Angavidya 4
Aṅgavidyā 4
- Language
- Sanskrit
4.1
vanitāṃgānāṃ lakṣaṇaviśeṣaḥ
skanda uvāca—
sadā gṛhī sukhaṃ bhuṃjate yadi strī lakṣaṇairyutaḥ
ataḥ sukhasamṛddhacarthamādau lakṣaṇamīkṣayet
4.2
strīlakṣaṇa-bhūmikā
vapurāvartagandhāśca chāyā sattvaṃ svaro matiḥ
varṇaścedaṣṭadhā proktā budhairlakṣaṇabhūmikā
4.3
āpādatalamārabhya yāvanmaulirahaṃ kramāt
śubhāśubhāni vakṣyāmi lakṣaṇāni mune ! śṛṇu
4.4
ādau pādatalaṃ rekhāstato'ṅguṣṭhāṃgulīnakhāḥ
pṛṣṭhaṃ gulphadvayaṃ pārṣṇijaṃghe romāṇi jānuno
4.5
ūrukaṭitanitambasphig bhago jaghanavastike
nābhiḥ kukṣidvayaṃ pārśvodaramadhyavalitrayam
4.6
romālī hṛdayaṃ vakṣo vakṣojadvayacūcukam
jatru skandhāṃsakakṣo dormaṇibandhakaradvayam
4.7
pāṇipṛṣṭhaṃ pāṇitalaṃ rekhā'ṅguṣṭhāṃgulī-nakhāḥ
pṛṣṭiḥ kṛkāṭikā-kaṃṭha cibukaṃ ca hanudvayam
4.8
kapolau vaktramadharottaroṣṭhāṃ dvija-jihvikā
ghaṭikā tālu hasitaṃ nāsikā kṣutamakṣiṇī
4.6-2
yoṣitaḥ śubhāṅgānāṃ saṅkhyā
pakṣmabhrūkarṇabhālāni maulisīmantamaulijāḥ
ṣaṣṭiṣaḍuttarā yoṣidaṃgalakṣaṇasatkhaniḥ
4.10
strīṇāṃ pādavalaṃ snigdhaṃ māṃsalaṃ mṛdulaṃ samam
asvedamūṣṇamaruṇaṃ bahubhogocitaṃ smṛtam
4.11
rūkṣaṃ vivarṇaṃ paruṣaṃ khaṇḍitaṃ pratibimbakam
śūrpākāraṃ viśuṣkaṃ ca duḥkhadaurbhāgyasūcakam
4.12
cakra-svastika-śaṅkha-abja-dhvaja-mīnātapatravat
yasyāḥ pādatale rekhā sā bhavet kṣitipāṅganā
4.13
bhavedakhaṇḍabhogā yordhvamadhyāṃgulisaṃyutā
rekhā''khusarpakākābhā duḥkhadāridryasūcikā
4.14
pādāṃguṣṭhalakṣaṇam
unnato māṃsaloṃ'guṣṭho vartulo'tulabhogadaḥ
vakro hrasvaśca cipaṭaḥ sukhasaubhāgyabhañjakaḥ
4.15
pādāṃgulilakṣaṇam
vidhavā vipulena syād dīrghāṅguṣṭhena durbhagā
mṛdavo'ṅgulayaḥ śastāḥ ghanā vṛttāḥ samunnatāḥ
4.16
dīrghāṅgulībhiḥ kulaṭā kṛśābhiratinirdhanā
hrasvāyuṣyā ca hrasvābhirbhugnābhirbhugnavartinī
4.17
cipiṭābhirbhaved dāsī viralābhirdaridriṇī
parasparaṃ samārūḍhāḥ pādāṃgulyo bhavanti hi
4.18
hatvā bahūnapi patīn parapreṣyā tadā bhavet
yasyāḥ pathi samayāntyā rajo bhūmeḥ samucchalet
sā pāṃsulā prajāyeta kulatrayavināśinī
4.19
yasyāḥ kaniṣṭhikā bhūmiṃ na gacchantyāḥ parispṛśet
sā nihatya patiṃ yoṣit dvitīyaṃ kurute patim
4.20
pranāmikā ca madhyā yasyā bhūmiṃ na saṃspṛśet
patidvayaṃ nihatyādyā dvitīyā ca patitrayam
4.21
patihīnatvakāriṇyau hīne te dve ime yadi
pradeśinī bhaved yasyāḥ aṃguṣṭhād vyatirekinī
4.22
kanyaiva kulaṭā sā syādeṣa eva viniścayaḥ
4.23
snigdhāḥ samunnatāstāmrā vṛttā pādanakhāḥ śubhāḥ
rājñītvasūcakaṃ strīṇāṃ pādapṛṣṭhaṃ samunnatam
4.24
asvedamasirādyaṃ ca masṛṇaṃ mṛdumāṃsalam
daridrā madhyabhagnena śirālena sadādhvagā
4.25
gulphalakṣaṇam
romāḍhyena bhaved dāsī nirmāṃsena ca durbhagā
gūḍhau gulphau śivāyoktāvasirālau suvartulau
4.26
pārṣṇilakṣaṇam
sthūlapuṭau śithilau dṛśyau syātāṃ daurbhāgyasūcakau
samapārṣṇiḥ śubhā nārī pṛthupārṣṇiśca durbhagā
4.27
kulaṭonnatapārṣṇiḥ syād dīrghapārṣṇiśca duḥkhabhāk
romahīne same snigdhe yajjaṃghe kramavartule
4.28
sā rājapatnī bhavati viśire sumanohare
4.29
ekaromā rājapatnī dviromā ca sukhāvahā
triromā romakūpeṣu bhaved vaidhavyaduḥkhabhāk
4.30
vṛttaṃ piśitasaṃlagnaṃ jānuyugmaṃ praśasyate
nirmāṃsaṃ svairacāriṇyā daridrāyāśca viślatham
4.30-2
parapuruṣaṃ carati yā sā svairacāriṇī tasyāḥ, viślatham-apuṣṭaṃ ca jānuyugmaṃ daridrāyāḥ bhavati
4.31
ūrulakṣaṇam
viśiraiḥ karabhākārairūrubhirmasṛṇairghanaiḥ
suvṛttaiḥ romarahitairbhaveyurbhūpavallabhāḥ
4.32
vaidhavyaṃ romaśairūrutaṃ daurbhāgyaṃ cipiṭairapi
madhyacchidrairmahāduḥkhaṃ dāridracaṃ kaṭhinatvacaiḥ
4.33
kaṭilakṣaṇam
caturbhiraṅgulaiḥ śastā kaṭirviṃśatisaṃyutaiḥ
samunnatanitambāḍhyā caturasrā mṛgīdṛśām
4.34
vinatā cipiṭā dīrghā nirmāṃsā saṃkaṭā kaṭiḥ
hasvā romayutā nāryā duḥkhavaidhavyasūcikā
4.35
nitambalakṣaṇam
nitambabimbo nārīṇāmunnato māṃsalaḥ pṛthuḥ
mahābhogāya samproktastadanyo'śarmaṇe mataḥ
4.36
sphiglakṣaṇam
kapitthaphalavad vṛttau mṛdulau māṃsalau ghanau
sphicau valivinirmuktau ratisaukhyavivardhanau
4.37
yonilakṣaṇam
śubhaḥ kamaṭhapṛṣṭhābho gajaskandhopamo bhagaḥ
vāmonnatastu kanyājaḥ putrajo dakṣiṇonnataḥ
4.38
ākhuromā gūḍhamaṇiḥ suśliṣṭaḥ saṃhataḥ pṛthuḥ
tuṅgaḥ kamalavarṇābhaḥ śubho'śvatthadalākṛtiḥ
4.39
kuraṃgakhurarūpo yaśculikodarasannibhaḥ
romaśo vivṛtāsyaśca dṛśyanāso'ti durbhagaḥ
4.40
śaṃkhāvarto bhago yasyā sā garbhamiha necchati
cipiṭaḥ kaparākāraḥ kikirīpadado bhagaḥ
4.41
vaṃśavetasapatrābho gajaromoccanāsikaḥ
vikaṭaḥ kuṭilākāro lambagallastathā'śubhaḥ
4.42
jaghanalakṣaṇam
bhagasya bhālaṃ jaghanaṃ vistīrṇaṃ tuṅgamāṃsalam
mṛdulaṃ mṛduromāḍhyaṃ dakṣiṇāvartamīḍitam
4.43
vāmāvartaṃ ca nirmāṃsaṃ bhugnaṃ vaidhavyasūcakam
saṃkaṭasthapuṭaṃ rūkṣaṃ jaghanaṃ duḥkhadaṃ sadā
4.44
vastilakṣaṇam
vastiḥ praśastā vipulā mṛdvī ca stokamunnatā
romaśā ca śirālā ca rekhāṅkā naiva śobhanā
4.45
nābhilakṣaṇam
gambhīradakṣiṇāvartā nābhiḥ syāt sukhasampade
vāmāvartā samuttānā vyaktagranthirna śobhanā
4.46
kukṣilakṣaṇam
sūte sutān bahūnnārī pṛthukukṣī sukhāspadam
kṣitīśaṃ janayet putraṃ maṇḍūkābhena kukṣiṇā
4.47
valilakṣaṇam
unnatena valībhājā sāvartenāpi kukṣiṇā
vandhyā pravrajitā dāsī kramād yoṣā bhavediha
4.48
pārśvalakṣaṇam
samaiḥ samāṃsalairmṛdubhiryoṣinmagnāsthibhiḥ śubhaiḥ
pārśvaiḥ saubhāgyasukhayornidhānaṃ syādasaṃśayam
4.49
yasya dṛśyaśire pārśve unnate romasaṃyute
nirapatyā ca duḥśīlā sā bhaved duḥkhaśevadhiḥ
4.50
udareṇātitucchena visireṇa mṛdutvacā
yoṣid bhavati bhogāḍhyā nityaṃ miṣṭānnasevinī
4.51
kumbhākāraṃ daridrāyāḥ jaṭharaṃ ca mṛdaṅgavat
kūṣmāṇḍābhaṃ yavābhaṃ ca duṣpūraṃ jāyate striyāḥ
4.52
suviśālodarī nārī nirapatyā ca durbhagā
pralambajaṭharā hanti śvaśuraṃ cāpi devaram
4.53
romāvalilakṣaṇam
madhyakṣāmā ca subhagā bhogāḍhyā savalitrayā
ṛjvī tanvī ca romālī yasyāḥ sā śarmanarmabhūḥ
4.54
kapilā kuṭilā sthūlā vicchinnā romarājikā
caurya-vaidhavya-daurbhāgyaṃ vidadhyādiha yoṣitām
4.55
hṛdayalakṣaṇam
nirlomaṃ hṛdayaṃ yasyāḥ samaṃ nimnatvavarjitam
aiśvaryaṃ cāpyavaidhavyaṃ priyaprema samālabhet
4.56
vistīrṇahṛdayā yoṣā puṃścalī nirdayā tathā
udvinnaromahṛdayā patiṃ hanti viniścitam
4.57
śraṣṭādaśāṅgulatatpuraḥ pīvaramunnatam
sukhāya, duḥkhāya bhaved romaśaṃ viṣamaṃ pṛthu
4.58
kucalakṣaṇam
ghanau vṛttau dṛḍhau pīnau samau śastau payodharau
sthūlāgrau viralau śuṣkau vāmorūṇāṃ na śarmadau
4.59
dakṣiṇonnatavakṣojā putriṇī tvagraṇī matā
vāmonnatakucā sūte kanyāṃ saubhāgyasundarīm
4.60
araghaṭṭaghaṭītulyau kucau dauḥśīlyasūcakau
pīvarāsyau sāntarālau pṛthūpāntau na śobhanau
4.61
mūle sthūlau kramakṛśāvagre tīkṣṇau payodharau
sukhadau pūrvakāle tu paścādatyantaduḥkhadau
4.62
cūcukalakṣaṇam
sadṛśaṃ cūcukayugaṃ śyastaṃ śyāmaṃ suvartulam
antarmagnaṃ ca dīrghaṃ ca kṛśaṃ kleśāya jāyate
4.63
jatrulakṣaṇam
pīvarābhyāṃ ca jatrubhyāṃ dhanadhānyanidhirvadhūḥ
ilathāsthibhyāṃ ca nimnābhyāṃ viṣamābhyāṃ daridriṇī
4.64
skandhalakṣaṇam
abaddhāvanatau skandhāvadīrghāvakṛśau śubhau
vakrau sthūlau ca romāḍhyau preṣya-vaidhavyasūcakau
4.65
nigūḍhasandhī srastāgrau śubhāvaṃsau susaṃhatau
vaidhavyadau samuccāgrau nirmāṃsāvatiduḥkhadau
4.66
kakṣayoḥ lakṣaṇam
kakṣe susūkṣmarome ca tuṃge snigdhe ca māṃsale
śaste, na śaste gambhīre sirāle svedamedure
4.67
bhujālakṣaṇam
syātāṃ doṣau tu nirdoṣau gūḍhāsthigranthikomalau
visirau ca viromāṇau saralau hariṇīdṛśām
4.68
vaidhavyaṃ sthūlaromāṇau hasvau daurbhāgyasūcakau
parikleśāya nārīṇāṃ paridṛśyasirau bhujau
4.69
hastalakṣaṇam
ambhojamukulākāram aṣṭāṃgulisammukham
hastadvayaṃ mṛgākṣīṇāṃ bahubhogāya jāyate
4.70
pāṇitalalakṣaṇam
mṛdumadhyonnataṃ raktaṃ talaṃ pāṇyorarandhrakam
praśastaṃ śastarekhāḍhyamalparekhaṃ śubhaśriyam
4.71
vidhavā bahurekheṇa virekheṇa daridriṇī
bhikṣukī tu sirāḍhyena nārī karatalena vai
4.72
viromaṃ visiraṃ śastaṃ pāṇipṛṣṭhaṃ samunnatam
vaidhavyaheturomāḍhyaṃ nimnaṃ sisnāyutaṃ tyajet
4.73
hastarekhālakṣaṇam
raktā vyaktā gabhīrā ca snigdhā pūrṇā ca vartulā
kararekhāṅganāyāḥ syācchubhā bhāgyānusārataḥ
4.74
matsyena śubhagā nārī svastikena vasupradā
padmena bhūpateḥ patnī janayed bhūpāṃta sutam
4.75
cakravartistrayāḥ pāṇau nadyāvartaḥ pradakṣiṇaḥ
śaṅkhātapatrakamaṭhā nṛpamātṛtvasūcakāḥ
4.76
tulāmānākṛtī rekhe vaṇigpatnītvahetuke
gajavājivṛṣākārāḥ kare vāme mṛgīdṛśām
4.77
rekhā prāsādavajrābhā bhrūyaḥ tīrthaṃṅkaraṃ sutam
kṛṣīvalasya patnī syācchakaṭena yugena vā
4.78
cāmarāṅkuśakodaṇḍe rājapatnī bhaved dhruvam
aṅguṣṭhamūlānnirgatya rekhā yāti kaniṣṭhikām
4.79
yadi, sā patihantrī syād dūratastāṃ tyajet sudhīḥ
triśūlādigadāśaktidundubhyākṛtirekhayā
nitambinī kīrtimatī tyāgena pṛthivītale
4.80
kaḍku-jambūka-maṇḍūka vṛka-vṛścikabhoginaḥ
rāsabhoṣṭraviḍālāḥ syuḥ karasthā duḥkhadāḥ striyāḥ
4.81
hastāṅguṣṭhalakṣaṇam
śubhadaḥ saralo'ṅguṣṭho vṛtto vṛttanakho mṛduḥ
4.82
aṅgulīnāṃ lakṣaṇam
aṅgulyaśca suparvāṇo dīrghāvṛttāḥ kramāt kṛśāḥ
cipiṭāḥ sthūlapuṭā rūkṣāḥ pṛṣṭharomayujo'śubhāḥ
4.83
atihrasvāḥ kṛśā vakrā viralā romahetukāḥ
duḥkhāyāṅgulayaḥ strīṇāṃ bahuparvasamanvitāḥ
4.84
nakhalakṣaṇam
aruṇāḥ saśikhāstuṅgāḥ karajāḥ sadṛśāḥ śubhāḥ
nimnā vivarṇāḥ śuktyābhāḥ pītā dāridryadāyakāḥ
4.85
nakheṣu bindavaḥ śvetāḥ prāyaḥ syuḥ svairiṇīstriyāḥ
puruṣā api jāyante duḥkhinaḥ puṣpitairnakhaiḥ
4.86
pṛṣṭhasya lakṣaṇam
antarnimagnavaṃśāsthiḥ pṛṣṭhaḥ syānmāṃsalā śubhā
pṛṣṭhena romayuktena vaidhavyaṃ labhate dhruvam
4.87
bhugnena vinatenāpi sasireṇāpi duḥkhitā
ṛjvī kukāṭikā śreṣṭhā samāṃsā ca samunnatā
4.88
śuṣkā śirālā romāḍhyā viśālā kuṭilā śubhā
māṃsalo vartulaḥ kaṇṭhaḥ praśastaścaturaṃgulaḥ
4.89
śastā grīvā trirekhāṅkā vyaktā'sthisusaṃhitā
nirmāṃsā cipiṭā dīrghāsthipuṭā na śubhapradā
4.90
sthūlagrīvā ca vidhavā vakragrīvā ca kiṅkaro
vandhyā hi cipiṭagrīvā hasvagrīvā ca niḥsutā
4.91
cibukaṃ dvyaṅgulaṃ śastaṃ vṛttaṃ pīnaṃ sukomalam
sthūlaṃ dvidhā suvibhaktamāyataṃ romaśaṃ tyajet
4.92
hanuścibukasaṃlagnā nilomā sughanā śubhā
vakrā sthūlā kṛśā hrasvā romaśā na śubhapradā
4.63-2
śastau kapolau vāmākṣyāḥ pīnau vṛttau samunnatau
romaśau paruṣau nimnau nirmāṃsau parivarjayet
4.64-2
samaṃ samāsaṃ susnigdhaṃ svāmodaṃ vartulaṃ mukham
janitṛvadanacchāyaṃ dhanyānāmiha jāyate
4.95
pāṭalo vartulaḥ snigdho lekhābhūṣitamadhyabhūḥ
sīmantinīnāmadharo dharājānipriyo bhavet
4.96
kṛśaḥ pralambasphuṭito rūkṣo daurbhāgyasūcakaḥ
śyāvaḥ sthūlo'dharoṣṭhaḥ syād vaidhavyakalahapradaḥ
4.97
masṛṇo mattakāśinyāścottaroṣṭhaḥ śubho'gadaḥ
kiñcinmadhyonnato'romā viparīto viruddhakṛt
4.98
gokṣīrasannibhāḥ snigdhā dvātriṃśaddaśanāḥ śubhāḥ
adhastādupariṣṭācca samāḥ stokasamunnatāḥ
4.66-2
pītāḥ śyāvāśca daśanāḥ sthūlā dīrghā dvipaṅktayaḥ
śuktyākārāśca viralā duḥkhadaurbhāgyakāraṇam
4.100
adhastādadhikairdantairmātaraṃ bhakṣayet sphuṭam
patihīnā ca vikaṭaiḥ kulaṭā viralairbhavet
4.101
jihvālakṣaṇam
jihveṣṭamiṣṭabhoktrī syācchoṇā mṛdvī tathā sitā
duḥkhāya madhyasaṅkīrṇā purobhāgasavistarā
4.102
sitayā toyamaraṇaṃ śyāmayā kalahapriyā
daridrā māṃsalatayā lambayā'bhakṣyabhakṣiṇī
4.103
viśālayā rasanayā pramadātipramādabhāk
snigdhaṃ kokanadābhāsaṃ praśastaṃ tālu komalam
4.104
site tāluni vaidhavyaṃ pīte pravrajitā bhavet
kṛṣṇe'patyaviyogārtā rūkṣe bhūrikuṭumbinī
4.105
kaṇṭhe sthūlā suvṛttā ca kramatīkṣṇā sulohitā
apralambā śubhā ghāṭā sthūlā kṛṣṇā ca duḥkhadā
4.106
smitalakṣaṇam
alakṣitadvijaṃ kiñcit kiñcit phullakapolakam
smitaṃ praśastaṃ sudṛśāmanimīlitalocanam
4.107
nāsālakṣaṇam
samavṛttapuṭā nāsā laghucchidrā śubhāvahā
sthūlāgrā madhyanimnā ca na praśastā samunnatā
4.108
ākuñcitā'ruṇāgrā ca vaivaṇryakleśadāyinī
parapreṣyā ca cipiṭā hrasvā dīrghā kalipriyā
4.106-2
chikkālakṣaṇam
dīrghāyuṣkṛtkṣutaṃ dīrghaṃ yugapad dvitripiṇḍitam
netralakṣaṇam
lalanālocane śaste raktānte kṛṣṇatārake
4.110
gokṣīravarṇaviśade susnigdhe kṛṣṇapakṣmaṇī
unnatākṣī na dīrghāyurvṛttākṣī kulaṭā bhavet
4.111
meṣākṣī mahiṣākṣī ca kekarākṣī na śobhanā
kāmagṛhītā nitarāṃ gopiṅgākṣī sudurvṛtā
4.112
pārāvatākṣī duḥśīlā raktākṣī bhartṛghātinī
koṭarānayanā duṣṭā gajanetrā na śobhanā
4.113
puṃścalī vāmakāṇākṣī vandhyā dakṣiṇakāṇikā
madhupiṅgalākṣī ramaṇī dhanadhānyasamṛddhibhāk
4.114
pakṣmaṇo lakṣaṇam
pakṣmabhiḥ sughanaiḥ snigdhaiḥ kṛṣṇaiḥ sūkṣmaiḥ subhāgyabhāk
kapilairviralaiḥ sthūlairnindyā bhavati bhāminī
4.115
bhrūlakṣaṇam
bhruvau suvartule tanvyāḥ snigdhe kṛṣṇe asaṃhate
praśaste mṛduromāṇau subhruvaḥ kārmukākṛtī
4.116
khararomā ca pṛthulā vikīrṇā saralā striyāḥ
na bhrūḥ praśastā militā dīrgharomā ca piṅgalā
4.117
karṇalakṣaṇam
lambakarṇau śubhāvartau sukhadau ca śubhapradau
ṣaṣkulīrahitau nindyau sirālau kuṭilau kṛśau
4.118
bhālalakṣaṇam
bhālaḥ śirāvirahito nirlomārdhendusannibhaḥ
animnastryaṃgulo nāryāḥ saubhāgyārogyakāraṇam
4.119
vyaktasvastikarekhaṃ ca lalāṭaṃ rājyasampade
pralambaṃ mastakaṃ yasyāḥ devaraṃ hanti sā dhruvam
4.120
romaśena śirālena prāṃśunā rogiṇī matā
4.121
sīmantalakṣaṇam
sīmantaḥ saralaḥ śasto mauliḥ śastaḥ samunnataḥ
gajakumbhanibho vṛttaḥ saubhāgyaiśvaryasūcakaḥ
4.122
śiraso lakṣaṇam
sthūlamūrdhanā ca vidhavā dīrghaśīrṣā ca bandhakī
viśālenāpi śirasā bhaved daurbhāgyabhājanam
4.123
keśalakṣaṇam
keśā bhralikulacchāyāḥ sūkṣmāḥ snigdhāḥ sukomalāḥ
kiñcidākuñcitāgrāśca kuṭilāścātiśobhanāḥ
4.124
paruṣāḥ kuṭilāgrāśca viralāśca śiroruhāḥ
piṅgalā laghavo rūkṣā duḥkhadāridrayabandhanāḥ
4.125
maśakasya tilasya ca lakṣaṇe
bhruvorantarlalāṭe vā maśako rājyasūcakaḥ
vāme kapole maśakaḥ śoṇo miṣṭānnadaḥ smṛtaḥ
4.126
tilakaṃ lāñchanaṃ vāpi hṛdi saubhāgyakāraṇam
yasyā dakṣiṇavakṣoje śoṇe tilakalāñchane
4.127
kanyācatuṣṭayaṃ sūte sūte sā ca sutatrayam
tilakaṃ lāñchanaṃ śoṇaṃ yasyā vāme kuce bhavet
ekaṃ putraṃ prasūyādau tataḥ sā vidhavā bhavet
4.128
guhyasya dakṣiṇe bhāge tilakaṃ yadi yoṣitaḥ
tadā kṣitipateḥ patnī sūte vā kṣitipaṃ sutam
4.126-2
nāsāgre maśakaḥ śoṇo mahiṣyā eva jāyate
4.130
kṛṣṇaḥ sa eva bhartṛghnyāḥ puṃścalyāśca prakīrtitaḥ
4.131
nābheradhastāt tilakaṃ maśako lāñchanaṃ śubham
maśakastilakaṃ cihnaṃ gulphadeśe daridrakṛt
4.132
kare karṇe kapole vā kaṇṭhe vāme bhavedyadi
eṣāṃ trayāṇāmekaṃ tu prāg garbhe putradaṃ bhavet
4.133
bhālagena triśūlena nirmitena svayambhuvā
nitambinīsahasrāṇāṃ svāmitvaṃ yoṣidāpnuyāt
4.134
suptā parasparaṃ yā tu dantān kiṭikiṭāyate
sulakṣaṇāpyaśastā sā yā kiñcit pralapet tathā
4.135
pāṇau pradakṣiṇāvarto dhanyo vāmo na śobhanaḥ
nābhau śrutāvurasi vā dakṣiṇāvarta īḍitaḥ
4.136
sukhāya dakṣiṇāvartaḥ pṛṣṭhavaṃśasya dakṣiṇe
antaḥpṛṣṭhaṃ nābhisamo vahvāyuḥ putravardhanaḥ
4.137
rājapatnyāḥ pradṛśyeta bhagamaulau pradakṣiṇaḥ
sa cecchakaṭabhaṅgaḥ syād bahuputrasukhapradaḥ
4.138
kaṭigo guhyago vartaḥ patyapatyanipātanaḥ
syātāmudaravedhena pṛṣṭhāvartau na śobhanau
4.139
ekena hanti bhartāraṃ bhavedanyena puṃścalī
kaṇṭhago dakṣiṇāvarto duḥkhavaidhavyahetukaḥ
4.140
sīmante'tha lalāṭe vā tyājyā dūreṇa yatnataḥ
sā patiṃ hanti varṣeṇa yasyāḥ madhye kūkāṭikā
4.141
pradakṣiṇo vā vāmo vā romṇāmāvartakaḥ striyāḥ
eko vā mūrdhni dvau vā vāme vāmagatau api
ādaśāhaṃ patighnau tau tyājyau dūrāt subuddhinā
4.142
kaṭyāvartā tu kulaṭā nābhyāvartā pativratā
4.143
pṛṣṭhāvartā ca bhartṛghnī kulaṭā vā'tha jāyate
4.144
skanda uvāca-sulakṣaṇāpi duḥśīlā kulakṣaṇaśiromaṇiḥ
alakṣaṇāpi yā sādhvī sarvalakṣaṇabhūstu sā
4.145
sulakṣaṇā sucāritrā svādhīnā patidevatā
viśveśānugrahādeva gṛhe yoṣidavāpyate
4.146
alaṅkṛtāḥ svavāsinyo yābhiḥ prāktanajanmani
nānāvidhairalaṃkāraistāḥ surūpā bhavanti hi
4.147
sutīrtheṣu vapuryābhiḥ kṣālitaṃ vā vihāyitam
tā lāvaṇyataraṅgiṇyo bhavantīha sulakṣaṇāḥ
4.148
pracitā jagatāṃ mātā yābhirmṛḍavadhūriha
tā bhavanti sucāritrā yoṣāḥ svādhīnabhartṛkāḥ
4.149
svādhīnapatikānāṃ ca suśīlānāṃ mṛgīdṛśām
svargāpavargavitraiva sulakṣaṇaphalaṃ hi tat
4.150
sulakṣaṇaiḥ sucaritairapi mandāyuṣaṃ patim
dīrghāyuṣaṃ prakurvanti pramadāḥ pramadāspadam
4.151
ataḥ sulakṣaṇā yoṣāḥ pariṇeyā vicakṣaṇaiḥ
lakṣaṇāni parīkṣyādau hitvā durlakṣaṇānyapi
4.152
lakṣaṇāni mayoktāni sukhāya gṛhamedhinām
Linked texts (13)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Bṛhatparāśarahorāśāstra — Parāśara, Sanskrit
- Sāmudrika (Garga) — Garga, Sanskrit
- Kāśīpurāṇa — Sanskrit
- Nītikalpataru — Kṣemendra, Sanskrit
- Jyotiṣatattvaprakāśa — Lakṣmīkānta Kanyāla Jyotiṣācārya, Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit
- Vīramitrodaya — Rāmamiśra, Sanskrit
- Kāśīkhaṇḍa — Śivadāsa, Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit
- Sāmudrikarahasya — Kālikāprasāda, Sanskrit
- Puruṣārthasudhānidhi — Sāyaṇācārya, Sanskrit