Kalasara 14.p3

14.p3

daśe vāhni iti vakṣyamāṇabṛhaspatyuktau ekādaśāhasya paścāduktiḥ | ekādaśāhaṃ nirvartya iti sphuṭamuktaṃ ca | arvāk sapiṇḍīkaraṇāt kuryyāt śrāddhāni ṣoḍaśa | ityukteḥ, ekādaśāhe dvādaśāpi vā ityukteśca ekadine ṣoḍaśaśrāddhānāṃ karaṇamaviruddhamiti śūlapāṇyādayaḥ | dvādaśāhādikāleṣu sapiṇḍīkaraṇeṣvime | sāgnyanagnitvavidhayaḥ karttureva niyāmakāḥ || iti smṛtisaṅgrahokteḥ dvādaśaikādaśāhayoranyatarasminneva sāgnikaḥ karttā kuryyānnānyatra | vistarastu kāladarśa draṣṭavyaḥ | evaṃ ca sati niragnerapi kāryyavaśāt dvādaśāhādiṣu sapiṇḍīkaraṇācāro'pi aviruddhaḥ | evaṃ tripakṣe'pi bodhyam | tathā ca sumantuḥ,– pretaścedāhitāgniḥ syāt karttānagniryyadā bhavet | sapiṇḍīkaraṇaṃ tasya kuryyātpakṣe tṛtīsake || kintu niragnikena sāgnikasya pituḥ sapiṇḍīkaraṇaṃ tripakṣa eva kāryyaṃ ityarthaḥ | yadā kadācidapi pramādāt sāgniko dvādaśāhe ekādaśāhe vā sapiṇḍanaṃ na kuryyāt, niragnirapi sāgnikasya pituḥ tripakṣe sapiṇḍanaṃ na kuryyāt | tatsannihitottarakāle kuryyāt | tathā ca gobhilaḥ,– dvādaśāhādikāleṣu pramādādananuṣṭhitam | sapiṇḍīkaraṇaṃ kuryyāt kāleṣūttarabhāviṣu || daśāhamadhye tu darśapāte piṇḍapitṛyajñavyatiriktadarśaśrāddhasarvvaśrautakarmānuṣṭhānam | tathā māhasapiṇḍānantarameva piṇḍapitṛyajñakaraṇaṃ, māhaddaśāhamadhye'pyevaṃ darśonurodhena aśaucaprakaraṇe likhitamanumantheyam | āhitāgnerjīvatpitṛkatve tu piṇḍapitṛyajñānārambhāpaccasyaivāhṛtattvāt māhasapiṇḍanaṃ anāhitāgniputravat pūrṇe'bde tripakṣādau vā kuryyāt, piṇḍapitṛyajñābhāvāt | etena pramītapitṛkasyāpi sāgnikasya vimātrādeḥ svakālaṃ eva sapiṇḍanamiti siddham | putrasya sāgnikatve ekādaśāhadvādaśāhayordarśapāte'śauce'pi darśonurodhena sapiṇḍanamityaśaucaprastāve likhitaṃ | aśaucānantaraṃ darśapāte tu aśaucānantarameva(1) sapiṇḍanaṃm jyeṣṭhabhrāturutsannāgnitve yadā bhāryāmaraṇādinā ādhānānadhikāritve sāgnikena kaniṣṭhabhrātrāpi piṇḍapitṛyajñānurodhena ekādaśāhādau sapiṇḍanaṃ kāryyam | jyeṣṭho bhrātānagnimāṃścet kaniṣṭhaḥ sāgniko bhavet | kaniṣṭhenaiva karttavyā sapiṇḍīkaraṇakriyā || iti smṛteḥ| esmiṃśca viṣaye kaniṣṭhenaiva uttaraṣoḍaśakaṃ kāryaṃ ityarthato bhavati, sāgnikasya kartturdāviṃśatidine darśapāte tu, dvādaśāhena(2) vā kuryyāt, iti vākyāt śrāddhavivekakārā ekādaśāhādidvādaśasu dineṣu vyavasthāmāhuḥ | tathāca ekādaśāhe ekādaśāhaśrāddhaṃ kṛtvā taddina eva prathamamāsikam | dvādaśāhe traipakṣikaṃ kṛtvā. tatraiva dvitīyamāsikaṃ | trayodaśa-caturdaśa-pañcadaśāheśu tṛtīya-caturtha-pañcamamāsikāni | ṣoḍaśāhe ūnaṣāṇmāsikaṣaṣṭhamāsike | saptadaśā-