Kalasara 5.p191

5.p191

skānde, - parātparataraṃ nāsti śivarātriḥ parātparam | na pūjayati bhaktyeśaṃ rudraṃ tribhuvaneśvaram || jantvarjunasahasreṣu bhramate nātra saṃśayaḥ | vīptāpi skānde,varṣe varṣe mahādevau naro nārī pativratā | śivarātrau mahādevaṃ bhaktyā kāmaṃ prapūjayet || nityaniścalaśabdāvapi skānde,māghakṛṣṇacaturdaśyāṃ yaḥ śivaṃ saṃśritavrataḥ | mumukṣuḥ pūjayennityaṃ sa labhedopsitaṃ phalam || arṇavo yadi vā śuṣyet coyeta himavānapi | merumandaralaṅkāśca śrīśailo vindhya eva ca || calantyete kadācidai niścalaṃ hi śivavratam || iti | kāmyaṃ ca phalaśravaṇāt | "īpsitaṃ phalaṃ" iti pūrvaṃ sāmānyenodāhṛtam | punaḥ skānde bahūni phalānyuktvā,sarvvān bhuktā mahābhogānamṛtatvaṃ prajāyate | iti | atropavāsaḥ pūjājāgaraṇa ceti trayaṃ pradhānam | tathāca skānde,- upavāsaprabhāvena tathācaivātra jāgarāt | śivarātrau tathā śambho rliṅgasyāpi prapūjanāt || akṣayān labhate kāmān śivasāṃyujyamāpnuyāt | tat saṅghākhaṇḍe śaive ca,svayaṃ ca liṅgamabhyarcya sopavāsaḥ sa jāgaraḥ | ajānannapi niṣpāpo niṣādo gaṇatāṃ gataḥ || vyāghrabhītyā vilvavṛkṣārūḍho niṣādaḥ tadadhaḥsthaśivaliṅgopari vilvapatrapatanāt jāgarādupavāsācca vrataphalamavāpeti tasyārthaḥ | "evaṃ ca sati yat skānde kevalòpavāsaḥ, kevalajāgaraṇaṃ, kevalapūjanam, coktam, tat vaiśvānaravidyānyāyena śravayatyānuvādakarūpatvena upapadyate" iti mādhavācāryāḥ| ācārādekādaśīvat kevalopavāso'pi dṛśyate, ekainaivopavāsena brahmahatyāṃ vyapohati | iti laiṅgokteḥ | upavāsāśaktau tu smṛtiḥ,athavā śivarātriṃ tu pūjājāgaraṇairnayet | ityayaṃ pacco'nukalpatvena grāhyaḥ | naramācādhikārikameva vrataṃ dvādaśābdātmakaṃ caturdaśābdātmakaṃ vā kāmyaṃ syāt iti īśāmasaṃhitāyāmuktam,evametat vrataṃ kuryyāt pratisaṃvatsaraṃ vratī | dvādaśābdikametasyāt caturviṃśābdikaṃ tathā || sarvvān kāmānavāpnoti pretya cehaca mānavaḥ | śivarātrivrataṃ nāma sarvvapāpapraṇāśanam || ācāṇḍālaprabhūtānāṃ bhuktimuktipradāyakam | skānde,- tato rātrau ca karttavyaṃ śivaprīṇanatatparaiḥ | prahare prahare snānaṃ pūjā caiva viśeṣataḥ || śaive,- kuryyāt pañcāmṛtaiḥ snāpya yāme yāme samarcanam | prahare prahareṃ devi dadyādarghamanuttamam || ityādividhistu tatraiva draṣṭavyaḥ | sa vidhiḥ kāmye vyavasthaṃ kāryyaḥ | atha kālaḥ | īśānasaṃhitāyām,māghakṛṣṇacaturdaśyāṃ mahādevo mahāniśi | śivaliṅgatayodbhūtaḥ koṭisūryyasamaprabhaḥ || tatkālavyāpinī grāhyā śivarātrivrate tithiḥ | arddharātrādadhaścorddhaṃ yuktā yatra caturdaśī || tannithāveva kurvīta śivarātrivrataṃ vratī | iti bahvanyaparāṇi vakyānyuktā "mahāniśānvitā yatra tatra kuryyādidaṃ vratam" ityupasaṃhṛtam | evaṃ nāradīyasaṃhitādāvapi niśītha uktaḥ | mahāniśālakṣaṇamāha | devalaḥ,- mahāniśā dve ghaṭike rātrermadhyamayāmayoḥ | iti | ghaṭikāca daṇḍaḥ | iti niśīthaḥ karmakālaḥ | pradoṣo'pi vāyavīye,trayodaśyastage sūryye catasṛṣu ca nār̤iṣu | bhūtavidvā tu yā tatra śivarātrivrataṃ caret || smṛtyantare'pi,-pradoṣavyāpinī grāhyā śivarātricaturdaśī | rātrau jāgaraṇaṃ yasmāttasmāttāṃ samupoṣayet || tathāca pradoṣaniśīthayorubhayorapi prādhānyam | evaṃ sati tithivaidhe pūrvedyuḥ pradoṣaniśīthobhayavyāptau pūrvedyureva vratam| tathāca skānde,- trayodaśī yadā devi dinabhuktipramāṇataḥ | jāgare śivarātriḥ syānniśi pūrṇā caturdaśī