Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 1.p109

Vīramitrodaya 1.p109

Language
Sanskrit

1.p109.1

adhunā mīnādyākṛtirekhāṇāṃ lakṣaṇaṃ sphuṭaṃ vakṣye | vāmakare nārīṇāṃ dakṣiṇapāṇau narāṇāṃ tu || jīvitamaraṇaṃ lābhālābhaṃ sukhaduḥkhamiha jagatyakhilam | kararekhābhiḥ prāyaḥ prāpnoti naro'tha nārī vā || antarmukhena mīnadvayena pūrṇena pāṇitalamadhyam | yasyāṅkitaṃ bhavediha sa dhanī satraprado manujaḥ || acchinnā gambhīrā pūrṇā raktā jaladanibhā mṛdulā | antarvṛttā snigdhā kararekhā śasyate puṃsām || madhupiṅgābhiḥ sukhinaḥ śoṇābhistyāgino gabhīrāḥ syuḥ | sūkṣmābhirdhīmantaḥ samāptamūlābhiratha subhagāḥ || pallavitā vicchinnā viṣamāḥ paruṣāḥ samāḥ sphuṭitarūkṣāḥ | vikṣiptāśca vivarṇā haritāḥ kṛṣṇāśca punaraśubhāḥ || ā pāṇimūlakarabhānniḥsṛtyāṅguṣṭhatarjanīmadhye | nūnaṃ bhavanti tisro gotradravyāyuṣāṃ rekhāḥ || bhinnābhiścchinnābhiḥ svalpābhirbhavanti kuladhanāyūṃṣi | rekhābhirdīrghābhirviparītābhistu viparītam || maṇibandhānnirgacchati rekhā yasya pradeśinīmūlam | bahubandhujanākīrṇastasya punarjāyate'bhijanaḥ || laghvyā punarnarāṇāṃ laghuriha dīrgho dīrghayā vaṃśaḥ | paribhinno vijñeyaḥ prabhinnayā chinnayā chinnaḥ || na cchinnā na sphuṭitā dīrghatarā na pallavā pūrṇā | ūrdhvā rekhā kurute sahasrajanayoṣamekā'pi || sā brāhmaṇasya rekhā vedakarī kṣatriyasya rājyakarī | vaiśyasya mahārthakarī saukhyakarī bhavati śūdrasya || ālikhitaṃ kākapadaṃ dhanarekhāyāṃ tu dṛśyate yasya | arjayati dhanāni punastallakṣamapi sa vyayaṃ kurute || iha tābhiḥ pūrṇābhiḥ pūrṇā prāpnoti sampadaṃ sadasi | madhyābhirvā madhyāṃ hrasvābhirvā pumān hrasvām ||

1.p109.2

yadi rekhā sarvāṅgulisamastaparvāntare sthitā vyaktā | spaṣṭo yavo'pi puṃsāṃ mahīyasāṃ tanmahīśatvam || rekhāḥ kaniṣṭhikāyurlesvāmadhye narasya yāvatyaḥ | tāvatyo mahilāḥ syurmahilāyāḥ punarapi manuṣyāḥ || rekhābhirviṣamābhirviṣamāssamābhiratha samaśīlāḥ | hīnatarā hīnābhirdhruvamadhikatarāḥ samadhikābhiḥ || puṣṭābhirhi punarbhūḥ kanyā rekhābhiratha sudīrghābhiḥ | subhagā sūkṣmābhiḥ syātsphuṭitābhirdurbhagā nārī || mūle'ṅguṣṭhasya nṛṇāṃ sthūlā rekhā bhavanti yāvatyaḥ | tāvantaḥ putrāḥ syuḥ sūkṣmābhiḥ putrikāstābhiḥ || yāvatyo maṇibandhāthurlekhāntaḥpratiṣṭhitāḥ sthūlāḥ | tāvatsaṅkhyākān bhrātṝn vadanti sūkṣmāḥ punarbhaginīḥ || rekhābhiścinnābhiḥ sambhāvitamṛtyuvā jñeyāḥ | yāvatyastāḥ pūrṇā niyataṃ jīvanti tatsaṅkhyāḥ || mīno makaraḥ śaṅkhaḥ padmo vā'ntarmukhaḥ sadā phaladaḥ | pāṇau bahirmukho yadi tasya phalaṃ paścime vayasi || chinnairbhinnaiḥ sphuṭitairavyaktaiḥ kimapi nāsti phalametaiḥ | jāyante pāṇitale prāyo'mī sārvabhaumānām || uḍupaṃ vā naukā vā poto vā yasya karatale pūrṇaḥ | dhanakāñcanaratnānāṃ pātraṃ sāṃyātrikaḥ sa syāt || sāṃyātrikaḥ potavaṇik | jāyante gomantaḥ prāsādairdāmābhiḥ sphuṭaṃ manujāḥ | nidhināyakāḥ kamaṇḍalukalaśasvastikapatākābhiḥ || yasya sadaṇḍaṃ chatraṃ cāmarayugmaṃ pratiṣṭhitaṃ pāṇau | so'mbudhirasanāvāsāṃ bhunakti bhūmiṃ bhujiṣyo'pi || viprasya yasya yūpo vedisibhaṃ brahmatīrthamapi haste | viśvādhipatirniyataṃ sa bhavedatha vā'gnihotrīśaḥ || bhāgyena bhavanti yavāḥ puṃsāmaṅguṣṭhaparvasu spaṣṭāḥ | yoṣāviśeṣanimitaṃ karma kṛśaṃ yaśastaraṅgasya ||

1.p109.3

sutavantaḥ śrutavanto jāyante'ṅguṣṭhamūlajaistu yavaiḥ | madhyagatairdhanakāñcanaratnāḍhyā bhoginaḥ satatam || triparikṣepā mūle'ṅguṣṭhagatā bhavati yasya yavamālā | dvisusamiddhaḥ sa pumān rājā vā rājasacivo vā || yasya dviparikṣepā saiva naro rājapūjitaḥ sa syāt | yasyaikaparikṣepā yavamālā so'pi vittāḍhyaḥ || aṅguṣṭhasyādhastātkākapadaṃ bhavati yasya vispaṣṭam | sa naraḥ paścimakāle śūlena vipadyate sadyaḥ || avyaktāḥ syustanavaḥ khaṇḍā rekhāḥ kare sthitā yasya | tigmāṃśoriva rajanī śrīstasya palāyate satatam || iti | vivekavilāse'pi, sūkṣmāḥ snigdhāśca gambhīrāḥ pralambā madhupiṅgalāḥ | avyāvṛttagaticchedāḥ kare rekhāḥ śubhā nṛṇām || tyāgāya śoṇagambhīrāḥ sukhāya madhupiṅgalāḥ | sūkṣmāṃḥ śriyai bhaveyustāḥ saubhāgyaya samūlakāḥ || chinnāḥ sapallavā rūkṣā viṣamāḥ sthānakacyutāḥ | vivarṇāḥ sphuṭitāḥ kṛṣṇā nīlāstanvyaśca nottamāḥ || kleśaṃ sapallavā rekhā chinnā jīvitasaṃśayam | kaṃdannaṃ paruṣā dravyavināśaṃ viṣamārpayet || maṇibandhāt piturlekhā karabhāt vibhavāyuṣoḥ | dve lekhe yānti tistro'pi tarjanyaṅguṣṭhakāntaram || yeṣāṃ rekhā imāstistraḥ sampūrṇā doṣavarjitāḥ | teṣāṃ gotradhanāyūṃṣi sampūrṇāṃnyanyathā na tu || maṇibandhonmukhā āyurlekhāyāṃ ye tu pallavāḥ | sampade te bahirye te vipade'ṅgulisammukhāḥ || gatvā miliyoḥ prānte dravyapitrośca rekhayoḥ | gṛhabandho vinirdeśyo gṛhabhaṅgo'nyathā punaḥ || āyurlekhābasānābhirlekhābhirmaṇibandhataḥ | spaṣṭābhirbhrātaro'spaṣṭatarābhirjā‌mayaḥ punaḥ || jāmayo bhaginyaḥ | aspaṣṭābhiradīrghābhirbhrātṛjāmyāyuṣastruṭiḥ |

1.p109.4

yavairāṅguṣṭhamūlotthaistatsaṅkhyāḥ sūnavo nṛṇām || yavairāṅguṣṭhamadhyasthairvidyākhyātivibhūtayaḥ || śuklapakṣe tadā janma dakṣiṇāṅguṣṭhajaiśca taiḥ | kṛṣṇapakṣe nṛṇāṃ janma vāmāṅguṣṭhagatairyavaiḥ | eko'pyabhimukhastasyāvaśyaṃ śrīvṛddhikāraṇam || sampūrṇau kiṃ punastau dvau pāṇimūle sthitau nṛṇām | siṃhāsanadineśābhyāṃ nandyāvarttendu toraṇaiḥ || pāṇirekhāsthitairmartyāḥ sārvabhaumā na saṃśayaḥ | ātapatraṃ kare yasya daṇḍena sahitaṃ punaḥ || cāmaradvitayaṃ vāpi cakravarttī sa jāyate | trikoṇarekhayā sīramusalolūkhalādinā || vastunā hastajātena puruṣaḥ syātkṛṣībalaḥ | gomantaḥ syurnarāḥ saudhairdāmabhiḥ pāṇisaṃsthitaiḥ || kamaṇḍaludhvajau kumbhasvastikau śrīpradau nṛṇām | anāmikāntyaparvasthā pratirekhā prabhutvakṛt || ūrdhvā punastale tasyā dharmarekheyamucyate | rekhābhyāṃ madhyamāsthābhyāmābhyāṃ proktaviparyayaḥ || tarjanīgṛhabandhāntarlekhā syātsukhamṛtyudā | aṅguṣṭhapitṛrekhāntāstiryagrekhāḥ padapradāḥ || aṅguṣṭhasya tale yasya rekhā kākapadākṛtiḥ | tasya syātpaścime kāle vipattiḥ śūlarogataḥ

Commentaries (2)

Linked texts (7)