Kalasara 6.p96
Kālasāra 6.p96
- Language
- Sanskrit
6.p96
“etadarvāṅniṣedhārthaṃ, na punastatprāptyartham” iti vijñāneśvarāḥ| kalpatarau tu “asamānajātīyakanyāviṣayametaditi”| “savarṇamātāmahakulaviṣayametaditi” madanapālaḥ| vimātṛsapiṇḍe'pi niṣedhamāha sumantuḥ,— pitṛpatnyaḥ sarvā mātaraḥ taddbhātaro mātulyāḥ| tadduhitaraśca bhaginyaḥ, tadapatyāḥ bhāgineyāḥ syuḥ, tāḥ saṅkarakāriṇyastatkulyāṃ nodvahediti| sarvvamidaṃ sambhavaparaṃ| atyantāsambhave tu sumantuḥ,— “trīnatītya mātṛtaḥ, pañcātītyapitṛtaḥ”|| paiṭhīnasirapi “trīn mātṛtaḥ, pañca pitṛta iti vā” atra “samānajātīye pañca, asamānajātīye trīniti vyavasthito vikalpaḥ” iti kalpatarau yadyapyuktaṃ tathāpi asāddhye vṛddhairatyantāsambhavaparamityeva likhitaṃ| vṛddhānāṃ tu, pitṛbandhumātṛbandhulakṣaṇaṃ yathā, ādipuruṣasya sagotratve'pi pitṛsantāno bhavati| anyagotratve mātṛsantāno bhavati” iti| “yattupitṛṣvasuḥ svasuḥ putrāḥ” ityādikātyāyanoktimudāhṛtya tithitattvakāraiḥ pitṛṣvasrādilakṣaṇaṃ uktaṃ| “tat aśauce kriyākartturadhikāre ca” asāddhyanibandhakārairlikhitatvāt na tallakṣaṇamādriyate(1), tacca ātmabandhorapi upāttatvāt| kācidasāddhyaviruddhaddhāpi dākṣiṇātyasaṃgrahakārikā,— caturthīmudvahetkanyāṃ caturthaḥ pañcamīmapi| pārāśaryyamate ṣaṣṭhīṃ pañcamo na tu pañcamīṃ || pañcamaḥ pañcamīṃ kanyāṃ nodvahediti yadvacaḥ| pitṛpakṣe niṣedho'yaṃ mātṛpakṣe na dūṣaṇaṃ
Linked texts (2)
- Gadādharapaddhati — Gadādhara Rājaguru 1725, Sanskrit
- Kālasāra — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit