Kalasara 6.p37
Kālasāra 6.p37
- Language
- Sanskrit
6.p37
sandhyāsu vidyudādisamasāmbandhe, tadā sandhyāyāmevānadhyāya ityarthaḥ| kalpatarukārāstu, vidyudādipratyekadarśane tadaivānadhyāya iti| anṛtau (prāvṛḍbhinnatau) prakaṭīkṛtāgnikāleṣu sandhyayorityarthaḥ| samācārāt baṅgameghadarśanamātre satyanadhyāyo, na prāvṛḍṛtau| jyotiṣāṃ (candrasūryyādīnāṃ) | ṛtau (prāvṛḍṛtau)| api śabdādanyatrāpi | prāduṣkṛteṣu (prakaṭīkṛtāgniṣu) homārthamityarthaḥ| tathāca prātaḥsandhyāyāṃ vidyutstanitaniḥsvane, na tu kevalavarṣaṇe, yadi prātaḥsandhyāyāṃ vidyutstanitaniḥsvanaḥ, tadā sajyotiryāvat sūryyodayadarśanaṃ, tāvadanadhyāyaḥ; dinamātravyāpītyarthaḥ| yadi sandhyāyāṃ, tadā rātrimātravyāpītyarthaḥ| evaṃ vidyutstanitayorvyavasthā| varṣaṇe tu vyavasthā ucyate| śeṣe (vidyutstanitavarṣāṇāṃ pūrvoktānāṃ śeṣavarṣaṇarūpe) tṛtīye jāte| yathā divānadhyāyaḥ, tathā rātrau ahorātramityarthaḥ| hārītasmṛtau tu “sāyaṃ sandhyāyāṃ stanita rātrau anadhyāyaḥ, prātaḥsandhyāyāntvahorātramiti” yaduktaṃ tatrāhorātrapakṣo nādriyate| sandhyāgarjanadoṣamāha durvāsāḥ| sandhyāyāṃ garjite meghe śāstracintāṃ karoti yaḥ| catvāri tasya naśyanti āyuḥ prajñā yaśo balam || yāni cānyāni smṛtivākyāni ācāraviruddhāni santi tāni sarvāṇi vistarabhayādanupayogācca na likhitāni| naipuṇyamatiśayaḥ| atra dharmātiśayakāmānāṃ yo nityamanadhyāya uktaḥ| sa na sarveṣāṃ, kāmyatvāt| ataeva vaśiṣṭhaḥ,—“nagare tu kāmyamiti”| madhyabharātre (muhūrttacatuṣṭayarūpe mahāniśrāyāṃ) “caturmuhūrttamiti” gobhilassuteḥ | śrāddhabhuk nimantraṇādārabhya śrāddhabhojanāhorātraṃ yāvat, na paṭhet | ketanaṃ (nimantraṇaṃ) | hārītaḥ, - “śrāddhamanuṣyayajñabhojane'horācaṃ” | manuṣyayajño (atithipūjā) | yājñavalkyaḥ, - “śiṣṭe ca gṛhamāgate” | śaṃkhalikhitau “nagaracatuṣpathasaṃkrameṣvanadhyāyaḥ” rājāmātyamahāpuruṣasvaryāge'nukūle mitre'tīte nāvabhṛthayajñavāṭe | mahāpuruṣo'tra utkṛṣṭaguṇaśālī | rājñaḥ sūtake putrajanmādau, rāhoḥ sūtake (candrasūryoparāge) yājñavalkyaḥ, - tryahaṃ preteṣvanādhyāyaḥ śiṣyartviggurubandhuṣu(1) | upākarmaṇi cotsarge svaśākhāśrotrayostathā || amedhyaśavaśśūdrāntyaśmaśānapatitāntike | bodhāyanaḥ,“ṛtvigdeśapatiśrotriyeṣu ahorātram” | deśapatiratra deśādhikārī
Linked texts (2)
- Gadādharapaddhati — Gadādhara Rājaguru 1725, Sanskrit
- Kālasāra — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit