Matsya 155
Matsya 155
- Language
- Sanskrit
Contents
- 155.588 — 1 part
155.1
cha || || sūta uvāca || || prādurāsītpratīhāraḥ śubhranīlāṃśukāmbaraḥ || sa jānubhyāṃ
mahīṃ gatvā pihitāsyaḥ svapāṇinā
155.2
uvācānāvilaṃ vākyamalpākṣaraparisphuṭam || daityendramarkavṛndānāṃ bibhrataṃ bhāsvaraṃ vapuḥ
155.3
kālanemiḥ
surānbaddhāṃścādāya dvāri tiṣṭhati || sa vijñāpayati stheyaṃ kva bandibhiriti prabho
155.4
tanniśamyābravīddaityaḥ pratīhārasya bhāṣitam
yatheṣṭaṃ sthīyatāmebhirgṛhaṃ me bhuvanatrayam
155.5
kevalaṃ pāśabandhena vimukteravilambitam || evaṃ kṛte tato devā dūyamānena cetasā
155.6
jagmurjagadguruṃ draṣṭuṃ śaraṇaṃ kamalodbhavam || niveditāste śakrādyāḥ śirobhirdharaṇiṃ gatāḥ || tuṣṭuvuḥ spaṣṭavarṇārthairvacobhiḥ kamalāsanam
155.7
devā
ūcuḥ || || tvamoṅkāro'syaṅkurāya prasṛto viśvasyātmānantabhedasya pūrvvam || sambhūtasyānantaraṃ sattvamūrtte saṃhārecchoste namo rudramūrtte
155.8
vyaktiṃ nītvā tvaṃ vapuḥ svaṃ mahimnā tasmādaṇḍātvābhidhānādacintyaḥ || dyāvāpṛthvyośchedakhaṇḍāvarābhyāṃ hyaṇḍādasmāttvaṃ vibhāgaṃ karoṣi
155.9
vyaktaṃ
mero yajanāyustavābhūddevaṃ vidmastvatpraṇītaścakāsti || vyaktaṃ devājanmanaḥ śāśvatasya dyauste mūrddho locane candrasūryyau
155.10
vyālāḥ keśāḥ
śrotrarandhrā diśaste pādau bhūmirnābhirandhre samudrāḥ || māyākāraḥ kāraṇaṃ tvaṃ prasiddho vedaiḥ śānto jyotiṣā tvaṃ vimuktaḥ
155.11
vedārtheṣu tvāṃ vivṛ
ṇvanti buddhā hṛtpadmāntaḥsanniviṣṭaṃ purāṇam || tvāmātmānaṃ labdhayogā gṛṇanti sāṃkhyairyyāstāḥ sapta sūkṣmāḥ praṇītāḥ
155.12
tāsāṃ heturyyāṣṭamī
cāpi gītā tasyāṃ tasyāṃ gīyase vai tvamantam || dṛṣṭvā mūrttiṃ sthūlasūkṣmāṃ cakāra devairbhāvāḥ kāraṇaiḥ kaiściduktāḥ
155.13
sambhūtāste tvatta evādisarge
bhūyastāṃ tāṃ vāsanāṃ te'bhyupeyuḥ || tvatsaṅkalpenāntamāyātigūḍhaḥ kālo meyo dhvastasaṃkhyāvikalpaḥ
155.14
bhāvābhāvavyaktisaṃhārahetustvaṃ so'nantastasya
karttāsi cātman || ye'nye sūkṣmāḥ santi tebhyo'bhigītaḥ sthūlābhāvāñcāvṛtāśca teṣām
155.15
tebhyaḥ sthūlaistaiḥ purāṇaiḥ pratīto bhūtaṃ bhavyañcaivamudbhūtibhā
jām|| bhāve bhāve bhāvitaṃ tvā punakti yuktaṃ yuktaṃ vyaktibhāvādbhirasya || itthaṃ devo bhaktibhājāṃ śaraṇyastrātā goptā no bhavānantamūrttiḥ
155.16
viriñcimamarāḥ
stutvā brahmāṇamavikāriṇam || tasthurmanobhiriṣṭārthasamprāptiprārthanāstataḥ
155.17
evaṃ stuto viriñcistu prasādaṃ paramaṃ gataḥ || amarānvaradenāha vāmaha
stena nirddiśan
155.18
brahmovāca || || nārīyā'bharttṛkā'kasmāttanuste tyaktabhūṣaṇā || na rājate tathā śakra mlānavaktraśiroruhā
155.19
hutā
śana vimukto'pi na dhūmena virājase || bhasmaneva praticchanno dagdhadāvāśviroṣataḥ
155.20
yamāmayamaye naiva śarīre tvaṃ virājase || daṇḍasyālambaneneva
hyakṛcchrastu pade pade
155.21
rajanīcara nātho'pi kiṃ bhīta iva bhāṣase || rākṣasendra kṣatārāte tvamarātikṣato yathā
155.22
tanuste varuṇocchuṣkā
parītetyeva vahninā || vimuktarudhiraṃ pāśaṃ phaṇibhiḥ pravilokayan
155.23
vāyo bhavānvicetaskastvaṃ snigdhairiva nirjjitaḥ || kiṃ tvaṃ bibhoṣi dhanada saṃnya
syaiva kuberatām
155.24
rudrāstriśūlinaḥ santo vadadhvaṃ bahuśūlatām || bhavantaḥ kena tatkṣiptaṃ tejastu bhavatāmapi
155.25
akiñcitkaratāṃ yātaḥ karaste
na vibhāsate || alaṃ nīlotpalābhena cakreṇa madhusūdana
155.26
kiṃ tvayānudarālīnabhuvanapravilokanam || kriyate stimitākṣeṇa bhavatā viśvatomukhā
155.28
evamuktāḥ surāstena brahmaṇā brahmamūrttinā || vācāṃ pradhānabhūtatvānmārutaṃ tamacodayan||27||atha viṣṇumukhairdevaiḥ śvasanaḥ pratibodhitaḥ||caturmukhaṃ tadā prāha
carācaraguruṃ vibhum
155.29
na tu vetsi carācarabhūtagataṃ bhavabhāvamatīva mahānucchritaḥ prabhavaḥ || punarārthivaco'bhivistṛtaśravaṇopamakautukabhāvakṛtaḥ
155.31
tvamananta karoṣi jagadbhavatāṃ sacarācaragarbhavibhinnaguṇān || amarāsurametadaśeṣamapi tvayi tulyamaho janako'si yataḥ || piturasti tathāpi manovikṛtiḥ
saguṇo viguṇo balavānabalaḥ||30||bhavato varalābhanivṛttabhayaḥ kuliśāṅkusuto ditijo'tibalaḥ|| sacarācaranimmrmmathane kimiti kitavastu kṛto vihito
bhavatā
155.32
kila deva tvayā sthitaye jagatāṃ mahadadbhutacitravicitraguṇāḥ|| api tuṣṭikṛtaḥ śrutakāmaphalā vihitā dvijanāyaka devagaṇāḥ
155.33
api
nākamabhūt kila yajñabhujāṃ bhavato viniyogavaśātsatatam || apahṛtya vimānagaṇaṃ sa kṛto ditijena mahāmarudbhūmisamaḥ
155.34
kṛtavānasi sarvvaguṇā
tiśayaṃ yamaśeṣamahīdhararājatayā || samamiṅgitabhāvavidhiḥ sa girigaṃganena sadocchrayatāṃ hi gataḥ
155.35
adhivāsavihāravidhāvucito ditijena pavi
kṣataśṛṅgataṭaḥ|| pariluṇṭhitaratnagṛhānivaho bahudaityasamāśrayatāṃ gamitaḥ
155.37
surarāja sa tasya bhayena gataṃ vyadadhādaśarīra ito'pi vṛthā||upayogyatayā
vivṛtaṃ suciraṃ vimaladyutipūritadigvadanam||36||bhavataiva vinirmimatamādiyuge surahetisamūhamanutthamidam|| ditijasya śarīramavāpya gataṃ śatadhā matibheda
mivālpamanāḥ
155.39
āpādadhūlidhvastāṅgā dvārasthāḥsmaḥkadardhinaḥ||labdhapraveśāḥ kṛcchreṇa vayaṃ tasyāmaradviṣaḥ||38||sabhāyāmamarā deva nikṛṣṭe'pyupave
śitāḥ || vetrahastairjalapantastato'pahāsitāstu taiḥ
155.40
mahārthāḥ siddhasarvārthā bhavantaḥ svalpabhāṣiṇaḥ || cāṭuyuktamatho karmma hyamarā bahu
bhāṣata
155.41
sabhayaṃ daityasiṃhasya saśakrasya tu saṃsthitāḥ || vadateti ca daityasya preṣyairvihasitā bahu
155.42
ṛtavo mūrttimantastamupāsante
hyaharniśam || kṛtāparādhasantrāsaṃ na tyajanti kadācana
155.43
tantrītrayalayopetaṃ siddhagandharvvakinnaraiḥ || surarāgamupadhā nityaṃ gīyate tasya veśmasu
155.44
hantākṛtopakaraṇairmmitrāṇi gurulāghavauḥ || śaraṇāgatasantyāgī tyaktasatyapariśrayaḥ
155.45
iti niḥśeṣamathavā niḥśeṣaṃ vai na śakyate || tasyā
vinayamākhyātuṃ sraṣṭā tatra parāyaṇam
155.46
ityuktaḥ svātmabhūddevaḥ surairdaityaviceṣṭite || surānuvāca bhagavāṃstataḥ smitamukhāmbujaḥ
155.47
brahmo
vāca || || avadhyastārako daityaḥ sarvvairapi surāsuraiḥ || yasya vadhyaḥ sa nādyāpi jātastribhuvane pumān
155.48
mayā sa varadānena cchandayitvā nivā
ritaḥ || tapasaḥ sāmprataṃ rājā trailokyadahanātmakāt
155.49
sa ca vatre vadhaṃ daityaḥ śiśoḥ saptavāsarāt || sa saptadivaso bālaḥ śaṅkarādyo bhaviṣyati
155.50
tārakasya nihantā sa bhāskarābho bhaviṣyati || sāmpratañcāpyapatnīkaḥ śaṅkaro bhagavānprabhuḥ
155.51
yañcāhamuktavānyasyā hyuttānakaratā
sadā || uttāno varadaḥ pāṇireṣa devyāḥ sadaiva tu
155.52
himācalasya duhitā sā tu devī bhaviṣyati || tasyāḥ sakāśādyaḥ śarvvastvaraṇyāṃ pāvako
yathā
155.53
janayiṣyati taṃ prāpya tārako'bhibhaviṣyati || mayāpyupāyaḥ sa kṛto yathaivaṃ hi bhaviṣyati
155.54
śeṣaścāpyasya vibhavo vinaśyet
tadanantaram || stokakālaṃ pratīkṣadhvaṃ nirvviśaṅkena cetasā
155.55
ityuktāstridaśāstena sākṣātkamalajanmanā || jagmustaṃ praṇipatyeśaṃ yathāyogaṃ divau
kasaḥ
155.57
tato gateṣu deveṣu brahmā lokapitāmahaḥ || niśāṃ sasmāra bhagavāṃstanoḥ pūrvvasambhavām||56||tato bhagavatī rātrirupatasthe pitāmaham
tāṃ vivikte samālokya brahmovāca vibhāvarīm
155.58
brahmovāca || || vibhāvarī mahatkāryaṃ vibudhānāmupasthitam || tatkarttavyaṃ tvayā devi śṛṇu
kāryyasya niścayam
155.59
tārako nāma daityendraḥ suraketuranirjjitaḥ || tasyābhāvāya bhagavāñjanayiṣyati ceśvaraḥ
155.60
sutaṃ sa bhavitā tasya tāra
kasyāntakārakaḥ || śaṅkarasyābhavatpatnī satī dakṣasutā tu yā
155.61
sā mṛtā kupitā devī kasmiṃścitkāraṇāntare || bhavitā himaśailasya duhitā
lokabhāvinī
155.62
viraheṇa harastasyā matvā śūnyaṃ jagattrayam ||tapasyan himaśailasya kandare siddhasevite
155.63
pratīkṣamāṇastajjanma kaścit kālaṃ
nivatsyati || tayoḥ sutatapasorbhavitā yo mahābalaḥ
155.64
sa bhaviṣyati daityasya tārakasya vināśakaḥ || jātamātrā tu sā devī svalpasaṃjñā ca
bhāminī
155.65
virahotkaṇṭhitā gāḍhaṃ harasaṅgamalālasā || tayoḥ sutaptatapasoḥ saṃyogaḥ syācchubhānane
155.66
tatastābhyāntu janitaḥ svalpo
vākkalaho bhavet || tato'pi saṃśayo bhūyastārakaṃ prati dṛśyate
155.67
tayoḥ saṃyuktayostasmātsuratāsaktikāraṇe || vighnastvayā vidhātavyo yathā
tābhyāṃ tathā śṛṇu
155.68
garbhasthāne ca tanmātuḥ svena rūpeṇa rañjaya || tato vihāya śarvvastāṃ viśrānto narmapūrvakam
155.69
bhartsayiṣyati tāṃ
devīṃ tataḥ sā kupitā satī || prayāsyati tapaścarttuṃ tattasmāttapase punaḥ
155.70
janayiṣyati ye śarvvādamitadyutimaṇḍitam || sa bhaviṣyati hantā
vai surārīṇāmasaṃśayam
155.71
tvayāpi dānavā devi hantavyā lokadurjjayāḥ || yāvacca na satī dehasaṅkrāntaguṇasañcayā
155.72
tattatsaṅgamena tāvattvaṃ daityānha
ntuṃ na śakṣyase || evaṃ kṛte tapastadvā sṛṣṭisaṃhārakāriṇī
155.74
samāptaniyamā devī yadā comā bhaviṣyati || tadā svameva tadrūpaṃ śailajā pratipatsyate
73||tanustavāpi sahajā saikānaṃśā bhaviṣyati || rūpāṃśena tu saṃyuktā tvamumāyāṃ bhaviṣyasi
155.75
ekānaṃśeti lokastvāṃ varade pūjayiṣyati || bhedai
rbahuvidhākāraiḥ sarvvagā kāmasādhinī
155.76
oṅkāravaktrā gāyatrī tvamiti brahmavādibhiḥ || ākrāntirharjitākārā rājabhiśca mahābhujaiḥ
155.77
tvaṃ bhūriti viśāṃ mātā śūdraiḥ śaivīti pūjitā || kṣāntirmunīnāmakṣobhyā dayā niyamināmiti
155.78
tvaṃ mahopāyasandohā nītirnayavisarpiṇām || pari
cchittistvamarthānāṃ tvamīhā prāṇihṛcchayā
155.79
tvaṃ muktiḥ sarvvabhūtānāṃ tvaṃ gatiḥ sarvvadehinām || tvañca kīrttimastoragetāṃ kīrttistvaṃ mūrttiḥ sarvvadehi
nām
155.81
ratistvaṃ raktacittānāṃ prītistvaṃ hṛṣṭadarśinām || tvaṃ kāntiḥ kṛtabhūṣāṇāṃ tvaṃ śāntirduḥkhakarmmaṇām ||80||tvaṃ bhrāntiḥ sarvvabodhānāṃ tvaṃ
gatiḥ kratuyājinām|| jaladhīnāṃ mahāvelā tvañca līlā vilāsinām
155.82
sambhūtistvaṃ padārthānāṃ sthititvaṃ lokapālinī || tvaṃ kālarātrirniḥśeṣa
bhuvanāvalināśinī
155.83
priyakaṇṭhagrahānandadāyinī tvaṃ vibhāvarī || ityanekavidhairdevi rūpairloke tvamarccitā
155.84
ye tvāṃ stoṣyanti varade pūja
yiṣyanti vāpi ye || te sarvvakāmānāpsyanti niyatā nātra saṃśayaḥ
155.85
ityuktā tu niśā devī tathetyuktvā kṛtāñjaliḥ || jagāma tvaritā tūrṇaṃ
gṛhaṃ himagireḥ param
155.86
tatrāsīnāṃ mahāharmye ratnabhittisamāśrayām || dadarśa menāmāpāṇḍucchavivaktrasaroruhām
155.87
kiñcicchyāmāmukho
ddvayastanabhārāvanāmitām || mahauṣadhigaṇābaddhamantrarājaniṣevitām
155.88
udvahankanakonnaddhajīvirakṣāmahoragām || maṇidīpagaṇajyotirmahāloka
prakāśite
155.89
prakīrṇabahusiddhārthe manojaparivārake || śucinyaṃśukasaṃchannabhṛśayyāstaraṇojjvale
155.90
dhūpāmodamanoramye sarjjagandho
payogike || tataḥ krameṇa divase gate dūraṃ vibhāvarī
155.91
vyajṛmbhata sukhodarke tato menāmahāgṛhe || prasuptaprāyapuruṣe nidrābhūtopacārike
155.92
sphuṭāloke śaśabhṛti bhrāntirātrivihaṅgame
155.93
gāḍhakaṇṭhagrahālagnasubhageṣṭajane tataḥ || kiñcidākulatāṃ
prāpte menānetrāmbujadvaye
155.94
āviveśa mukhe rātriḥ sucirasphuṭasaṅgamā || janmadāyā jaganmātuḥ krameṇa jaṭharāntare
155.95
āviveśāntaraṃ
janma manyamānā kṣapā tu vai || aśayacchaviṃ devyā guhāraṇye vibhāvarī
155.96
tato jagatpatiprāṇeheturhimagiripriyā || brāhme muhūrtte subhage
vyasūta guhāraṇim
155.97
tasyāntu jāyamānāyāṃ jantavaḥ sthāṇujaṅgamāḥ || abhavansukhinaḥ sarvve sarvvalokanivāsinaḥ
155.98
nārakāṇāmapi tadā sukhaṃ svargasamaṃ mahat || abhavatkrūrasattvānāṃ cetaḥ śāntañca dehinām
155.99
jyotiṣāmapi tejastvamabhavatsuratonnatā || vanā
śritāścauṣadhayaḥ svāduvanti phalāni ca
155.100
gandhavanti ca mālyāni vimalañca nabho'bhavat || mārutaśca sukhasparśo diśāśca sumanoharāḥ
155.101
tena codbhūtaphalitaparipākaguṇojjvalāḥ || abhavatpṛthivī devī śālimālākulāpi ca
155.102
tapāṃsi dīrghacīrṇāni munīnāṃ bhāvitātmanām
tasmingatāni sāphalyaṃ kāle nirmalacetasām
155.103
vismṛtāni ca śastrāṇi prādurbhāvaṃ prapedire || prabhāvāstīrthamukhyānāṃ tadā puṇyatamo'bhavat
155.104
antarikṣe surāśvāsanyimāneṣu sahasraśaḥ || samahendraharibrahmavāyuvahnipurogamāḥ
155.105
puṣpavṛṣṭiṃ pramumucustasmiṃstu himabhūdhare
jagurgandharvvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ
155.106
merupabhṛtayaścāpi mūrtimanto mahābalāḥ || tasminmahotsave prāpte divyaprabhṛtapāṇayaḥ
155.107
saritaḥ sāgarāścaiva samājagmuśca sarvvaśaḥ || himaśailo'bhavalloke tathā sarvvaiścarācaraiḥ
155.108
sevyaścāpyabhigamyaśca sa śreyāṃścācalottamaḥ
anubhūyotsavaṃ devā jagmuḥ svānālayānmudā
155.109
devagandharccanāgendraśailaśīlāvanīguṇaiḥ || himaśailasutā devī svayaṃ pūrvvikayā tataḥ
155.110
krameṇa vṛddhi mānītā lakṣmīvānalasairbudhaiḥ || krameṇa rūpasaubhāgyaprabodhairbhuvanatrayam
155.111
ajayadrūpayañcāpi niḥsādhārairnagātmajā || etasminna
ntare śakro nāradaṃ devasammatam
155.112
devarṣimatha sasmāra kāryyasādhanasattvaram || smṛtiṃ śakrasya vijñāya jātāntu bhagavāṃstadā
155.113
ājagāma mudā yukto mahendrasya niveśanam || taṃ sahasrā sahasrākṣaḥ samutthāya mahāsanāt
155.114
yathārheṇa tu pādyena pūjayāmāsa vāsavaḥ || śakra
praṇītāṃ tāṃ pūjāṃ pratigṛhya yathāvidhi
155.115
nāradaḥ kuśalaṃ devamapṛcchatpākaśāsanam || pṛṣṭe ca kuśale śakraḥ provāca vacanaṃ prabhuḥ
155.116
indra uvāca || || kuśalasyāṅkure tāvatsambhūte bhuvanatraye || tatphalodbhavasampattau tvaṃ bhavātāndrito mune
155.117
vettisma caitatsamastaṃ tvaṃ tathāpi paricodakaḥ
nirvṛtiṃ paramāṃ yāti nivedyārthaṃ suhṛjjane
155.118
tadyathā śailajā devī yogaṃ yāyātpinākinā || śīghraṃ tadudyamaḥ sarvvairasmatpakṣairvidhīyatām
155.119
avagamyārthamakhilaṃ tata āmantrya nāradaḥ || śakraṃ jagāma bhagavānhimaśailaniveśanam
155.120
tatra dvāre sa viprendraścitravetralatākule || vandito hima
śailena nirgatena puro muniḥ
155.121
saha praviśya bhavanaṃ bhuvo bhūṣaṇatāṃ gatam || nivedite svayaṃ haime himaśailena vistṛte
155.122
mahāsane muni
varo niṣasādātuladyutiḥ || yathārhañcārghyapādyañca śailastasmai nyavedayat
155.123
munistu pratijagrāha tamarghyaṃ vidhivat tadā || gṛhītārghaṃ munivaramapṛ
cchacchlakṣṇayā girā
155.124
kuśalaṃ tapasaḥ śailaḥ śanaiḥ phullānanāmbujaḥ || munirapyadrirājānamapṛcchatkuśalaṃ tadā
155.125
nārada uvāca
aho'vatāritāḥ sarvve sanniveśe mahāgire || pṛthutvaṃ manasā tulyaṃ kandarāṇāṃ tathācala
155.126
gurutvaṃ te guṇaughānāṃ sthāvarādatiricyate
prasannatā ca toyasya manaso'pyadhikā ca te
155.127
na lakṣyāmaḥ śailendra śiṣyate kandarodarāt || na ca lakṣmīstathā svarge kutrādhikatayā sthitā
155.128
nānātapobhirmunibhirjvalanārkasamaprabhaiḥ || pāvanaiḥ pāvito nityaṃ tvatkandarasamāśritaiḥ
155.129
avamatya vimānāni svargavāsavirāgiṇaḥ
piturgṛha ivāsannā devagandharvvakinnarāḥ
155.130
aho dhanyo'si śailendra yasya te kandaraṃ haraḥ || adhyāste lokanātho'pi samādhānaparāyaṇaḥ
155.131
ityuktavati devarṣau nārade sādaraṃ girā || himaśailasya mahiṣī menā munididṛkṣayā
155.132
anuyātā duhitrā tu svalpāliparicārikā || lajjāpraṇayanamrāṅgī
praviveśa niveśanam
155.133
tatra sthito munivaraḥ śailena sahito vaśī || dṛṣṭvā tu tejaso rāśiṃ muniṃ śailapriyā tadā
155.135
vavande gūḍhavadanā pāṇipadmakṛtā
ñjaliḥ|| tāṃ vilokya mahābhāgo maharṣiramitadyutiḥ||134||āśīrbhiramṛtodgārarūpābhistāṃ nyavarddhayan||tato vismitacittā tu himavadriputrikā
155.136
udaikṣannāradaṃ devī munimadbhutarūpiṇam || ehi vatseti cāpyuktā ṛṣiṇā snigdhayā girā
155.137
kaṇṭhe gṛhītvā pitaramutsaṅge samupaviśat || uvāca
mātā tāṃ devīmabhivandaya putrike
155.138
bhagavantaṃ tato dhanyaṃ patimāpsyasi sammatam || ityuktā tu tato mātrā vastrāntapihitānanā
155.139
kiñcitkampitamūrddhā tu vākyaṃ novāca kiñcana || tataḥ punaruvācedaṃ vākyaṃ mātā sutāṃ tadā
155.140
vatse vandaya devarṣiṃ tato dāsyāmi te śubham
ratnakrīḍanakaṃ ramyaṃ sthāpitaṃ yacciraṃ mayā
155.141
ityuktā tu tato vegāduddhṛtya caraṇau tadā || vavande mūrdhni sandhāya karapaṅkajakuḍmalam
155.142
kṛte tu vandane tasyā mātā sakhīmukhena tu || codayāmāsa śanakaistasyāḥ saubhāgyaśaṃsinām
155.143
śarīralakṣaṇānāṃ tu vijñānāya tu kautukāt
strīsvabhāvādyaduhituścintāṃ hṛdi samudvahan
155.144
jñātvā tadiṅgitaṃ śailo mahiṣyā hṛdayena tu || anudvīrṇo'kṣatirmene ramyametadupasthitam
155.145
coditaḥ śailamahiṣīsakhyā munivarastadā || smittānano mahābhāgo vākyaṃ provāca nāradaḥ
155.146
na jāto'syāḥ patirbhadre lakṣaṇaiśca vivarjjitā
uttānahastā satataṃ caraṇairyabhicāribhiḥ || svacchāyayā bhaviṣyeyaṃ kimanyadbahu bhāṣyate
155.147
śrutvaitat sambhramāviṣṭo dhvastadhairyo mahābalaḥ
nāradaṃ pratyuvācātha sāśrukaṇṭho mahāgiriḥ
155.148
himavānuvāca || || saṃsārasyātidoṣasya durvijñeyā gatiryataḥ || sṛṣṭyāñcāvaśyabhāvinyāṃ
kenāpyatiśayātmanā
155.149
karttā praṇītā maryādā sthitā saṃsāriṇāmiyam || yo jāyate hi yadbījo janituḥ sahyārthakaḥ
155.150
janitā cāpi jātasya na kaściditi yatsphuṭam || svakarmaṇaiva jāyante vividhā bhūtajātayaḥ
155.151
aṇḍajo hyaṇḍajājjātaḥ punarjāyeta mānavaḥ
mānuṣācca sarīsṛpyāṃ manuṣyatvena jāyate
155.152
tatrāpi jātau śreṣṭhāyāṃ dharmasyotkarṣaṇena tu || aputrajanminaḥ śeṣāḥ prāṇinaḥ samavasthitāḥ
155.153
manujāstatra jāyante yato na gṛhadharmiṇaḥ || krameṇāśramasamprāptirbrahmacāritrādanu
155.154
tasya kartturniyogena saṃsāro yena varddhitaḥ || saṃtā
rasya kuto vṛddhiḥ sarve syuryadatigrahāḥ
155.155
ataḥ kartrā tu śāstreṣu sutalābhaḥ praśaṃsitaḥ || prāṇināṃ mohanārthāya narakatrāṇasaṃśrayāt
155.156
striyā virahitā sṛṣṭijantūnāṃ nopapadyate || strījātistu prakṛtyaiva kṛpaṇā dainyabhāṣiṇī || śāstrālocanasāmarthyamujjhitaṃ tāsu vedhasā
155.157
śāstrepūktamasandigdhaṃ bahuvāraṃ mahāphalam || daśaputrasamā kanyā yā na syācchīlavarjitā
155.158
vākyametatphalabhraṣṭaṃ puṃsi glānikaraṃ param
kanyā hi kṛpaṇā śocyā piturduḥkhavivarddhinī
155.159
yāpi syātpūrṇasarvāṅkhyā patiputradhanādibhiḥ || kiṃ punardurbhagā hīnā patiputradhanādibhiḥ
155.160
tvañcoktavānsutāyā me śarīre doṣasaṃgraham || aho muhyāmi śuṣyāmi mlāmi sīdāmi nārada
155.161
ayuktamatha vaktavyamaprāpyamapi sāmpratam
anugraheṇa me chindhi duḥkhaṃ kanyāśrayaṃ mune
155.162
paricchinne'pyasandigdhe manaḥ paribhavāśrayam || tṛṣṇā muṣṇāti niṣṇātā phalalobhāśrayāśubhā
155.163
strīṇāṃ hi paramaṃ janma kulānāmubhayātmanām || ihāmutra sukhāyoktaṃ satpatiprāptisaṃjñitam
155.164
durlabhaḥ satpatiḥ strīṇāṃ viguṇo'pi
patiḥ kila || na prāpyate binā puṇyaiḥ patirnāryyā kadācana
155.165
yato niḥsādhano dharmaḥ parimāṇojjhitā ratiḥ || dhanaṃ jīvitaparyyantaṃ patau
nāryyāḥ pratiṣṭhitam
155.166
nirddhano durbhago mūrkhaḥ sarvvalakṣaṇavarjitaḥ || daivataṃ paramaṃ nāryyāḥ patiruktaḥ sadaiva hi
155.167
tvayā coktaṃ hi
devarṣe na jāto'syāḥ patiḥ kila || etaddaurbhāgyamatulamasaṃkhyaṃ guru duḥsaham
155.168
carācare bhūtasarge yadyadyāpi ca no mune || na sa jāta iti brūṣe
tena me vyākulaṃ manaḥ
155.169
manuṣyadevajātīnāṃ śubhāśubhanivedakam || lakṣaṇaṃ hastapādādau vihitairlakṣaṇaiḥ kila
155.170
seyamuttānahasteti
tvayoktā munipuṅgava || uttānahastatā proktā yāvatāmeva nityadā
155.171
śubhodayānāṃ dhanyānāṃ na kadācitprayacchatām || svacchāyayāsyāścaraṇau
tvayoktau vyabhicāriṇau
155.172
tatrāpi śreyasāṃ hyāśā mune tu pratibhāti naḥ || śarīralakṣaṇāśvānye pṛthakphalanivedinaḥ
155.173
saubhā
gyadhanaputrāyuḥpatilābhātuśaṃsanam || taiśca sarvairvihīneyaṃ tvamāttha munipuṅgava
155.174
tvaṃ me sarvvaṃ vijānāsi satyavāgasi cāpyataḥ || muhyāmi
muniśārdūla hṛdayaṃ dīryyatīva me
155.175
ityuktvā virataḥ śailo mahāduḥkhavicāraṇāt || śrutvaitadakhilaṃ tasmācchailarājamukhāmbujāt || smitapūrvva
muvācedaṃ nārado devacoditaḥ
155.176
nārada uvāca || || harṣasthāne'pi mahati tvayā duḥkhaṃ nirūpyate || aparicchinnavākyārthe
mohaṃ yāsi mahāgire
155.177
imāṃ śṛṇu giraṃ matto rahasyapariniṣṭhitām || samāhito mahāśaila mayoktasya vicāraṇe
155.178
na
jāto'syāḥ patirdevyā yanmayoktaṃ himācala || na sa jāto mahādevo bhūtabhavyabhavodbhavaḥ || śaraṇyaḥ śāśvataḥ śāstā śaṅkaraḥ parameśvaraḥ
155.179
brahmaviṣṇuvandramunayo janmamṛtyujarādditāḥ || tasyaite parameśasya sarvve krīḍanakā gire
155.180
āste brahmā tadicchāttaḥ sambhūto bhuvanaprabhuḥ || viṣṇu
ryuge yuge jāto nānājātirmahātnuḥ
155.181
manyase māmayā jātaṃ viṣṇuścāpi yuge yuge || ātmano na vināśo'sti sthāvarānte'pi bhūdhara
155.182
saṃsāre jāyamānasya mriyamāṇasya dehinaḥ || naśyate deha evātra nātmano nāśa ucyate
155.183
brahmādisthāvarānto'yaṃ saṃsāro yaḥ
prakīrttitaḥ || sa janmamṛtyuduḥkhāttau hyavaśaḥ parivarttate
155.184
mahādevo'calaḥ sthāṇurna jāto janako'jaraḥ || bhaviṣyati patiḥ so'syā jagannātho
nirāmayaḥ
155.185
yaduktañca mayā devī lakṣaṇairvvarjjitā tava || śṛṇu tasyāpi vākyasya samyaktvena vicāraṇam
155.186
lakṣaṇaṃ daivikaṃ hyaṅgaḥ
śarīrāvayavāśrayaḥ || sarvāyurddhanasaubhāgyaparimāṇaprakāśakaḥ
155.187
anantasyāprameyasya saubhāgyasyāsya bhūdhara || naivāṅge lakṣaṇākāraḥ śarīre
saṃvidhīyate
155.188
ato'syā lakṣaṇaṃ gātre śaila nāsti mahāmate || yathāhamuktavānasyā hyuttānakaratāṃ sadā
155.189
uttāno varadaḥ pāṇireṣa
devyāḥ sadaiva tu || surāsuramunivrātavaradeyaṃ bhaviṣyati
155.190
yathā proktaṃ tadā pādau svacchchāyāvyabhicāriṇau || asyāḥ śṛṇu mamātrāpi vā
gyuktiṃ śailasattama
155.191
caraṇau padmasadṛśāvasyāḥ svacchanakhojjvalau || surāsurāṇāṃ namatāṃ kirīṭamaṇikāntibhiḥ
155.192
vicitravarṇairbhāsantau
svacchāyāprativimbitau || bhāryyā jagadgurorhyeṣā vṛṣāṅkasya mahīdhara
155.194
jananī lokadharmmasya sambhūtā bhūtabhāvanī || śiveyaṃ pāvanāyaiva tvatkṣetre pāva
kadyutiḥ||193||tadyathā śīghramavaiṣā yogaṃ yāyātpinākinā || tathā vidheyaṃ vidhivattvayā śailendrasattama || atyantaṃ hi mahatkāryyaṃ devānāṃ himabhūdharā
155.195
sūta uvāca|| || evaṃ śrutvā tu śailendro nāradātsarvvameva hi||ātmānaṃ sa punarjātaṃ mene menāpatistadā
155.196
namaskṛtya vṛṣāṅkāya tadā devāya dhīmate
uvāca so'pi saṃhṛṣṭo nāradantu himācalaḥ
155.197
himavānuvāca|| || dustarānnarakāddhorāduddhṛto'smi tvayā mune || pātālādahamuddhṛtya saptalokādhipaḥ
kṛtaḥ
155.198
himācalo'smi vikhyātastvayā munivarādhunā || himācale calaguṇāṃ prāpito'smi samunnatim
155.199
ānandadivasāhāri hṛdayaṃ me'
dhunā mune || nādhyavasyati kṛtyānāṃ pravibhāgavicāraṇam
155.200
yadi vācāmadhīśaḥ syāṃ tvadguṇānāṃ vicāraṇe
155.201
bhavadvidhānāṃ niya
tamamoghaṃ darśanaṃ mune || tavāsmānprati cāpalyaṃ vyaktaṃ mama mahāmune
155.202
bhavadbhireva kṛtyo'haṃ nivāsāyātamaharṣiṇam || munīnāṃ devatānāñca svayaṃ
karttāpi kalmaṣam
155.203
tathāpi vastunyekasminnājñā me sampradīyatām || ityuktavati śailendre sa tadā harṣanirbhare
155.204
tathā ca nārado
vākyaṃ kṛtaṃ sarvvamiti prabho || surakāyrye ya evārthastavāpi sumahattaraḥ
155.205
ityuktvā nāradaḥ śīghraṃ jagāma tridivaṃ prati || sa gatvā śakrabhavana
mamaraṃ sandadarśa ha
155.206
tato'bhirūpe sa munirupaviṣṭo mahāsane || pṛṣṭaḥ śakeṇa provāca himajāsaṃśrayāṃ kathām
155.207
nārada uvāca || || samṛhya
yattu karttavyaṃ tanmayā kṛtameva hi || kintu pañcaśarasyaiva samayo'yamupasthitaḥ
155.208
ityukto devarājastu muninā kāryyadarśinā || cūtāṅkurāstraṃ saṃsmāra
bhagavānpākaśāsanaḥ
155.209
saṃsmṛtastu tadā kṣipraṃ sahasrākṣeṇa dhīmatā || upatasthe ratiyutaḥ savilāso jhaṣadhvajaḥ || prādurbhūtantu taṃ dṛṣṭvā śakraḥ provāca
sādaram
First 200 of 569 passages. Read on
Linked texts (12)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Lalitāsahasranāmastotra — Śambhu, Sanskrit
- Varāhapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Revākhaṇḍa (Skandapurāṇa) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Smṛtitattva — Raghunandana Bhaṭṭācārya 1520, Sanskrit