Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 52

Matsya 52

Language
Sanskrit

Contents

52.1

cha || || munaya ūcuḥ || || purāṇasaṃkhyāmācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt || dānadharmmamaśeṣantu yathāvadanupūrvvaśaḥ

52.2

sūta uvāca || || idameva
purāṇeṣu purāṇapuruṣastadā || yaduktavānsa viśvātmā manave tannibodhata

52.3

matsya uvāca || || purāṇaṃ sarvvaśāstrāṇāṃ prathamaṃ brahmaṇā smṛtam
anantarañca vakrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ

52.4

purāṇamekamevāsīttadā kalpāntare'nagha || trivargasādhanaṃ puṇyaṃ śatakoṭipravistaram

52.5

nirdagdheṣu
ca lokeṣu vājirūpeṇa vai mayā || aṅgāni caturo vedān purāṇaṃ nyāyavistaram

52.6

mīmāṃsāṃ dharmmaśāstrañca parigṛhya mayā kṛtam || matsyarūpeṇa
ca punaḥ kalpādāvudakārṇave

52.7

aśeṣametatkathitamudakāntargatena ca || śrutvā jagāda ca munīn prati devāṃścaturmukhaḥ

52.8

pravṛttiḥ
sarvvaśāstrāṇāṃ purāṇasyābhavattataḥ || kālenāgrahaṇaṃ dṛṣṭvā purāṇasya tato nṛpa

52.9

vyāsarūpamahaṃ kṛtvā saṃharāmi yuge yuge || caturlakṣapramāṇena dvāpare
dvāpare sadā

52.10

tathāṣṭādaśadhā kṛtvā bhūrloke'sminprakāśyate || adyāpi devaloke'smiñchatakoṭipravistaram

52.11

tadartho'tra caturlakṣaṃ saṃkṣepeṇa
niveśitam || purāṇāni daśāṣṭau ca sāmprataṃ tadihocyate

52.12

nāmatastāni vakṣyāmi śṛṇudhvaṃ munisattamāḥ || brahmaṇābhihitaṃ pūrvvaṃ yāvanmātraṃ marī
caye

52.13

brāhmaṃ tridaśasāhasraṃ purāṇaṃ parikīrtyate || likhitvā tacca yo dadyājjaladhenusamanvitam || vaiśākhapūrṇimāyāṃśca brahmaloke mahīyate

52.14

etadeva yadā padmamabhūddhairaṇmayaṃ jagat || tadvṛttāntāśrayaṃ tadvatpādmamityucyate budhaiḥ || pādmaṃ tatpañcapañcāśatasahasrāṇīha kathyate

52.15

tatpurāṇañca
yo dadyātsuvarṇakamalānvitam || jyeṣṭhe māsi tilairyuktamaśvamedhaphalaṃ labhet

52.16

vārāhakalpavṛttāntamadhikṛtya parāśaraḥ || yatprāha dharmmānakhi
lāṃstadyuktaṃ vaiṣṇavaṃ viduḥ

52.17

tadāṣāḍhe ca yo dadyāddhṛtadhenusamanvitam || paurṇamāsyāṃ vipūtātmā sa padaṃ yāti vāruṇam || trayoviṃśatisā
hasraṃ tatpramāṇaṃ vidurbudhāḥ

52.18

śvetakalpaprasaṅgena dharmmānvāyurihābravīt || yatra tadvāyavīyaṃ syādrudramāhātmyasaṃyutam || caturviṃśatsahasrāṇi
purāṇaṃ tadihocyate

52.19

śrāvaṇyāṃ śrāvaṇe māsi guḍadhenusamanvitam || yo dadyāddheṣasaṃyuktaṃ brāhmaṇāya kuṭumbine || śivaloke sa pūtātmā
kalpamekaṃ vasennaraḥ

52.20

yatrādhikṛtya gāyatrīṃ varṇyate dharmmavistaraḥ || vṛtrāsuravadhopetaṃ tadbhāgavatamucyate

52.21

sārasvatasya kalpasya
madhye ye syurnarottamāḥ || tadvṛttāntodbhavaṃ loke tadbhāgavatamucyate

52.22

likhitvā tacca yo dadyāddhemasiṃhasamanvitam || paurṇamāsyāṃ prauṣṭhapadyāṃ sa yāti
paramāṃ gatim || aṣṭādaśa sahasrāṇi purāṇaṃ tatpracakṣate

52.23

yatrāha nārado dharmmānbṛhatkalpāśrayāṇi ca || pañcaviṃśatsahasrāṇi nāradīyaṃ tadu
cyate

52.24

āśvine pañcadaśyāntu dadyāddhenusamanvitam || paramāṃ siddhimāpnoti punarāvṛttidurlabhām

52.25

yatrādhikṛtya śakunīndharmmādharmma
vicāraṇā || vyākhyātā vai munipraśne munibhirdharmmacāribhiḥ

52.26

mārkeṇḍeyena kathitaṃ tatsarvvaṃ vistareṇa tu || purāṇaṃ navasāhasraṃ mārkaṇḍeyami
hocyate

52.27

pratilikhya ca yo dadyātsauvarṇakarisaṃyutam || kārttikyāṃ puṇḍarīkasya yajñasya phalabhāgbhavet

52.28

yattadīśānakaṃ kalpaṃ
vṛttāntamadhikṛtya ca || vasiṣṭhāyāgninā proktamāgneyaṃ tatpracakṣate

52.29

likhitvā tacca yo dadyāddhemapadmasamanvitam || mārgaśīrṣyāṃ vidhānena tila
dhenusamanvitam || tacca ṣoḍaśasāhasraṃ sarvvakratuphalapradam

52.30

yatrādhikṛtya māhātmyamādityasya caturmukhaḥ || aghorakalpavṛttāntaprasaṅgena
jagatsthitim || manave kathayāmāsa bhūtagrāmasya lakṣaṇam

52.31

caturddaśasahasrāṇi tathā pañcaśatāni ca || bhaviṣyacaritaprāyaṃ bhaviṣyaṃ
tadihocyate

52.32

tatpauṣe māsi yo dadyātpaurṇamāsyāṃ vimatsaraḥ || guḍakumbhasamāyuktamagniṣṭomaphalaṃ bhavet

52.33

rathantarasya
kalpasya vṛttāntamadhikṛtya ca || sāvarṇinā nāradāya kṛṣṇamāhātmyamuttamam

52.34

yatra brahmavarāhasya codantaṃ varṇitaṃ muhuḥ || tadaṣṭā
daśasāhasraṃ brahmavaivarttamucyate

52.35

purāṇaṃ brahmavaivarttaṃ yo dadyānmāghamāsi ca || paurṇamāsyāṃ śubhadine brahmaloke mahīyate

52.36

yatrāgniliṅga
madhyasthaḥ prāha devo maheśvaraḥ || dharmmārthakāmamokṣārthamāgneyamadhikṛtya ca

52.37

kalpānte laiṅgamityuktaṃ purāṇaṃ brahmaṇā svayam || tadekādaśasāhasraṃ
phālgunyāṃ yaḥ prayacchati || tiladhenusamāyuktaṃ sa yāti śivasāmyatām

52.38

mahāvarāhasya punarmāhātmyamadhikṛtya ca || viṣṇunābhihitaṃ kṣauṇyai
tadvārāhamihocyate

52.39

mānavasya prasaṅgena kalpasya munisattamāḥ || caturviṃśatsahasrāṇi tatpurāṇamihocyate

52.40

kāñcanaṃ garuḍaṃ kṛtvā
tiladhenusamanvitam || paurṇamāsyāṃ madhau dadyādbrāhmaṇāya kuṭumbine || varāhasya prasādena padamāpnoti vaiṣṇavam

52.41

yatra māheśvarāndharmmānadhikṛtya
ca ṣaṇmukhaḥ || kalpe tatpuruṣaṃ vṛttaṃ caritairupabṛṃhitam

52.42

skāndaṃ nāma purāṇañca hyekāśīti nigadyate || sahasrāṇi śatañcaikamiti martyeṣu
gadyate

52.43

parilikhya ca yo dadyāddhemaśūlasamanvitam || śaivaṃ padamavāpnoti mīne copogate ravau

52.44

trivikramasya māhātmyamadhikṛtya
caturmukhaḥ || trivargamabhyadhāttacca vāmanaṃ parikīrttitam

52.45

purāṇaṃ daśasāhasraṃ kūrmakalpānugaṃ śivam || yaḥ śaradviṣuve dadyādvaiṣṇavaṃ
yātyasau padam

52.46

yatra dharmārthakāmānāṃ mokṣasya ca rasātale || māhātmyaṃ kathayāmāsa kūrmarūpī janārddanaḥ

52.47

indradyumnaprasaṅgena
ṛṣibhyaḥ śakrasannidhau || aṣṭādaśa sahasrāṇi lakṣmīkalpānuṣaṅgikam

52.48

yo dadyādayane kūrmaṃ hemakūrmasamanvitam || gosahasrapradānasya
phalaṃ samprāpnuyānnaraḥ

52.49

śrutīnāṃ yatra kalpādau pravṛttyarthaṃ janārddanaḥ || matsyarūpeṇa manave narasiṃhopavarṇanam

52.51

adhikṛtyā'
bravīttatsakalapravṛttaṃ munīśvarāḥ || tanmātsyamiti jānīdhvaṃ sahasrāṇi caturdaśa 5-50 || viṣuve hemamatsyena dhenvā caiva samanvitam || yo dadyā
tpṛthivī tena dattā bhavati cākhilā

52.52

yadā ca gāruḍe kalpe viśvāṇḍādgaruḍodbhavam || adhikṛtyābravītkṛṣṇo gāruḍaṃ tadihocyate

52.53

tadaṣṭādaśakañcaiva sahasrāṇīha paṭhyate || sauvarṇahaṃsasaṃyuktaṃ yo dadāti pumāniha || sa siddhiṃ labhate mukhyāṃ śivaloke ca saṃsthitim

52.54

brahmā brahmā
ṇḍamāhātmyamadhikṛtyābravītpunaḥ || tacca dvādaśasāhasraṃ brahmāṇḍaṃ dviśatādhikam

52.55

bhaviṣyāṇāñca kalpānāṃ śrūyate yatra vistaraḥ || tadbrahmāṇḍapurāṇa
ñca brahmaṇā samudāhṛtam

52.56

yo dadyāttadvyatīpāte pītorṇāṃyugasaṃyutam || rājasūyasahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ || hemadhenvā yutaṃ tacca brahmaloka
phalapradam

52.57

caturlakṣamidaṃ proktaṃ vyāsenādbhutakarmaṇā || matpiturmama pitrā ca mayā tubhyaṃ niveditam

52.58

iha lokahitārthāya saṃkṣiptaṃ parama
rṣiṇā || idamadyāpi deveṣu katakoṭipravistaram

52.59

upabhedānpravakṣyāmi loke ye sampratiṣṭhitāḥ || pādme purāṇe yatroktaṃ narasiṃhopavarṇanam || taccā
ṣṭādaśasāhasraṃ nārasiṃhamihocyate

52.60

nandāyā yatra māhātmyaṃ kārttikeyena varṇyate || nandīpurāṇaṃ tallokairākhyātamiti kīrttyate

52.61

yatra śāmbaṃ
puraskṛtya bhaviṣye'pi kathānakam || procyate tatpunarloke śāmbametanmunivratāḥ

52.62

purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ || dhanyaṃ yaśa
syamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam || evamādityasaṃjñā ca tatraiva parigadyate

52.63

aṣṭādaśabhyastu pṛthakpurāṇaṃ yatpradiśyate || vijānīdhvaṃ dvijaśreṣṭhāsta
detebhyo vinirgatam

52.64

pañcāṅgāni purāṇeṣu ākhyānakamiti smṛtam || sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca || vaṃśyānucaritañcaiva purāṇaṃ pañca
lakṣaṇam

52.65

brahmaviṣṇvarkakurudrāṇāṃ māhātmyaṃ bhuvanasya ca || saṃsaṃhārapradānāñca purāṇe pañcavarṇake

52.66

dharmaścārthaśca kāmaśca mokṣaścaivātra kīrttyate
sarveṣvapi purāṇeṣu tadviruddhañca yatphalam

52.67

sāttvikeṣu purāṇeṣu māhātmyamadhikaṃ hareḥ || rājaseṣu ca māhātmyamadhikaṃ brahmaṇo viduḥ

52.68

tadvada
gneśca māhātmyaṃ tāmaseṣu śivasya ca || saṅkīrṇeṣu sarasvatyāḥ pitṝṇāñca nigadyate

52.69

aṣṭādaśa purāṇāni kṛtvā satyavatīsutaḥ || bhāratākhyāna
makhilaṃ cakre tadupabṛṃhitam || lakṣeṇaikena yatproktaṃ vedārthaparivṛṃhitam

52.70

vālmīkinā tu yatproktaṃ rāmopākhyānamuttamam || brahmaṇābhihitaṃ yacca
śatakoṭipravistaram

52.71

āhṛtya nāradāyaiva tena vālmīkaye punaḥ || vālmīkinā ca lokeṣu dharmmakāmārthasādhanam || evaṃ sapādāḥ pañcaite lakṣā
martye prakīrttitāḥ

52.72

purātanasya kalpasya purāṇāni vidurbudhāḥ || dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ purāṇānāmanukramam || yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti
paramāṃ gatim

52.73

idaṃ pavitraṃ yaśaso nidhānamidaṃ pitṝṇāmativallabhañca || idañca deveṣvamṛtāyitañca nityaṃ tvidaṃ pāpaharañca puṃsāṃ

52.73.p1

iti śrīmatsye mahāpurāṇe purāṇānukramaṇikābhidhānaṃ nāma tripañcāśo'dhyāyaḥ

Linked texts (8)