Tithyadipatra 65

Tithyādipatra 65

Language: Sanskrit

65.1-2 — 7 parts

65.1

24
yāvatsubhānuvatsaraḥ | tadanantaraṃ tāraṇālayaḥ|| evaṃ varṣamadhye dvayoḥ phalaṃ lekhyam
dākṣiṇātyāḥ narmadāyāḥ dakṣiṇe bhāge manumānena saṃvatsarapravṛttimāhuḥ
uktaṃ ca-narmadottarabhāge syādgurumānena vatsaraḥ || narmadāyāmpyabhāge tu manumānād
budhaiḥ smṛtaḥ || tadānayanam-śālivāhanaśāko'rkasaṃyutaḥ ṣaṣṭihṛt prabhavapūrvavatsarānumānena || atha gurūdayāt guruvarṣajñānamāha | syādūrjādiṣu māseṣu
vahnimādi dvayaṃ dvayam | upāṃtyapaṃcamāṃtyeṣu nakṣatrāṇāṃ trayaṃ trayam || yasminnabhyudito
jīvastannakṣatrākhyavatsaraḥ || tathathā-yasminsamaye gurorudayaḥ tasmin samaye
yasmin nakṣatre gurustiṣṭhati tannakṣatrasya yo māsaḥ sa guruvarṣasaṃjñako jñeyaḥ|| kṛttikārohiṇīsthito guruḥ sūryasānnidhyādudayaṃ prāptastadā kārttikasaṃjñakaṃ guruvarṣa jñeyam
mṛgārdrayoḥ mārgaśīrṣa 0 || punarvasupuṣyayoḥ pauṣa0 || āśleṣāmaghayormāghā 0
pūrvottarāhasteṣu phālguna0 || vitrāsvātyoścaitra0 || viśākhānurādhayorvaiśārve 0
jyeṣṭhāmūlayorjyeṣṭhasaṃjñaṃ 0 || pūrvottarāṣāḍhayoraṣāḍhaṃ 0 || harikāsavayoḥ śrāvaṇa0
śatatārakāpūrvābhādrapadottarābhādrapadāsu bhādraṃ 0 || antyadāsrayamanāmāśvinasaṃ 0
tatra paṃcamaḥ phālgunaḥ, aṃtya āśvinaḥ, upāṃtyo bhādrapadasteṣu pratyekaṃ nakṣatratrayayogo
jñātavyaḥ || sūryasiddhāṃtavacanādastamayanakṣatrādapi guruvarṣa jñeyamiti || atrāstamayodayanakṣatramekameva bāhulyena bhavati | tathāpi kadācidvisaṃvāde udāpāstabhāditi
ubhayanakṣatropādānādubhayayutāni miśrībhāvena vaktavyāni || gurūdayadinamārabhyopa
krama ityarhogaṇaḥ || praśaṃsati saharkṣeṇa sahito yugapadguruḥ || tasmātkālādahaśyaḥ
syātpūrvaskhābdaḥ pravartate || ṛkṣapūrve iti vacanāt | kārttikādayo gurūdayādabdā
uditadivasāt || prabhavādayastu madhyamagururāśibhogāditi vivekaḥ bahusaṃmatatvāt
gurūdayādgurorabdavicāraṇāt kartavyetyarthaḥ || gurvebdaphalaṃ gurūdayādagrimagurūdayaparyantaṃ jñeyam | yasminvarṣe gurūdayaṃ punarvasunakṣatre gurustiṣṭhati itikāraṇāt idaṃ
pauṣasaṃjñakaṃ guruvarṣam | tasyaphalaṃ lekhyam || atha rājādinirṇayaḥ || caitrādimepādikulīrataulimṛgākhyamārdrādhanurādi vārāḥ | rājā camū sasyarasādhipāśca syurnīraseśāmbudhidhānyanāthāḥ

65.2

pratipadi yadi caitre śuklapakṣe bhavetāṃ kathamapi yadi
vārau dvau tadā bhūpatiḥ kaḥ | prathamadivasavāraḥ kīrtito gargamukhyairguṇavati sati
ḍiṃbhe rājyabhāg jyeṣṭha eva

65.1-2.11

ḍiṃbho bālaḥ || "potaḥ pāko'rbhako ḍiṃbhaḥ"
ityabhidhānāt || kāṃbojādideśeṣu viśeṣa uktaḥ || kāṃbojakharjūrakirātasiṃdhudeśeṣu vilveṣvapi dardureṣu | kiṃstughna madhyāhṇagato'bdapaḥ syādanyeṣu sūryodayago
dineśaḥ || anyacca-pratipaddarśasaṃdhiśca madhyāhnātpūrvato yadi || tadā taddinapo rājāparataścetparo bhavet || atra keciccāṃdravarṣasya pratipadādito dakṣiṇe varṣe praveśāt
tatratya eva vāro varṣeśa ityāhuḥ | paṭhaṃti ca-phālgunāṃte kuhū rāzeti || tadetadgurjaradeśe prācuryeṇa vartate || dākṣiṇātyā audayikapratipadvārameva rājānamāhuḥ || kaśyapaḥ-caitraśuklādyadivase kiṃstughne bavake'thavā || arkodaye tu yo
vāraḥ so'bdapaḥ pārakīrtitaḥ || caitraśuklapratipaddivase yo vāraḥ sa rājā || meṣasaṃkrāṃtidivase yo vāraḥ sa maṃtrī || karkasaṃkrāṃtidivase yo vāraḥ sa sasyādhipa. || tulāsaṃkrāṃtidivase yo vāraḥ sa rasādhipaḥ || mṛgasaṃkrāṃtidivase yo
vāraḥ sa nīrasādhipaḥ|| ārdrāpraveśadivase yo vāraḥ sa meghādhipaḥ|| dhanuḥsaṃkrāṃtidivase yo vāraḥ sa paścimadhānyādhipaḥ || eteṣāṃ phalāni kramato lekhyāni
tadanaṃtaraṃ yasyāṃ tithau yasminvāre yasminnakṣatre yasminyoge ārdrāpraveśastatphalāni
lekhyāni || divārātrau vā praveśattatphalaṃ lekhyam || atha navameghānayanam
gatābdā navabhistaṣṭāḥ śeṣaṃ hārādviśodhayet | tataścāvartasaṃvartadroṇapuṣkarakīlakāḥ
nīlaśca varuṇo vāyustamo meghāḥ smṛtā nava || atra gatābdānayanam || yugmacandraśaracandravihīnāḥ śālivāhanaśakāt gatāḥ samāḥ || udāharaṇam-śakaḥ
1956 anena 1512 rahitā jātā gatābdāḥ 44 navabhistaṣṭāḥ śeṣa 8 hārāt
śodhinaṃ 1 āvartasaṃjñako meghaḥ | tatphalaṃ lekhyam || kecittu meghacatuṣṭayamāhuḥtadānayanaṃ ca| tribhirgatābdāḥ sahitāścaturbhiḥ śeṣaṃ bhavedaṃbupatiḥ krameṇa| āvartasaṃvartaka
puṣkarādha droṇaścaturyo munibhiḥ pradiṣṭaḥ | atrāpi pūrvavadgatābdānayanam || āvarte
chinnadṛṣṭiḥ syātsaṃvarte jalapūritā | puṣkare mandavṛṣṭiḥ syāt droṇo varṣati sarvadā
atha dvādaśanāgānayanam || gatābdā dvigutāḥ sūryabhaktātatrāvaśeṣitāḥ | samudro
naṃdasārī ca karkoṭakaḥ pṛthuśravāḥ || vāsukistakṣakaścaiva kaṃbalāśvatarāvubhau
hemamālī narendraśca vajradaṣṭro vṛṣastathā|| atrāpi pūrvavadgatābdā jñeyāḥ|| udāharaṇamgatābdāḥ 44 dvigutā 41 dvādaśabhistaṣṭāḥ śeṣaṃ 10 narendrasaṃjñako nāgaḥ
tatphalam|| kecittu nāgāṣṭakamāhuḥ tadānayanam-śāko rasādrīsaṃyukto vasubhirbhāgaśeṣataḥ || anantādikrameṇaiva aṣṭau nāgāḥ prakīrtitāḥ || ananto vāsukiḥ
padmo mahāpadmaḥ sutakṣakaḥ | kulīraḥ karkaṭaḥ śaṅkhaścāṣṭau nāgāḥ prakīrtitāḥ
atha saptavātānayanam || śākaḥ śaśāṃkasaṃyukto munibhirbhāgahāritaḥ | āvahādikrameṇaiva sapta vātāḥ prakīrttitāḥ || āvahaḥ pravahaścaiva saṃvaho vivahastathā
udvaho'tivahaścaiva sapta vātāḥ prakīrtitāḥ|| atha varṣādīnāmā nayanam || mahādevaḥśākatriguṇyo nagabhājitaśca śeṣa dvinighnaṃ śarasaṃyutaṃ ca | labdhaṃ ca śākaśca
punaḥ prakalpya pūrvoktavatsyuḥ khalu viśvakādyāḥ || varṣā ca dhānyaṃ tṛṇasītatejo
vāyuśca vṛddhikṣayavigrahātha || evaṃ navābhihitāni || udāharaṇam-śākaḥ
1956 triguṇaḥ 5668 saptabhaktaḥ labdhaṃ 666 śeṣaṃ 6 dviguṇaṃ 12 śara
5 saṃyutaḥ 17 ete jātā viśvakālyā varṣā 17 labdhaṃ 666 tribhirguṇitaṃ
1998 saptabhaktaṃ 285 śeṣa 3 dvinighnaṃ 6 śara 5- yuta jāta dhānyaṃ 11

65.1-2.889

eva labdhoparisarvatra jñeyam|| tṛṇa 7 śītaṃ 9 teja. 9 vāyuḥ 11 vṛddhiḥ 17 kṣayaḥ
9 vigrahaḥ 11 || śākañca vedaguṇita saptabhirbhāgamāharet | śeṣaṃ dvitna tribhiryuktaṃ prokta viśvākhyasaṃjñakam|| kṣuvā tṛṣā tathā nidrā cālasya codyamastathā
śāntiḥ krodhastathā damo lobho maithunameva ca || tatastu rasaniṣpattiḥ phala
niṣpattireva ca || utsāhaḥ sarvalokānā jñātavya niścita budhaiḥ || trayodaśodāharaṇam-śakaḥ 1956 caturguṇitāḥ 6224 | saptabhaktāḥ labdha 889

65.1-2.3556

śeṣa 1 dvina 2 triyutaṃ 5 jātā kṣudhā || punalabdha 889 caturguṇaṃ 3556

65.1-2.13

sapta 7 bhakta labdhaṃ 508 śeṣa0 triyuta tṛṣā 3 || eva labdhopari sarvatra jñeyam
nidrā 7, ālasya 13 udyamaḥ 7, śāntiḥ 13, krodhaḥ 7 dambhaḥ 5 lobhaḥ 13

65.1-2.19

maithunaṃ 16 rasotpattiḥ 16 phalāni 5 utsāhaḥ 11 || śakābdaṃ vasubhirnighna navabhirbhāgamāharet | śeṣaṃ tu dviguṇīkṛtya rūpamatrāpi yojayet || umraṃ
pāpaṃ ca puṇyaṃ ca vyādhiṃ vyādhivināśanam | ācārathāpyanācāro maraṇa janiraṃva
saptabhirgobhirīśeścaturdhā hataḥ saptabhaktāvaśiṣṭaḥ | dvinighnaṃ tribhiryuktamudbhijjarāyaṇḍajasvedajānāṃ hi viṃśopakāḥ syuḥ
meṣārkadinamārkadvayamabdhau dvayaṃ taṭe
ekaṃ girau dvayaṃ sandhau caturdikṣu tathā nyaset || sābhijinna krameṇaiva phalaṃ yatra tu
rohiṇī || ativṛṣṭiḥ samudre syāttaṭe vṛṣṭeścavarṣaṇam || girau sadhau khaṃḍavṛṣṭirityāhuḥ
pūrvasūrayaḥ || athābdapānayanam
bhūnadatithyūnaśakā hatā bhū 1 stiyyaḥ 19

65.1-2.53

kurāmā 31 kuguṇā 31 śca siddhāḥ 24 || bhuvā 1 khabāṇai50 striśarai 53

65.1-2.p7

śca yuktāstaṣṭā nagairarkamukho'bdapaḥ syāt

65.8

atha grahāṇāmāyavyayāḥ
ṣaṭsūrye tithayaścandre hyaṣṭau bhūmijake tathā | sapta darśobubudhe ca daśa bhāskaranandane || ekonaviṃśatirjīve rāhau dvādaśakaṃ bhavet || ekaviṃśatirākhyātācchukra
syāpi tathaiva ca || athāyavyayānayanam
svasvāmivarṣādhipavatsaraikaṃ trighnaṃ śarāḍhya
tithimaktaśeṣam | āyo'tha labdhitriguṇā śarāḍhyā tithyuddhṛtā śeṣamito
vyayaḥ syāt
śrīgaṇeśāya namaḥ
makarandasāriṇī-bhāṣā
sopapatti sodāharaṇa
śrīmakarandasāriṇīkī upapattisahita krama aura udāharaṇa bhāṣāmeṃ
kṣepaka sahita saralatāpūrvaka isa granthameṃ likhā jānese prathama makarandasāriṇīke karttā śrīmān paṃ0 viśvanātha daivajñajīkī buddhiko koṭiśaḥ
dhanyavāda detā hūṃ | kyoṃki, isakī upapatti jānanepara aisā pratyakṣa
jñāta hojāvegā ki madhyamādi grahoṃke śīghra banānemeṃ isase aura saralatā
makarandasāriṇīkā ārambha kaliyugake ārambhase vaiśākha śu. 1
aba makarandasāriṇīkā krama samayocita
likhā jātā haiprathama tithi nakṣatra yoga karaṇa madhyama tathā spaṣṭa karanekā krama
jānanā aura pūrṇimāke antameṃ 6 rāśi adhika candramā ho jāyā
tithimeṃ 2 karaṇa bhoga karate haiṃ kṛṣṇapakṣakī caturdaśī 14 ke uttarārddhase
śuklapakṣakī pratipadāke pūrvārddhataka 4 karaṇa śakunī catuṣpada nāga
kiṃstughna kramānusāra bhoga karate haiṃ| phira śukla pratipadāke uttarārddhase
3 kaulava 4 taitala 5 gara 6 vaṇijyaṃ 7 viṣṭī (bhadrā) yaha sātoṃ
banākara phira kendrāṃśodvārā phala (saurabha) banākara tithyādi spaṣṭa
sūrya candra spaṣṭa karanepara kendra bhujāṃśodvārā meṣādau tulādau vaśāt dhana
banākara usameṃ kucha ghaṭī 14 yā 15 ke nikaṭa ghaṭākara sāriṇīmeṃ
jāvegā isī kāraṇa ṛṇa dhana donoṃ saṃskārameṃ dhana karanese vahī
atha tithi nakṣatra yoga spaṣṭa karanekā krama likhate haiṃ-jisa
śālivāhanīya śākekī tithi spaṣṭa karanā ho usa abhīṣṭa śākeko
tithisāriṇī cakra naṃ. 1 ke śākemeṃ ghaṭāve (jo abhīṣṭa śāke
na śeṣāndahī hogā) jo śeṣa rahe usake tulya śāke viśeṣa sāriṇī
pustakīya śākeke koṣṭhakake tithi vāra ghaṭī pala aura vallī (kendra)
adhika hove to 60 ke bhāgase śeṣata karaleve, vahī grahaṇa kare, jo
tithi prāpta hove usīkī gaṇanā caitra śuklādise jāne aura, ukta
tithi 20 se lekara 30 arthāt 0 taka hove to, usī varṣa adhika
cāhiye, kyoṃki adhikamāsavāle varṣameṃ bajāya 24 pakṣake 26 pakṣa
sakrāṃti nahīṃ hove to śukla pakṣa jisa māsakā ho usī nāmase 2
27 kā bhāgase śeṣatako grahaṇa karanā cāhiye (gaṇita karanepara
sāriṇīkī śuddhi avaśya karalenī cāhiye| kyoṃki chāpemeṃ bahutasī
aśuddhikā rahanā sambhava hai jaise 14 ke 24 chapagaye ityādi |) isakī
calā gayāho usī prakāra koṣṭha prati dhana vā ṛṇa jaisā ho jāṃca karake
śuddha karaleve aura sāriṇīke śākese pahale yā āgeke dhruvāṃka banānā
ucita ho cāhe sāriṇīke śākese āge pīchekī sāriṇī banā sakatā
aba deśāntara saṃskāra krama likhate haiṃ-laṃkāse kurukṣetra
4800 yojana mānakara trairāśikadvārā arthāt 4800 yojanameṃ
kalādi 59

65.38

to amuka yojanameṃ kitanī ? isaliye amuka yojadenese labdhi 80 hue arthāt deśāntara yojanako grahakī madhyama gatise
guṇā karake 80 kā bhāga denese, jo labdhi hoya use vikalādi jāne | donoṃ
aba varṣamadhye tithi nakṣatra yoga spaṣṭakaranekī rīti
yaha śūnya gucchā (pakṣa) kā huvā (gucchāko pakṣa jāne ) phira isī
tithikā vārādi va vallīmeṃ tithi gucchā sāriṇī cakra naṃ. 3 ke koṣṭhaka
1 ke kṣepaka joḍanese 1 pakṣakā aura pūrvoktahīmeṃ 2...3 ityādi
koṣṭhakakā kṣepaka joḍanese 2...3 ādi pakṣakā vārādi hojāvegā
isī prakāra pakṣa0 śūnyādi 24 pakṣa banāleve aura jisa varṣa adhikagucchā arthāt āvṛtti 14 yā 15 banāleve | itanā dhyāna rakhe ki,
adhika honese tithimeṃ 30 ke bhāgase śeṣikako grahaṇa kare aura nakṣatra
yoga adhika honese nakṣatra tathā yogameṃ 27 kā bhāga denese jo śeṣa rahe
60 kā bhāgase śeṣikako grahaṇa kare, phira tithike śūnyapakṣakā vārādi
sahitavallīke likhakara usa tithike āge 1 tithi baḍhākara barābara 1 pakṣa
taka 16 koṣṭhameṃ phira punaḥ vahahī tithi dūsare pakṣakī ājāvegī aura
1 tithi prati 1 vāra bhī baḍhānā cāhiye0 pakṣase 1 pakṣatakakā koṣṭhaka
rūpa likhakara ( jo udāharaṇameṃ samajhāveṃge) phira tithi gucchā sārīṇīmeṃ
likhe hue cālana ghaṭyādi ( eka pakṣase dūsare pakṣa 15 dina takameṃ
jitanā ghaṭā baḍhā ho usakā 15 vāṃ bhāga ) ṛṇako ṛṇa saṃskāra
karanemeṃ 28 koṣṭha banānā cāhiye| kyoṃki āvṛttise dūsarī āvṛttitaka
vahī nakṣatra punaḥ ājāvegā aura tithivat nakṣatra pratikoṣṭha bar̤hāleve
pātaphala nakṣatra tathā yogoṃke madhyama vārādimeṃ joḍanese nakṣatra tathā
yoga spaṣṭa hojātā hai | isī prakāra tamāma varṣa bharake 24 pakṣa yā
26 pakṣa aura nakṣatra tathā yogake 14 yā 15 āvṛttiyāṃ spaṣṭakaraleve | sānupātaphala banānemeṃ vinā gaṇita kiye dekhakara anumānarsa
aba karaṇa spaṣṭa karanekā cakra likhate hai krama upara likha cuke hai
cakrako udāharaṇameṃ jānotithi pūrvārddha uttarārddha tithi pūrvārddha uttarāddha
kṛ0 1 bālava kaulava śu0 1 kistughna bava
2 taitala gara 2 bālava kaulava
3 vaṇija viṣṭi 3 taitala gara
4 bava bālava 4 vaṇija viṣṭi
5 kaulava taitala 5 vava bālava
6 gara vaṇija 6 kaulava taitala
7 viṣṭi bava 7 gara vaṇija
8 bālava kaulava 8 viṣṭi bava
9 taitala gara 9 bālava kaulava
10 vaṇija viṣṭi 10 taitala gara
11 bava bālava 11 vaṇija viṣṭi
12 kaulava taitala 12 bava bālava
13 gara vaṇija 13 kaulava taitala
14 viṣṭi śakunī 14 gara vaṇija
30 catuṣpada nāga 15 viṣṭi bava
pakṣa
tithi & cai.śu.11 & 12 & 13 & 14 & 15 & vai.kṛ.1 & 2 & 3 & 4 & 5 & 6 & 7 & 8 & 9 & 10 & 11 \\
vāra & 3 & 4 & 5 & 6 & 0 & 1 & 2 & 3 & 4 & 5 & 6 & 0 & 1 & 2 & 3 & 4 \\
ghaṭī & 36 & 35 & 34 & 33 & 32 & 31 & 30 & 29 & 28 & 27 & 26 & 25 & 25 & 24 & 23 & 22 \\
pala & 27 & 20 & 33 & 36 & 39 & 42 & 45 & 47 & 50 & 53 & 56 & 59 & 2 & 5 & 8 & 10 \\
kendra & 54 & 56 & 58 & 00 & 2 & 5 & 7 & 9 & 11 & 13 & 15 & 17 & 20 & 22 & 24 & 26 \\
valī & 24 & 33 & 41 & 50 & 58 & 7 & 15 & 24 & 33 & 41 & 50 & 58 & 7 & 15 & 24 & 32 \\
phala & 5 & 15 & 21 & 27 & 32 & 38 & 44 & 46 & 49 & 49 & 49 & 47 & 45 & 41 & 37 & 33 \\
dhana & 59 & 15 & 10 & 22 & 23 & 49 & 23 & 46 & 00 & 52 & 33 & 56 & 21 & 55 & 46 & 5 \\
tithikā & maṃ. & bu. & bṛ. & śu. & śa. & ra. & ca. & ma. & bu. & bṛ. & śu. & śa. & ra. & ca. & maṃ. & bu. \\
spaṣṭa & 46 & 50 & 55 & 60 & 0 & 6 & 10 & 15 & 19 & 24 & 27 & 29 & 32 & 30 & 6 & 00 \\
dūsarā pakṣa
tithi vai. kṛ. 11 12 13 14 30 vai. śu. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
vāra 4 5 6 0 1 2 3 4 5 6 0 1 2 3 4 5
ghaṭī 22 23 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 6
pala 10 9 8 7 7 6 5 5 4 3 3 2 1 0 0 52
kendra 26 28 30 32 35 37 39 41 43 45 47 50 52 54 56 58
vallī 32 41 49 58 6 15 23 32 40 48 57 5 14 22 32 39
phala 56 14 42 10 38 6 34 1- 29 57 25 53 21 49 17 44
dhana 33 28 22 17 13 8 5 2 0 0 0 2 2 9 15 21
tithikā bu. vṛ. śu. śa. ra. caṃ. maṃ. bu. vṛ. śu. śa. ra. ba. maṃ. bu. vṛ.
spaṣṭa 55 49 43 37 31 26 21 17 14 13 12 12 15 18 23 28
vādyādi 15. 14 4 3 18 1 21 33 44 4 37 21 39 55 11 4
isa prakāra sampūrṇa varṣakī tithi spaṣṭa karaleve
(ca-naṃ 5) & nakṣatra & vāra. & gha. pa. & vallī. \\
śāke 1832 meṃ & 3 & 3 & 40

Linked texts (2)

Tithyādipattra — Makaranda, Sanskrit
Makarandasāraṇī (Makaranda) — Makaranda, Sanskrit