Matsya 151
Matsya 151
- Language
- Sanskrit
Contents
- 151.243 — 1 part
151.1
sūta uvāca || || atha
grasanamālokya yamaḥ krodhavimūrcchitaḥ || vavarṣa śaravarṣeṇa viśeṣeṇāgnivarcasām
151.2
sa viddho bahubhirbāṇaigrrasano'tiparākramaḥ || kṛtapra
tikrutākāṅkṣī dhanurānamya bhairavam
151.3
śataiḥ pañcabhiratyugraiḥ śarāṇāṃ yamamardayan || sa vicintya yamo bāṇāngrasanasyātipauruṣam
151.4
bāṇavṛṣṭibhirugrābhiryamo grasanamardayan || kṛtāntaśaravṛṣṭiṃ tāṃ viyati pratisarpiṇīm
151.5
ciccheda śaravarṣeṇa grasano dānaveśvaraḥ
viphalāṃ tāṃ samālokya yamastāṃ śarasantatim
151.6
sa vicintya śaravrātaṃ grasanasya rathaṃ prati || cikṣepa mudgaraṃ ghoraṃ tarasā tasya cāntakaḥ
151.7
sa taṃ mudgaramāyāntamutplutya gaganasthitam || jagrāha vāmahastena yāmyaṃ dānavanandanaḥ
151.8
tameva mudgaraṃ gṛhya yamasya mahiṣaṃ ruṣā || pāta
yāmāsa vegena sa papāta mahītale
151.9
utplutyātha yamastasmānmahiṣāttripakṣipatyataḥ || prāsena tāḍayāmāsa grasanaṃ vadane dṛḍham
151.10
sa tu
prāsaprahāreṇa mūrcchito nyapatadbhuvi || grasanaṃ patitaṃ dṛṣṭvā jambho bhīmaparākramaḥ
151.11
yamasya bhindipālena prahāramakaroddhṛdi || yama
stena prahāreṇa susrāva rudhiraṃ mukhāt
151.12
kṛtāntamarditaṃ dṛṣṭvā gadāpāṇirdhanādhipaiḥ || vṛto yakṣāyutaśatairjambhaṃ pratyudyayau ruṣā
151.13
jambho ruṣā tamāyāntaṃ dānavānīkasamvṛtaḥ || uvāca prājño vākyantu yathā snigdhena bhāṣitam
151.14
grasano labdhasaṃjño'tha yamasya prāhiṇodgadām
maṇihemapariṣkārāṃ gurvīmirivimarddinīm
151.15
tāmapratakryāṃ saṃprekṣya gadāṃ mahiṣavāhanaḥ || gadāyāḥ pratighātārthaṃ jagaddalanarabhairavam
151.16
daṇḍaṃ mumoca kopena jvālāmālāsamākulam || sa gadāṃ viyati prāpya rarāsāmbudharo yathā
151.17
saṅghaṭṭamabhavattābhyāṃ śailābhyāmiva duḥsaham
tābhyāṃ niṣpeṣanirhrādajaḍīkṛtadigantaram
151.18
jagadvyākulatāṃ yātaṃ pralayāgamaśaṅkayā || kṣaṇātapraśāṃtanirhrādaṃ jvaladulkāsamāhitam
151.19
niṣpeṣeṇa tayorbhīmamabhūdgaganagocaram || nihatyātha gadāṃ daṇḍastato grasanamūrddhani
151.20
hṛtvā śriyamivānarthoṃ durvṛttasyāpataddṛḍhaḥ || sa tu tena prahā
reṇa dṛṣṭvā satimirā diśaḥ
151.21
papāta bhūmau niḥsaṃjño bhūmireṇuvibhūṣitaḥ || tato hāhākhā ghoraḥ senayorubhayorabhūt
151.22
tato muhūrttamātreṇa
grasanaḥ prāpya cetanām|| apaśyattsvāṃ tanuṃ dhvastāṃ vilolābharaṇāmbarām
151.23
sa cāpi cintayāmāsa kṛte pratikṛtikriyām || madridhe vastuni puṃsi
prabhoḥ paribhavodayāḥ
151.24
mayyāśritāni sainyāni jite mayi vināśitā || asambhāvita evāstu janaḥ svacchandaceṣṭitaḥ
151.25
na tu vyarthaśa
tohṛṣṭasambhāvitadhano naraḥ || evaṃ sañcintya vegena samuttasthau mahābalaḥ
151.26
mudgaraṃ kāladaṇḍābhaṃ gṛhītvā girisannibhaḥ || grasano ghorasaṅkalpaḥ
sandaṣṭauṣṭhapuṭacchadaḥ
151.27
rathena tvarito gacchannāsasādāntakaṃ raṇe || samāsādya yamaṃ yuddhe grasano bhrāmya mudgaram
151.28
vegena mahatā raudraṃ cikṣepa
yamamūrddhani || vilokya mudgaraṃ dīptaṃ yamaḥ sambhrāntalocanaḥ
151.30
vañcayāmāsa durddharṣaṃ mudgaraṃ sa mahābalaḥ || tasminnapasṛte dūraṃ caṇḍānāṃ bhīmakarmaṇām
29||yāmyānāṃ kiṅkarāṇāntu sahastraṃ niṣpiṣeṣa ha|| tatastāṃ nihatāṃ dṛṣṭvā ghorāṃ kiṅkaravāhinīm
151.31
agamatparamaṃ kṣobhaṃ nānāpraharaṇodyataḥ || grasanastu
samālokya tāṃ kiṅkaramayīṃ camūm
151.32
mene yamasahasrāṇi sṛṣṭāni yamamāyayā || nigrāhya grasanaḥ senāṃ visṛjañchastravṛṣṭayaḥ
151.33
kalpāntaghorasaṅkāśo
babhūva krodhamūrcchitaḥ || kāṃścidvibheda śūlena kāṃścidvāṇairajihyagaiḥ
151.34
kāṃścitpipepa gadayā kāṃśca mudgaravṛṣṭibhiḥ || kecitprāsaprahāraiśca dāruṇaistāḍitā
stadā
151.35
apare bahuśastasya lalamburbāhumaṇḍale || śilābhirapare jaghnurdantairanyermahocchrayaiḥ
151.36
tasyāpare tu gātreṣu daśanairapyadaṃśayan
apare muṣṭibhiḥ pṛṣṭhaṃ kiṅkarāḥ praharanti ca
151.37
abhidrutastathā ghorairgrasanaḥ krodhamūrcchitaḥ || utsṛjya gātraṃ bhūpṛṣṭhe niṣpiṣeṣa sahasraśaḥ
151.38
kāṃścidutthāya muṣṭibhirjaghne kiṅkarasaṃśrayān || sa tu kiṅkarayuddhena grasanaḥ śramamāptavān
151.39
tamālokya yamaḥ śrāntaṃ nihatāñca svavāhinīm
ājagāma samudyamya daṇḍaṃ mahiṣavāhanaḥ
151.40
grasanastu samāyāntamājaghne gadayorasi || acintayitvā tatkarmma grasanasyāntako'rihā
151.41
jaghne rathasya mūrddhanyānyānnāndaṇḍena kopanaḥ|| sa ratho daṇḍamathitairvyāghrairddardīrvikṛṣyate
151.42
saṃśayaḥ puruṣasyeva cittaṃ daityasya tadratham
samutsṛjya rathaṃ daityaḥ padātirddharaṇīṃ gataḥ
151.43
yamaṃ bhujābhyāmādāya yodhayāmāsa dānavaḥ|| yamo'pi śastrāṇyutsṛjya bāhuyuddheṣvavarttata
151.44
grasanaḥ kaṭivastraistu yamaṃ gṛhya baloddhataḥ || bhrāmayāmāsa vegena pracittamiva sambhramaḥ
151.45
yamo'pi kaṇṭhe'vaṣṭabhya daityaṃ bāhuyugena tu || vegena
bhrāmayāmāsa samutkṛṣya mahītalāt
151.46
tato muṣṭibhirājaghnurarddayantau parasparam || daityendrasyātikāyatvāttataḥ śrāntabhujo yamaḥ
151.47
skandhe nidhāya daityasya mukhaṃ viśrāntimaicchata || tamālakṣya tato daityaḥ śrāntamantakamojasā
151.48
niṣpipeṣa mahīpṛṣṭhe bahuśaḥ pārṣṇipāṇibhiḥ
yāvadyamasya vadanātsusrāva rudhiraṃ bahu
151.49
nirjjīvitaṃ yamaṃ dṛṣṭvā tataḥ santyajya dānavaḥ|| jayaṃ prāpyoddhataṃ daityo nādaṃ muktvā mahāsvanaḥ
151.50
svayaṃ sainyaṃ samāsādya tasthau giririvācalaḥ || dhanādhipasya jambhena sāyakairmmarmmabhedibhiḥ
151.51
diśo'varuddhāḥ kruddhena sainyañcāsya nikṛntitam
tataḥ krodhaparītastu dhaneśo jambhadānavam
151.52
hṛdi vivyādha bāṇānāṃ sahasreṇāgnivarccasām || sārathiśca śatenājau dhvajaṃ daśabhireva ca
151.53
hastau ca pañcasaptatyā mārgaṇairdaśabhirddhanuḥ || mārgaṇairbarhiṇapatrāṅgaistailadhautairujihmagaiḥ
151.54
siṃhamekena taṃ tīkṣṇairvivyādha daśabhiḥ śaraiḥ || jambha
stu karmma taddṛṣṭvā dhaneśasyātiduṣkaram
151.55
hṛdi dhairyyaṃ samālambya kiñcitsantrastamānasaḥ || jagrāha niśitānbāṇāñchatrumarmmavibhedinaḥ
151.56
ākarṇākṛṣṭacāpastu jambhaḥ krodhapariplutaḥ || vivyādha dhanadaṃ tīkṣṇaiḥ śarairvakṣasi dānavaḥ
151.58
sārathiścāsya bāṇena dṛḍhenābhyahanaddhṛdi||ciccheda jyāmathaikena
tailadhautena dānavaḥ ||57||tatastu niśitairbāṇairdāruṇairmmarmmabhedibhiḥ || vivyādhorasi vitteśaṃ daśabhiḥ krūrakarmmakṛt
151.59
mohaṃ paraṃmato gacchan dṛḍhaviddho hi
vittapaḥ || sa kṣaṇāddhairyyamālambya dhanurākṛṣya bhairavam
151.60
kiraṇvānasahasrāṇi niśitāni dhanādhipaḥ || diśaḥ khaṃ vidiśo bhūmīranī
kānyasurasya ca
151.61
pūrayāmāsa vegena saṃchādya ravimaṇḍalam || jambho'pi paramaikaikaṃ śarairbahubhirāhave
151.62
ciccheda laghusandhāno
dhaneśasyātipauruṣāt || tato dhaneśaḥ saṃkruddho dānevendrasya karmmaṇā
151.63
vyadhamattasya sainyāni nānāsāyakavṛṣṭibhiḥ || taddṛṣṭvā duṣkṛtaṃ karmma
dhanādhyakṣasya dānavaḥ
151.64
gṛhītvā mudgaraṃ bhīmamāyasaṃ hemabhūṣitam || dhanadānucarānyāṃścāniṣpipeṣa sahasraśaḥ
151.65
te vadhyamānā
daityena muñcanto bhairavānravān || rathaṃ dhanapateḥ sarvve parivāryya vyavasthitāḥ
151.66
dṛṣṭvā tānardditāndevaḥ śūlaṃ jagrāha dāruṇam
tena daityasahasrāṇi sūdayāmāsa satvaraḥ
151.67
kṣīyamāṇeṣu daityeṣu dānavaḥ krodhamūrcchitaḥ || jagrāha paraśuṃ daityo mardanaṃ daityavidviṣām
151.68
sa tena
śitadhāreṇa dhanabharturmahāratham || ciccheda tilaśo daityo hyākhuḥ snigdhamivāmbaram
151.69
padātiratha vitteśo gadāmādāya bhairavīm || mahāhavavimarddeṣu
hataśatruvināśinīm
151.70
adhṛṣyāṃ sarvvabhūtānāṃ bahuvarṣagaṇārccitām || nānācandanadigdhāṅgīṃ divyapuṣpavivāsitām
151.71
nirmamalāyomayīṃ
gurvvīmamoghāṃ hemabhūṣaṇām || cikṣepa mūrdhni saṃkruddho jambhasya tu dhanādhipaḥ
151.72
āyāntīṃ tāṃ samālokya taḍitsaṃghātamaṇḍitām || daityo gadā
bhighātārthaṃ śastravṛṣṭiṃ mumoca ha
151.73
cakrāṇi kuṇapānprāsānbhuśuṇḍīḥ paṭṭiśānapi || hemakeyūranaddhābhyāṃ bāhubhyāṃ caṇḍavikramaḥ
151.74
vyarthīkṛtya
tu tānsarvvānāyudhāndaityavakṣasi || prasphurantī papātośrā maholkevādrikandare
151.75
sa tayābhihato gāḍhaṃ papāta rathakūbare || srotobhiścāsya
rudhiraṃ susrāva gatacetasaḥ
151.76
jambhantu nihataṃ matvā kujambho bhairavasvanaḥ || dhanādhipasya saṃkruddho vākyenātīva kopitaḥ
151.77
cakre bāṇamayaṃ
jālaṃ dikṣu yakṣādhipasya tu || ciccheda bāṇajālaṃ tadarddhacandraiḥ śitaistataḥ
151.78
mumoca śaravṛṣṭintu tasmai yakṣādhipo balī || sa taṃ daityaḥ śaravātaṃ
ciccheda niśitaiḥ śaraiḥ
151.79
vyarthīkṛtāntu tāṃ dṛṣṭvā śaravṛṣṭiṃ dhanādhipaḥ || śaktiṃ jagrāha durddharṣāṃ hemaghaṇṭāṭṭahāsinīm
151.80
bāhunā ratnakeyūra
kāntisantānahāsinā || sa tāṃ nirūpya vegena kujambhāya mumoca ha
151.81
sā kujambhasya hṛdayaṃ dārayāmāsa dāruṇam || vitteśaḥ svalpasattvasya
puruṣasyātibhāvitā
151.82
athāsya hṛdayaṃ bhittvā jagāma dharaṇītalam || tato muhūrttātsvastho dānavo dāruṇākṛtiḥ
151.83
jagrāha paṭṭiśaṃ daityaḥ
prāṃśuṃ śitaśilīmukham || sa tena paṭṭiśenājau dhanadasya stanāntaram
151.84
vākyena tīkṣṇarūpeṇa mamrmmāntaravisarpiṇā || nirvvibhedāmijātasya
hṛdayaṃ durjano yathā
151.85
tena paṭṭiśaghātena dhaneśaḥ parimūrcchitaḥ || nipapāta ratho Lawson jarjaro dhūrvvaho yathā
151.86
tathāgatantu taṃ dṛṣṭvā
dhaneśaṃ naravāhanam || khaḍgātro nirṛtirdevo niśācarabalānugaḥ
151.87
abhidudrāva vegena kujambhaṃ bhīmavikramam || atha dṛṣṭvā tu durddharṣaṃ kujambho rākṣase
śvaram
151.88
codayāmāsa sainyāni rākṣasendravadhaṃ prati || sa dṛṣṭvā coditāṃ senāṃ bahnunānāśrabhīṣaṇām
151.89
rathādāplutya vegena bhūṣaṇadyutibhāsvaraḥ
khaḍgena kamalāneva vikośenāmbaratviṣā
151.90
ciccheda ripuvaktrāṇi vicitrāṇi samantataḥ || tiryyak pṛṣṭhamadhaścorddhaṃ dīrghabāhurmahāsinā
151.91
sandaṣṭauṣṭhapuṭāṭopabhrukuṭīvikaṭānanaḥ || pracaṇḍakoparaktākṣo nyakṛntaddānavānraṇe
151.92
tato niḥśeṣitaprāyāṃ vilokya svāmanīkinīm || muktvā
kujambho dhanadaṃ rākṣasendramabhidravan
151.93
labdhasaṃjño'tha jambhastu dhanādhyakṣapadānugān || jīvagrāhān sa jagrāha baddhvā pāśaiḥ sahasraśaḥ
151.94
mūrttimanti tu ratnāni vividhāni ca dānavāḥ || vāhanāni ca divyāni vimānāni sahasraśaḥ
151.95
dhaneśo labdhasaṃjño'tha tāmavasthāṃ vilokya tu
niḥśvasandīrghamuṣṇañca roṣāttāmravilocanaḥ
151.96
dhyātvāstraṃ gāruḍaṃ divyaṃ bāṇaṃ sandhāya kārmmuke || mumoca dānavānīke taṃ bāṇaṃ śatrudāraṇam
151.97
prathamaṃ kārmmukāttasya niścerurdhūmarājayaḥ || anantaraṃ sphuliṅgānāṃ koṭayo dīptavarcasām
151.98
tato jvālākulaṃ vyoma cakārāstraṃ samantataḥ || tataḥ
krameṇa durddhāraṃ nānārūpaṃ tadābhavat
151.99
amūrttaścābhavalloko hyandhakārasamāvṛtaḥ || tato'ntarikṣe śaṃsanti tejaste tu pariṣkṛtam
151.100
kujambhastatsamālocya dānavo'tiparākramaḥ || abhidudrāva vegena padātirdhanadaṃ nadan
151.101
athābhimukhamāyāntaṃ daityaṃ dṛṣṭvā dhanādhipaḥ || babhūva
sambhramāviṣṭaḥ palāyanaparāyaṇaḥ
151.102
tataḥ palāyatastasya mukuṭaṃ ratnamaṇḍitam || papāta bhūtale dīptaṃ ravibimbamivāmbarāt
151.103
śūrāṇāma
bhijātānāṃ bharttaryyapasṛte raṇāt || martuṃ saṃgrāmaśirasi yuktaṃ tadbhūṣaṇāyataḥ
151.104
iti vyavasya durddharṣā nānāstrāstrapāṇayaḥ || yuyutsavaḥ sthitā
yakṣā mukuṭaṃ parivāryya tam
151.105
abhimānadhanā vīrā dhanadasya padānugāḥ || tānamarṣācca samprekṣya dānavaścaṇḍapauruṣaḥ
151.106
bhuśuṇḍīṃ bhairavā
kārāṃ gṛhītvā śailagauravām || rakṣiṇo mukuṭasyātha niṣpipeṣā niśācarān
151.107
tānpramathyātha danujo mukuṭaṃ tatsvake rathe || samāropyāmaripu
rjitvā dhanadamāhave
151.108
dhanāni ratnāni ca mūrttimanti tathā nidhānāni śarīriṇaśca || ādāya sarvvāṇi jagāma daityo jambhaḥ svasainyaṃ danuje
ndrasiṃhaḥ || dhanādhipo vai vinikīrṇamūrddhajo jagāma dīnaḥ surabhartturantikam
151.109
kujambhenātha saṃsakto rajanīcaranandanaḥ || māyāmamoghāmāśri
tya tāmasīṃ rākṣaseśvaraḥ
151.110
mohayāmāsa daityendraṃ jagatkṛtvā tamomayam || tato viphulanetrāṇi dānavānāṃ balāni tu
151.111
na śekuścalitaṃ
tatra padādapi padaṃ tadā || tato nānāvravarṣeṇa dānavānāṃ mahācamūmū
151.112
jaghāna ghananīhāratimirāturavāhanām || vadhyamāneṣu daityeṣu kujambhe mūḍhacetasi
151.113
mahiṣo dānavendrastu kalpāntāmbhodasannibhaḥ || astraṃ cakāra sāvitramulkāsaṅghātamaṇḍitam
151.114
vijṛmbhatyatha sāvitre paramāstre
pratāpini || praṇāśamagamattīvraṃ tamo ghoramanantaram
151.115
tato'straṃ visphuliṅgāṅkaṃ tamaḥ kṛtsnaṃ vyanāśayat || praphullāruṇapadmaughaṃ śāradīvāmalaṃ saraḥ
151.116
tatastamasi saṃśānte daityendrāḥ prāptacakṣuṣaḥ || cakruḥ kareṇa manasā devānīkaiḥ sahādrutam
151.117
śastrairamarṣānnirmuktairbhujaṅgaistraṃ vinodi
tam || athāyyāda dhanurghoramiṣūṃścāśīviṣopamān
151.118
kujambho'dhāvata kṣipraṃ rakṣorājabalaṃ prati || rākṣasendrastamāyāntaṃ vilokya sapadānugaḥ
151.119
vivyādha niśitairbāṇaiḥ krūrāśīviṣabhīṣaṇaiḥ || tadādāneca sandhānaṃ na mokṣaścāpi lakṣyate
151.120
cicchedrāsya śaravātānsvaśarairatilāghava
vāt || dhvajaṃ paramatīkṣṇena citrakarmmāmiradviṣaḥ
151.121
sārathiścāsya bhallena rathanīḍādapātayat || kujambhaḥ karmma taddṛṣṭvā rākṣasendrasya saṃyuge
151.122
roparaktekṣaṇayuto rathādāplutya dānavaḥ || khaḍgaṃ jagrāha vegena śaradamvaranirmalam
151.123
carma codayakhaṇḍendudaśakena vibhūṣitam || abhyadravadraṇe
daityo rakṣo'dhipatimojasā
151.124
taṃ rakṣo'dhipatiḥ prāptaṃ mudrareṇāhanaddhṛdi || sa tu tena prahāreṇa kṣīṇaḥ sambhrāntamānasaḥ
151.125
tasthāvace
ṣṭo danujo yathā dhīro dharādharaḥ || sa muhūrttaṃ samāśvasto dānavendro'tidurjayaḥ
151.126
rathamāruhya jagrāha rakṣo vāmakareṇa tu || keśeṣu nirṛtiṃ daityo
jānunākramya dhiṣṭhitam
151.127
tataḥ khaḍgena ca śiraśchettumaicchadamarṣaṇaḥ || tasmiṃstadantare devo varuṇo'pāmapatirdrutam
151.128
pāśena dānavendrasya
vabandha ca bhujadvayam || tato baddhabhujaṃ daityaṃ viphalīkṛtapauruṣam
151.129
tāḍayāmāsa gadayā dayāmutsṛjya pāśadhṛk || sa tu tena
prahāreṇa srotobhiḥ kṣatajaṃ vaman
151.130
dadhāra rūpaṃ meghasya vidyunmālālatāvṛtam || tadavasthāgataṃ dṛṣṭvā kujambhaṃ mahiṣāsuraḥ
151.131
vyāvṛttavadane'gādhe grastumaicchatsurānubhau || nirṛtiṃ varuṇāñcaiva tīkṣṇadaṃṣṭrotkaṭānanaḥ
151.132
tāvabhiprāyamālakṣya tasya daityasya
dūṣitam || tyaktvā rathapathaṃ bhītau mahiṣasyātiraṃhasā
151.133
bhṛśaṃ drutau javāddigbhyāmubhābhyāṃ bhayavihvalau || jagāma nirṛtiḥ kṣipraṃ
śaraṇaṃ pākaśāsanam
151.134
kruddhastu mahiṣo daityo varuṇaṃ samābhidrutaḥ || tamantakamukhāsaktamālokya himavaddyutiḥ
151.135
cakre somāstraniḥsṛṣṭaṃ himasaṃghātakaṇṭakam || vāyavyāstramatulaṃ candraścakre dvitīyakam
151.136
vāyunā tena candreṇa saṃśuṣkeṇa himena ca || vyathitā
dānavāḥ sarvve śītocchinnā vipauruṣāḥ
151.137
na śekuścalituṃ padbhyāṃ nāstrāṇyādātumeva ca || mahāhimanipātena śastraiścandrapracoditaiḥ
151.138
gātrāṇyasurasainyānāmadahyanta samantataḥ || mahiṣo niṣprayatnastu śītenākampitānanaḥ
151.139
kakṣāvālambya pāṇibhyāmupaviṣṭo hyadhomukhaḥ
sarvve te niṣpratīkārā daityāścandramasā jitāḥ
151.140
raṇecchāṃ dūratastyaktvā tasthuste jīvitāthinaḥ || tatrābravītkālanemirdaityānkopena dīpitaḥ
151.141
bho bhoḥ śṛṅgāriṇaḥ śūrāḥ sarvve śastrāstrapāragāḥ || ekaiko'pi jagatsarvvaṃ śaktastulayituṃ bhujaiḥ
151.142
ekaiko'pi kṣamo grastuṃ jaga
tsarvvaṃ carācaram || ekaikasyāpi paryyāptā na sarvve'pi divaukasaḥ
151.143
kalāṃ pūrayituṃ yatnātṣoḍaśīmativikramāḥ || kiṃ prayātāśca tiṣṭhadhvaṃ
samare'maranirjitāḥ
151.144
na yuktametacchūrāṇāṃ viśeṣāddaityajanmanām || rājā cāntarito'smākaṃ tārako lokamārakaḥ
151.145
viratānāṃ raṇā
dasmātkruddhaḥ prāṇānahariṣyati || śītena naṣṭaśrutayo bhraṣṭavākpāṭavāstathā
151.146
mūkāstadābhavandaityā raṇadaśanapaṅktayaḥ || tāndṛṣṭvā naṣṭaceta
skāndaityāñchāditena sāditān
151.147
matvā kālakṣamaṃ kāryyaṃ kālanemirmahāsuraḥ || āśritya dānavīṃ māyāṃ vitatya svaṃ mahāvapuḥ
151.148
pūrayāmāsa gaganaṃ diśo vidiśa eva ca || nirmame dānavendreśaḥ śarīre bhāskarāyutam
151.149
diśaśca māyayā caṇḍaiḥ pūrayāmāsa pāvakaiḥ || tato
jvālākulaṃ sarvvaṃ trailokyamabhavatkṣaṇāt
151.150
tena jvālāsamūhena himāṃśuragamacchamam || tataḥ krameṇa viśraṣṭaśītaduddinamāvabhau
151.151
tadvalaṃ dānavendrāṇāṃ māyayā kālaneminaḥ || taddṛṣṭvā dānavānīkaṃ labdhasaṃjñaṃ divākaraḥ || uvācāruṇamudbhrāntaḥ kopālokaikalocanaḥ
151.152
divākara uvāca || || nayāruṇa rathaṃ śīghraṃ kālanemiratho yataḥ || vimardaistatra viṣamo bhavitā śūrasaṃkṣayaḥ
151.153
eṣo jitaḥ śaśāṅko'tra
tadvalaṃ balamāśritam || ityuktaścodayāmāsa rathaṃ garuḍapūrvvajaḥ
151.154
prayatavidhṛtairaśvaiḥ sitacāmaramālibhiḥ || jagṛhīpo'tha bhagavānjagrāha vitataṃ
dhanuḥ
151.155
śarau ca dvau mahābhāgo divyāvāśīviṣadyutī || sañcārāstreṇa sandhāya bāṇamekaṃ sasarja saḥ
151.156
dvitīyamindrajālena yojitaṃ
pramumoca ha || sañcārāstreṇa rūpāṇāṃ kṣaṇāccakre viparyyayam
151.157
devānāṃ dānavaṃ rūpaṃ dānavānāñca daivikam || matvā surānsvakāneva jaghne ghoraśca
lāghavāt
151.158
kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtānta iva saṃkṣaye || kāṃścitkhaḍgena tīkṣṇena kāṃścinnārācavṛṣṭibhiḥ
151.159
kāṃścidgadābhirghorābhiḥ
kāṃścidghoraiḥ paraśvadhaiḥ
151.160
śirāṃsi keṣāñcidapātayacca bhujāntarathānsārathīṃścogravegaḥ || kāṃścitpipeṣārtha rathasya vegātkāṃścitkrudhā coddhatamuṣṭipātaiḥ
151.161
raṇe vinihatāndṛṣṭvā nemiḥ svāndānavādhipaḥ || rūpaṃ svantu prapadyanta hyasurāḥ suradharṣitāḥ
151.162
kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddha
vān || nemidaityastu tānhṛṣṭvā kālanemimuvāca ha
151.163
ahaṃ nemiḥ suro naiva kālaneme vidasva mām || bhavatā mohitenājau nihatānyūruvikrama
151.164
daityānāṃ daśarakṣāṇi durjjayānāṃ surairiha || sarvvāstravāraṇaṃ muñca brāhmamastraṃ tvarānvitaḥ
151.165
sa tena bodhito daityaḥ sambhramākulaceta
naḥ|| yojayāmāsa bāṇaṃ hi brahmāstravihitena tu
151.166
sumoca cāpi daityendraḥ sa svayaṃ surakaṇṭakaḥ || tato'stratejasā vyāptaṃ trailokyaṃ sacarācaram
151.167
devānāmrābhavatsainyaṃ sarvvameva bhayānritam || sañcarāstrañca saṃśāntaṃ svayamāyodhane babhau
151.168
tasminpratihate hyastre aṣṭatejā divākaraḥ
mahendrajālamāśritya cakre svāṃ koṭiśastanum
151.169
visphūrjjatkarasampātasamākrāntajagatrayam || tatāpa dānavānīkaṃ gatamajjaughaśoṇitam
151.170
tataścāvarṣadanalaṃ samantādatisaṃhatam || cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāndhāni ca prabhuḥ
151.171
gajānāmagalanmedaḥ petuścāpyaravā bhuvi || turagā niḥśvasa
ntaśca varmmāntā rathino'pi ca
151.172
itaścetaśca salilaṃ prārthayantastṛṣāturāḥ|| pracchāyaviṭapāṃścaiva girīṇāṃ gahvarāṇi ca
151.173
dāvāgniḥprajvalannaiva
ghorārcirdagdhapādapaḥ || toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kallolamālinam
151.174
puraḥsthitamapi prāptaṃ na śekuravamārdditāḥ || aprāpya salilaṃ bhūmau vyāttāsyā
gatacetasaḥ
151.175
tatra tatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarā bhuvi || rathā gajāśca patitāsturagāśca samāpitāḥ
151.176
sthitā vamanto dhāvanto galadraktavasāsṛ
jaḥ || dānavānāṃ sahasrāṇi vyadṛśyanta mṛtāni tu
151.177
saṃkṣaye dānavendrāṇāṃ tasminmahati varttite || prakopoddhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ
151.178
abhavatkalpameghābhaḥ sphuradbhūriśatahradaḥ || gambhīrāsphoṭanirhrādajagadvṛdayaghaṭṭakaḥ
151.179
pracchādya gaganābhogaṃ ravimāyāṃ vyanāśayat || śītaṃ
vavarṣa salilaṃ dānavendrabalaṃ prati
151.180
daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt || bījāṅkurā ivāmlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale
151.181
tataḥ sa megharūpī tu kālanemirmahāsuraḥ || śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devānīkeṣu durjayaḥ
151.182
tayā dṛṣṭyā vādhyamānā daityendrāṇāṃ mahaujasām
gatiṃ kāñca na paśyanto gāvaḥ śītādditā iva
151.183
parasparaṃ vyalīyanta pṛṣṭheṣu vyagrapāṇayaḥ || sveṣu bādhe vyalīyanta gajeṣu turageṣu ca
151.184
ratheṣu tvamarāstrastāstatra tatra nililiyare || apare kuñcitairgātaiḥ svahastapihitānanāḥ
151.185
itaścetaśca sambhrāntā babhramurvai diśo daśa || evaṃ
vidhe tu saṃgrāme tumule devasaṃkṣaye
151.186
dṛśyante patitā bhūmau śastrabhinnāṅgasandhayaḥ || vibhujā bhinnamūrddhānastathā cchinnorujānavaḥ
151.187
viparyyastarathāsaṅgā niṣpiṣṭadhvajapaṅkayaḥ || nirbhinnāṅgaisturaṅgaistu gajaiścācalasannibhaiḥ
151.188
kṣutaraktahradairbhūmirvikṛtārvikṛtā babhau || evamājau
balī daityaḥ kālanemirmahāsuraḥ
151.189
jaghne muhūrttamātreṇa gandharvāṇāṃ daśāyutam || yakṣāṇāṃ pañcalakṣāṇi rakṣasāmayutāni ṣaṭ
151.190
trīṇi lakṣāṇi jaghne sa kinnarāṇāṃ tarasvinām || jaghne piśācamukhyānāṃ saptalakṣāṇi nirbhayaḥ
151.191
itareṣāmasaṃkhyātāḥ surajātinikāyinām
jaghne sa koṭīḥ saṃkruddhaścitrāstrairastrakovidaḥ
151.192
evaṃ paribhave bhīme tadā tvamarasaṃkṣaye || saṃkruddhāvaśvinau devau citrāstrakavacojjvalau
151.193
jaghnatuḥ samare daityaṃ kṛtāntānalasannibham || tamāsādya raṇe ghoramekaikaḥ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ
151.194
jaghne marmasu tīkṣṇāgrairasuraṃ bhīmadarśanam
tābhyāṃ bāṇaprahāraiḥ sa kiñcidāyastacetanaḥ
151.195
jagrāha cakramaṣṭāraṃ tailadhautaṃ raṇāntakam || tena cakreṇa so'śvibhyāṃ ciccheda rathakūbaram
151.196
jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān || vavarṣa bhiṣajormūrdhniḥ saṃchādyākāśagocaram
151.197
tāvapyastraiścicchadatuḥ śitaistairdaityasāyakān
tacca karmma tayordṛṣṭvā vismitaḥ kopamāviśat
151.198
mahatā sa tu kopena sarvvāyomayasādanam || jagrāha mudgaraṃ bhīmaṃ kāladaṇḍavi bhīṣaṇam
151.199
sa tato bhrāmya vegena cikṣepāśvirathaṃ prati || tantu mudgaramāyāntamālokyāmbaragocaram
151.200
tyaktvā rathau tu tau vegādāplutau tarasāśvinau
tau rathau sa tu niṣpiṣya muṅgaro'calasannibhaḥ
151.201
dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ || tasya karmmāśvinau dṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau
151.202
vajrāstrantu prakurvvāte dānavendranivāraṇam || tatovajramayaṃ varṣaṃ prāvarttadatidāruṇam
First 200 of 243 passages. Read on
Linked texts (8)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Critical edition (Baroda) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit