Somasiddhanta 4
Somasiddhānta 4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.36 — 1 part
4.1
iti śrīsomasiddhānte tripraśnādhikārastṛtīyaḥ
yojanānāṃ pañcaṣaṣṭiḥ śataghnā bhāskarasya tu
viṣkambho maṇḍalasyendoḥ sāśīti(1) catuḥśatī
4.2
madhyagatyā hṛtā spaṣṭagatighnā vyāsakau sphuṭau
sphuṭārkamaṇḍalakalā somasvabhagaṇāhatā
4.3
syādājabhāgaṇairbhaktā indoḥ ṣaṣṭistadānanam
bhāsvadvyāsakalāścandrakakṣāyāṃ tithiyojanaiḥ
4.4
sphuṭārkabhuktirbhūvyāsaguṇitā madhyayoddhṛtā
labdhaṃ sūcī mahīvyāsasphuṭārkaśravaṇāntaram
4.5
madhyenduvyāsaguṇitaṃ madhyārkavyāsabhājitam
viśodhya labdhaṃ sūcyāstu tamo liptāstu pūrvavat
4.6
bhacakrārddhoṃ bhavehūtā tathārkeṇa vā
urage grahaṇaṃ yadvā kriyabhārddhārddhikonake (2)
4.7
chādako'rkasya śītāṃśuradhaḥstho ghanavadbhavat
bhūcchāyācchādakaścandraśchādyenyatra parasthitaḥ
4.8
parvāntakenduvikṣepaṃ prohya bhūbhāśaśāṅkayoḥ
mānaikyārddhāṅgahaṇaṃ syādanyathā madhyakālakam
4.6-2
pakṣāntaṃ dormadhyakālaṃ yathārkasya tathā nahi
māsāntara tadvimbaṃ (3) madhyasyākāśadarśanāt
4.10
prākpaścāllambanenonayuktaṃ māsānta eva tat
madhyakālastu tadvacca sparśamokṣeti cāraṇāt
4.11
kimbhāharārḍe sūryyendordakṣiṇottarasaṃsthayoḥ
bimbamadhyagataṃ vyoma na hi lambanakāraṇam
4.12
pūrvāparasthayorbimbamadhyayorantarāparam
kālaheturato lagnaṃ jyā(1)nyāpakramasaṃguṇā
4.13
lambajyāptodyajyeṣṭamadhyalagnanatajyayā
hatā vibhajyayā bhaktā vargayośca na(2)tajyayoḥ
4.14
viśleṣānmūlamucyeta dṛkkṣepa iti saṃskṛtim
prohya trijyākṛtermūlaṃ dṛggatijyānayā haraḥ
4.15
ekajyāmadhyatovargalagnākrkāntaratośubhaḥ(3)
chedena bhakto nāḍyādi lambanaṃ candrasūryyayoḥ
4.16
asakṛt karmaṇānena madhyakāle sthirīkṛte
dṛkkṣepāt sapravargaghnāt trijyayāvanatirbhavet
4.17
madhyalagnanatāṃśotthā dikatulyentaradikrayā
natyā tatkrāntirityuktaścandre kṣepaḥ sphuṭaḥ smṛtaḥ
4.18
tatprodhyārkendumānaikyadalācchannaṃ vivasvataḥ
grāhyagrāhakamānaikyaviśleṣārddhakṛteḥ padam
4.16-2
vikṣepavargahīnādyātṣaṣṭighnaṃ candrasūryyayoḥ
bhuktyantareṇa sthityarddhaṃ vimardārddhaṃ krameṇa ca
4.20
tadūnapañcamāsāntāt sparśanaṃ ca nimīlanam
arkadvā(1)rasaharuścaiva mokṣonmīlanamanyathā
4.21
bhānostallambanenaiva kalāḥ spaṣṭāḥ syureva hi
madhyena yā tayā spaṣṭasthityarddhaṃ sparśamokṣayoḥ
4.22
iṣṭamadhyāntarā nāḍyā tāḍitā(2) ravicandrayoḥ
gatyantareṇa ṣaṣṭyāptāḥ koṭiliptā ravestu tāḥ
4.23
madhyasthityarddhaguṇitā spaṣṭasthityarddhabhājitāḥ
sphuṭasthire kṣepa(3)vargaikyānmūlaṃ karṇottare padam
4.24
mānayogārddhataḥ prohya grāsastātkāliko bhavet
dṛṣṭagrahaṇakālastu vyatyayo no(4) kramārgataḥ
4.25
akṣabhāghnā natajyākṣakarṇāptā tasya kārmukam
velāṃśāstasya yāmyo ste(5)pūrvāparakapālayoḥ
4.26
satrirāśīgrahakrāntyā yutonāstulyabimbayoḥ
diśojavimalā prāgvattvaṅgulānyabhakhādribhiḥ
4.27
dinārddhaprāṇa ekonadhṛtyā tacchannaliptikāḥ
bimbakṣepyādiliptāśca bhavantyevāṅgulāni tu
4.28
svacchatvād dvādaśāṃśopi grastaścandrasya dṛśyate
liptātrayamapi grastaṃ tīkṣṇatvānna vivasvataḥ
4.36
sūryodayāstasamaye yuktacchannopi bhāskaraḥ
pitṛbhaktivihīnānāṃ tīkṣṇasantati lāpayet
4.36.p1
iti śrīsomasiddhānte caturthapraśne candragrahaṇādhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Sūryasiddhānta — Maya, Sanskrit
- Tantrasaṅgraha — Nīlakaṇṭha Somayājī 1500, Sanskrit
- Upapattiśekhara — Durgāprasād Dvivedi, Sanskrit