Kalasara 18.p36

18.p36

dūti kārṇājinyukternityaśrāddhaṃkhāpi pitṛsambandhitvena balavattvāt | nave paścādbhāve paryuṣite cirantane pūrvvabhave ityarthaḥ | anyatra mātāpitṛvyatiriktaśrāddhe, āsaktiḥ āsajjatā antaraṅgatvamiti yāvat | evaṃ ca sutarāṃ pitṭavyādiśrāddhāt pūrvvameva vaiśvadevaḥ kāryyaḥ iti siddham| nanvevaṃ sati mātṛśrāddhasyādau nityaśrāddhādau anuṣṭhānaṃ bhavatu śrāddhānantaraṃ vaiśvadevabalikarma kāryyamiti cet, ucyate| vaiśvadevabalikarmmottaratvameva nityaśrāddhasyeti sutarāṃ ādau vaiśvadevabalikarmma iti siddhaṃ| etadvistārastuācārasāre draṣṭavyam| iti| atha devapūjāśrāddhayoḥ kramaḥ | śrāddhadine pākasya pituruddeśena kṛtatvāt siddhamannaṃ ityādismṛtavacanasyāpi tatra vihitatvāt ādau śrāddhaṃ kāryyamiti pratīyate | kiñca piṇḍadānānte,yatkiñcitpacyate gehe bhakṣyaṃ bhojyamathāpi vā | anivedya na bhoktavyaṃ piṇḍamūle kathañcana || śrāddhakāle,tato'nnaṃ bahusaṃskāraṃ naikavyañjanabhakṣavat | coṣyapeyasamṛddhaṃ ca yathāśaktyupakalpayet || ityādivacanaiḥ ādau śrāddhaṃ kāryyamiti pratīyate | tathā,viṣṇupabhuktaśeṣeṇa yaṣṭavyaṃ devatāntaram | tathā,pitṛśeṣaṃ tu yo dadyāddharaye paramātmane | retodāḥ pitarastasya bhavanti ityādi || tathā,harerniveditaṃ samyak devebhyo juhuyāddhaviḥ | pitṛbhyaścāpi taddadyāt phalasyānantyamāpnuyāt || iti vacanairviṣṇupūjāyāḥ prāthamyaṃ pratīyate | evaṃ sandehāt sarvvapakvadravyaṃ dvidhā kṛtvā śrāddhārthamekabhāgaṃ devārthamekabhāgaṃ ca smarttakālameva pariveṣayanti | piṇḍadānasamakālaṃ viṣṇuṃ pūjayanti ca | kevalaṃ yeṣāmanyadevā api abhīṣṭāḥ te śrāddhapariveṣaṇasamakālaṃ devatoddeśena pariveṣaṇaṃ kṛtvā piṇḍadānāntaraṃ vaiśvadevāt pūrvvaṃ pūjayanti | pitṛśeṣasya viṣṇoreva niṣiddhatvāt | pratidinavihitābhīṣṭadevatāpūjanaṃ vaiśvadevāt pūrvvamiti nirṇītatvācca ||0|| iti | atha pārvvaṇaikoddiṣṭayoḥ kramaḥ || jāvāliḥ,— yadyekatra bhaveyātāmekoddiṣṭaṃ ca pārvvaṇam | pārvvaṇaṃ tvabhinirvvarttya ekoddiṣṭaṃ samācaret || pārvvaṇaṃ amāvāsyādivihitaṃ | ekoddiṣṭaṃ ekoddiṣṭakule mātṛsāmvatsarikam | sarvveṣām pitryādisāmbatsarikaṃ ca mātrantara sāmbatsarikaṃ ca | ekoddiṣṭakule'pi na pitṛsāmbatsarikam, tasya pṛthaganuṣṭhānābhāvāt | tatra vacanaṃ vakṣyate | yadipramiśrairuktaṃ mātṛsāmbatsarikaṃ ca taddine pākasya tantratve'pi ekoddiṣṭabhiborder-māvāsyāśrāddhānantaraṃ karttavyam | pārvvaṇibhiḥ punardevatābhedāt prāgeva amāvāsyāśrāddhāt pṛthak karttavyam | kālādarśamate itarapārvvaṇasya kālabhedāt iti | tanna ruciram | pitroḥ śrāddhe samaṃ prāpte iti pitṛśrāddhasya prathamata eva vācanikatvācca | pitrostu pitṛpūrvvatvaṃ sarvvatra śrāddhakarmaṇi | iti kālādarśaprāmāṇyācca | kālabheda iti yo heturupanyastaḥ so'pyaprayojakaḥ| vācanike'rthe yukteranavatakāśāt| anyathā ekoddiṣṭasya kālabhedāt pārvaṇottaratvaṃ tanmate'pi na syāt | iti nipuṇamatibhirvibhāvanīyam| tathāca darśāṣṭakāyugādipretapakṣeṣu mātṛmaraṇe'śaucāntavihitatvena vā mātṛmṛtāhaśrāddhe prasakte vā darśādiśrāddhānantaraṃ mātṛmṛtāhaśrāddhaṃ kāryyam| kevalamanvaṣṭakāyāṃ mātṛmaraṇe anvaṣṭakāśrāddhena tatsāmvatsarikaśrāddhasyāpi tantreṇa siddhiḥ| evamamāvāsyādiśrāddhadine tatprasiddhaṃ | pretapakṣe ca pitṛmaraṇe sāṃvatsarikaśrāddhaṃ amāvāsyādipārvvaṇaṃ amāvāsyāṃ trayo yasya pretapakṣe'thavā punaḥ| pārvvaṇaṃ tasya karttavyaṃ naikoddiṣṭaṃ kadācana || iti śaṃkhokteḥ| amāvāsyāṃ iti atyantasaṃyoge dvitīyā| amāvāsyāyāmityarthaḥ| amāvāsyāpadaṃ aṣṭakādisarvvaparvopalakṣaṇaṃ| tathā ca, gārgyaḥ,parvvakālo mṛtāhaśca yadaiva taddvayaṃ bhavet | pārvvaṇaṃ tatra karttavyaṃ naikoddiṣṭaṃ kadācana || iti| (1)atra pārvvaṇināmapi mātāmahādyadhikadevatāviṣayatvena amāvāsyāśrāddhasyaiva tantratvātpuruṣavomātṛvasoreva devatālamiti karkācāryyāḥ| tatra kecidāśaṃkante, mṛtāhaśrāddhasya naimittikatvāt, nityāt naimittikasya balavattvātkāṃkṣakāmayordevatālamiti, tanna nyāyyam