Pramāṇa · Search · About · API

Ranadipika 1

Raṇadīpikā 1

Language
Sanskrit

Contents

1.1

śrīpadmanābhasevinyakhilaśrīvardhanī mahārājñī
śrīsetulakṣmyabhikhyā
pratyakṣā jayati vañcibhūlakṣmīḥ
granthāvaliriyamindhe
prasādhitā tatprasādaguṇagumphā
śrīsahitasetulakṣmīprasādamālā suvarṇamaṇicitrā
śrīḥ
raṇadīpikā
kumāragaṇakakṛtā
prathamo'dhyāyaḥ
paramānandamātmānaṃ śivaṃ jyotirmayaṃ vayam
janānāṃ jīvarūpeṇa manmahe hṛdi saṃsthitam

1.2

yā devī bhāsate nityaṃ kṛtyaiḥ pañcabhireva hi
tāṃ numaḥ paramānandadāyinīmādiyoginīm

1.3

kumāranāmadheyena gaṇakena mayādhunā
prabodhanārthaṃ bālānāṃ kriyate raṇadīpikā

1.4

ādāveva ca gṛhṇīyānnītiṃ śāstroditāṃ parām
tejorthī cennaro nityaṃ raṇe tejaḥpradāyinīm

1.5

anītijñaḥ samartho'pi ripuṇā paribhūyate
gajo'pi cāmbudhau magno mahāmatsyairyathā tathā

1.6

kṣamā balamaśaktānāṃ śaktānāṃ bhūṣaṇaṃ kṣamā
kṣamā jayati lokeṣu bhūrbhuvaḥsvarganāmasu

1.7

viprāṇāṃ bhūṣaṇaṃ vedāḥ strīṇāṃ lajjā vibhūṣaṇam
sarveṣāṃ bhūṣaṇaṃ dharmaḥ kṣamā dharmasya bhūṣaṇam

1.8

tathāpi śobhate puṃsāṃ kṣamā naiva parābhave
yathā suratavelāyāṃ striyo lajjā tathaiva ca

1.9

prāṇād yaśo rakṣitavyamanityādāyugaṃ nṛbhiḥ
śakto yuddhaṃ tataḥ kuryācchastrī rājā ca śatrubhiḥ

1.10

aṃśobhaneṣu sarveṣu bhayaṃ nṛṇāṃ vivekinām
tasmādavaśyaṃ kartavyaṃ yaśaḥ sarvatra sarvadā

1.11

hetutaḥ sarvalokānāṃ śatrumitre bhaviṣyataḥ
tasmin kāle mahīpālaḥ svayaṃ kāryaṃ vivecayet

1.12

ariprayataṃ saṃvīkṣya sandhiṃ kurvīta kutracit
āsanaṃ vigrahaṃ yānaṃ dvaidhībhāvaṃ samāśrayam

1.13

yo balī saha hīnena vigrahaṃ na kadācana
omapātraṃ yathāmena pātreṇa saha naśyati

1.14

jyāyasā na vigṛhṇīyāt kadācidapi buddhimān
hastināṃ pattiyuddhena tulyaḥ prabalavigrahaḥ

1.15

hīyamānaiśca kurvīta sandhiṃ yuddhaṃ samena vā
āśrayecchaktihīnaśced balavantaṃ mahīpatim

1.16

durbalāśraya evaṃ hi duḥkhamāvahati kṣaṇāt
eraṇḍamavalambyaivaṃ kuñjarendraṃ na kopayet

1.17

dvayoradhṛṣyayodvaidhībhāvaṃ kurvīta buddhimān
āsanaṃ kalpayet tatra śatruṃ svakupitaṃ prati

1.18

sāmādyupāyairyukto'yaṃ nayo nītiritīryate
upāyo'lpaprayatnād yat kāryasiddhiḥ sa eva hi

1.19

upāyapūrvaṃ yat kāryamārabheta vicakṣaṇaḥ
deśakālavibhāgajño mahīpālaḥ prakīrtitaḥ

1.20

āpatsu snehasaṃyuktaṃ mitramityabhidhīyate
balaṃ sampadyate nityaṃ mitrasaṅgrahaṇena hi

1.21

asahāyaḥ samartho'pi sīdatyeva narādhipaḥ
pariśramati naivaikaṃ cakraṃ yadvat tathaiva ca

1.22

tataḥ sahāyānanvicchet sampādyātmānameva ca
tulyaduḥkhasukho mānī sahāyaiḥ pratipattimān

1.23

tathaivotpādayedātmadvitīyaṃ mantriṇaṃ punaḥ
sarvārambhāḥ sambhavanti mantramūlā mahīpateḥ

1.24

evaṃ vimṛśya matimān mantribhiḥ saha mantrayet
matsaro mantrakāle tu kartavyo nāpi kenacit

1.25

avinītaṃ na kurvīta snehamātreṇa bhūpatiḥ
mantre mantrapramādena mantro yāti riporvaśam

1.26

kāryākāryapradīpo hi mantro mantrākhyacakṣuṣā
śatrośchidrāṇi paśyèn yaḥ sa hi rājānyathā nahi

1.27

ṣaṭkarṇaśchidyate mantro mantro guptaḥ prakīrtitaḥ
trayāṇāmekavākye'smin kartavyaḥ pratyayastadā

1.28

yadidaṃ kāryamityetaiḥ kalpanīyaṃ tathāpi ca
puruṣaṃ kaścidapyevaṃ kadācinnaiva viśvaset

1.29

svaśaktiṃ paraśaktiṃ ca sahāyāṃśca parāmṛśan
pūrvaṃ niścitya tat kāryaṃ paścādeva samācaret

1.30

agamyāgamanādāyurryaśaḥ puṇyāni ca kṣaṇāt
kṣīyante sarvalokānāṃ tathā dharmanivāraṇāt

1.31

daivataṃ svavaśaṃ kuryācchaktimāñchāntikarmaṇā
pauruṣaṃ kāryadoṣaṃ (yat ? tu) kauśalena nivārayet

1.32

śatrośchidraṃ naro yāvat tāvat paśyati saṃharet
evaṃ smṛtvā mahārāja ārabheta raṇāntaram

1.32.p1

iti raṇadīpikāyāṃ nayavivekaḥ prathamo'dhyāyaḥ atha dvitīyo'dhyāyaḥ