāṃśaiḥ etādṛśe samaye gṛhagomtambhanārambhaḥ śubha iti
atha khātārambhadiṅkṣatrasaṃgraha granthāntare (vāstumaṇḍale 450 ) -
adhomukhīrūrdhvadṛṣṭistathā khātaṃ śilānyāsamūrdhvamukheṣu ṣaṭsu
tiryaṅmukheṣviti kandārṭāśanaṃ gṛhapraveśo mukhamūrdhvamukhe
13.111
atha prasaṅgāt khātasya tatra kartavyatāha (rājavallabhe, 13, 1) -
pūrvātraye sārpamaghāmitraiścitrādvayānalpaśukūlavāstikānām
khāte ca bhūrvyā nikhitepaṇe ca tathodgagārthe munayo vadanti
13.112
tiryaṅmukhanakṣatrāṇi tatra karttavyañcāha (tatraiva 13, 2) -
viśākhamaitraditivāyuviṣṇavarya vyoṣamūrtī pauṣṇabhatau tathaiva
syādrohare candanahastapārśve cāmukṣadāhe'pi ca pārśvavatyam
13.113
pūrvottarotthatoye dakṣiṇā syādvipoṇī vāruṇāmbhasvayaṃkvam
prākāradālavyambadvayohatyāvivekavi dā vāni siddham
13.114
kūpe vāstumatermadhye'rthanāśanaiśvaryadāyī pūrveṣvaikuṇḍau
sutehiśaḥ strīvināśa supti sampatpīḍā suduḥkhaḥ syāt saukhyam
13.115
vyākhyā-vāsturmukhasya madhyadeśe mandabhāgau, kūpe jalakuve syāt savatinte
gṛhasthārdhanāśaḥ syāt| arthasyānāndhiṣu pūrvopagāṇāyeṣu dikṣu pūrveśānādi phalam| yathā
aiśānye kūpe puṣṭiḥ pūrvasyāṃ kūpe aiśvaryavṛddhiḥ āgneyyāṃ kūpe putranāśaḥ, dakṣiṇāsyāṃ kūpe
strīvināśaḥ, nairṛtyāṃ kūpe gṛhakarturmṛtiḥ paścimāyāṃ kūpe sampad śobhanam, vāyavyāṃ kūpe
gaṅgataḥ sakāśātpīḍā, uttarasyāṃ kūpe sukhaṃ gṛhapatināṃ syāt
aiśvaryaṃ putrahāniśca strīnāśo nidhanaṃ dhruvam
sampatchatrubhayaṃ saukhyaṃ puṣṭiḥ prāgāditaḥ kramāt
13.116
madhye bhāge kṛte kūpe praṇāśaṃ gṛhamedhinaḥ
(tasmātprayatnatoyedhau kūpaṃ kuryācca buddhimān )
13.117
kūpe'rkabhānnakṣatrairvigaṇitaiḥ svādūdakaṃ bhūritoyāgnipaṅkilaiḥ
svalpaṃ jalaṃ svādulaṃ jalañca svādvūdakaṃ kṣārajalaṃ ca miśritam
13.118
miṣṭaṃ jalaṃ kṣārajalaṃ 2krāṇa pūrṇāntakakanīvibhoḥ
13.121
kūrme dvaye| kūpe kūpacakre, arkabhāt sūryasthitanakṣatrāt makhyatoḥ gaṇyante,
tribhirvāḥ tribhirnakṣatraiḥ svādūdakaṃ svādujalaṃ jñeyam| bhūritoyaḥ sakalān tribhirnakṣatraistaistaiḥ
krameṇa svalpaṃ jalaṃ, svādujalaṃ, jalakṣayaṃ, svādūdakaṃ, kṣārajalaṃ, miśritaṃ, ca miṣṭaṃ jalaṃ,
kṣārajalaṃ, atiriktodaḥ aniṣṭāścāreḥ pūjānteḥ prācīye... uktaṃ pragitādidam
nairṛtye cāmṛtaṃ vāri paścime śobhanaṃ jalam
13.123
vāyavye'pi jalaṃ hanti cottare svāduke jalam
īśāne kaṭukaṃ kṣāramapraśastamidaṃ jalam
13.123.p1
divibhāgaṃ likhettatra vāpitīrthādivāpyatha
13.127
sārthaṃkaṃ rohiṇīprathāra kūpacakram -
atha diksūtreṇa grāmagṛha nardiṣṭāḥ (12, 21)snānāpikakṣaścandrasute gṛhaṃ dhātryaśvaśālādattanāmni ca pūrvataḥ syuḥ
tanayāmadana cayaneṣuparidhānabhyāsāśvadalayateṣvathavā 124
atra kaśyapo'pyāha ( ṣoḍaśagṛhāḥ tatreva) -
prācyāṃ diśi snānagṛhamāgneyyāṃ pacanahālayaḥ
śayane yāmyadikproktā nairṛtyāṃ śastramandiram
13.128
pratīcyāṃ bhojanagṛhaṃ vāyavye'nnaprasaṅgrahaḥ
bhāṇḍārasadane saumye tvaiśānye devālayam
13.129
prācyāṃ iti sugamam
atra nāradastu viśeṣamāha (tatraiva) -
bhāṇḍāgāraṃ vṛtte syādvāyavyāṃ paśumandiram
atra viśvakarmā āha -
uttarāyāṃ jalasthānaṃ pūrvasyāṃ śrīgṛhaṃ tathā
13.130
yadatra vasiṣṭhaḥ (vasiṣṭhasaṃhitā 39, 167-170) -
indrānyormadhyagaṃ gehaṃ manthānāyaiṣutaṃ rati ! mandiram
purīṣotsargamapyevaṃ rākṣasākalasormadhye
13.131
rākṣasāṇḍapayormadhye vidyābhyāsasya mandiram
rodanaṃ sadanaṃ nṝṇāṃ jalotthāśāmayormadhya
13.132
vāyavyottarayormadhye sambhogasyaiva mandiram
uttareśānayormadhye tvauṣadhāgāramucyate
13.132.p1
purandarāgnyormadhye sarvavastu saṅgraham
13.133
sadanaṃ kārayeddeve kramātkakṣāni ṣoḍaśa
13.134
indrānyormiti | sugamam
atha kaśyapo'pyāha -
indrānyormadhyagaṃ gehaṃ manthanāyaiṣutamidam
purīṣotsargamapyevaṃ madhya rākṣasakālayoḥ
13.135
vidyā jaleśānerṛtyormadhye ca sadanaṃ nṛṇām
rodanaṃ sadanaṃ nṝṇāṃ jalotthāśāmayormadhye
13.136
navaratnālayaṃ madhye kubereśayostathā
13.127-2
indrāgnyo iti| indreśānayornṛṇāmiti | śeṣa sugamam
atra kaśyapo'pyāha ( ṣoḍaśagṛhāḥ tatreva) -
prācyāṃ diśi snānagṛhamāgneyyāṃ pacanahālayaḥ
śayane yāmyadikproktā nairṛtyāṃ śastramandiram
13.128-2
pratīcyāṃ bhojanagṛhaṃ vāyavye'nnaprasaṅgrahaḥ
bhāṇḍārasadane saumye tvaiśānye devālayam
13.129-2
prācyāṃ iti sugamam
atra nāradastu viśeṣamāha (tatraiva) -
bhāṇḍāgāraṃ vṛtte syādvāyavyāṃ paśumandiram
atra viśvakarmā āha -
uttarāyāṃ jalasthānaṃ pūrvasyāṃ śrīgṛhaṃ tathā
13.130-2
yadatra vasiṣṭhaḥ (vasiṣṭhasaṃhitā 39, 167-170) -
indrānyormadhyagaṃ gehaṃ manthānāyaiṣutaṃ rati ! mandiram
purīṣotsargamapyevaṃ rākṣasākalasormadhye
13.131-2
rākṣasāṇḍapayormadhye vidyābhyāsasya mandiram
rodanaṃ sadanaṃ nṝṇāṃ jalotthāśāmayormadhya
13.132-2
vāyavyottarayormadhye sambhogasyaiva mandiram
uttareśānayormadhye tvauṣadhāgāramucyate
13.132-2.p1
purandarāgnyormadhye sarvavastu saṅgraham
13.133-2
sadanaṃ kārayeddeve kramātkakṣāni ṣoḍaśa
13.134-2
indrānyormiti | sugamam
atha kaśyapo'pyāha -
indrānyormadhyagaṃ gehaṃ manthanāyaiṣutamidam
purīṣotsargamapyevaṃ madhya rākṣasakālayoḥ
13.135-2
vidyā jaleśānerṛtyormadhye ca sadanaṃ nṛṇām
rodanaṃ sadanaṃ nṝṇāṃ jalotthāśāmayormadhye
13.136-2
navaratnālayaṃ madhye kubereśayostathā
13.137
indrāgnyo iti| indreśānayornṛṇāmiti | śeṣa sugamam
.ṇitaiḥ svātī sihaṃstathāṃ śukramūlahastūsaptamī
rugbhoktā bhāvaṇaścāṃśaḥ sapta kīrtitāḥ
13.138
sasaptāṃ yogato vāstu putrapautrapradaṃ sadā
gajāśvadhanadhānyādi pure nirṛti sarvataḥ
13.131-3
atha bhuvaṃmuptasaṃjñānāha (jyotista 5, 13) -
prahāstanākṣatra mūtāṅka sūryai ṣaḍvahnirakṣiśrutiśeṣa bhuṃṣu
śete mahī vaiva gṛhaṃ vidheyaṃ taḍāga-vāpīkhananaṃ na śastam
13.138-2
pūjayed gandhamālyādyairnāgahaste prayatnataḥ
hastamātramite garte sapaṃktaṃ sahikaṇṭakam
13.139
khātoḥ pateti mantreṇa dadyādarthyaṃ ghaṭācchuciḥ
pṛthvī navagrahabrahmaśarābjamukhaiḥ
nāgāḥ prajāpatiparāśarabhārgavādyāḥ
vāstoḥ patiṃ dadhiguḍākṣatadhūpagandhaiḥ
pūjyā gharābharaṇaṇā vivivad gaṇeśaḥ
13.140
pūrvaṃ
ekāśītipadavāstucakram
oṃ brahmaṇe namaḥ pada 13
oṃ īśānāya
namaḥ pada 41
oṃ śarvāya namaḥ
pada 42
oṃ īśvarāya namaḥ pada 44 oṃ indrāya namaḥ pada 40
oṃ aryamṇe namaḥ
pada 45
oṃ sūryāya namaḥ
oṃ bhṛśāya namaḥ pada 43
pada 45
oṃ śikhine
namaḥ pada 1
oṃ
parjanyāya
namaḥ
pada 2
oṃ
jayantāya
namaḥ
pada 3
oṃ
indrāya
namaḥ
pada 4
oṃ
sūryāya
namaḥ
pada 5
oṃ satyāya
namaḥ
pada 6
oṃ bhṛśāya
namaḥ pada 7
oṃ
ākāśāya
namaḥ pada 8
vāyo namaḥ pada 9
oṃ anilāya namaḥ
pada 32
oṃ
marīcaye namaḥ
pada 39
oṃ
sāvitrāya namaḥ
pada 37
oṃ savitre namaḥ
pada 38
oṃ vivasvate namaḥ
pada 36
oṃ vāyave namaḥ
pada 9
oṃ pūṣṇe namaḥ
pada 10
oṃ
vitathāya namaḥ
pada 11
uttara
oṃ somāya namaḥ
pada 25
oṃ bhallāṭāya namaḥ
pada 24
oṃ mukhyāya namaḥ
pada 23
oṃ bhūdharāya namaḥ pada 49
oṃ apavatsāya namaḥ
pada 45
pṛthivīdharāya namaḥ
pada 49
oṃ āpavatsāya namaḥ
pada 45
oṃ brahmaṇe namaḥ pada
oṃ madhyapadaṃ brahmaṇaḥ
ṣoḍaśa padaṃ
mitrāya namaḥ
pada 50
oṃ
vivasvate
namaḥ
pada 50
oṃ rudrāya namaḥ
pada 33
oṃ rājayakṣmaṇe namaḥ
pada 34
oṃ yamāya namaḥ
pada 12
oṃ gandharvāya namaḥ
pada 13
oṃ bhṛṅgarājāya namaḥ
pada 14
oṃ śoṣāya namaḥ
pada 22
oṃ pāpayakṣmaṇe namaḥ
pada 21
oṃ rogārya namaḥ pada 35
oṃ mitrāya namaḥ
pada 31
oṃ indrāya namaḥ
pada 31
oṃ jayantāya namaḥ
pada 30
oṃ padmāya namaḥ
pada 15
oṃ īśāya namaḥ pada 16
dakṣiṇa
oṃ varuṇāya namaḥ
pada 19
oṃ kuberāya
namaḥ
pada 20
oṃ yamāya namaḥ
pada 12
oṃ nirṛtaye
namaḥ pada 17
oṃ āpāya
namaḥ pada
oṃ āpovatsāya
namaḥ pada
oṃ
ditaye namaḥ
oṃ
aditaye namaḥ
pada 28
oṃ
sarpāya namaḥ
pada 27
oṃ
somāya
namaḥ
pada 26
oṃ
mṛgāya namaḥ
pada 25
oṃ
avyayāya
namaḥ
pada 24
oṃ
śoṣāya
namaḥ
pada 23
oṃ
asurāya
namaḥ
pada 22
oṃ
varuṇāya
namaḥ
pada 21
oṃ
puṣpadantāya
namaḥ
pada 20
oṃ sugrīvāya
namaḥ pada 19
oṃ
dauvārikāya
namaḥ pada 18
oṃ
pitṛbhyo namaḥ
pada 17
oṃ anāvṛṣṭisaṃjñakāye namaḥ
pada 16 oṃ mitrāya namaḥ pada 50
oṃ mārutāya namaḥ pada 50
oṃ anantāya namaḥ pada 48
oṃ varuṇāya namaḥ pada 50
oṃ rudrajayāya namaḥ pada 47
oṃ jayendrāya namaḥ pada 48
oṃ pṛthvīdharāya namaḥ pada 50
oṃ mitrakāya namaḥ pada 50
oṃ parjanyāya namaḥ
pada 17
oṃ jayantāya
namaḥ pada 18
oṃ mahendrāya namaḥ
pada 19
oṃ bhānave namaḥ
pada 20
oṃ śikhine
namaḥ pada 16
oṃ aryamṇe namaḥ
pada 29
paścima
atha śikhinavandanamvastuṣe hemagarbhāmisaṃsthāyopari śālini
tava pṛṣṭhe dadāmyetad gṛhāṇārthyaṃ haviṣi ce
13.141
atha kūrmopārghādānamantraḥsarvasattvasamāpanna sarvasya kamalādhipa
sthānaṃ dehi gṛhaṃ kartuṃ gṛhāṇārthyaṃ namo'stu te
13.142
athāyatanapāṭanamantraḥ -
viṣṇukadampratīkāśa nāganakra mahākapin
sthānaṃ dehi gṛhaṃ kartuṃ gṛhaṇāgacye namo'stu te
13.145
tataḥ saṅkalpaṃ kuryādikarmavatsāṅgatā gaṇeśa pūjanakatvātsthāpanaṃ paścādanantaraṃ pañcagavyādikṣālanaṅkṛtvā pañcāmṛta
ṣoḍaśopacārairbrahmajñānapratīkṛterbhagavānvāsudevapūjanamahaṅkariṣye
tataḥ pūraṇodaśvatāḥ sampūjya, kūrcamayaṃ datvā, puṃścitrārthaṃ datvā vāsudevasyārca
datvā, tato dadhyakṣatadūrvāprasūnapuṣkarāṃstaṇḍulaṃ gate datvā mṛtikāḥ pūrayet
tataḥ pūrveti balidānemantraḥoṃ garuḍavāhanāya vajrahastāya tejodhipataye eṣa dakṣiṇāyabalinamaḥ
tato'gnikoṇeoṃ chāgavāhanāya śaktihastāya vaiśvānaramūrtaye eṣa balinamaḥ
tato dakṣiṇeoṃ mahiṣavāhanāya daṇḍahastāya yamamūrtaye namaḥ
tato nairṛtyāmoṃ naravāhanāya khaṅgahastāya nirṛtimūrtaye namaḥ
tato paścimeoṃ garuḍavāhanāya śaṅkhacakragadāpadmahastāya varuṇamūrtaye namaḥ
tato vāyavyeoṃ hariṇavāhanāya mṛgavāhanāya vāyumūrtaye namaḥ
tataḥ uttareoṃ kuberāya gadāhastāya naravāhanāya namaḥ
tata īśāneoṃ vṛṣavāhanāya triśūlaśaktikṣatāya trinetrāya eṣa sadāśivāyabalinamaḥ
madhyagateoṃ pātālakṣetrāya sahasraphaṇāya dvisahasralocanāya vāsukināthāya śaktihastāya sarvanāgādhipataye eṣa dakṣiṇāyabalinamaḥ
tato dakṣiṇāoṃ adya kṛtetādṛśakarmapūrtikāmīyaṃ svarṇa yathānāmotrāya brāhmaṇāya dakṣiṇāṃ
tubhyamahaṃ sampradade
atha sarvaṃ paddhatyanusāraṅkarttavyaṃ, vistārabhayānna likhitamiti
yadapyuktamaṅgeṇapatinā (viśvakarmāprakāśa 3, 48-49)' tatrādau tadubhāvayantāṃ
prakīrṇā phalamāha -
lagne'rkaḥ vajrapātaḥ syātkrodhahāniśca śītagau
mṛtyurbhaumasyasamprāptau dāridryaṃ ravinandane
13.146
jīve dharmārthakāmāḥ syuḥ sutotpattistu bhārgave
candre kukṣaulatā śaktinandyāduḥ pravarttate
13.147
tato dvitīyabhavasyārthaphalaṃ dūṣaya (tatraiva 3, 50-51) -
dvitīyasthe ravau hāniścandreśatrukṣayo bhavet
bhūsūte bandhanaṃ proktaṃ nānā vighnāni bhānuje
13.148
budhe draviṇasampattirgurau dharmasamāgamaḥ
tathā kāmaninādena bhṛgau kāntaṃ vrajedgṛhaṃ
13.149
tṛtīyastheṣu pāpeṣu saumyaṣveva viśeṣataḥ |'
siddhiḥ syādidharāddeśe yathābhipretitaṃ prati
13.150
caturthasthānage jīve pūjā sambhāṣyate nṛpāt
candre ca sadā lābho bhūmilābhastu bhārgave
13.151
vigrodhaḥ suhṛdāṃ bhaumau mitrāṃ mandrā bhaveddhatī śatrūste
buddhināśo bhavedbhānau mahālābhoḍarkanandane
13.152
pañcamasthe sutārthaṃ vivasvatyanavāpnuyāt
śukre putradhanāvāptiṃmarthaprāptāñcaviduḥ
13.153
suhṛd-ratnaṃ sadā sūrya puttre kalahabhāgū bhavet
dhīthe kāmavirodhaḥ syācchanrau kāmavinādanam
13.154
ṣaṣṭhasthānagate sūrye pūjā sambhāṣyate nṛpāt
candre puṣṭiḥ kuje prītiḥ saure śatrukṣayakṣayaḥ
13.155
gurau cārthodayaḥ prokto bhṛgau vidyāgamo bhavet
mānabhaṅgasya kośasyed bahvarthapratinandane
13.156
syāt| bhṛgau yaśasmānnarate arthalābhaḥ prajāgaṇaḥ proktaḥ| gurau suke pūjyagaṇāste vikhyātaḥ
bhavennaraścātinarendro candre budhe sārthagato mānavān kīrtyavān syāt
atha saptamabhāvasthagrahāṇāṃ phalam (tatraiva 3, 59-60) -
'saptāṃśasaptamasthe jīve ca vibudhamānadarśīne
gajavājirathīṇāṃ krayo'thavā vinirdiśet
13.157
bhāskare kīrttivṛddhiḥ syāt kuje vividhādhinī
candre mande yute mando honāṅgaśca bhavettathā
13.158
athāṣṭamabhāvasthagrahāṇāṃ phalam (tatraiva 3, 61-62) -
'nidhanasthe sahasrāṃśau śatruto vigraho bhavet
hāniḥ śītamukhe ca maṅgale rivalo bhavam
13.159
budhe mānyanpraśastiḥ sūrye vijayo mahān
śukre svajanadoṣastu puṃsāṃ puṃso viśiṣyate
13.160
atha navamabhāvasthagrahāṇāṃ phalam (tatraiva 3, 63-64) -
'navamasthānage jīve buddhiprajñāvivardhanam
kurbe vividhābhautiḥ śukre mandādayo bhavet
13.161
candre dhātūkṣayaḥ prokto dhanādhikyañca bhāskare
budhe sāmarthyaśaktiḥ syātkiñcit kāmukatā'pi ca
13.162
atha daśamabhavanasthagrahāṇāṃ phalam (tatraiva 3, 65-66) -
daśamasthānagate śukre śayanāsanasiddhayaḥ
'surāryejye mahotsāho vijayaśca tathā budhe
13.163
mārttaṇḍe dhanavṛddhiñca candre kīrttivivarddhanam
bhaume balaṃ sadā puṃsāṃ śano kīrttivilopanam
13.164
atha lābhasthānāt vyayasthānagatagrahāṇāṃ phalam (3.67)'lābhasthānagatāḥ sarve prayacchanti śubhaṃ phalam
vyaye sarve sadotpādaṃ pratidanti viśeṣataḥ
13.165
sampūrṇa cakram -
graha
sūrya
candra
maṅgala
budha
gurū
śukra
śani
vadhaprāpta
hāni
mṛtyu
sāmarthya
kriyā
putra
dāridrya
hāni
sukhaprāpta
vaidhana
dhana
dharma
vinoda
nānāvidhavyaya
lābha
sukha
atituṣṭaḥ
śubha
śubha
sarvakārya
atiśubha
mahallābha
buddhināśa
cintā
lābha
sugamasya
bhūti
nityacittā
putrasampada
kalaha
kāryahāni
svārtha
mitralābha
pracurārtha
kāmānigra
rājapūjyaḥ puṣṭi
mānahāni
dhana
vidyā
vidyā
śatruhāni
kīrtipradā
roga
vivāda
kṣaya
rājayoga
bhūminābha
bhayādi
śatrutā
hāni
bhaya
mānādi
vijaya
saukhya
bhaya
dharmamati
dhanaputra
kalyāṇa
śrīmaṃdi
buddhi
mandasya
kalyāṇa
dharmavṛddhi
kendrādiṣu
skhala
vijaya
sukha
śayyā
kīrtināśa
śubhaṃ
śubhaṃ
śubhaṃ
śubhaṃ
śubhaṃ
śubhaṃ
śubhaṃ
hāni
hāni
hāni
hāni
hāni
hāni
hāni
atha guruparasparāsambandhāḥ sāmānyataḥ prāvalyasambandhānvayanairminānāgrahāṇāṃ niyata
sthitānityeṣāṃ niyatāyuṣūpayogitayā sambandhī (12, 22) -
jīvārkavitkrūrārkaputtreṣu lagnādhipasamanviteṣu
sthitaiḥ śatai svāyacchudaṃ sitākaurye canuṛkṣeṣve śataṃ dvai
13.66-2
athānyadapi tatraiva (12, 23) -
lagnāccaturthe bhṛgurbhānuryutaḥ kendre guruau bahuvidyastulyasamyak
daśame gururddharmapage śaśī bhṛgurlābhanī tadarthalābhanisamyak sukhī lakṣye
13.167
athānyayogatrayaṃ muhūrttacintāmaṇau (12, 24) -
syocce śukre lābhage vā nṛṇāṃ ceśmagato'thavā
śanau svocce lābhage vā lakṣmyā yuktaṃ ciraṃ gṛham
13.168
taduktaṃ ratnamālāyāmapi (17, 25) -
svoccabhavedini bhṛgau vilagnage devāntitopi rasātāvasiddhyau
svoccego ravisute'thavāgate syātsthittiḥ sthira ciraṃ saha śriyā
13.169
atha gṛhaparahastagamivicāryoyamāha ratnadevadyaḥ (12, 25) -
dyunāntare cadeko'pi paragehastho graho graham
abdāntaḥ parahastasthaṃ kurute'bdāccheṇe'nyataḥ
13.170
tathaiva śrīpatistvāha (17, 27) -
eko'pi nṛpe parabhavanagato vivasvaramasyāḥ khacaro'thasvagṛhe
karoti gehaṃ parahastagataṃ svādvādaśairabdaistu yadanvitaḥ
13.171
athānya viśepamāha ratnadevadraḥ (12, 26) -
puṣye'rkahastairabhijitaiḥ sadāścaistathāśvibhiśca śrutaṃ sutāḍhyapradaṃ syāt
dīrghāyuṣaiśvaryasukhārthasiddhiḥ syurke
cīre sthitasya ca gṛhaṃ dhanadhānyadaṃ syāt
13.172
yasya grahasyarkṣaviśeṣeṇa nāradoktyarthaṃ (pīyūṣadhārā 12, 26) -
śravaṇādyaṣṭakeṣveva rohiṇyāṃ cottarātrayam
guruvāre kṛtaṃ veśma rājyadañcamahocyate
tadgṛhe jānaputrasya rājyaṃ bhavati niścitam
13.173
atraiva vasiṣṭhasyāha (muhūrtacintāmaṇī 39, 32)
ījyeottarātrayahirāṅbudhaviṣṇujalabheṣu
puṃsāṇā sahite viṣṇau kṛte gehaṃ śriyānvitam
13.174
tathopyāha nāradaḥ (pīyūṣadhārā, 12, 26) -
aśvinīśatatārāsu viśākhābhadrapādikā
dhaniṣṭhāditisaṃyukte tathā cai śukavāsare
13.175
'gṛhe nāṭakāśālāñca devāgāraṃ kṛtaṃ śubham
tadveśmani prajāvṛddhiḥ kuberasamato bhavet
13.176
atra nārado'pi (tatraiva 12, 27) -
mūlaṃ ca revatī caiva kṛttikācāśvameva ca
pūrvaphālguni hastañca maghā caiva tu saptake
13.177
eṣu dhīreṇa yukteṣu vāre tasyaiva veśma yat
agninā dahyate kutsraṃ putranāśāya jāyate
13.176-2
atrānyaccāha (muhūrtacintāmaṇau 12, 28) -
arkaikādipūrvedyutpannānilāntakaiḥ
samārkairandavāre ca rakṣobhūtayutaṃ gṛham
13.173-2
athāṃśaśālānirmāṇaprakāro vāstuvallabhe (9, 24-25) -
hṛddbhāparṇaiḥ gṛhasvāmabhāge śālā catuḥṣaṣṭhikarā vidheyā
śatāṣṭadau rghyaprathimaikā ca dairye kanīyasī tadvairdhavihīnā
13.174-2
vyāse ca jyeṣṭhā vihitā'śvaśālā trayodaśāmairaparābhiḥ kramaśaḥ
tadvyārdhaviṣkambhapramāṇaṃ pañcāṅgikanyādikadāsya syāt
13.176-3
atha siṃhadvāranirṇayārtho vāstuvalakṣame (9. 28) -
siṃhadvāraṃ pūrvamānena kāryaṃ dvicūlikā vā mālikhā stambhagairvā
syātāṃ madhye tor̤akī rakṣaṇārthaṃ dvyaṃśaṃ cauṇitīkāpi vā'pi sārddham
13.177-2
siṃhadvārāmiti | pūrvoktadigmānapramāṇam siṃhadvāraṃ mukhyadvāraṃ eka vā dvayaṃ vā tritalaṃ
kuryāt, tatra stambhagorda, arpita devagopāla sampūjyaṃ kuryāt
para tīna, do athavā eka mālikhā yānī tala kī racanā kare| madhya kī rakṣārtha do argalā hoṃ
atha gajaśālā nirṇayamāha kalpadraume (9.29) -
bhāge dakṣiṇavāyavye ca kariṇāṃ śālā harerditaḥ
karttavyā suhavoktā ca kasyāpadvitādiprabhiditāḥ
saṅkīrṇā rakṣato vargārnimitau mando bhṛgostathāḥ
sarvasampatpradākasyāpigajendro mandaiḥ kotkaṭikriyāḥ
13.178
atha dvāralakṣaṇamāha ratnaśekhare (12. 29) -
sūryaguṇāṅgurihaiḥ śirastatha pūrvva tastathāstaḥ koṇeṣveneritai'dastaṃ tato gajabairjitaḥ śākhāntu saukhyaṃ bhavet
dehavyāṃ guṇadhairgarbhamadhyamathavā'stairgheradevaiḥ saukhyaṃ
cakramidaṃ vilokya sudhiyā dvāraṃ vigheyaṃ śubham
13.179
atha purāvaṭikā nirṇayastathā'paraprakārodyāha vāstuvācyam (9, 18) -
vāme bhāge dakṣiṇe vā nṛpāṇāṃ śreyā kāryā vāṭikā krīḍanārtham
ekaṃ dvitricatusaṃkhyāstaṃ sthāpayettaṃ dhārāgṛhaṃ khedavāryaiḥ
13.180
atra viśeṣamāha (9, 19)kṣetraṃ samatribhāgāntānatīto bhadraṃ ca bhāgatrayaṃ
tanmadhye jalapālikā khinavatkoṣṭhāṃgaṇe vedikā
stambhāṃścāṣṭadineṣu madhyaracitaḥ koṇeṣu kuryānnaraḥ
kartavyā vividhā janāśca vividhāstūprāṇa pūṇaryopanām
13.181
atha vāṭikāyāṃ vṛkṣānāha vāstuśāstravacane (9, 20)tasyāṃ campakakundajātisumanākeśī ca nicolikā
jātī hemasumānvekatitapi śvetā tathā pāṭalā
nār̤īḍū karaṇī vasantalatikā cārūdrumādhyādike
janabīro badarī ca pūgapapugā jambū ca cūtadrumāḥ
13.182
mātuluḥ kadalī ca candanavaṭāvaśvatthameṣāṃ śivāḥ
vibhrāśośakaṭakandabilvavacāḥ kharjūrīkā dār̤imī
karpūrārjjunaketukāndravadipuḥ punnāgako nimbuko proktā
nāgalatā ca bījotpannā syāntinduko lāṅgalī
13.183
drākṣailārajanīpañcāmrikā bakulā dhattūrakaścāśokau
śālāmalatālamālatī sucikaro mandārapārijātau
anye cocitabījakhaṇḍaśākhākatāste ropaṇīyāśca budhaiḥ
yaṃ prāpnoti ca bhūtele sukhataraṃ tasyāspadaṃ sthāpayet
13.184
drākṣailā iti| drākṣā drākṣāphalaṃ, elāḥ bakulā sukelitā, kautukau candanalaśa iti
āśāmantānasecanāya ca ghaṭīyantraḥ sukhāto bhaved
dolā strījanakelanāya sucire varṣāvasantotsave
bālatā prauḍhavadhūḥ sumadhyavanitā gārhastyavistāribhiḥ
grīṣme sākadrakañca śītalamalilo'dho rūpaṃ dhūpayet
13.185
vāpīkūpatar̤āgaveśanakhanātprāsādayāgādikaṃ
tīrthasnānamathāṭanaṃ ca vividhākanyāpradānādikam
sarvaṃ pūṇrtamidaṃ nṛpaḥ sa labhate yaḥ kārayet parvate
durge sarvajanāśrayaṃ raṇajitaṃ viśrāmamekaṃ param
13.86
atha niveśanam (4.2) -
siṃheneva paribhraśyat prakṛteśca niveśanairgirigahvare
durgamapyo nṛpatiḥ pṛthvyāmekaḥ śatrū jayate'bhraṃśaṃ
kailāso nagare vicitre ravivat śauryyādi sampatno
durge pariprasādye ca harirnāmnā'yaṃ kriyamāṇo'sau
13.87
atha durgabhedastanmahimoktiśca mahatvañca (4.3) -
bhūdurgaṃ jaladurgādviśeṣyate durgaṃ bhaveddhairetaistṛṇasamitsalilairdhanaiśca sarvairdhanā durgamabhūpā
anāhautairyatonāvanāvayoḥ kāṭhinyāddhaidhatayā
yatpoṣakatvāccāṇvasaṃbhūtaiḥ sampadayed bhūpatiḥ
13.188
māhendraṃ caturasramāyatapuraṃ tatsarvato bhadrakaṃ vṛttaṃ
siṃhavilokanaṃ nigaditaṃ vṛttāyataṃ vāruṇam
nandyāvarttaṃ ca vipuṃnyakrogamatha nandākhyaṃke svāstikākāraṃ
syāddvajabaktraṃ tadapi coktaṃ sitestike
13.189
pūrvaṃ cāddalolpalaṃ ca pṛthucokāraṃ puraṃ pauruṣam
sānuṃ kukṣiśu bhūdharasya kathitaṃ daṇḍāyitaṃ derghakam
śakraṃ prāk saritā padatra kayāte nadyo nadī dhārmikaṃ
hāyyañcaiva mahājayaṃ ca dharatāśāryo nadī saumyake
13.190
prākārairbahubhiḥścittadravyamānaṃ dvayaṃyā ripurna paraṃ
laghuvālaṃ kathayanti svastikāmitica proktā guṇā viṃśatiḥ
bhūpānāṃ sukhadā yaśorthaphaladāḥ kīrttipraṇītapradāḥ
lokānāṃ ca sukhapradā viracitāḥ prāk śaṃbhūnāme guṇāḥ
13.191
vahervāstitikaraṇaṃ trikoṇanagaraṃ ṣaṭkoṇakaṃ kaleśvaraṃ
catre vañcayaiva śākaṭapure rogāstathāsraphe katiḥ
prokte tasmāttṛtīye dvikaṇikamathike'rddhatrayaṃ
doṣāḥ sapta bhayāvahāḥ prakathitā ye viśvakarmodibhiḥ
13.192
atha purāmanumānamabhidhīyanāda (4, 8) –
vastrai'thau vividhaṃ puraṃ munimataṃ madhyottamaṃ kanhasaṃ
teṣāṃ hastasahasramevavimayaṃ madhye tataḥ sārdhakam
jyeṣṭhaṃ yugmasahasrameṣu carame bhāgārddhakenānvitaṃ madhyaṃ
dvādaśabhāgataḥ śaśikale jyeṣṭe vidadhyātsudhīḥ
13.13
atha puraracanākammāha (4, 9) -
mārgāḥ saptadaśaiva cādimapūre hīne caturbhiḥ pare
proktaṃ kansasameṣu mārganavadairghyaṃ tasya vistaro
grāmārtheva purāvali hi tadvad grāmārdhatoḥ kheṭakaṃ
kheṭārdhana tu kūṭameva vibudhaiḥ proktaṃ tataḥ kharvaṭam
13.194
atha purabhedāmāha (4, 10) -
hastānaṣṭa yugāgnisaṅkhyadhṛtaṃ bhūpānvitāṃ puraṃ
tanmadhye daśadhā vadanti munayo budhvā sahasrāṇa tat
āyāme ca sapādabhāgasahito mārgaḥ praśasto'dhikaḥ
saikaikaṃ ca caturvidhaṃ nigaditaṃ kāryaṃ samaṃ kalpitaiḥ
13.195
atha devāyatanādīnāṃ vistīrṇadairghyapramāṇamāha (4, 11) -
ṣaṭtriṃśattaḥ ṣaṭkrānto vistārāddairghyaṃ pure cattaske krameṇa
yadṛṣṭyā mānamunīnāṃ kecit prākārakoṭapi ca bhittikāyām
13.196
ṣaṭtriṃśato iti| ṣaṭtriṃśataḥ ṣaṭtriṃśattatprabhittātaḥ krameṇa dairghya pure, catvārake
kramātaḥ padu vidadhyāt ṣaḍvikaṃ vidyātprāsādā daivyaṃ syāma| kecitprākāraḥ prākāre koṭe
bhittikāyāṃ ca yaddakṣyā mānamunīti
atha pūrvapratānuśravaṇāvidheyāha (4, 12) -
pūrvāparāyatāḥ puṃsā sumukhāīśa devāḥ śubhā gocaradikṣuṇāmpāḥ
bhartuḥ purastādapi parāṅmukhato kurvanti ghātamarkanandaneśāḥ
13.197
pūrvāparāyatā iti| devā ye santi teṣāmapratyāḥ pūrvāparāyatāḥ purusamukhāśca śubhāḥ
bhavanti| uktadikṣaṇābhyāḥ na śubhāḥ | bhānvarkanandaneśiśāḥ parāṅmukhato| purasta api nidhānena
bhartuḥ kurvanti
atha brahmādīnāṃ mandireṣu dvāravicāramāha (4, 13) -
brahmāviṣṇuviriñcabhāskaraguhāḥ pūrvodagāsyāḥ śubhāḥ
prīṇī sārkamukhamukhī śivajitau viṣṇościttā tathā
cāṇḍālā mahatātaro dhanādhipondro'rtho bhairavo devā
dakṣiṇābhimukhāḥ kaupinaṃ keniyamranyairvarado bhavet
13.98
brahmāviṣṇuviriścabhāskaraguhā iti| ye brahmāviṣṇuviriñcabhāskaraguhāsteṣāmāsyāḥ
pūrvāparasyāḥ śubhā bhavanti | śivajitau sārkamukhamukhī sarvadikṣumukhī prīṇī| viṣṇościttathāḥ
vidhātā brahmā, tathā sarvādikṣumukhāḥ| cāmuṇḍā dhanāpatīḥ prāg paścimā mātaḥ, dhanapatiḥ
kuveraḥ, daityārūṭaḥ kāttikeyaḥ, bhairavaḥ prasiddhaḥ eteṣāṃ devānāṃ dakṣiṇābhimukhā āsyāḥ bhavanti
kapiñcaro hanuman bhairavāvanna bhavet
atha puramadhye rājamārgādinirṇayamāha (4. 14) –
mārgāḥ saptadaśaṅguṇādbhiritiśo yugmaṃ purātattvakai
rmāggaiḥ ṣoḍaśasūryyaviṃśatikaraiḥ kāryā'ṣṭabhirvā vistṛtaiḥ
prākāro'tha mahāhvastannamito hyardhyā'rddhanālīśataiḥ
vyastābhistaddargataśca kapiśīṣrṣyāṣṭayaṅgulādvistṛtaiḥ
13.199
atha durgopari koṣṭhakanavāṃśakamāha (4. 15 ) –
prākāre'pi ca koṣṭhakā daśakarāḥ sūryendvahastāstathā
proktenena samā ca koṣasahitā vidyādharī madhyamā
tattasyāṃ cātra suvṛttake ca vividhe yaddddyastasmāt kārayet
prākārastaddvigato dvinā ca parikhāṃkhyātā janairucyate
13.200
anyadapyāha (4. 16 ) –
vidyādharīkoṣṭhakayośca madhye vyāsapramāṇaṃ śara, rāma hastam
pañcādhikaṃ pañcakoṇena hīnāmiti kriyā vāstutattauvidañca
13.201
atha durgocatvapramāṇamāha (4. 17) -
dūrgodaya nandakarāpramāṇaṃ triyā samaṃ saptadaśeva kecit
ekonaviṃśan pṛthutā trayāṇāṃ digyāsūryyāṣṭaśarai vadanti
13.202
atha durgāntaḥ paṇyādīnāṃ nyāsakramamāha (4.18) -
tāmbūlaṃ phaladānamājyasusumaṃ mūlādikaṃ paddhatet
rājadvārasusāṃgato hi sudhiyā kāryya puro sarvataḥ
prāgliprāstadayo dakṣiṇe nṛpajanāḥ śudrāḥ survvatrasthitāḥ
karttavyā pṛthakceti'pi vaṇijo veśyā triviṣṭeṣvihaiḥ
13.205
athāndhakaṣṭaka (5. 17)mṛdudhruvagaṇe ramyamuttare-citre tathā
śatabheṣe vāṭikā śastā sadvāre saṃsthitā matā
13.203
īśe hutāśanaḥ kuryādyatkasyāṃ barḍā ca tajjanikāḥ proktā
antyajavāstukaniṭāḥ syuḥ śauṇḍikāśca rākṣase
pañcamyo nirṛtau ca mātaṅgāste koṇeṣvevasaṃsthāpyāḥ
vāyavye'ndhakakuṇḍakhaṭṭikane tastvevaṃ tathā cānyau
13.206
jalāśayānāmamṛtānukūlā sīmāvidhāne jīvaśaśāṅkayuktaiḥ
dṛṣṭye mukhāgniśravaṇe surāryahaste sthire syātsthitirāyurarthā vā
13.207
riktārthavarjya divaseti śastā vāpī kūpodadhipuṣkarādyāḥ susaṅgatiḥ
vyantāhṛtauḥ satvavadornarendre sūryo ghaṭe ko nṛpatī ca viṣṇvaḥ
13.208
śivo guruste khitarā ca devāḥ śūlāstro sarve ime trikharaṅge
pṛṣṭhe grahā vipraprathvekasaṃsthitādanye pravādhaṃ jinajñāḥ
13.209
athāndhakaṣṭaka (5.20) -
Top left says: 208, vāstumañjarī
vāstumañjarī
vāstunirṇayādhyāyaḥ
Top right running head: वास्तुमञ्जरी
tisrastilaprasthāstayaiḥ keśavimiśrā agnisattā| atha sūrye suvarṇaṃ sitaraktaṃ sthāpyaḥ| tathā
rakto brahmā kare kumbhaḥ sthāpyaḥ| puttalī kanyānāṃ sthāpyāḥ sthāpyaḥ| gurutve viṣṇo sthito
mahādevaḥ sthāpyaḥ| devyo durgādayaśca, hitārthaṃ dvisvabhāvāgradau mithunakanyādhanumīnagraheṣu sthāpyāḥ
caralagne meṣakarkatulā makaralagneṣu śūrā devyaśca; ṣaṣṭhīśītāgnibhūdharāḥ sthāpyāḥ| diṣṭārthaṃ
bhṛgauśaśikaukujadhruve sūrye rave-uktā anukūlā devāḥ sthāpyāḥ
atha pūrve grahau iti| grahārādhanāvrajedau pūrve nakṣatre sthāpyāḥ| etaduktalakṣaṇam
sūryasya hastanakṣatre sthāpannam| indrabrahmaṇoḥ puṣyaśravaṇarohiṇiṣu, dhruvakrandanaratho'grahāyaṇāeṣu
durgādīnāṃ mūle| sattvauṣadhau svātidhaniṣṭhāmagheṣu| lakṣmīsarasvatyādīnāṃ hastaśravaṇaviśākhāmaghādiṣviti
nakṣatre sthāpanam| taduktaṃ kāśyapālambare-puṣyāditīndraśakrāgnihasteṣu ca sarvatobhadrāyataneṣu saumye
haste'śva-kare nirṛtine durgādikānanaṃ śubham| saptadaśe yatra vasanti striyo kāryā pratiṣṭhā
ṛtu tatra teṣām| grīṣmākhyānānnikhiladevatānāṃ tathā smṛtā vatsaramiti brahmāṇḍasaṃhite (20,
atha viṣṇo gaṇeśe, yakṣo rakṣatāṃsiḥ, sūrya bālukadādarāḥ, bhūto devārciniḥ (vidyādharādayo yakṣarākṣogandharvakiṃnarāḥ| piśāco guhyakaḥ siddho bhūto'pyete devāyo nayasmaraḥ),
ādityarudra vasavo'śvinau marudvayamartyalokājjeyāḥ sthāpyāḥ| tathā śravaṇe jino buddhaśca
sthāpyaḥ| uktalakṣaṇaṃ caitat| indrastebhavanivāsināṃ yakṣiṇyāṃ yakṣarākṣo sthāpanam| indro nikṣipat
devānāṃ trayaudagaiśāneṣu sthānaṃ syādityūrdhvaḥ
gaṇādhipabaṭukayoryakṣabhūtasurāṇāṃ
pramathāgraṇīsamastastrīṇādikānāñca śauryam
śravasi sugatānāñcotsave lokapānāṃ
nisadidamanilānāṃ sthāpane triḥsthirīyuḥ
13.209-2
gaṇapati iti| gaṇapaterbaṭukasya yakṣāṇāṃ ca bhūtānāṃ daityānāṃ daityasya
ca sthireṣu śubheṣu vā
gaṇādhipabaṭukayoryakṣabhūtasurāṇāṃ
pramathāgraṇīsamastastrīṇādikānāñca śauryam
śravasi sugatānāñcotsave lokapānāṃ
nisadidamanilānāṃ sthāpane triḥsthirīyuḥ
13.10
atha gṛhapraveśādhyāyaḥ daśamaḥ
13.3-2
atha śanāniriktavāsara praveśamuhūrttāha (bṛhadbrahma. 88, 31) -
nijapura yānānnirgato naro jīvāndharkaśakreṣu praveśayetsatī
savāsavāśvimṛdudhruvekṣvatha sthirodaye śuddhagaṇānvite'ṣṭake
First 200 of 271 passages. Read on
Linked texts (7)
- Muhūrtacintāmaṇi — Rāma Daivajña 1600, Sanskrit
- Vāsturatnāvalī — Jīva 1821, Sanskrit
- Rājavallabhamaṇḍana — Maṇḍana Sūtradhāra, Sanskrit
- Saṅgrahaśiromaṇi — Sarayūprasāda, Sanskrit
- Vāstuśāstra (Giridhara) — Giridhara, Sanskrit
- Jyotirnibandha — Śivarāja, Sanskrit
- Jyotiḥsāra (Dharmakhāna) — Dharmakhāna, Sanskrit