Ranadipika 7: atha saptamo'dhyāyaḥ
Raṇadīpikā 7
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.25 — 1 part
atha saptamo'dhyāyaḥ
7.1
atho balābalaṃ vakṣye mṛgāṇāṃ pūrvaśāstrataḥ
sāraṃ saṃgṛhya saṃkṣepāt sāmprataṃ matimānaham
7.2
svarāstrayodaśa proktāḥ purāgastyena dhīmatā
halo'ṣṭādaśa vikhyātā muninā saṃskṛtetarāḥ
7.3
taireva santi nāmāni dakṣiṇābhuvi vartinām
janānāmapi sarveṣāṃ śūdrādīnāṃ viśeṣataḥ
7.4
dṛkṣmācalavedāṣṭasaptabhūśarasāgarāḥ
tarkamāraśarakṣmābhṛddramayaḥ syurakārataḥ
7.5
nāmākṣarodbhavāḥ saṅkhyāḥ saptaghnāṣṭahṛtāḥ kramāt
śiṣṭā aṣṭa mṛgāḥ proktā munibhirgaruḍādayaḥ
7.6
hrasvadīrghāvasānānāṃ dvikhayodaśa ṣaṭ kramāt
yāvat saptaghnamaṣṭāptaṃ śiṣṭaṃ yad gaṇayet tataḥ
7.7
vainateyotupañcāsyaśvoragākhugajāḥ śaśaḥ
evamaṣṭa mṛgāḥ proktāḥ kramāt prācyādidiksthitāḥ
7.8
tārkṣyo nāgāntakaḥ proktastathā siṃho gajāntakaḥ
oturākhuripuḥ proktaḥ śvā śaśāntaka eva hi
7.9
teṣāṃ balī viṣṇurathaḥ śaśo durbala eva hi
garuḍaṃ phaṇinaṃ hitvā sarveṣāṃ balavān hariḥ
7.10
mūṣikaṃ phaṇinaṃ siṃhaṃ vihāya vijayī gajaḥ
gajāhate mūṣikaśca sarveṣāṃ durbalo bhavet
7.11
śaśākhubhyāṃ balī śvā ca vilāḷo'pica saṃyuge
gajaṃ hitvā khago'nyeṣāṃ balī kaiścidudāhṛtaḥ
7.12
tathāpi kālato yāti balahīnaśca śaktatām
gajo'pi hanti pañcāsyaṃ garuḍaṃ ca tathā phaṇī
7.13
yathā kālaviśeṣeṇa rāhuṇā paribhūyate
mahānādityadevo'pi phaṇinā garuḍastathā
7.14
tasmāt kālabalaṃ vakṣye mṛgāṇāṃ paramārthadhīḥ
tataḥ sthānabalaṃ teṣāṃ kathyate sudhiyā mayā
7.15
suparṇagajamārjāraśvapañcāsyāhimūṣikāḥ
krameṇa dinanāthādivārekṣāḥ parikīrtitāḥ
7.16
bhoktā viharan vimṛśan gacchaṃstiṣṭhan kramācchete
nidrāṃ kurute mriyate prāgyāme vāranāthādeḥ
7.17
dvitīye dinabhāge'smin mṛto bhoktā bhaviṣyati
tataḥ sarveṣu yāmeṣu tathaiva paricintayet
7.18
nāgāntako hanti vāre rakherākhumanantaram
so'pi hanti mṛgādhīśaṃ sa ca hanti śaśaṃ śaśaḥ
7.19
phaṇinaṃ phaṇī viḍālaṃ viḍālo hanti dantinam
dantī dantāyudhaṃ hanti so'ntakaṃ hanti bhoginām
7.20
śaśivāre gajaḥ śvānaṃ kauje mārjārako gajam
ityevaṃ vāranāthādeḥ krameṇa gaṇayet sudhīḥ
7.21
devasthāne vane ramye pūrvāhne balavān khagaḥ
viḍālo balavān grāme sāyāhne sabahudrume
7.22
araṇyeṣu guhādryādau balavān sarvadā hariḥ
paurajānapade deśe balī śvā rājasannidhau
7.23
valmīkavanataṭāke sandhyāyāṃ balavān phaṇī
ilāyāṃ tu vilādau ca niśāyāṃ mūṣiko balī
7.24
surālaye rājadhānyāṃ sadā śailavanādiṣu
gajo balī divā rātrau taṭākopavane śaśaḥ
7.25
evaṃ balābale jñātvā mṛgāṇāṃ yuddhakarmaṇi
karoti yo naro yuddhaṃ bhavet sa balavīryavān
7.25.p1
iti raṇadīpikāyāṃ mṛgavīryavivekaḥ saptamo'dhyāyaḥ