Matsya 228
Matsya 228
- Language
- Sanskrit
Contents
- 228.217 — 1 part
228.1
matsya
uvāca || || nikṣepyasya samaṃ mūlyaṃ daṇḍyo nikṣepabhuk tathā || vastrādikasamastasya tadā dharmmo na hīyate
228.2
yo nikṣepaṃ nārpayati yaścānikṣepya
yācate || tāvubhau coravacchāsyau dāpyau vā dviguṇaṃ dhanam
228.3
upadhābhiśca yaḥ kaścitparadravyaṃ harennaraḥ || sasahāyaḥ sa hantavyaḥ prakāmaṃ vividhairvadhaiḥ
228.4
yo yācitaṃ samādāya na taddadyādyathākramam || sa nigṛhya balāddāpyo daṇḍyo vā pūrvvasāhasam
228.5
ajñānādyadi vā kuryyātparadravyasya vikra
yam || nirdoṣo jñānapūrvvantu coravadvadhamarhati
228.6
mūlyamādāya yo vidyāṃ śilpaṃ vā na prayacchati || daṇḍyaḥ sa mūlyaṃ sakalaṃ dharmajñena mahīkṣitā
228.7
dvije bhojye tu samprāpte prativeśmamabhojayan || hiraṇyamāṣakaṃ daṇḍyaḥ pāpe nāsti vyatikramaḥ
228.8
āmantrito dvijo yastu varttamānaśca
sve gṛhe || niṣkāraṇaṃ na gacchedvaḥ sa dāpyo'ṣṭaśataṃ damam
228.9
pratiśrutyāpradātāraṃ suvarṇaṃ daṇḍayennṛpaḥ
228.10
bhṛtyaścājñāṃ na kuryyādyo darpātkarma yatho
ditam || sa daṇḍyaḥ kṛṣṇalānyaṣṭau na deyañcāsya vetanam
228.11
saṃgṛhītaṃ na dadyādyaḥ kāle vetanameva ca || akāle tu tyajedbhṛtyaṃ daṇḍyaḥ syācchatameva caṃ
228.12
yo grāmadeśasasyānāṃ kṛtvā satyena saṃvidam || visaṃvadennaro lobhāttaṃ rāṣṭrādvipravāsayet
228.13
krītvā vikrīya vā kiñcidyasyehānuśayo bhavet
so'ntardaśāhārttatsāmyaṃ dadyāccaivādadīta vā
228.14
pareṇa tu daśāhasya na dadyānnaiva dāpayet || ādadadvidadaccaiva rājñā daṇḍyaḥ śatāni ṣaṭ
228.15
yastu doṣavatīṃ kanyāmanākhyāya prayacchati || tasya kuryyānnṛpo daṇḍaṃ svayaṃ ṣaṇṇavatiṃ paṇān
228.16
akanyaiveti yaḥ kanyāṃ brūyāddoṣeṇa mānavaḥ || sa
śataṃ prāpnuyāddaṇḍaṃ tasyā doṣamadarśayan
228.17
yastvanyāṃ darśayitvānyāṃ voḍhaḥ kanyāṃ prayacchati || uttamaṃ tasya kurvīta rājā daṇḍantu sāhasam
228.18
varo doṣānanākhyāya yaḥ kanyāṃ varayediha || dattāpyadattā sā tasya rājñā daṇḍyaḥ śatadvayam
228.19
pradāya kanyāṃ yo'nyasmai punastāṃ samprayacchati
daṇḍaḥ kāryyo narendreṇa tasyāpyuttamasāhasaḥ
228.20
satyaṅkāreṇa vā vācā yuktaṃ paṇyamasaṃśayam || lubdho hyanyatra vikretā ṣaṭśataṃ daṇḍamarhati
228.21
duhituḥ śulkavikretā satyaṅkārāttu santyajet || dviguṇaṃ daṇḍayedenamiti dharmmo vyavasthitaḥ
228.22
mūlyaikadeśaṃ dattvā tu yadi kretā dhanaṃ tyajet || sa
daṇḍyo madhyamaṃ daṇḍaṃ tasya paṇyasya mokṣaṇam
228.23
duhyāddhyenuñca yaḥ pālo gṛhītvā bhaktavetanam || sa tu daṇḍyaḥ śataṃ rājñā suvarṇañcāpyarakṣitā
228.24
daṇḍaṃ dattvā tu virametsvāmitaḥ kṛtalakṣaṇaḥ || baddhaḥ kārṣṇāyasaiḥ pāśaistasya karmmakaro bhavet
228.25
dhanuḥśataparīṇāho grāmasya tu samantataḥ
dviguṇaṃ triguṇaṃ vāpi nagarasya tu kalpayet
228.26
vṛttiṃ tatra prakurvīta yāmuṣṭro nāvalokayet || chidraṃ vā vārayetsarvvaṃ śvaśūkaramukhānu
gam
228.27
yatrāparivṛtaṃ dhānyaṃ vihiṃsyuḥ paśavo yadi || na tatra kārayeddaṇḍaṃ nṛpatiḥ paśurakṣiṇe
228.28
anirdaśāhāṃ gāṃ sūtāṃ vṛṣaṃ devapaśuṃ
tathā || chidraṃ vā vārayetsarvvaṃ na daṇḍyā manurabravīt
228.29
atho'nyathā vinaṣṭasya daśāṃśaṃ daṇḍamarhati || pālyasya pālakasvāmī vināśe kṣatriyasya
tu
228.30
bhakṣayitvopaviṣṭastu dviguṇaṃ daṇḍamarhati || viśaṃ daṇḍyāddaśaguṇaṃ vināśe kṣatriyasya tu
228.31
gṛhaṃ taḍāgamārāmaṃ kṣetraṃ vāpi samāharan
śatāni pañca daṇḍaḥ syādājñānādviśato damaḥ
228.32
sīmābandhanakāle tu sīmāntaṃ yo hi kārayet || teṣāṃ saṃjñāṃ dadānastu jihvācchedanamāpnuyāt
228.33
athaināmapi yo dadyātsaṃvidaṃ vādhigacchati || uttamaṃ sāhasaṃ daṇḍya iti svāyambhuvo'bravīt
228.34
varṇānāmānupūrvyeṇa trayāṇāmaviśeṣataḥ || akā
ryyakāriṇaḥ sarvvānprāyaścittāni kārayet
228.35
asatyena pramāpya strīśūdrahatyāvrataṃ caret || dānena ca dhanenaikaṃ sarpādīnāmaśaknuvan
228.36
ekaikaṃ sa caretkṛcchraṃ dvijaḥ pāpāpanuttaye || phaladānāñca vṛkṣāṇāṃ chedane japyamṛkśatam
228.37
gulmavallīlatānāñca puṣpitānāñca vīrudhām
asthimatāñca sattvānāṃ sahasrasya pramāpaṇe || pūrṇe vānasyavasthātuṃ śūdrahatyāvrataṃ caret
228.38
kiñciddeyañca viprāya dadyādasthimatāṃ vadhe || anasthā
ścaiva hiṃsāyāṃ prāṇāyāmairviśuddhyati
228.39
annādijānāṃ sattvānāṃ rasajānāñca sarvaśaḥ || phalapuṣpodgatānāñca ghṛtaprāśo viśodhanam
228.40
kṛṣṭānāmoṣadhīnāñca jātānāñca svayaṃ vane || vṛthācchedena gaccheta dinamekaṃ payovratī
228.41
etairvratairapohyaṃ syādeno hiṃsāsamudbhavam || steyakartṛpahartṛṇāṃ
śrūyatāṃ vratamuttamam
228.42
dhānyānnadhanacauryāṇi kṛtvā kāmādvijottamaḥ || sajātīyagṛhādeva kṛcchrārddhena viśuddhyati
228.43
manuṣyāṇāntu haraṇe
strīṇāṃ kṣetragṛhasya tu || kūpavāpījalānāntu śuddhiścāndrāyaṇaṃ smṛtam
228.44
dravyāṇāmalpasārāṇāṃ steyaṃ kṛtvānyaveśmataḥ || caretsāntapanaṃ
kṛcchraṃ tanniryātyaviśuddhaye
228.45
bhakṣyabhojyāpaharaṇe yānaśayyāsanasya tu || puṣpamūlaphalānāntu pañcagavyaṃ viśodhanam
228.46
tṛṇakāṣṭhadrumāṇā
ntu śuṣkānnasya guḍasya ca || celacarmāmiṣāṇāntu trirātraṃ syādabhojanam
228.47
maṇi muktā pravālānāṃ tāmrasya rajatasya ca || ayaskāṃmyopalānāñca
dvādaśāhaṃ kaṇānnabhuk
228.48
kārpāsakīṭajorṇānāṃ dviśaphaikaśaphasya ca || pakṣigandhauṣadhīnāñca rajjvāścaiva tryahaṃ payaḥ
228.49
etairvratairapo
hanti pāpaṃ steyakṛtaṃ dvijaḥ || agamyāgamanīyantu vratairebhirapānudet
228.50
gurutalpavrataṃ kuryyādretaḥ siktvā svayoniṣu || sakhyuḥ
putrasya ca strīṣu kumārīṣvantyajāsu ca
228.51
pitṛṣvastrīyabhaginīṃ svastrīyāṃ mātureva ca || mātuśca bhrātṛbhāryyāāṃ gatvā cāndrāyaṇaṃ caret
228.52
etāḥ striyastu bhāryārthe nopagacchettu buddhimān || jñātīnāñca striyo yāstu patitānugatāśca yāḥ
228.53
amānuṣīṣu puruṣo udakyā
yāmayoniṣu || retaḥ siktvā jale caiva kṛcchraṃ sāntapanaṃ caret
228.54
maithunañca samālokya puṃsi yoṣiti vā dvijaḥ || goyāne'psu divā caiva savāsāḥ
snānamācaret
228.55
cāṇḍālāntyastriyo gatvā bhuktvā ca pratigṛhya ca || patatyajñānato vipro jñānāt sāmyantu gacchati
228.56
vipraduṣṭāṃ
striyaṃ bharttā nirundhyādekaveśmani || yat puṃsaḥ paradāreṣu taccaināṃ cārayedvratam
228.57
sā cet punaḥ praduṣyettu sadṛśenopamantrinā || kṛcchraṃ cāndrā
yaṇañcaiva tat tasyāḥ pāvanaṃ smṛtam
228.58
yaḥ karotyekarātreṇa vṛṣalīsevanaṃ dvijaḥ || tadvrakṣyabhugjapennityaṃ tribhirvarṣairvyapohati
228.59
eṣā
pāpakṛtāmuktā caturṇāmapi niṣkṛtiḥ || patitaiḥ samprayuktānāmimāṃ śṛṇuta niṣkṛtim
228.60
saṃvatsareṇa patati patitena sahācaran || yājanādhyā
panādyaunādanuyānāśanāsanāt
228.61
yo yena patitenaiṣāṃ saṃsargaṃ yāti mānavaḥ || sa tasyaiva vrataṃ kuryyāt tatsaṃsargaviśuddhaye
228.62
patitasyo
dakaṃ kāryyaṃ sapiṇḍairbāndhavaiḥ saha || nindite'hani sāyāhne jñātibhirgurusannidhau
228.63
dāsī ghaṭamapāṃ pūrṇaṃ paryyasyet pretavat sadā || ahorātramupā
sīran nāśaucaṃ bāndhavaiḥ saha
228.64
nivarttayeraṃstasmāttu sambhāṣaṇasahāsanam || dāyādasya pramāṇañca yātrāmevañca laukikīm
228.65
jyeṣṭhābhāvānivarttaita jyaiṣṭhyāvāptañca yatpunaḥ || jyeṣṭhāṃśaṃ prāpnuyāccāsya yavīyānguṇato'dhikaḥ
228.66
sthāpitāñcāpi maryādāṃ ye bhindyuḥ
pāpakarmmiṇaḥ || sarvve pṛthagdaṇḍanīyā rājñā prathamasāhasam
228.67
śataṃ brāhmaṇamākruśya kṣatriyo daṇḍamarhati || vaiśyastu dviśataṃ rājañchu
drastu vadhamarhati
228.68
pañcāśadbrāhmaṇo daṇḍyaḥ kṣatriyasyābhiśaṃsane || vaiśyasyāpyarddhapañcāśacchūdre dvādaśako damaḥ
228.69
kṣatriyasyāpnuyā
dvaiśyaḥ sāhasaṃ punareva ca || śūdraḥ kṣatriyamākruśya jihvācchedanamāpnuyāt
228.70
pañcāśatkṣatriyo daṇḍyastathā vaiśyābhiśaṃsane || śūdre caivārddhapañcāśa
ttathā dharmmo na hīyate
228.71
vaiśyasyākrośanè daṇḍyaḥ śūdraścottamasāhasam || śūdrākrośe tathā vaiśyaḥ śatārddhaṃ daṇḍamarhati
228.72
savarṇākrośane
daṇḍyastathā dvādaśakaṃ smṛtam || vādeṣvavacanīyeṣu tadeva dviguṇaṃ bhavet
228.73
ekajātirdvijātintu vācā dāruṇayā kṣipan || jihvāyāḥ prāpnuyā
cchedaṃ jaghanyaḥ prathamo hi saḥ
228.74
nāmajātigṛhaṃ teṣāmabhidroheṇa kurvvataḥ || nikṣepyo'yomayaḥ śaṅkurjvalannāsye daśāṅgulaḥ
228.75
dharmmopadeśaṃ
śūdrastu dvijānāmabhikurvvataḥ || taptamāsecayettailaṃ vaktre śrotre ca pārthivaḥ
228.76
śrutiṃ deśañca jātiñca karmma śārīrameva ca || vitathañca bruvandaṇḍyo
rājñā dviguṇasāhasam
228.77
yastu pātakasaṃyuktaḥ kṣipedraṇāntaraṃ naraḥ || uttamaṃ sāhasaṃ daṇḍaḥ pātyastasminyathākramam
228.78
rājño niveśaniyamaṃ
vitathaṃ yānti vai mithaḥ || sarvve dviguṇadaṇḍyāste vipralambhānnṛpasya tu
228.79
prītyā mayāsyābhihitaṃ pramādenāthavā vadet || bhūyo na caivaṃ vakṣyāmi
sa tu daṇḍārddhabhāgbhavet
228.80
kāṇaṃ vāpyathavā khañjamandhañcāpi tathāvidham || tathyenāpi bruvandāpyo daṇḍaṃ kārṣāpaṇaṃ dhanam
228.81
mātaraṃ
pitaraṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ śvaśuraṃ gurum || ākrośayañchataṃ daṇḍyaḥ panthānañcārhyanguroḥ
228.82
guruvarjyantu mānārhaṃ yo hi mārge na yacchati || sa dāpyaḥ
kṛṣṇalaṃ rājñastasya pāpasya śāntaye
228.83
ekajātirdvijātintu yenāṅgenāparādhyuyāt || tadeva cchedayettasya kṣipramevāvicārayan
228.84
avaniṣṭhīvato darpādbhāvoṣṭhau cchedayennṛpaḥ || avamūtrayato meḍhramapaśandayato gudam
228.85
sahāsanamabhiprepsurutkṛṣṭasyāpakṛṣṭajaḥ || kaṭyāṃ kṛtāṅko
nirvāsyaḥ sphica vāṣyasya karttayet
228.86
keśeṣu gṛhlato hastaṃ chedayedavicārayan || pādayornāsikāyāñca grīvāyāṃ vṛṣaṇeṣu ca
228.87
tvagbhedakaḥ śataṃ daṇḍyo lohitasya ca darśakaḥ || māṃsabhettā ca ṣaṇṇiṣkānnirvāsyastvasthibhedakaḥ
228.88
aṅgabhaṅkarastasyāṅgaṃ tadevāpaharennṛpaḥ
daṇḍapāruṣyakṛddaṇḍyaḥ samutthānavyayaṃ tathā
228.89
arddhapādakaraḥ kāryyo gogajāśvoṣṭraghātakaḥ || paśukṣudramṛgāṇāñca hiṃsāyāṃ dviguṇo
damaḥ
228.90
pañcāśacca bhaveddaṇḍastathaiva mṛgapakṣiṣu || kṛmikīṭeṣu daṇḍyaḥ syādrajatasya ca māṣakam
228.91
tasyānurūpaṃ mūlyañca pradadyātsvā
mine tathā || svasvāmikānāṃ sakalaṃ śeṣāṇāṃ daṇḍameva tu
228.92
vṛkṣantu saphalaṃ chittvā suvarṇaṃ daṇḍamarhati || dviguṇaṃ daṇḍayeccainaṃ pathi sīmni jalāśaye
228.93
chedanādaphalasyāpi madhyamaṃ sāhasaṃ smṛtam || gulmavallolatānāñca suvarṇasya ca māṣakam
228.94
vṛthācchedī tṛṇasyāpi daṇḍyaḥ
kārṣāpaṇaṃ bhavet || tribhāgaṃ kṛṣṇalā daṇḍyāḥ prāṇinastāḍane tathā
228.95
deśakālānurūpeṇa mūlyaṃ rājā drumādiṣu || tatsvāminastathā daṇḍyā
daṇḍamuktastu pārthiva
228.96
yatrātivarttate yugmaṃ vaiguṇyātprājakasya tu || tatra svāmī bhaveddaṇḍyo nāptaścetprājako bhavet
228.97
prājakaśca bhavedāptaḥ
prājako daṇḍamarhati || nāsti daṇḍaśca tasyāpi tathā vai hetukalpakaḥ
228.98
dravyāṇi yo haredyasya jānato'jānato'pi vā || sa tasyotpādayettuṣṭiṃ
rājño dadyāttato damam
228.99
yastu rajjuṃ ghaṭaṃ kūpāddharedbhindyācca tāṃ prapām || sa daṇḍaṃ prāpnuyānmāṣaṃ tacca sampratipādayet
228.100
dhānyaṃ daśabhyaḥ kumbhebhyo
harato'bhyadhikaṃ vadhaḥ || śeṣe'pyekādaśaguṇaṃ tasya daṇḍaṃ prakalpayet
228.101
tathā bhakṣyānnapānānāṃ na tathāpyadhike vadhaḥ || suvarṇarajatādīnāmuttamānāñca
vāsasām
228.102
puruṣāṇāṃ kulīnānāṃ nārīṇāñca viśeṣataḥ || mahāpaśūnāṃ haraṇe śastrāṇāmauṣadhasya ca
228.103
guruyānāñcaiva ratnānāṃ haraṇe vadhamarhati
dadhnaḥ kṣīrasya takrasya pānīyasya rasasya ca
228.104
veṇuvaidalabhāṇḍānāṃ lavaṇānāṃ tathaiva ca || mṛnmayānāñca sarveṣāṃ mṛdo bhasmana eva ca
228.105
kālamāsādya kāryyañca rājā daṇḍaṃ prakalpayet || goṣu brāhmaṇasaṃsthāsu mahiṣīṣu tathaiva ca
228.106
aśvāpahārakaścaiva sadyaḥ kāryyo'rddha
pādakaḥ || sūtrakārpāsakiṇvānāṃ gomayasya guḍasya ca
228.107
matsyānāṃ pakṣiṇāñcaiva tailasya ca ghṛtasya ca || māṃsasya madhunaścaiva yaccānyadva
stusambhavam
228.108
anyeṣāṃ lavaṇādīnāṃ madyānāmodanasya ca || pakvānnānāñca sarveṣāṃ tanmūlyādviguṇo damaḥ
228.109
puṣpeṣu harite dhānye gulma
vallīlatāsu ca || anneṣu paripūrṇeṣu daṇḍaḥ syātpañcamāṣakam || paripūrṇeṣu dhānyeṣu śākamūlaphaleṣu ca
228.110
niranvaye śataṃ daṇḍyaḥ sānvaye dviśataṃ
damaḥ|| yena yena yathāṅgena steno'nyeṣu viceṣṭate
228.111
tattadeva harettasya pratyādeśāya pārthivaḥ || dvijo'dhvagaḥ kṣīṇavṛttirdvāvikṣū dve ca mūlake
228.112
trapusorvārukau dvau ca tāvanmātraṃ phaleṣu ca || tathā ca sarvvadhānyānāṃ muṣṭigrāheṇa pārthiva
228.113
śāke śākapramāṇe na gṛhyamāṇe na duṣyati
vānaspatyaṃ phalaṃ mūlaṃ dārvvagnyarthaṃ tathaiva ca
228.114
tṛṇaṃ go'bhyavahārārthamasteyaṃ manurabravīt || adevavāṭijaṃ puṣpaṃ devatārthaṃ tathaiva ca
228.115
ādadānaḥ parakṣetrānna daṇḍaṃ dātumarhati || śṛṅgiṇaṃ nakhinaṃ rājandaṃṣṭriṇañca vadhodyatam
228.116
yo hanyānna sa pāpena lipyate manujeśvara || guruṃ vā
bālavṛddhaṃ vā brāhmaṇaṃ vā bahuśrutam
228.117
ātatāyinamāyāntaṃ hanyādevāvicārayan || nātatāyivadhe doṣo hanturbhavati kaścana
228.118
prakāśaṃ vā'prakāśaṃ vā manyustaṃ manyumṛcchati
228.120
agnido garadaścaiva tathā cāmyudyatāyudhaḥ
abhicārantu kurvvāṇo rājagāmi ca paiśunam||119||ete hi kathitā loke dharmajñairātatāyinaḥ||bhikṣuko'pyathavā nārī yo'pi vā syātkuśīlavaḥ
228.121
praviśetpratiṣiddhastu prāpnuyādviguṇaṃ damaḥ || parastrīṇāntu sambhāṣe tīrthe'raṇye gṛhe'pi vā
228.122
nadīnāñcaiva sambhedeḥ sa saṃgrahṇamāpnuyāt || na
sambhāṣetaparastrībhiḥ pratiṣiddhaḥ samācaret
228.123
pratiṣiddhe samābhāṣya suvarṇaṃ daṇḍamarhati || naiṣācāraṇadāreṣu vidhiratmopajīviṣu
228.124
sajjayanti manuṣyaistā nigūḍhaṃ vā carantyuta || kiñcideva tu dāpyaḥ syātsambhāṣeṇāpacārayan
228.125
preṣyāsu caiva sarvvāsu gṛhapravrajitāsu ca
yo'kāmāṃ dūṣayetkanyāṃ sa sadyo vadhamarhati
228.126
sakāmāṃ dūṣamāṇastu prāpnuyādviśataṃ damam ||yaśca sañcārakastatra puruṣaḥ sa tathā bhavet
228.127
pāradārikavaddaṇḍyo yo'pi syādavakāśadaḥ || balātsandūṣayedyastu parabhāryyāṃ naraḥ kvacit
228.128
vadho daṇḍo bhavettasya nāparādho bhavetstriyāḥ
rajastṛtīryaṃ yā kanyā svagṛhe pratipadyate
228.129
adaṇḍyā sā bhavedrājñā varayantī patiṃ svayam || svadeśe kanyakāṃ dattvā tāmādāya tathā vrajet
228.130
paradeśe bhaveddhvyaḥ strīcoraḥ sa yato bhavet || adravyāṃ mṛtapatnantu saṃgṛhṇannāparādhyāti
228.131
saddravyāṃ tāṃ saṃgṛhītā daṇḍantu kṣipramarhati
utkṛṣṭaṃ yā bhajetkanyā deyā tasyaiva sā bhavet
228.132
yaccānyaṃ sevamānāñca saṃyatāṃ vāsayedgṛhe || uttamāṃ sevamānastu jaghanyo vadhamarhati || jagha
nyamuttamā nārī sevamānā tathaiva ca
228.133
bharttāraṃ laṅghayedyā strī jñātibhirbaladarpitā || tāñca niṣkāsayedrājā saṃsthāne bahusaṃsthite
228.134
hatādhikārāṃ malināṃ piṇḍamātropajīvinīm || vāsayetsvairiṇīṃ nityaṃ savarṇenābhidūṣitām
228.135
jyāyasā dūṣitā nārī muṇḍanaṃ samavāpnuyāt
vāsaśca malinaṃ nityaṃ śikhāṃ saṃprāpnuyāddaśa
228.136
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ kṣatraviṭśūdrayoṣitaḥ|| vrajandāpyo bhavedrājñā daṇḍamuttamasāhasam
228.137
vaiśyāgame ca viprasya kṣatriyasyāntyajāgame || madhyamaṃ prathamaṃ vaiśyo daṇḍyaḥ śūdrāgamādbhavet
228.138
śūdraḥ savarṇāgamane śataṃ daṇḍyo mahīkṣitā
vaiśyastu dviguṇaṃ rājankṣatrastu triguṇaṃ tathā
228.139
brāhmaṇaśca bhaveddaṇḍyastathā rājaṃścaturguṇam || agūptāsu bhaveddaṇḍaḥ svaguptāsvādhiko bhavet
228.140
mātāpitṛṣvasā śvaśrūrmātulānī pitṛvyajā || pitṛvyasakhiśiṣyastrī bhaginī tatsakhī tathā || bhrātṛbhāryyāgame pūrvvādaṇḍastu dviguṇo bhavet
228.141
bhāgineyī tathā caiva rājapatnī tathaivaṃ ca || tathā prabrajitā nārī varṇotkṛṣṭā tathaiva ca
228.142
ityagamyāśca nirddiṣṭāstāsāntu gamane naraḥ || śikṣaṃ
syotkarttanaṃ kṛtvā tatastu vadhamarhati
228.143
caṇḍālīñca śvapākīñca gacchanvadhamavāpnuyāt
228.144
tiryagyoniśca govarjyaṃ maithunaṃ yo niṣevate
vapanaṃ prāpnuyāddaṇḍaṃ tasyāśca yavasodakam
228.145
suvarṇañca bhaveddaṇḍyo gāṃ vrajanmanujottamam || veśyāgāmī dvijo daṇḍyo veśyāśulkasamaṃ paṇam
228.146
gṛhītvā vetanaṃ veśyā lobhādanyatra gacchati || vetanaṃ dviguṇaṃ dadyāddaṇḍañca dviguṇaṃ tathā
228.147
anyamuddiśya yo veśyāṃ nayedanyasya kārayet
tasya daṇḍo bhavedrājansuvarṇasya ca māṣakam
228.148
nītvā bhogānna yo dadyāddāpyo dviguṇavetanam || rājñaśca dviguṇaṃ daṇḍaṃ tathā dharmmo na hīyate
228.149
bahūnāṃ vrajatāmekāṃ sarvve te dviguṇaṃ damam || dadyuḥ pṛthak pṛthak sarvve daṇḍañca dviguṇaṃ param
228.150
na mātā na pitā na strī na ṛtvig
yājyamānavāḥ || anyonyaṃ patitāstyājyā yogedaṇḍyāḥ śatāni ṣaṭ
228.151
patitā guravastyājyā na tu mātā kathañcana || garbhadhāraṇapoṣābhyāṃ tena
mātā garīyasī
228.152
adhīyāno'pyanadhyāye daṇḍyaḥ kārṣāpaṇatrayam || adhyāpakaśca dviguṇaṃ tathācārasya laṅghane
228.153
anuktasya bhaveddaṇḍaḥ suvarṇaṃ
sya ca kṛṣṇalam || bhāryyā putraśca dāsaśca śiṣyo bhrātā ca sodaraḥ
228.154
kṛtāparādhāstāḍyāḥ syū rajjvā veṇudalena vā || pṛṣṭhatastu śarīrasya nottamāṅgaṃ
kathañcana
228.155
ato'nyathā praharataḥ prāptaṃ syāccorakilviṣam|| dūta sambhāhyaṃścaiva yo niṣiddhaṃ samācaret
228.156
ācchannaṃ vā prakāśaṃ vā sa daṇḍyaḥ pārthive
cchayā|| vāsāṃsi phalakaiḥ ślakṣṇairnirṇijyādrajakaḥ śanaiḥ
228.157
ato'nyathā hi kurvvaṃstu daṇḍyaḥ syāduktamamāṣakam || rakṣāsvādhikṛtaiścaiva pradeyaṃ yairvilupyate
228.158
karṣakebhyo'rthamādāya yaḥ kuryyāt karamanyathā|| tasya sarvvasvamādāya taṃ rājā vipravāsayet
228.160
ye niyuktāḥ svakāryeṣu hanyuḥ kāryyāṇi
kāryyiṇām|| nirghṛṇāḥ krūramanasaḥ sarvve karmmāparādhinaḥ|| 159||dhanoṣmaṇā pacyamānāstān niḥsvān kārayennṛpaḥ||kūṭaśāsanakartṛṃśca prakṛtīnāñca dūṣakān
228.161
strībālabrāhmaṇaghnāṃśca vadhyādviṭsevinastathā || amātyaḥ prāṅvivāko vā yaḥ kuryyāt kāryyamanyathā
228.162
tasya sarvvasvamādāya taṃ rājā vipra
vāsayet || brahmaghnaśca surāpaśca taskaro gurutalpagaḥ
228.163
etān sarvvānpṛthagviddhyānmahāpātakino narān || mahāpātakino vadhyā brāhmaṇantuvivāsayet
228.164
kṛtacihnaṃ svadeśācca śṛṇu cihnākṛtiṃ tataḥ || gurutalpe bhagaḥ kāryyaḥ surāpāne surādhvajaḥ
228.165
stene tu śvapadaṃ tadvadbrahmahanyaśirāḥ pumān
asambhāṣyā hyasambhājyā asaṃvāhyā viśeṣataḥ
228.166
tyaktavyāśca tathā rājñājñātisambandhivāndhavaiḥ || mahāpātakino vittamādāya nṛpatiḥ svayam
228.167
apsu praveśayeddaṇḍaṃ varuṇāyopapādayet || sahoḍhaṃ na vinā coraṃ ghātayeddhārmmiko nṛpaḥ
228.168
sahoḍhaṃ sopakaraṇaṃ ghātayedavicārayan
grāmeṣvapi ca ye keciccorāṇāṃ bhakṣyadāyakāḥ
228.169
bhāṇḍāvakāśadāścaiva sarvvāṃstānāpi ghātayet|| rāṣṭreṣu rājñādhikṛtāḥ sāmantāścaiva dūṣakāḥ
228.170
abhyaghāteṣu madhyasthāḥ kṣipraṃ śāsyāstu coravat || grāmaghāte maṭhābhaṅge pathi moṣābhimarddane
228.171
śaktito nābhidhāvanto nirvvāsyāḥ saparicchadāḥ
rājñaḥkośāpahartṝṃśca pratikūleṣu saṃsthitān
228.173
arīṇāmupakartṝṃśca ghātayedvividhairvadhaiḥ || sandhi kṛtvā tu ye cauryyaṃ rātrau kurvvanti taskarāḥ
172||teṣāṃ chittvā nṛpo hastau tīkṣṇaśūle niveśayet || taḍāgabhedakaṃ hanyādapsu śuddhavadhena tu
228.174
yastu pūrvvaṃ niviṣṭaṃ syāttaḍāgasyodakaṃ haret
āgamañcāpyapāṃ bhindyātsa dāpyaḥ pūrvvaśāsanam
228.175
koṣṭhāgārāyudhāgāradevāgāravibhedakān || pāpānpāpasamācārānghātayecchīghrameva ca
228.176
samutsṛjedrājamārge yastvamedhyamanāpadi || sa hi kārṣāpaṇaṃ daṇḍyastattvamedhyañca śodhayet
228.177
ajaṅgama'thavā vṛddho garbhiṇī bāla eva ca
paribhāṣaṇamarhanti na ca śodhyamiti sthitiḥ
228.178
prathamaṃ sāhasaṃ daṇḍyo yaśca mithyā cikitsate || paruṣe madhyamaṃ daṇḍamuttamañca tathottame
228.179
chatrasya dhvajayaṣṭīnāṃ pratimānāñca bhedakāḥ || pratikuryustataḥ sarvve pañca daṇḍyāḥ śatāni ca
228.180
adoṣitānāṃ dravyāṇāṃ dūṣaṇe bhedane tathā
maṇīnāmapi bhedena daṇḍyaḥ prathamasāhasam
228.181
samañca viṣamañcaiva kurute mūlyato'pi vā || samāpnuyātsa vai pūrvvaṃ damamadhyamameva ca
228.182
bandhanāni ca sarvvāṇi rājamārge niveśayet || karṣanto yatra dṛśyante vikṛtāḥ pāpakāriṇaḥ
228.183
prākārasya ca bhettāraṃ parikhāṇāñca bhedakam
dvārāṇāñcaiva bhettāraṃ kṣipraṃ nirvvāsayetpurāt
228.184
mūlakarmmābhicāreṣu karttavyo dviśatī damaḥ || abījavikrayī yaśca bījotkarṣaka eva ca
228.185
maryyādābhedakaścāpi vikṛtaṃ vadhamāpnuyāt || sarvvasaṅkarapāpiṣṭhaṃ hemakāraṃ narādhipa
228.186
anyāye varttamānañca cchedayellavaśaḥ kṣuraiḥ || dravya
mādāya vaṇijāmanargheṇāvarundhatām
228.187
dravyāṇāṃ dūṣako yastu praticchannasya vikrayī || madhyamaṃ prāpnuyāddaṇḍaṃ kūṭakarttā tathottamam
228.188
rājā pṛthak pṛthak kuryyāddaṇḍañcottamasāhasam || śāstrāṇāṃ yajñatapasāṃ deśānāṃ kṣepako naraḥ
228.189
devatānāṃ satīnāñca uttamaṃ daṇḍamarhati || ekasya
daṇḍapāruṣye bahūnāṃ dviguṇo damaḥ
228.190
kalaho yadgato dāpyo daṇḍaśca dviguṇastataḥ || madhyamaṃ brāhmaṇaṃ rājā viṣayādvipravāsayet
228.191
laśunañca palāṇḍuñca śūkaraṃ grāmakukkuṭam || tathā pañcanakhaṃ sarvvaṃ bhakṣyādanyattu bhakṣayet
228.192
vivāsayetkṣiprameva brāhmaṇaṃ viṣayātsvakāt || abhakṣya
bhakṣaṇe daṇḍyaḥ śūdro bhavati kṛṣṇalam
228.193
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ catustridviguṇaṃ smṛtam || yaḥ sāhasaṃ kārayati sa daṇḍyo dviguṇaṃ damam
228.194
yastvevamuktvārhaṃ dātā kārayetsa caturguṇam || sandiṣṭasyāpradātā ca samudragṛhabhedakaḥ
228.195
pañcāśatpaṇiko daṇḍastatra kāryyo mahīkṣitā || aspṛ
śyañcāspṛśannāyyau hyayogyo'yogyakarmmakṛt
228.196
puṃstvaharttā paśūnāñca dāsīgarbhavināśakṛt || śūdrapravrajitānāñca daive paitre ca bhojakaḥ
228.197
avrajan bāḍhamuktvā tu tathaiva ca nimantraṇe || ete kārṣāpaṇaśataṃ sarvve daṇḍyā mahīkṣitā
228.198
duḥkhotpādi gṛhe dravyaṃ kṣipandaṇḍyastu kṛṣṇalam
pitāputravirodhe ca sākṣiṇāṃ dviśato damaḥ || syānnaraśca tathāyyaiḥ syāttasyāpyaṣṭaśato damaḥ
228.200
tulāśāsanamānānāṃ kūṭakṛnmānakasya ca
abhiśca vyavaharttā ca sa daṇḍyo damamuttamam||199||viṣāgnidāṃ patigurunijāpatyapramāpaṇīm || vikarṇanāsikāṃ vyoṣṭhīṃ kṛtvā gobhiḥ pramāpayet
228.201
grāmasya dāhakā ye ca ye ca kṣetrasya veśmanaḥ|| rājapatnyābhigāmī ca dagdhavyāste kaṭāgninā
228.202
ūnaṃ vāpyadhikañcāpi likhedyo rājaśāsanam
pāradārikacaurair vā muñcato daṇḍa uttamaḥ
228.204
abhakṣyeṇa dvijaṃ dūṣya daṇḍya uttamasāhasam || kṣatriyaṃ madhyamaṃ vaiśyaṃ prathamaṃ śūdramarddhakam||203||mṛtāṅgalayavikreturguruṃ tāḍayatastathā || rājayānāsanāroḍhurdaṇḍa uttamasāhasaḥ
228.205
yo manyetājito'smīti nyāyenāpi parājitaḥ || tamāyāntaṃ punarjitvā
daṇḍayeddviguṇaṃ damam
First 200 of 214 passages. Read on
Linked texts (20)
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Rājanītiprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit
- Smṛtiratnākara (Vivādaratnākara, Kṛtyaratnākara…) — Caṇḍeśvara Ṭhakkura, Sanskrit
- Vivādaratnākara — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- Ratnākara — Caṇḍeśvara, Sanskrit
- Vivādārṇavasetu — Several paṇḍits 1748, Sanskrit
- Vivādārṇavasetu (Bāṇeśvara and others) — Bāṇeśvara and others, Sanskrit
- Vivādacintāmaṇi — Vācaspatimiśra (Maithila smārta), Sanskrit
- Madanaratna — Madanasiṃha, Sanskrit
- Daṇḍaviveka — Vardhamāna Upādhyāya, Sanskrit
- Vyavahāraprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra 1753, Sanskrit
- Nītimañjarī — Sambhurāja 1655, Sanskrit
- Prāyaścittamayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Smṛtimuktāphala — Vaidyanātha Dīkṣita 1575, Sanskrit
- Vyavahāramādhava — Mādhavācārya, Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Saṃskāraratnamālā (Gopīnātha Dīkṣita Oka) — Gopīnātha Dīkṣita Oka 1700, Sanskrit
- Vaidyanāthīya — Sanskrit