Pramāṇa · Search · About · API

Karanakaustubha 9_23

Karaṇakaustubha 9_23

Language
Sanskrit

9_23

athaiṣa ānandāśramamudraṇālaye karaṇakaustubhanāmā jyoti:śāstrīyagranthaḥ prakāśyate . so'yaṃ
gobrāhmaṇapratipālaketyādibirudāvalīvirājite śivarāyābhidhe maharāje mahīṃ praśāsati sati
tadanuśāsanena jyotirvidā kṛṣṇadaivajñenaṃ viracita iti bālakṛṣṇātmajaśaṃkaradīkṣitairbhāratīyajyotiḥśāsranāmni granthe (pṛ 0290.291) ityatra pratipāditam . tata evedamadhunātanānāṃ mahārāṣṭravācakānāṃ viditamabhūt . nanu grahalāghavādiprabhṛtibahuvidheṣu karaṇagrantheṣu satsu
kimarthamayaṃ kṛṣṇadaivajña etadgranthakaraṇe pravṛtto'bhūt . kimarthaṃ ca śivarāyeṇāyaṃ tādṛgrantharacanāyāṃ pravartitaḥ iti cecchṛṇu . yadyapi grahalāghavādayaḥ karaṇagranthāḥ svalpāyāsasādhya
gaṇitāḥ sulabhāvabodhāśca santi tathā'pi āsetu āhimācalaṃ sarvatra mahīmaṇḍale pañcāṅganirmāṇe prāyaḥ śiṣṭairgrahalāghava evā''driyate . sa ca grahalāghavanāmā grantho gaṇeśadaivajñena netravedābdhibhūmite (1442 ) śake prāṇāyi . tata ārabhya bhūtadvīnduparimiteṣu (125) vatsareṣu vyatīteṣu grahalāghavasādhyagāṇitaṃ na samīcīnyena dṛkpratyayatulyatāmavataratīti grahalāghavaviṣaye ākṣepavādo loke pravṛttaḥ . atha cāyogyakāle anuṣṭhīyamānamapi karma saphaḻe sukhodarkaṃ ca na bhavati . loke'pi yathākāla eva kṛtaṃ karma phaladaṃ bhavati . yathā bījāvāpādi kṛṣikarma prāvṛṭkāle kṛtaṃ cettadaiva phaladaṃ bhavati . anyathākāle kṛtaṃ cettatra vṛṣṭerabhāvāddhānyalābho na bhavatītyetāvadeva
na kiṃntūptaṃ bījaṃ nāṅkuramapyāsādayatīti sabījasya lābhasya hāniriti spaṣṭam . tathā
śarīre candanānulepanamuṣṇakāle kriyamāṇameva sukhaparyavasāyi dṛśyate nānyakāle kriyamāṇam . pratyuta śītakāle śītopacāraḥ kriyamāṇo himajvarādikaṃ niṣpādayedityapi
saṃbhavatīti mahadaniṣṭaṃ pratīyate . tathāca vyavahāraviṣaye'pi avyavasthā prasajyetetyanusaṃdhāyemāmavyavasthāṃ parihartuṃ yathā mahārāṣṭrīyabhāṣāśuddhyarthaṃ rājavyavahārakośanāmā grantho
rājavyavahārakuśalairniṣpāditastathā pañcāṅgaśuddhyā eva karaṇakaustubhanāmā granthaḥ saṃkṣiptaḥ
sansulabho'pi dṛkpratyayagaṇitayostulyatāmāpādayañchrīśivarāyamahārājena kṛṣṇadaivajñena
kārita iti