Kalasara 12.p5

12.p5

tarhi vakṣyamāṇāmāvāsyāśrāddhe'parāhnakālīno darśa ābdikavanmata iti pañcadhāvibhāgapacamādṛtya tatkṛtāṃ vyavasthāmanādṛtya tridhāvibhāgapakṣaḥ kimiti tairapyādriyeta | atha tairvaktavyam,yenāsya pitaro yātā yena yātāḥ pitāmahāḥ | tena gacchet satāṃ mārgaṃ tena gacchaṃntariṣyati || iti manūkteramāvāsyāyāṃ svadeśācāra eva gṛhyata iti | tarhi svadeśācāropaṣṭambhenaiva tadvyavasthā nādaraṇīyaiva | tasmādasmaddeśasamācāraviruddhā mādhavācāryyavyavasthāsmaddeśī yaiḥ śrāddhaviṣaye nādriyata eva | itthamāvāsyetarapārvvaṇaśrāddhakālanirṇayaḥ pārvvaṇibhiḥ sāmvatsarike yojyaḥ | vighnavaśādaparāhṇāsambhave sāyāhne'pi sarvvapārvvaṇaśrāddhakaraṇe'pyadoṣaḥ | tathā ca vyāsaḥ, - svakālātikrame kuryyādrātreḥ pūrvvaṃ yathāvidhi | vyāghrapādo'pi,vidhijñaḥ śraddhayopetaḥ samyakpātraniyojakaḥ | rātreranyatra kurvāṇaḥ śreyaḥ prāpnotyanuttamam || śreyaḥ śrāddhakaraṇoktaphalam | ataeva sāyāhnasya gauṇakālatvamiti na kaścidvirodhaḥ | tathā divā''rabhya tasya rātrau samāpane'pyadoṣaḥ | "na ca naktavacchrāddhaṃ kurvvīta ārabdhe cāṅgi vā bhojanamāsamāpanāditi āpastambokteḥ |" yattu skānde, - upasandhyaṃ na kurvvīta pitṛpūjāṃ kathañcana | sa kāla āsuraḥ proktaḥ śrāddhaṃ tatra vivarjjayet || iti| tat sati sambhave tatra nādaraṇīyamityeva param| kintu,— rācau śrāddhaṃ na kurvīta rākṣasī kīrttitā hi sā| sandhyayorubhayoścaiva sūryye caivācirodite || . iti manūkyā rājyādiṣu śrāddhārambhaḥ sarvvathā na ^{(1)}kāryyaḥ| acāsambhavapakṣā ye uktāste kāṃsyaśrāddheṣu nādeyāḥ| āvaśyakakarmaṇāmeva ^{(A)} gauṇakālābhyanujñānāt| tathā ca maṇḍanācāryyāḥ,— mukhyakāle yadāvaśyaṃ karma karttuṃ na śakyate| gauṇakāle'pi tatkāryyaṃ gauṇo'pyetādṛśo mataḥ || iti| etādṛśo mukhyasadṛśaḥ| tathā yatra yatra dinadvayāparāhnavyāptau pūrvedyuḥ śrāddhaṃ nirṇītam| tatra kenacinnimittena pūrvedyurakaraṇe paredyurapyanuṣṭheyam| aṅgalopādavaramaṅgavaiguṇyasahanamiti tithiśeṣakaraṇapakṣo'yaṃ kāmyanityobhayasādhāraṇaḥ| tathāca, kāmyavrataprasaṅge mādhavācāryyāḥ,— mukhyatithyantarāye tu tithiśeṣo'pi gṛhyate^{(2)}| iti| yattu mādhavācāryyairābdikaparityāge pratyavāyavāṅgasyādasambhave rātrāvapi tadārambhaḥ kāryyaḥ ityuktaṃ tadasaṅgeṇīthaiḥ kadācit^{(3)} nācāryyate| asvargyaṃ lokavidviṣṭaṃ dharmamapyācarenna tu| iti yājñavalkyokteḥ, “rātreḥ pūrvvaṃ yathāvidhi| rātre ranyatra