Matsya 52
Matsya 52
- Language
- Sanskrit
Contents
- 52.73 — 1 part
52.1
cha || || munaya ūcuḥ || || purāṇasaṃkhyāmācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt || dānadharmmamaśeṣantu yathāvadanupūrvvaśaḥ
52.2
sūta uvāca || || idameva
purāṇeṣu purāṇapuruṣastadā || yaduktavānsa viśvātmā manave tannibodhata
52.3
matsya uvāca || || purāṇaṃ sarvvaśāstrāṇāṃ prathamaṃ brahmaṇā smṛtam
anantarañca vakrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ
52.4
purāṇamekamevāsīttadā kalpāntare'nagha || trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram
52.5
nirdagdheṣu
ca lokeṣu vājirūpeṇa vai mayā || aṅgāni caturo vedān purāṇaṃ nyāyavistaram
52.6
mīmāṃsāṃ dharmmaśāstrañca parigṛhya mayā kṛtam || matsyarūpeṇa
ca punaḥ kalpādāvudakārṇave
52.7
aśeṣametatkathitamudakāntargatena ca || śrutvā jagāda ca munīn prati devāṃścaturmukhaḥ
52.8
pravṛttiḥ
sarvvaśāstrāṇāṃ purāṇasyābhavattataḥ || kālenāgrahaṇaṃ dṛṣṭvā purāṇasya tato nṛpa
52.9
vyāsarūpamahaṃ kṛtvā saṃharāmi yuge yuge || caturlakṣapramāṇena dvāpare
dvāpare sadā
52.10
tathāṣṭādaśadhā kṛtvā bhūrloke'sminprakāśyate || adyāpi devaloke'smiñchatakoṭipravistaram
52.11
tadartho'tra caturlakṣaṃ saṃkṣepeṇa
niveśitam || purāṇāni daśāṣṭau ca sāmprataṃ tadihocyate
52.12
nāmatastāni vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ || brahmaṇābhihitaṃ pūrvvaṃ yāvanmātraṃ marī
caye
52.13
brāhmaṃ tridaśasāhasraṃ purāṇaṃ parikīrtyate || likhitvā tacca yo dadyājjaladhenusamanvitam || vaiśākhapūrṇimāyāṃśca brahmaloke mahīyate
52.14
etadeva yadā padmamabhūddhairaṇmayaṃ jagat || tadvṛttāntāśrayaṃ tadvatpādmamityucyate budhaiḥ || pādmaṃ tatpañcapañcāśatasahasrāṇīha kathyate
52.15
tatpurāṇañca
yo dadyātsuvarṇakamalānvitam || jyeṣṭhe māsi tilairyuktamaśvamedhaphalaṃ labhet
52.16
vārāhakalpavṛttāntamadhikṛtya parāśaraḥ || yatprāha dharmmānakhi
lāṃstadyuktaṃ vaiṣṇavaṃ viduḥ
52.17
tadāṣāḍhe ca yo dadyāddhṛtadhenusamanvitam || paurṇamāsyāṃ vipūtātmā sa padaṃ yāti vāruṇam || trayoviṃśatisā
hasraṃ tatpramāṇaṃ vidurbudhāḥ
52.18
śvetakalpaprasaṅgena dharmmānvāyurihābravīt || yatra tadvāyavīyaṃ syādrudramāhātmyasaṃyutam || caturviṃśatsahasrāṇi
purāṇaṃ tadihocyate
52.19
śrāvaṇyāṃ śrāvaṇe māsi guḍadhenusamanvitam || yo dadyāddheṣasaṃyuktaṃ brāhmaṇāya kuṭumbine || śivaloke sa pūtātmā
kalpamekaṃ vasennaraḥ
52.20
yatrādhikṛtya gāyatrīṃ varṇyate dharmmavistaraḥ || vṛtrāsuravadhopetaṃ tadbhāgavatamucyate
52.21
sārasvatasya kalpasya
madhye ye syurnarottamāḥ || tadvṛttāntodbhavaṃ loke tadbhāgavatamucyate
52.22
likhitvā tacca yo dadyāddhemasiṃhasamanvitam || paurṇamāsyāṃ prauṣṭhapadyāṃ sa yāti
paramāṃ gatim || aṣṭādaśa sahasrāṇi purāṇaṃ tatpracakṣate
52.23
yatrāha nārado dharmmānbṛhatkalpāśrayāṇi ca || pañcaviṃśatsahasrāṇi nāradīyaṃ tadu
cyate
52.24
āśvine pañcadaśyāntu dadyāddhenusamanvitam || paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām
52.25
yatrādhikṛtya śakunīndharmmādharmma
vicāraṇā || vyākhyātā vai munipraśne munibhirdharmmacāribhiḥ
52.26
mārkeṇḍeyena kathitaṃ tatsarvvaṃ vistareṇa tu || purāṇaṃ navasāhasraṃ mārkaṇḍeyami
hocyate
52.27
pratilikhya ca yo dadyātsauvarṇakarisaṃyutam || kārttikyāṃ puṇḍarīkasya yajñasya phalabhāgbhavet
52.28
yattadīśānakaṃ kalpaṃ
vṛttāntamadhikṛtya ca || vasiṣṭhāyāgninā proktamāgneyaṃ tatpracakṣate
52.29
likhitvā tacca yo dadyāddhemapadmasamanvitam || mārgaśīrṣyāṃ vidhānena tila
dhenusamanvitam || tacca ṣoḍaśasāhasraṃ sarvvakratuphalapradam
52.30
yatrādhikṛtya māhātmyamādityasya caturmukhaḥ || aghorakalpavṛttāntaprasaṅgena
jagatsthitim || manave kathayāmāsa bhūtagrāmasya lakṣaṇam
52.31
caturddaśasahasrāṇi tathā pañcaśatāni ca || bhaviṣyacaritaprāyaṃ bhaviṣyaṃ
tadihocyate
52.32
tatpauṣe māsi yo dadyātpaurṇamāsyāṃ vimatsaraḥ || guḍakumbhasamāyuktamagniṣṭomaphalaṃ bhavet
52.33
rathantarasya
kalpasya vṛttāntamadhikṛtya ca || sāvarṇinā nāradāya kṛṣṇamāhātmyamuttamam
52.34
yatra brahmavarāhasya codantaṃ varṇitaṃ muhuḥ || tadaṣṭā
daśasāhasraṃ brahmavaivarttamucyate
52.35
purāṇaṃ brahmavaivarttaṃ yo dadyānmāghamāsi ca || paurṇamāsyāṃ śubhadine brahmaloke mahīyate
52.36
yatrāgniliṅga
madhyasthaḥ prāha devo maheśvaraḥ || dharmmārthakāmamokṣārthamāgneyamadhikṛtya ca
52.37
kalpānte laiṅgamityuktaṃ purāṇaṃ brahmaṇā svayam || tadekādaśasāhasraṃ
phālgunyāṃ yaḥ prayacchati || tiladhenusamāyuktaṃ sa yāti śivasāmyatām
52.38
mahāvarāhasya punarmāhātmyamadhikṛtya ca || viṣṇunābhihitaṃ kṣauṇyai
tadvārāhamihocyate
52.39
mānavasya prasaṅgena kalpasya munisattamāḥ || caturviṃśatsahasrāṇi tatpurāṇamihocyate
52.40
kāñcanaṃ garuḍaṃ kṛtvā
tiladhenusamanvitam || paurṇamāsyāṃ madhau dadyādbrāhmaṇāya kuṭumbine || varāhasya prasādena padamāpnoti vaiṣṇavam
52.41
yatra māheśvarāndharmmānadhikṛtya
ca ṣaṇmukhaḥ || kalpe tatpuruṣaṃ vṛttaṃ caritairupabṛṃhitam
52.42
skāndaṃ nāma purāṇañca hyekāśīti nigadyate || sahasrāṇi śatañcaikamiti martyeṣu
gadyate
52.43
parilikhya ca yo dadyāddhemaśūlasamanvitam || śaivaṃ padamavāpnoti mīne copogate ravau
52.44
trivikramasya māhātmyamadhikṛtya
caturmukhaḥ || trivargamabhyadhāttacca vāmanaṃ parikīrttitam
52.45
purāṇaṃ daśasāhasraṃ kūrmakalpānugaṃ śivam || yaḥ śaradviṣuve dadyādvaiṣṇavaṃ
yātyasau padam
52.46
yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasya ca rasātale || māhātmyaṃ kathayāmāsa kūrmarūpī janārddanaḥ
52.47
indradyumnaprasaṅgena
ṛṣibhyaḥ śakrasannidhau || aṣṭādaśa sahasrāṇi lakṣmīkalpānuṣaṅgikam
52.48
yo dadyādayane kūrmaṃ hemakūrmasamanvitam || gosahasrapradānasya
phalaṃ samprāpnuyānnaraḥ
52.49
śrutīnāṃ yatra kalpādau pravṛttyarthaṃ janārddanaḥ || matsyarūpeṇa manave narasiṃhopavarṇanam
52.51
adhikṛtyā'
bravīttatsakalapravṛttaṃ munīśvarāḥ || tanmātsyamiti jānīdhvaṃ sahasrāṇi caturdaśa 5-50 || viṣuve hemamatsyena dhenvā caiva samanvitam || yo dadyā
tpṛthivī tena dattā bhavati cākhilā
52.52
yadā ca gāruḍe kalpe viśvāṇḍādgaruḍodbhavam || adhikṛtyābravītkṛṣṇo gāruḍaṃ tadihocyate
52.53
tadaṣṭādaśakañcaiva sahasrāṇīha paṭhyate || sauvarṇahaṃsasaṃyuktaṃ yo dadāti pumāniha || sa siddhiṃ labhate mukhyāṃ śivaloke ca saṃsthitim
52.54
brahmā brahmā
ṇḍamāhātmyamadhikṛtyābravītpunaḥ || tacca dvādaśasāhasraṃ brahmāṇḍaṃ dviśatādhikam
52.55
bhaviṣyāṇāñca kalpānāṃ śrūyate yatra vistaraḥ || tadbrahmāṇḍapurāṇa
ñca brahmaṇā samudāhṛtam
52.56
yo dadyāttadvyatīpāte pītorṇāṃyugasaṃyutam || rājasūyasahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ || hemadhenvā yutaṃ tacca brahmaloka
phalapradam
52.57
caturlakṣamidaṃ proktaṃ vyāsenādbhutakarmaṇā || matpiturmama pitrā ca mayā tubhyaṃ niveditam
52.58
iha lokahitārthāya saṃkṣiptaṃ parama
rṣiṇā || idamadyāpi deveṣu katakoṭipravistaram
52.59
upabhedānpravakṣyāmi loke ye sampratiṣṭhitāḥ || pādme purāṇe yatroktaṃ narasiṃhopavarṇanam || taccā
ṣṭādaśasāhasraṃ nārasiṃhamihocyate
52.60
nandāyā yatra māhātmyaṃ kārttikeyena varṇyate || nandīpurāṇaṃ tallokairākhyātamiti kīrttyate
52.61
yatra śāmbaṃ
puraskṛtya bhaviṣye'pi kathānakam || procyate tatpunarloke śāmbametanmunivratāḥ
52.62
purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ || dhanyaṃ yaśa
syamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam || evamādityasaṃjñā ca tatraiva parigadyate
52.63
aṣṭādaśabhyastu pṛthakpurāṇaṃ yatpradiśyate || vijānīdhvaṃ dvijaśreṣṭhāsta
detebhyo vinirgatam
52.64
pañcāṅgāni purāṇeṣu ākhyānakamiti smṛtam || sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca || vaṃśyānucaritañcaiva purāṇaṃ pañca
lakṣaṇam
52.65
brahmaviṣṇvarkakurudrāṇāṃ māhātmyaṃ bhuvanasya ca || saṃsaṃhārapradānāñca purāṇe pañcavarṇake
52.66
dharmaścārthaśca kāmaśca mokṣaścaivātra kīrttyate
sarveṣvapi purāṇeṣu tadviruddhañca yatphalam
52.67
sāttvikeṣu purāṇeṣu māhātmyamadhikaṃ hareḥ || rājaseṣu ca māhātmyamadhikaṃ brahmaṇo viduḥ
52.68
tadvada
gneśca māhātmyaṃ tāmaseṣu śivasya ca || saṅkīrṇeṣu sarasvatyāḥ pitṝṇāñca nigadyate
52.69
aṣṭādaśa purāṇāni kṛtvā satyavatīsutaḥ || bhāratākhyāna
makhilaṃ cakre tadupabṛṃhitam || lakṣeṇaikena yatproktaṃ vedārthaparivṛṃhitam
52.70
vālmīkinā tu yatproktaṃ rāmopākhyānamuttamam || brahmaṇābhihitaṃ yacca
śatakoṭipravistaram
52.71
āhṛtya nāradāyaiva tena vālmīkaye punaḥ || vālmīkinā ca lokeṣu dharmmakāmārthasādhanam || evaṃ sapādāḥ pañcaite lakṣā
martye prakīrttitāḥ
52.72
purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ || dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam || yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti
paramāṃ gatim
52.73
idaṃ pavitraṃ yaśaso nidhānamidaṃ pitṝṇāmativallabhañca || idañca deveṣvamṛtāyitañca nityaṃ tvidaṃ pāpaharañca puṃsāṃ
52.73.p1
iti śrīmatsye mahāpurāṇe purāṇānukramaṇikābhidhānaṃ nāma tripañcāśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Revākhaṇḍa (Vāyupurāṇa) — Sanskrit
- Prabhāsakṣetramāhātmyam — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Nāradopapurāṇa — Sanskrit
- Purāṇasāra (Mādhava Vidyāraṇya) — Mādhava Vidyāraṇya, Sanskrit
- Śabdakalpadruma — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit
- Narmadāmāhātmya — Sanskrit