Matsya 186
Matsya 186
- Language
- Sanskrit
Contents
- 186.68 — 1 part
186.2
sūta uvāca || || avimukte mahāpuṇye āstikāḥ śubhadarśanāḥ || vismayaṃ paramaṃ jagmurharṣagadgadani
svanāḥ||1||ūcuste hṛṣṭamanasaḥ skandaṃ brahmavidāṃ varam || brahmaṇo deva pautrastvaṃ brahmaṇyo brahmaṇaḥ priyaḥ
186.3
brāhmaṇo brahmavidbrahmā brahmendro brahmalokakṛt
brahmakṛdbrahmacārī tvaṃ brahmādirbrahmavatsalaḥ
186.4
brahmatulyodbhavakaro brahmatulya namo'stu te || ṛṣayo bhāvitātmānaḥ śrutvedaṃ pāvanaṃ mahat
186.5
tattvantu
paramaṃ jñātaṃ yajjñātvāmṛtamaśnute || svasti te'stu gamiṣyāmo bhūrlokaṃ śaṅkarālayam
186.6
yatrāsau sarvvabhūtātmā sthāṇubhūtaḥ sthitaḥ prabhuḥ || sarvvalokahitā
rthāya tapasyugre vyavasthitaḥ
186.7
saṃyojya yogenātmānaṃ raudrīṃ tanumupāśritaḥ|| guhya kairātmabhūtastu ātmatulyaguṇairvṛtaḥ
186.8
tato brahmādibhirdevaiḥ siddhaiśca
paramarṣibhiḥ || vijñātaḥ parayā bhaktyā tvatprasādādgaṇeśvara
186.9
vastumicchāma niyatamavimukte suniścittāḥ || evaṃguṇe tathā martyā hyavimukte vasanti ye
186.10
dharmmaśīlā jitakrodhā nirmamā niyatendriyāḥ || dhyānayogaparāḥ siddhiṃ gacchanti paramāvyayām
186.11
yogino yogasiddhāśca yogamokṣapradaṃ vibhum
upāsate bhaktiyuktāḥ śāntā yogagatiṃ gatāḥ
186.12
sthānaṃ guhyaṃ imajñānānāṃ sarvveṣā Floretmetaducyate || na hi yogāhate mokṣaḥ prāpyate bhuvi mānavaiḥ
186.13
avimukte tu vasatāṃ yogo mokṣaśca siddhyati || anena janmanevaiha prāpyate gatiruttamā
186.14
avimukte nivasatā vyāsenāmitatejasā || naiva labdhā
kvacidbhikṣā bhramamāṇeṇa yatnataḥ
186.15
kṣudhāviṣṭastataḥ kruddho'cintayacchāpamuttamam || dinaṃ dinaṃ prati vyāsaḥ ṣaṇmāsaṃ yovatiṣṭhati
186.16
kathaṃ
mamedaṃ nagaraṃ bhikṣādoṣāddhatantitvadam || vipro vā kṣatriyo vāpi brāhmaṇī vidhavāpi vā
186.17
saṃskṛtāsaṃskṛtā vāpi paripakvāḥ kathaṃ nu me || na prayacchanti
vai lokā brāhmaṇāścaryakārakam
186.18
eṣāṃ śāpaṃ pradāsyāmi tīrthasya nagarasya tu || tīrthañcātīrthatāṃ yātu nagaraṃ jñāpayāmyaham
186.19
mā bhūtripauruṣī vidyā mā bhūtripauruṣaṃ dhanam || mā bhūtripauruṣaṃ sakhyaṃ vyāso vārāṇasīṃ śapan
186.20
avimukte nivasataṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām
vighnaṃ sṛjāmi sarvveṣāṃ yena siddhirna vidyate
186.21
vyāsacittaṃ tadā jñātvā devadeva umāpatiḥ || bhītabhītastadā gaurīṃ tāṃ priyāṃ paryabhāṣata
186.22
śṛṇu devi vaco mahyaṃ yādṛśaṃ pratyupasthitam || kṛṣṇadvaipāyanaḥ kopācchāpaṃ dātuṃ samudyataḥ
186.23
devyuvāca || || kimarthaṃ śapate
kruddho vyāsaḥ kena prakopitaḥ || kiṃ kṛtaṃ bhagavaṃstasya yena śāpaṃ prayacchati
186.24
devadeva uvāca || || anena sutapastaptaṃ bahūna varṣagaṇā
npriye || mauninā dhyānayuktena dvādaśābdānvarānane
186.25
tataḥ kṣudhā susañjātā bhikṣāmaṭitumāgataḥ || naivāsya kenacidbhikṣā grāsārddhamapi
bhāmini
186.26
evaṃ bhagavataḥ kāla āsītṣāṇmāsiko muneḥ || tataḥ krodhaparītātmā śāpaṃ dāsyati so'dhunā
186.27
yāvanneṣa
śapettāvadupāyastatra cintyatām || kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ viddhi nārāyaṇaṃ priye
186.28
ko'sya śāpānna vibheti hyapi sākṣātpitāmahaḥ
adaivaṃ daivataṃ kuryyāddaivañcāpyapadaivatam
186.29
āvāṃntu mānuṣau bhūtvā gṛhasthāvihavāsinau || tasya tṛptikarīṃ bhikṣāṃ prayacchāvo varānane
186.30
evamuktā tato devī devena śambhunā tadā || vyāsasya darśanaṃ dattvā kṛtvā veṣantu mānuṣam
186.31
ehyehi bhagavansadyo bhikṣāṃ grāhaya sattama || ahama
dgrehe kadācittvaṃ nāgato'si mahāmune
186.32
etacchrutvā prītamanāḥ bhikṣāṃ grahītumāgataḥ || bhikṣāṃ dattvā tu vyāsāya ṣaḍrasāmṛtopamām
186.33
anāsvāditapūrvvā sā bhakṣitā muninā tadā || bhikṣāṃ vyāsastato bhuktvā cintayanhṛṣṭamānasaḥ
186.34
vavande varadaṃ devaṃ devīñca girijāṃ tadā
vyāsaḥ kamalapatrākṣa idaṃ vacanamabravīt
186.35
devo devī nadī gaṅgā miṣṭamannaṃ śubhā gatiḥ || vārāṇasyāṃ viśālākṣi vāsaḥ kasya na rocate
186.36
evamuktvā tato vyāso nagarīmavalokayan || cintayānastato bhikṣāṃ hṛdayānandakāriṇīm
186.37
apaśyatpurato devaṃ devīñca girijāṃ tadā || gṛhāṅga
ṇasthitaṃ vyāsaṃ devadevo'bravīdidam
186.38
iha kṣetre na vastavyaṃ krodhanastvaṃ mahāmune || evaṃ vismayamāpanno devaṃ vyāso'bravīdvacaḥ
186.39
vyāsa
uvāca || || caturdaśyāmathāṣṭamyāṃ praveśaṃ dātumarhasi || evamastvityanujñāya tatraivāntaradhīyata
186.40
na tadgṛhaṃ na sā devī na devo jñāyate kvacit
evaṃ trailokyavikhyātaḥ purā vyāso mahātapāḥ
186.41
jñātvā kṣetraguṇānsarvvānsthitastasyaiva pārśvataḥ||evaṃ vyāsaṃ sthitaṃ jñātvā kṣetraṃ śaṃsanti paṇḍitāḥ
186.42
avimuktaguṇānāntu kaḥ samartho vadiṣyati || devabrāhmaṇavidviṣṭā devabhaktiviḍambakāḥ
186.43
brahmaghnāśca kṛtaghnāśca tathā naiṣkṛtikāśca
ye || lokadviṣo gurudviṣastīrthāyatanadūṣakāḥ
186.44
sadā pāparatāścaiva ye cānye kutsitā bhuvi || teṣāṃ nāstīti vāso vai sthito'sau daṇḍanāyakaḥ
186.45
rakṣaṇārthaṃ niyuktaṃ vai daṇḍanāyakamuttamam || pūjayitvā yathāśaktyā gandhapuṣpādidhūpakaiḥ
186.46
namaskāraṃ tataḥ kṛtvā nāyakasya tu mantravit
sarvvavarṇānvṛte kṣetre nānāvidhasarīsṛpe
186.47
īśvarānugṛhītā hi gatiṃ gāṇeśvarīṃ gatāḥ || nānārūpadharā divyā nānāveṣadharāstathā
186.48
surā vai ye tu sarvve ca tanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ || yadicchanti paraṃ sthānamakṣayaṃ tadavāpnuyuḥ
186.49
paraṃ puraṃ daivapurādviśiṣyate taduttaraṃ bahnapurātpuraḥ
sthitam || tapovalādīśvarayoganirmmitaṃ na tatsamaṃ brahmadivaukasālayam || manoramaṃ kāmagamaṃ hyanāmayamatītya tejāṃsi tapāṃsi yogavat
186.50
adhiṣṭhitastu tatsthāne devadevo virājate || tapāṃsi yāni tapyante vratāni niyamāśca ye
186.51
sarvvatīrthābhiṣekantu sarvvadānaphalāni ca || sarvva
yajñeṣu yatpuṇyamavimukte tadāpnuyāt
186.52
atītaṃ varttamānañca ajñānājjñānato'pi vā || sarvvaṃ tasya ca yatpāpaṃ kṣetraṃ dṛṣṭvā vinaśyati
186.53
śāntairdāntaistapastaptaṃ yatkiñciddharmmasaṃjñitam || sarvvañca tadavāpnoti avimukte jitendriyaḥ
186.54
avimuktaṃ samāsādya liṅgamarcayate naraḥ || kalpa
koṭiśataiścāpi nāsti tasya punarbhavaḥ
186.55
amarā hyakṣayāścaiva krīḍanti bhavasannidhau || kṣetratīrthopaniṣadvimavimuktaṃ na saṃśayaḥ
186.56
avimukte
mahādevamarcayanti stuvanti vai || sarvvapāpavinirmuktāste tiṣṭhantyajarāmarāḥ
186.57
sarvvakāmāśca ye yajñāḥ punarāvṛttikāḥ smṛtāḥ || avi
mukte mṛtā ye ca sarvve te hyanivarttakāḥ
186.58
grahanakṣatratārāṇāṃ kālena patanādbhayam || avimukte mṛtānāntu patanaṃ naiva vidyate
186.59
kalpakoṭisahasraistu kalpakoṭiśatairapi || na teṣāṃ punarāvṛttirmṛtā ye kṣetra uttame
186.60
saṃsārasāgare ghore bhramantaḥ kālaparyyayāt || avimuktaṃ
samāsādya gacchanti maṇikarṇikām
186.61
jñātvā kaliyugaṃ ghoraṃ hāhābhūtamacetanam || avimuktaṃ na muñcanti kṛtārthāste narā bhuvi
186.62
avimuktaṃ praviṣṭastu yadi gaccheditataḥ punaḥ || tadā hasanti bhūtāni anyonyaṃ karatāḍanam
186.63
kāmakrodhena lobhena grastā ye bhuvi
mānavāḥ || niṣkramante narā devi daṇḍanāyakamohitāḥ
186.64
japadhyānavihīnānāṃ jñānavarjitacetasām || tato duḥkhahatānāñca gatirvārāṇasī nṛṇām
186.65
tīrthānāṃ pañcakaṃ sāraṃ viśveśānandakānane || daśāśvamedhaṃ lolārkaḥ keśavo vindumādhavaḥ
186.66
pañcamī tu mahāśreṣṭhā procyate maṇikarṇikā
ebhistu tīrthavaryyaiśca varṇyate hyavimuktakam
186.67
eka eva prabhāvo'sti kṣetrasya parameśvari || ekena janmanā devi mokṣaṃ paśyantyanuttamam
186.68
etadvai
kathitaṃ sarvvaṃ devyai devena bhāṣitam || avimuktasya kṣetrasya tatsarvvaṃ kathitaṃ dvijāḥ
186.68.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe'vimuktamāhātmyaṃ nāma pañcāśī tyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Tīrthaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Tīrthakāṇḍa — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Sanātanadharmoddhāra — Umāpati Dvivedin, Sanskrit
- Tīrthacintāmaṇi — Vācaspatimiśra, Sanskrit
- Kṛtyasārasamuccaya (Amṛtanātha Jhā Śarman) — Amṛtanātha Jhā Śarman 1800, Sanskrit