Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 2.p1

Vīramitrodaya 2.p1

Language
Sanskrit

2.p1

atha dhanurvedaḥ | tatra sthānamuṣṭyākarṣaṇalakṣaṇāni | sthānānyaṣṭau vidheyāni yojane bhinnakarmaṇām | mukhyāḥ pañca samākhyātā vyāpāḥ pañca prakīrttitāḥ || agrato vāmapādaṃ ca dakṣiṇaṃ jānu kuñcitam | ālīḍhe tu prakarttavyaṃ hastadvayaṃ suvistaram || pratyālīḍhe tu kartavyaṃ savyaṃ caivānukuñcitam | dakṣiṇaṃ tu purastadgadddūrapāte praśasyate || pādau savistarau kāryoṃ samau hastapramāṇataḥ | viśākhasthānakaṃ jñeyaṃ kūṭalakṣyasya vedhane || samapāde samau pādau niṣkampau ca susaṅgatau | aṃsameva puro vāmo hastamātreṇa taṃ vapuḥ || ākuñcitorū dvau yatra jānubhyāṃ dharaṇīṃ gatau | dardurakramamityāhuḥ sthānakaṃ dṛḍhabhedanam || savyaṃ jānu gataṃ bhūmau dakṣiṇaṃ ca sakuñcitam | agrato yatra dātavyaṃ taṃ vidyādgaruḍakramam || padmāsanaṃ prasiddhaṃ tu upaviśya yathākramam | dhanvināṃ tattu vijñeyaṃ sthānakaṃ śubhalakṣaṇam || iti | iti sthānāni | atha guṇamuṣṭayaḥ | patākā vajramuṣṭiśca siṃhakarṇī tathaiva ca | mutsarī kākatuṇḍī ca yojanīyā yathākramam || dīrghā tu tarjanī yatra āśritāṅguṣṭhamūlakam | patākā sā ca vijñeyā nālikādūramokṣaṇe || tarjanīmadhyamāmadhyamaṅguṣṭho viśate yadi | vajramuṣṭiśca sā jñeyā sthūlanārācamokṣaṇe || aṅguṣṭhanakhamadhye tu tarjanyagraṃ susaṃsthitam | siṃhakarṇī tu sā jñeyā śarāṇāṃ lakṣyavedhane || aṅguṣṭhanakhamūle tu tarjanyagraṃ susaṃsthitam | mutsarī sā ca vijñeyā citralakṣyasya vedhane || aṅguṣṭhāgre tu tarjanyā mukhaṃ yatra niveśitam | kākatuṇḍī tu sā jñeyā sūkṣmalakṣye tu yojitā || iti guṇamuṣṭayaḥ | atha dhanurmuṣṭisandhānam | sandhānaṃ trividhaṃ proktamadha ūrdhvaṃ samaṃ tathā | yojayentriḥprakāraṃ hi kāryeṣvapi yathākramam || adhaśca dūrapātitvaṃ same lakṣyaṃ suniścitam | dṛḍhasphoṭaṃ prakurvanti ūrdhvaṃ sādhanayogataḥ || iti dhanurmuṣṭisandhānam | atha vyāpāḥ | kauśikaḥ keśamūle ca śiraḥśṛṅge ca sāttvikaḥ | śravaṇe vatsakarṇaśca grīvāyāṃ bharato bhavet || aṃsake skandhanāmā ca vyāpāḥ pañca prakīrttitāḥ | kauśikaścitrayuddheṣu adholakṣyeṣu sāttvikaḥ || vatsakarṇaśca vijñeyo bharato dṛḍhabhedane | dṛḍhabhede ca dūre ca skandhanāmānamuddiśet || iti vyāpāḥ | atha lakṣyam | lakṣyaṃ caturvidhaṃ caiva sthiraṃ caiva calaṃ tathā | calācalaṃ dvayacalamiti proktaṃ manīṣibhiḥ || ātmānaṃ susthiraṃ kṛtvā lakṣyaṃ caiva sthiraṃ punaḥ | vedhayettriḥprakāraṃ tu sthiravedhī sa ucyate || calaṃ tu vedhayedyastu ātmanā sthirasaṃsthitaḥ | calalakṣyaṃ tu tatproktamācāryeṇa tu dhīmatā || dhanvī tu calate yatra sthiralakṣye samāhitaḥ | calācalaṃ bhavettatra aprameyamaninditam || ubhāveva calau yatra lakṣyaṃ cāpi dhanurddharaḥ | tadvijñeyaṃ dvayacalaṃ śrameṇaiva hi sādhyate || śrameṇāskhalitaṃ lakṣyaṃ dūraṃ ca bahubhedanam | śrameṇāskhalitā dṛṣṭiḥ śīghraṃ sandhānamāpyate || śrameṇa citrayodhitvaṃ śrameṇa prāpyate jayaḥ | tasmādgurusamakṣaṃ hi śramaḥ kāryo vijānatā || prathamaṃ vāmahastena yaḥ śramaṃ kurute naraḥ | tasya cāpakriyāsiddhiracirādeva jāyate || vāmahaste tu saṃsiddhe paścāddakṣiṇamārabhet | ubhābhyāṃ ca śramaṃ kuryānnārācaiśca śaraistathā || vāmenaiva śramaṃ kuryātsusiddhe dakṣiṇe kare | viśākhenāsanenaiva tathā vyāpe ca kauśike || udite bhāskare lakṣyaṃ paścimāyāṃ niveśayet || aparāhne ca kartavyaṃ lakṣyaṃ pūrvadigāśritam | uttareṇa sadā kāryaṃ praśastamavirodhakam || saṅgrāmeṇa vinā kāryaṃ na lakṣyaṃ dakṣiṇāmukham | ṣaṣṭidhanvantare lakṣyaṃ jyeṣṭhaṃ lakṣyaṃ prakīrttitam || catvāriṃśanmadhyamaṃ ca viṃśatiśca kaniṣṭhakam | śarāṇāṃ kathitaṃ hyetannārācānāmathocyate || catvāriṃśacca triṃśacca ṣoḍaśaiva bhavettataḥ | catuḥśataiśca kāṇḍānāṃ yo hi lakṣyaṃ visarjayet || sūryodaye cāstamaye sa jyeṣṭho dhanvināṃ bhavet | triṃśatairmadhyamaścaiva dviśatābhyāṃ kaniṣṭhakaḥ || lakṣyaṃ ca puruṣonmānaṃ kuryāccandrakasaṃyutam | ūrdhvavedhī bhavejjyeṣṭho nābhivedhī ca madhyamaḥ || yaḥ pādavedhī lakṣyasya sa kaniṣṭho mato mama | iti lakṣyam | atha śramakriyā | kriyākalāpān vakṣyāmi śramasādhyān śuciṣmatām | yeṣāṃ vidhānamātreṇa siddhirbhavati nānyathā

Commentaries (2)

Linked texts (6)