Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 181

Matsya 181

Language
Sanskrit

Contents

181.1

cha || || ṛṣaya ūcuḥ
śruto'ndhakavadhaḥ sūta yathāvattvadudīritaḥ || vārāṇasyāstu māhātmyaṃ śrotumicchāma sāmpratam

181.2

bhagavānpiṅgalaḥ kena gaṇatvaṃ samupāgataḥ
annadatvañca samprāpto vārāṇasyāṃ mahādyutiḥ

181.3

kṣetrapālaḥ kathaṃ jātaḥ priyatvañca kathaṃ gataḥ || etadicchāma kathitaṃ śrotuṃ brahmasuta
tvayā

181.4

sūta uvāca || || śṛṇudhvaṃ vai yathā lebhe gaṇeśatvaṃ sa piṅgalaḥ || annadatvañca lokānāṃ sthānaṃ vārāṇasī tviha

181.5

pūrṇa
bhadrasutaḥ śrīmānāsīdyakṣaḥ pratāpavān || harikeśa iti khyāto brahmaṇyo dhārmikaśca ha

181.6

tasya janmaprabhṛtyeva śarve bhaktiranuttamā || tadāsīttanma
skārastanniṣṭhastatparāyaṇaḥ

181.8

āsīnaśca śayānaśca gacchaṃstiṣṭhannanuvrajan || bhuñjāno'tha piban vāpi rudramevānvacintayat||7||tamevaṃ yuktamanasaṃ pūrṇabhadraḥ
pitābravīt || na tvāṃ putramahaṃ manye durjāto yastvamanyathā

181.9

na hi yakṣakulīnānāmetadvṛttaṃ bhavatyuta || guhyakā bata yūyaṃ vai svabhāvātkrūracetasaḥ

181.11

kravyādaścaiva kiṃmakṣā hiṃsāśīlāśca putraka || maivaṃ kārṣīrne te vṛttirevaṃ dṛṣṭā mahātmanā||10||svayambhuvā yathādiṣṭā tyaktavyā yadi no bhavet
āśrāmāntarajaṃ karmma na kuryurgṛhinastu tat

181.12

hitvā manuṣyabhāvañca karmmabhirvividhaiścara || yattvamevaṃ vimārgastho manuṣyājāta eva ca

181.13

yathādvividhaṃ teṣāṃ karmma tajjātisaṃśrayam || mayāpi vihitaṃ paśya karmmaitannātra saṃśayaḥ

181.14

sūta uvāca || || evamuktvā sa taṃ putraṃ pūrṇa
bhadraḥ pratāpavān || uvāca niṣkrama kṣipraṃ gaccha putra yathecchasi

181.15

tataḥ sa nirgatastyaktvā gṛhaṃ saṃvandhinastathā || vārāṇarsī samāsādya tapastepe
suduśvaram

181.16

sthāṇubhūto hyanimiṣaḥ śuṣkakāṣṭhopalopamaḥ || sanniyamyendriyagrāmamavātiṣṭhata niścalaḥ

181.17

atha tasyaivamaniśaṃ
tatparasya tadāśiṣaḥ || sahastramekaṃ varṣāṇāṃ divyamapyabhyavarttata

181.18

valmīkena samākrānto bhakṣyamāṇaḥ pipīlikaiḥ || vajrasūcīmukhaistī
kṣṇairvidhyamānastathaiva ca

181.19

nimrmāṃsarudhiratvak ca kundaśaṅkhendusaprabhaḥ|| asthiśeṣo'bhavaccharvvaṃ devaṃ vai cintayannapi

181.20

etasminnantare devī
vijñāpayata śaṅkaram

181.21

devyuvāca || || udyāna punarevedaṃ draṣṭumicchāmi sarvvadā || kṣetrasya deva māhātmyaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ hi me
yataśca priyametattve tathāsya phalamuttamam

181.22

iti vijñāpito devaḥ śarvāṇyā parameśvaraḥ || śarvvaḥ pṛṣṭo yathātathyamākhyātumupacakrame

181.23

nirjjagāma ca deveśaḥ pārvvatyā saha śaṅkaraḥ || udyāna darśayāmāsa devyā devaḥ pinākadhṛk

181.24

devadeva uvāca || || protphullanānāvidhagulma
śobhitaṃ latāpratānāvanataṃ manoharam || virūḍhapuṣpaiḥ paritaḥ priyaṅgubhiḥ supuṣpitaiḥ kaṇṭakitaiśca ketakaiḥ

181.25

tamālagulmairnicitaṃ sugandhibhiḥ
sakarṇikārairbakulaiśca sarvvaśaḥ || aśokapunnāgavaraiḥ supuṣpitairdvirephamālākulapuṣpasañcayaiḥ

181.26

kvacitpraphullāmbujareṇuhāpitairvihaṅgamaiśrārukala
praṇādibhiḥ || vināditaṃ sārasamaṇḍanādibhiḥ pramattadātyūhakurutaiśca valgubhiḥ

181.27

kvacicca cakrāhvara vopanāditaṃ kvacicca kādambakadambakai
ryutam || kvacicca kāraṇḍavanādanāditaṃ kvacicca mattālikulākulīkṛtam

181.28

madākulābhiratvamarāṅganābhirniṣevitaṃ cārusugandhipu
ṣpam || kvacitsupuṣpaiḥ sahakāravṛkṣairlatopagūḍhaistilakadrumaiśca

181.29

pragītavidyādharasiddhacāraṇaṃ pramattanṛtyāpsarasāṃ gaṇākulam || prahṛṣṭanā
nāvidhapakṣaisevitaṃ pramattahārītakulopanāditam

181.30

mṛgendranādākulasattvamānasaiḥ kvacitkvacidvandukadambakairmṛgaiḥ || praphullanānāvidhacāru
paṅkajaiḥ sarastaṭākairupaśobhitaṃ kvacit

181.31

niviḍaniculanīlaṃ nīlakaṇṭhābhirāśaṃ madamuditavihaṅgavrātanādābhirāmam || kusumitataruśā
khālīnamattadvirephaṃ navakiśalayaśobhāśobhitaprāntaśākham

181.32

kvacicca dantikṣatacāruvīrudhaṃ kvacillatāliṅgitacāruvṛkṣakam || kvacidvilā
sālasagāmibarhiṇaṃ niṣevitaṃ kimpuruṣavrajaiḥ kvacit

181.33

pārāvatadhvanivikūjitacāruśṛṅgairandhraṅkaṣaiḥ sitamanoharacārurūpaiḥ || ākīrṇapuṣpanikura
mbavimuktahāsairvibhrājitaṃ tridaśadevakulairanekaiḥ

181.34

phullotpalāgurusahasravitānayuktaistoyāśayaiḥ samanuśobhitadevamārgam || mārgāntarāgalitapuṣpa
vicitrabhaktisambaddhagulmaviṭapairvihagairupetam

181.35

tuṅgāgrairnīlapuṣpastavakabharanataprāntaśākhairaśokairmattālivātagītaśrutisukhajananairrāsitāntarmano
jaiḥ || rātrau candrasya bhāsā kusumitatilakairekatāṃ samprayātaṃ chāyāsuptaprabuddhasthitahariṇakulāplutadabhrāṅkurāgram

181.36

haṃsānāṃ pakṣapātapracalitakamala
svacchavistīrṇatoyaṃ toyānāṃ tīrajātapravikacakadalīvāṭa nṛtyanmayūram || māyūraiḥ pakṣacandraiḥ kvacidapi patitairasitakṣmāpradeśaṃ deśe deśe
vikīrṇapramuditavilasanmattahārītavṛkṣam

181.37

sāraṅgaiḥ kvacidapi sevitapradeśaṃ saṃchannaṃ kusumacayaiḥ kvacidvicitraiḥ || hṛṣṭābhiḥ kvacidapi
kinnarāṅganābhiḥ kṣībābhiḥ samadhuragītavṛkṣakhaṇḍam

181.38

saṃsṛṣṭaiḥ kvacidupalitakīrṇapuṣpairāvāsaiḥ parivṛtapādapaṃ munīnām || ā mūlātphala
nicitaiḥ kvacidviśālairuttuṅgaiḥ panasairmahīruhairupetam

181.39

phullātimuktakalatāgṛhasiddhalīlaṃ siddhāṅganākanakanūpuranādaramyam || ramyapriyaṅgu
tarumañjarisaktabhṛṅgaṃ bhṛṅgāvalīṣu skhalitāmbukadambapuṣpam

181.40

puṣpotkarānilavidhūrṇitapādapāyamagresaro bhuvi nipātitavaṃśagulmam || gulmā
ntaraprabhṛtilīnamṛgīsamūhaṃ saṃmuhyatāṃ tanubhṛtāmapavargadāt

181.41

candrāṃśujāladhavalaistilakairmanojñaiḥ sindūrakuṅkumakusumbhanibhairaśokaiḥ || cāmīkarābha
nicayairatha karṇikāraiḥ phullāravindaracitaṃ suviśālaśākhaiḥ

181.42

kvacidrajataparṇābhaiḥ kvaciddrumamannibhaiḥ || kvacitkāñcanasaṅkāśaiḥ puṣpairācitabhūtalam

181.43

punnāgeṣu dvijagaṇavirutaṃ raktāśokastabakabharanatam || ramyopāntaśramaharapavanaṃ phullābjeṣu bhramaravilasitam

181.44

sakalabhuvanabharttā loka
nāthastadānīṃ tuhinaśikhariputryāḥ sārddhamiṣṭairgaṇeśaiḥ || vividhataruviśālaṃ mattahṛṣṭānyapuṣṭampuvanataruramyaṃ darśayāmāsa devyāḥ

181.45

devyuvāca
udyānaṃ darśitaṃ deva śobhayā parayā yutam || kṣetrasya tu guṇānsarvvānvaktumarhasi

181.46

asya kṣetrasya māhātmyamavimuktasya tattathā || śrutvāpi
hi na me tṛptirato bhūyo vadasva me

181.47

devadeva uvāca || || idaṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ sadā vārāṇaso mama|| sarvveṣāmeva bhūtānāṃ heturmokṣasya sarvvadā

181.48

asminsiddhāḥ sadā devi madīyaṃ vratamāsthitāḥ || nānāliṅgadharā nityaṃ mama lokābhikāṅkṣiṇaḥ

181.49

abhyasyanti paraṃ yogaṃ muktātmāno jite
ndriyāḥ || nānā vṛkṣasamākīrṇe nānāvihagakūjite

181.50

kamalotpalapuṣpāḍhyaiḥ sarogbhiḥ samalaṅkṛte || apsarogaṇagandharvvaiḥ sadā saṃsevite śubhe

181.51

rocate me sadā vāso yena kāryeṇa tacchṛṇu || manmanā mama bhaktaśca mayi sarvvārpitakriyaḥ

181.52

yathā mokṣamahāpnoti hyanyatra na tathā kvacit || eta
nmama puraṃ divyaṃ guhyādguhyataraṃ mahat

181.53

brahmādayastu jānanti ye'pi siddhā mumukṣavaḥ || ataḥ priyatamaṃ kṣetraṃ tasmācceha ratirmama

181.54

vimuktaṃ
na mayā yasmānmokṣyate vā kadā ca na || mahatkṣetramidaṃ tasmādavimuktamidaṃ smṛtam

181.55

naimiṣe'tha kurukṣetre gaṅgādvāre ca puṣkare || snānātsaṃsevitā
dyāpi na mokṣaḥ prāpyate yataḥ

181.56

iha saṃprāpyate yena tata etadviśiṣyate || prayāge ca bhavenmokṣa iha vā matparigrahāt

181.57

prayāgādapi tīrthā
gryādidameva mahatsmṛtam || jaigīṣavyaḥ parāṃ siddhiṃ yogataḥ sa mahātapāḥ

181.58

asya kṣetrasya māhātmyādbhaktyā ca mama bhāvanāv || jaigīṣavyo mahā
śreṣṭho yogināṃ sthānamiṣyate

181.59

dhyāyattastatra māṃ nityaṃ yogāgniddīṃpyate bhṛśam || kaivalyaṃ paramaṃ yāti devānāmapi durlabham

181.60

anyairṛli
ṅgairryunibhiḥ sarvvasiddhāntavedibhiḥ || iha saṃprāpyate mokṣo durlabho devadānavaiḥ

181.61

tebhyaścāhaṃ prayacchāmi bhogaiśvaryyamanuttamam || ātmanaścaiva sāyu
jyamīpsitaṃ sthānameva ca

181.62

kuberastu mahāyakṣastathā sarvvārpitakriyaḥ || kṣetrasaṃvasanādeva gaṇeśatvamavāpa ha

181.63

saṃvarttobhavitā yaśca so'pi
bhaktyā mamaiva tu || ihaivārādhya māṃ devi siddhiṃ yāsyatyanuttamām

181.67

parāśarasuto yogī ṛṣivyāso mahātapāḥ || dharmmakarttā bhaviṣyaśca vedasaṃsthā
pravarttakaḥ||64||raṃsyate so'pi padmākṣi kṣetre'sminmunipuṅgavaḥ || brahmā devarṣibhiḥ sārddhaṃ viṣṇurvāyurdivākaraḥ||65||devarājastathā śakro ye'pi cānye divau
kasaḥ||upāsante mahātmānaḥ sarvve māmeva suvrate||66||anye'pi yoginaḥ siddhācchannarūpā mahāvratāḥ || ananyamanaso bhūtvā māmihopāsate sadā

181.68

alarkaśca purīmetāṃ matprasādādavāpsyati || sa caināṃ pūrvvavatkṛtvā cāturvvarṇyaśramākulām

181.69

sphītāṃ janasamākīrṇāṃ bhaktyā ca suciraṃ nṛpaḥ
mayi sarvvārpitaprāṇo māmeva pratipatsyate

181.70

tataḥprabhṛti cārvāṅgi ye'pi kṣetranivāsinaḥ || gṛhiṇo liṅgino vāpi madbhaktā matparāyaṇāḥ

181.71

matprasādādgamiṣyanti mokṣaṃ paramadurlabham || viṣayāsaktacitto'pi tyaktadharmmaratirnaraḥ

181.72

iha kṣetre mṛtaḥ so'pi saṃsāraṃ na punarviśet
ye punarnirmamā dhīrāḥ sattvasthā vijitendriyāḥ

181.73

vratinaśca nirāśambhāḥ sarvve te mayi bhāvitāḥ || dehabhaṅgaṃ samāsādya dhīmantaḥ saṅgavarjitāḥ
gatā eva paraṃ mokṣaṃ prasādānmama suvrate

181.74

janmāntarasahasreṣu yuñjadyogamavāpnuyāt || tamihaiva paraṃ mokṣaṃ maraṇādadhigacchati

181.75

eta
tsaṅkṣepato devi kṣetrasyāsya mahatphalam || avimuktasya kathitaṃ mayā te guhyamuttamam

181.76

ataḥ parataraṃ nāsti siddhiguhyaṃ maheśvari || etadgu
hyanti yogajñā ye ca yogeśvarā bhuvi

181.77

etadeva paraṃ sthānametadeva paraṃ śivam || etadeva paraṃ brahma etadeva paraṃ padam

181.78

vārāṇasī
tu bhuvanatrayasārabhūtā ramyā sadā mama purī girirājaputri || atrāgatā vividhaduṣkṛtakāriṇo'pi pāpakṣayādvirajasaḥ pratibhānti martyāḥ

181.79

etatsmṛtaṃ priyatamaṃ mama devi nityaṃ kṣetraṃ vicitratarugulmalatāsupuṣpam || asminmṛtāstanubhṛtaḥ padamāpnuvanti mūrkhāṃgamena rahitāpi na saṃśayo'tra

181.81

sūta uvāca || || etasminnantare devo devīṃ prāha girīndrajām || dātuṃ prasādādyakṣāya varaṃ bhaktāya bhāmini||80||bhakto mama varārohe tapasā hatakilviṣaḥ
aho varamasau labdhumaramatto bhuvaneśvari

181.82

evamuktvā tato devaḥ saha devyā jagatpatiḥ || jagāma yakṣo yatrāste kṛśo dhamanisantataḥ

181.83

tatastaṃ guhyakaṃ devī dṛṣṭipātairnirīkṣatī || śvetavarṇaṃ vicarmmāṇaṃ snāyubaddhāsthipañjaram

181.84

devī prāha tadā devaṃ darśayantī ca guhyakam || satyaṃ nāma
bhavānugro devairuktastu śaṅkara

181.85

īdṛśe cāsya tapasi na prayacchasi yadvaram || ataḥ kṣetre mahādeva puṇye samyagupāsite

181.86

kathamevaṃ parikileśaṃ
prāpto yakṣakūmārakaḥ || śīghraramasrya varaṃ yaccha prasādātparameśvara

181.88

evaṃ manvādayo deva vadanti paramarṣayaḥ || ruṣṭādvā cātha tuṣṭādvā siddhirastūbhayato
bhavet || bhogaprāptistathā rājyamante mokṣaḥ sadāśivāt ||87||evamuktastato devaḥ saha devyā jagatpatiḥ || jagāma yakṣo yatrāste kṛśo dhamanisantataḥ

181.89

taṃ dṛṣṭvā praṇataṃ bhaktyā harikeśaṃ vṛṣadhvajaḥ || divyaṃ cakṣuradāttasmai yenāpaśyatta śaṅkaram

181.90

atha yakṣastadādeśācchanairūnmīlya cakṣuṣī
apaśyatsagaṇaṃ devaṃ vṛṣadhvajamupasthitam

181.91

devadeva uvāca || || varaṃ dadāmi te pūrvaṃ trailokye darśanaṃ tathā || sāvarṇyāñca śarīrasya paśya māṃ
vigatajvaraḥ

181.92

sūta uvāca || || tataḥ sa labdhvā tu varaṃ śarīreṇākṣatena ca || pādayoḥ praṇatastasthau kṛtvā śirasi cāñjalim

181.93

uvācātha tadā tena varado'smīti coditaḥ || bhagavanbhaktimavyagrāṃ tvayyananayāṃ vidhatsva me

181.94

annadatvañca lokānāṃ gāṇapatyaṃ tathākṣayam || avi
muktañca te sthānaṃ paśyeyaṃ sarvvadā yathā

181.95

etadicchāmi deveśa tvatto varamanuttamam

181.96

devadeva uvāca || || jarāmaraṇasantyaktaḥ sarvvaro
gavivarjjitaḥ || bhaviṣyasi gaṇādhyakṣo dhanadaḥ sarvvapūjitaḥ

181.97

ajeyaścāpi sarvveṣāṃ yogaiśvaryyaṃ samāśritaḥ || annadaścāpi lokebhyaḥ kṣetrapālo bhavi
ṣyasi

181.98

mahābalo mahāsattvo brahmaṇyo mama ca priyaḥ || tryakṣaśca daṇḍapāṇiśca mahāyogī tathaiva ca

181.99

udbhramaḥ saṃbhramaścaiva gaṇau te
paricārakau || tavājñayā kariṣyete lokasyodbhramasambhramau

181.100

sūta uvāca || || evaṃ sa bhagavāṃstatra yakṣaṃ kṛtvā gaṇeśvaram || jagāma vāmade
veśaḥ saha tenāmreśvaraḥ

181.100.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe vārāṇasīmāhātmye daṇḍapāṇivarapradānaṃ nāmāśītyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (12)