Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 10.p70

Vīramitrodaya 10.p70

Language
Sanskrit

10.p70.1

pūjayanti ca bhāvena dhanyāste bhuvi mānavāḥ || iti | śālagrāmaśilāśca dvārakāśilācakrayutāḥ pūjyā na kevalamiti | taduktam— skandapurāṇe, śālagrāmodbhavo devo devo dvārāvatībhavaḥ | ubhayoḥ saṅgamo yatra tatra muktirna saṃśayaḥ || iti | tathā, pratyahaṃ dvādaśa śilāḥ śālagrāmasya yo'rcayet | dvāravatyāḥ śilāyuktāḥ sa vaikuṇṭhe mahīyate || iti | tathā, śālagrāmaśilā yatra yatra dvārāvatī śilā | ubhayoḥ saṅgamo yatra muktistatra na saṃśayaḥ || iti | tathā, nṛsiṃha pūjane śreṣṭhā śālagrāmodbhavā śilā | dvārakājātacakrāṅkā śilā śreṣṭhā tathaiva ca || tayośca saṅgamaṃ kṛtvā pūjayan muktibhāgbhavet | śālagrāmaśilā vāpi cakrāṅkitaśilāpi vā || iti | śālagrāmaśīlāmūrttitīrthamālyadhāraṇaṃ ca kartavyameva | taduktampādmaskāndayoḥ, tīrthakoṭisahasraistu sevitaiḥ kiṃ prayojanam | toyaṃ yaḥ pibate nityaṃ śālagrāmaśilācyutam || gavāṃ koṭipradānena yajñābackground śataśatena ca | yatphalamṛṣibhiḥ proktaṃ viṣṇoḥ pādodakena tu || labhyate iti śeṣaḥ | cakrāṅkitaśilābhraṣṭaṃ nirmālyaṃ toyameva ca | yo vahecchirasā nityaṃ nāsti dhuryo narastataḥ || kuṅkumaṃ candanaṃ patraṃ naivedyaṃ kusumaṃ jalam | śālagrāmaśilālagnaṃ tīrthakoṭiśatādhikam || iti | brahmapurāṇe, gaṅgā godāvarī revā nadyo muktipradāstu yāḥ | nivasanti satīrthāstāḥ śālagrāmaśilājale || iti | purāṇasaṅgrahe'pi, chinnastena mahāsena garbhavāsaḥ sudāruṇaḥ | pītaṃ yena sadā viṣṇoḥ śālagrāmaśilājalam || pādodakena devasya hatyākoṭisamanvitaḥ | śuddhyate nātra sandehastathā śaṅkhodakena hi || ye pibanti narā nityaṃ śālagrāmaśilājalam |

10.p70.2

pañcagavyasahasraistu prāśitaiḥ kiṃ prayojanam || prāyaścitte samutpanne kiṃ dānaiḥ kimupoṣaṇaiḥ | cāndrāyaṇaiśca kiṃ tīrthaiḥ pītvā pādodakaṃ śuciḥ || iti | śālagrāmaviṣṇuvādidevārpitanaivedyaṃ bhoktavyameva | taduktam— pādmaskāndabrāhmapurāṇasaṅgraheṣu, śiva uvāca | bhaktyā bhuṅkte ca naivedyaṃ śālagrāmaśilārpitam | koṭyaindavasya labhate phalaṃ yajñasahasrayoḥ || aindavaṃ cāndrāyaṇam | anarhaṃ mama naivedyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ jalam | śālagrāmaśilālagnaṃ sarvaṃ yāti pavitratām || śālagrāmaśilālagnam śālagrāmaśilā saṃbaddham | tena yat śālagrāme sarvadevatāpūjādhikaraṇatvena śivapūjanaṃ kriyate tannaivedyādyaduṣṭam | atha vā | śālagrāme yā śivamūrttiḥ śivanābhimūttiṃstatpūjane yannaivedyādi tadaduṣṭamiti | atha vā | śālagrāmaśilāsaṃyuktaśivaliṅgapūjane naivedyādikaṃ bhakṣaṇīyam | kevalaśivaliṅganaivedyabhakṣaṇe tu— sa evāha, naivedyaṃ me naro bhuktvā śuddhayai cāndrāyaṇaṃ caret | iti | viṣṇunaivedyabhakṣaṇe tu punaḥ— sa evāha, bhuktvā keśavanaivedyaṃ koṭiyajñaphalaṃ labhet | iti | bṛhannāradīye'pi, hṛdi rūpaṃ mukhe nāma naivedyamudare hareḥ | pādodakaṃ ca nirmālyaṃ mastake yasya so'cyutaḥ || mṛtyukāle ca yasyāsye dīyate pādayorjalam | api pāpasamācāraḥ sa gacchedviṣṇumavyayam || agniṣṭomasrahastraistu vājapeyaśatairapi | tatphalaṃ labhate devi viṣṇornaivedyabhakṣaṇāt || iti | ata eva ekādaśīnirṇayaprastāve pāraṇāviṣaye mādhavācāyairupapāditam— “pāraṇāṃ ca naivedyāmiśritaṃ kuryāt | taduktam— skandapurāṇe, kṛtvā caivopavāsaṃ tu yo'śnāti dvādaśīdine |

10.p70.3

naivedyaṃ tulasīmiśraṃ hatyākoṭivināśanam ||” iti | śivaliṅganaivedyātiriktamapi viṣṇvādidevārpitaṃ naivedyaṃ na grāhyam | kutaḥ| arpaṇaṃ ca dānameva | dāne ca naivedye arpite punarnevedyagrahaṇe dattāpahāradoṣa iti kecidāhuḥ | tat bhrāntapralapitaṃ dveṣaḥ | ajñānaṃ vā mūlamityāstāṃ prasaktānuprasaktavicāreṇeti | atha śivanābhimāhātmyaṃ lakṣaṇaṃ ca | padmapurāṇe, svarge martye ca pātāle pāṣāṇāḥ santi bhūmipa | śālagrāmasamāḥ kvāpi nivasanti punaḥ punaḥ || śilā liṅgākṛtiryatra dṛśyate ca yatastataḥ | śivanābhiḥ sa vikhyātaḥ śālagrāmodbhavo nṛpa || pūjayettaṃ viśeṣeṇa tatra sannihitaḥ śivaḥ | dṛṣṭvā spṛṣṭvā naro bhaktyā sarvapāpaiḥ pramucyate || śivaṃ nārāyaṇaṃ śailaṃ śālagrāmasamudbhavam | pūjayettu prayatnena tatra sannihitāvabhau || śālagrāmaśilābhaktyā bhaktyā viṣṇoḥ śivasya ca | śālagrāmaśilāmadhye liṅgarūpī śivaḥ sthitaḥ || arcayanti mahābhaktyā śivanābhiṃ narottamāḥ | te yānti mandiraṃ śaivaṃ siddhacāraṇasevitam || śivanābhiṃ tu ye martyā vidhivatpūjayanti ca | mantraiḥ puṣpopahāraiśca te yānti śivasannidhau || śaivaṃ nārāyaṇaṃ śailaṃ yatra deśe vyavasthitam | tacchaivaṃ vaiṣṇavaṃ tīrthaṃ bhuktimuktipradāyakam || cakre tu dṛśyate liṅgaṃ śilāyāṃ nārada kvacit | śrīdharaḥ sa tu vijñeyaḥ sarvakāmaphalapradaḥ || iti | skandapurāṇe, śālagrāmaśilāliṅge yaḥ karoti mamārcanam | tenārcitaḥ kārttikeya yugānāmekasaptatiḥ || iti | sarvapurāṇasāroddhārakārtikamāhātmye, kūrmacakrā madhyabhāge śvetābhā gokhurānvitā | śivanābhiriti khyātā bhuktimuktiphalapradā ||

10.p70.4

gokhurānvitā goṣpadayuktā | pūrve vidyutkalā bhānurūdhvaṃ piṅgaṭā śaśī | śivanābhiriti khyātaḥ sūkṣmāsyaḥ spṛśyaliṅgakaḥ|| iti | brahmāṇḍapurāṇe, kūrmākṛtiradhobhāge liṅgabhāge khurānvitaḥ | śivanābha itikhyāto bhuktimuktiphalapradaḥ || sarvatra lohitākārā mūrdhni raktajaṭā śaśī | aghorā sā parityājyā gṛhibhiryatipūjitā || hemavarṇajaṭāyuktā hemabindusamanvitā | mastake gokhurābhā ca candragaṅgāsamanvitā || sadyojātābhidhā śreṣṭhā putrapautradhanapradā | śiromadhye raktavarṇā śvetacandrajaṭāyutā || vāmadevābhidhā śreṣṭhā gṛhibhiḥ pūjitā sadā | kiñcitkapilasaṃyuktā kṛṣṇanīlajaṭāyutā || pārśvarekhāsamopetā īśānā muktidā bhavet | pūrve vidyujjaṭābhāra ūrdhvaṃ piṅgaṭā śaśī || tatpuruṣābhidhānā syāddurlabhā sarvakāmadā | dviliṅgo vā triliṅgo vā catuṣpañcaṣaḍliṅgavān || sa ca śacchaṅkaranāmā syāddevadevaḥ sadā śivaḥ | devatvadāyakairliṅgaiḥ pañcabhiḥ ṣaḍbhiruttamā || tato mūrttiphalaṃ puṇyaṃ mayā vaktuṃ na śakyate | iti | nṛsiṃhapurāṇe, kūrmacakramadhobhāge śvetābhā gokhurānvitā | śivanābhiritikhyātā bhuktimuktiphalapradā || pūrve vidyutkalā bhānurūdhrve piṅgajaṭā śaśī | śivanābhiritikhyātā durlabhā sarvakāmadā || iti | 'prayogapārijāte'pi kiñcitsmaryate | dvinābhiḥ padmarūpā cedbhaveddhariharātmikā | nābhau liṅgena yuktā vā śvetābhā vai khurānvitā || śivanābhīti vikhyātā bhuktimuktipradāyikā | yavamātraṃ tu gartaṃ syādyavārddhaṃ liṅgamucyate || śivanābhiritikhyātastriṣu lokeṣu durlabhaḥ | vāsudevamayaṃ kṣetraṃ liṅgaṃ śivamayaṃ smṛtam ||

10.p70.5

tasmāddhariharakṣetre pūjayecchaṅkarācyutau | sā cecchilāśataiḥ śastā caturvargaphalapradā || sākṣānmaheśvareṇātra saṃyuktaḥ pūjito hariḥ | iti iti śivanābhimāhātmyaṃ lakṣaṇaṃ ca | atha dvāravatīśilāmāhātmyam | skandapurāṇe, dvāravatyāḥ śilā devi mudrayā mama mudritā | tayā tu sahitaṃ tatsyāttīrthaṃ dvādaśayojanam || mlecchadeśe'śucau vāpi cakrāṅko yatra tiṣṭhati | yojanāni tathā trīṇi mama kṣetraṃ vasundhare || tanmadhye mriyate yastu pūjakaḥ susamāhitaḥ | śatabādhāṃ ca prāptastu na punaḥ so'pi jāyate || cakrāṅkitasya sānnidhye yatkarma kriyate naraiḥ | snānaṃ dānaṃ tapo homaḥ sarvaṃ bhavati cākṣayam || saṃvatsaraṃ tu yatpāpaṃ manasā karmaṇā kṛtam | tatsrarvaṃ naśyate puṃsāṃ sakṛccakrāṅkadarśanāt || jvaradāho viṣaṃ caiva agnicaurabhayaṃ tathā | sarve te praśamaṃ yānti sakṛccakrāṅkapūjanāt || bhūtapretapiśācāśca ḍākinyaśca vasundhare | sarve te pralayaṃ yānti yatra cakrāṅkitaṃ nyaset || bhaktyā vā yadi vā'bhaktyā cakrāṅkaṃ pūjayennaraḥ | api cetsa durācāro mucyate nātra saṃśayaḥ || saṃvatsaraṃ tu yaḥ kuryātpūjāṃ sparśanadarśane | vinā sāṅkhyena yogena mucyate nātra saṃśayaḥ || iti | tathā, dvāravatīmadhikṛtya— yatkiñcittatra pāṣāṇaṃ kṛṣṇacakreṇa mudritam | tasya darśanamātreṇa mucyate sarvapātakaiḥ || hṛdi sthite tu cakrāṅke dūtā vaivasvatasya tu | nopasarpanti te bhītā dṛṣṭvā viṣṇuparigraham ||iti | tathā, vidhihīnāpi yā kācit kriyā mantravivarjitā | cakrāṅkapūjanātsamyak labhecchāstroditaṃ phalam || cakrāṅkitaśilābhraṣṭaṃ nirmālyaṃ toyameva ca |

10.p70.6

yo vahecchirasā nityaṃ nāsti dhanyo narastataḥ || cakrāṅkitaśilāgre tu kuryājjāgaraṇaṃ hi yaḥ | ekādaśyāṃ nṛpaśreṣṭha devāstasya varapradāḥ || yatra tiṣṭhati cakrāṅko devo dvāravatībhavaḥ | tīrthakoṭisahasrāṇi tatra sannihitāni vai || yatra yatra nṛpaśreṣṭha devaścakrāṅkacihnitaḥ | tatra gaccha mahābhāga saṃsārābdhiṃ tariṣyasi || iti | tathā bhagavadvākyamapi, tithīnāṃ dvādaśī brahmantśreṣṭhā munisattama | pratimānāṃ tu sarvāsāṃ śālagrāmāśilā mama || cakrāṅkitāśca pāṣāṇā dvārakāyāṃ ca ye sthitāḥ | mameṣṭāḥ sarvadā vipra cakratīrthasamudbhavāḥ || pravaraṃ sarvatīrthānāṃ śālagrāmaśilodakam | cakrāṅkitasya viprendra nāparaṃ vidyate kvacit || tathānyatrāpi, sarveṣu tīrtheṣu vasanti śailāḥ paraṃ na te keśavacakracihnitāḥ | ye cāṅkitāḥ kṛṣṇasudarśanena vrajanti pūjāṃ śubhasaṃyutāste || tiṣṭhanti tasmin pitaro manuṣyāstīrthāni gaṅgāgayapuṣkarāṇi| yajñāśvamedhādyapi puṇyaśailāścakrāṅkitā yasya vasanti gehe|| iti| iti dvārakāśilāmāhātmyam | atha dvārakāśilālakṣaṇam | padmapurāṇe, kṛṣṇā mṛtyupradā nityaṃ kapilā tu bhayāvahā | aunmathyaṃ karburā dadyātpītā vittavināśinī

Commentaries (2)

Linked texts (2)