Pramāṇa · Search · About · API

Yogayatra 2

Edition of Rāmacandra Jhā (1986) 2

Language
Sanskrit

2.1

raktāsitādyā hi yathāmbarasya varṇāḥ sitasyaiṣa bhavanti samyak/
vilagnatithyādiguṇās tathaiva viśuddhadoṣasya bhavanti yātuḥ//

2.2

madyāṅganāvāditanṛtyagītāny akṣā vṛthādyā mṛgayā dyunidrā/
parokṣanindeti ca kāmajāni daśaiva vindyād vyasanāni puṃsām//

2.3

vākpāruṣyaṃ daṇḍapāruṣyam īrṣyāṃ droho 'sūyā paiśunaṃ sāhasañ ca/
arthasyoktaṃ dūṣaṇaṃ ca 'ṣṭasaṃkhyaḥ krodhodbhūto varga eṣa pradiṣṭaḥ/

2.4

mahad idam anayānām āspadaṃ madyam āhus tanudhanamatisattvaśreyasāṃ karṣaṇāya/
samupahatamatiḥ san tatpradhānendriyatvād gaṇayati na hi bhakṣyābhakṣyam anyāni caivam//

2.5

patnīyaty api mātaraṃ madavaśāt patnīṃ ca mātrīyati
śvabhrīyaty api mandiraṃ ślathaśilaṃ kūpaṃ ca gehīyati/
svalpaṃ vāry udadhīyatīśvaram apāṃ mohāt sthalīyaty api
mitrīyaty api pārthivaṃ kim aparaṃ kuryān na yan madyapaḥ//

2.6

bhūyo 'pi dīvyati jito jayalipsayaiva prāpnoti tac ca saviśeṣataraṃ kadācit/
kṛtvā 'priyāṇi madataḥ parito 'py aṭanti bhūyaḥ pivet kim api doṣaviśeṣakāṃkṣī//

2.7

abhyāgamotsavabhiṣagvacanopadeśaiḥ kāmaṃ pibed amatilopakṛd aprakāśam/
dyūtaṃ vinendriyasukhāni hitāni yuktyā vijñasya jīvitaphalaṃ viṣayair vinā kim//

2.8

śaucācāravivarjitaḥ śava iva tyaktaḥ suhṛdbāndhavair
niśśaṅko nirapatrapo gataghṛṇaḥ kṛcchrād avāptāśanaḥ/
bandhur nāsya nibandhanaṃ na śapatho lokadvayaṃ nekṣyate
māyāvī kulapāṃśalaś ca kitavo doṣākaro niḥsukhaḥ//

2.9

daivajñamantrisuhṛdāptavacāṃsi rājā yo na ''driyen nijaviceṣṭitaduṣṭabuddhiḥ/
so 'gremareṇa rahito 'ndha iva 'cireṇa hāsyatvam eti patito viṣaye ripūṇām//

2.10

medhāvī matimān adīnavacano dakṣaḥ kṣamāvān ṛjur
dharmātmāpy anasūyako laghukaraḥ ṣāḍguṇyavic chaktimān/
utsāhī pararandhravit kṛtadhṛtir vṛddhikṣayasthānavit
śūro na vyasanī smaraty upakṛtiṃ vṛddhopasevī ca yaḥ//

2.11

parīkṣyakārī na vikasthanaś ca dṛḍhapatijño 'tidṛḍhapahārī/
jitendriyaḥ syāj jitakopalobhanidrālasasthānaparigrahaś ca//

2.12

tyāgī vinītaḥ priyadarśanaś ca vyapetamohaḥ pratipattiyuktaḥ/
deśasya kālasya ca bhāgavijñaḥ svayaṃ ca yaḥ syād vyavahāradarśī//

2.13

śabdārthavin nyāyāpaṭuḥ pragalbhaḥ saṃgrāmavidyākuśalo 'bhijātaḥ/
smitābhibhāṣī mitasatyavaktā daivānvito yasya sa dhāma lakṣmyāḥ//

2.14

guṇaiḥ samastair api saṃprayuktā kanyeva yātrā viguṇāya dattā/
karoty akīrtiṃ sukhavittahāniṃ yātrāntarajñānajaḍasya dātuḥ/

2.15

guṇānvitasyaiva guṇaṃ karoti yātrā śubharkṣagrahalagnayogāt/
vyarthā sadoṣasya guṇānvitā 'pi vīṇeva śabdāśrayavarjitasya//

2.16

yātrā viśuddhā 'pi samaṃ pravṛttā pātrānurūpāṇi phalāni dhatte/
jagaty udīrṇā 'pi hi kauśikasya bhā bhānavī naiva tamaḥ pramārṣṭi//

2.17

vicintya kāryāṇi niśāvasāne dviṣatsuhṛnmaṇḍalasaṃśritānām/
balārthadeśeṣu niyojitānāṃ samāśritānāṃ ca kṛtākṛtāni//

2.18

anādśritaḥ khyātaguṇaḥ paro 'pi śūro 'thavā sādhujanaḥ praśastaḥ/
sampūjanīyo janasaṃprahārtham mameti deśopagato vicintya//

2.19

saveṇubīṇāpaṇavasvanena gītena pūrvaṃ vyapanītanidraḥ/
śayyāṃ tyajet tūryaravāvasāne śṛṇvan giro maṅgalapāṭhakānām//

2.20

ajñātapūrvāṇi na dantakāṣṭhāny adyān na patraiś ca samanvitāni/
na cordhvaśuṣkāni na pāṭitāni na yugmaparvāṇi vinā tvacā ca//

2.21

udaṅmukhaḥ prāṅmukhasaṃsthito vā ṛjv abraṇaṃ tac ca vitastimātram/
adyān narendro viniyamya vācaṃ prakṣālya jahyāc ca śubhapradeśe//

2.22

abhimukhapatitaṃ praśāntadiksthaṃ śubham atiśobhanam ūrdhvasaṃsthitaṃ ca/
aśubhakaram ato 'nyathā pradiṣṭaṃ sthitapatitaṃ ca karoti miṣṭam annam//

2.23

praṇamya devāṃś ca gurūṃś pūrvaṃ datvā ca gāṃ vatsayutāṃ dvijāya/
dṛṣṭvā mukhaṃ sarpiṣi darpaṇe ca nakṣatram ādau śṛṇuyāt tithiṃ ca//

2.24

śrutvā tithiṃ bhagrahavāsaraṃ ca prāpnoti dharmārthayaśāṃsi saukhyam/
ārogyam āyur vijayaṃ sutāṃś ca duḥsvapnajātaṃ priyatāṃ ca loke//

2.25

dūrvebhadānāñjanatīrthatoyamṛdrocanāsarṣapapuṣpagandhān/
sitāmbaroṣṇīṣasuvaṇaratnāny āsevya kuryād bhiṣajāṃ vacāṃsi//

2.26

smitaprasannaprathamābhibhāṣitaiḥ prasādadṛṣṭyā karasaṃparigrahaiḥ/
yathābhirūpaṃ hṛdayāny api dviṣāṃ prasādayan dharmasabhāṃ samāśrayet//

2.27

vinītaveṣābharaṇaḥ sadakṣiṇaṃ kara samudyamya vicakṣaṇānvitaḥ/
sukhopaviṣṭaḥ sthita eva vā nṛpaḥ samārimitro vyavahāradarśane//

2.28

kṣamānvito 'smīti vicintyam etad daṇḍyeṣu daṇḍakṣamaṇaṃ na dharmaḥ/
daṇḍaprabhoāvo hi sa durjanasya haste na yo jīvati sādhuvargaḥ//

2.29

sutarām abhivarddhate 'bhimāno nīcānāṃ kṣamayā 'nviteṣu yasmāt/
ata ugratareṇa te nivarttyā yena 'nye 'pi khalās tathā na bhūyaḥ//

2.30

yasmin gṛhītaḥ sadṛśāparādho mahājanas trāsam upaiti tasmin/
daṇḍo nipātyo manujeśvarena kālāntare 'nyad vyapadiśya kāryam//

2.31

dvirada iva madena viprayukto viṣarahito bhujago vyasiś ca kośaḥ/
paribhavam upayāti na 'parādhe yadi manujādhipatiḥ karoti daṇḍam//

2.32

ekasya tulyodarapāṇipādā daṇḍāt prabhītāḥ praṇamanti martyāḥ/
atyugradaṇḍād api codvijante daṇḍo 'parādhapratimaḥ śivāya//

2.33

duṣṭasya daṇḍaḥ sujanasya pūjā nyāyena kośasya ca saṃpravṛddhiḥ/
apakṣapāto 'rthiṣu rāṣṭrarakṣā pañcaiva yajñāḥ kathitā nṛpāṇām//

2.34

śrāntaś ca tasmin viniyujya sādhūn saṃgrāmavidyādivibhaktakālaḥ/
sarvāṇi kāryāṇi yathākrameṇa kuryān nṛpaḥ pratyaham ātmavāṃś ca//

2.35

rājñā kāryaṃ pañcame pañcame 'hni kṣaurarkṣe vā śmaśru bhasyodaye vā/
tyaktvā tārāḥ pañcasaptatripūrvā yātrākāle naiva kāryaṃ na yuddhe//

2.36

ācārasthaḥ sāgarāntāṃ dharitrīṃ bhuṅkte dīrdhaṃ kālam utkhātaśatruḥ/
yatrā ''cāras tatra dharmasya vṛddhir dharmād bhogān dehabhede 'pi bhuṅkte//E36

Linked texts (4)