Yogayatra 2
Edition of Rāmacandra Jhā (1986) 2
- Language
- Sanskrit
2.1
raktāsitādyā hi yathāmbarasya varṇāḥ sitasyaiṣa bhavanti samyak/
vilagnatithyādiguṇās tathaiva viśuddhadoṣasya bhavanti yātuḥ//
2.2
madyāṅganāvāditanṛtyagītāny akṣā vṛthādyā mṛgayā dyunidrā/
parokṣanindeti ca kāmajāni daśaiva vindyād vyasanāni puṃsām//
2.3
vākpāruṣyaṃ daṇḍapāruṣyam īrṣyāṃ droho 'sūyā paiśunaṃ sāhasañ ca/
arthasyoktaṃ dūṣaṇaṃ ca 'ṣṭasaṃkhyaḥ krodhodbhūto varga eṣa pradiṣṭaḥ/
2.4
mahad idam anayānām āspadaṃ madyam āhus tanudhanamatisattvaśreyasāṃ karṣaṇāya/
samupahatamatiḥ san tatpradhānendriyatvād gaṇayati na hi bhakṣyābhakṣyam anyāni caivam//
2.5
patnīyaty api mātaraṃ madavaśāt patnīṃ ca mātrīyati
śvabhrīyaty api mandiraṃ ślathaśilaṃ kūpaṃ ca gehīyati/
svalpaṃ vāry udadhīyatīśvaram apāṃ mohāt sthalīyaty api
mitrīyaty api pārthivaṃ kim aparaṃ kuryān na yan madyapaḥ//
2.6
bhūyo 'pi dīvyati jito jayalipsayaiva prāpnoti tac ca saviśeṣataraṃ kadācit/
kṛtvā 'priyāṇi madataḥ parito 'py aṭanti bhūyaḥ pivet kim api doṣaviśeṣakāṃkṣī//
2.7
abhyāgamotsavabhiṣagvacanopadeśaiḥ kāmaṃ pibed amatilopakṛd aprakāśam/
dyūtaṃ vinendriyasukhāni hitāni yuktyā vijñasya jīvitaphalaṃ viṣayair vinā kim//
2.8
śaucācāravivarjitaḥ śava iva tyaktaḥ suhṛdbāndhavair
niśśaṅko nirapatrapo gataghṛṇaḥ kṛcchrād avāptāśanaḥ/
bandhur nāsya nibandhanaṃ na śapatho lokadvayaṃ nekṣyate
māyāvī kulapāṃśalaś ca kitavo doṣākaro niḥsukhaḥ//
2.9
daivajñamantrisuhṛdāptavacāṃsi rājā yo na ''driyen nijaviceṣṭitaduṣṭabuddhiḥ/
so 'gremareṇa rahito 'ndha iva 'cireṇa hāsyatvam eti patito viṣaye ripūṇām//
2.10
medhāvī matimān adīnavacano dakṣaḥ kṣamāvān ṛjur
dharmātmāpy anasūyako laghukaraḥ ṣāḍguṇyavic chaktimān/
utsāhī pararandhravit kṛtadhṛtir vṛddhikṣayasthānavit
śūro na vyasanī smaraty upakṛtiṃ vṛddhopasevī ca yaḥ//
2.11
parīkṣyakārī na vikasthanaś ca dṛḍhapatijño 'tidṛḍhapahārī/
jitendriyaḥ syāj jitakopalobhanidrālasasthānaparigrahaś ca//
2.12
tyāgī vinītaḥ priyadarśanaś ca vyapetamohaḥ pratipattiyuktaḥ/
deśasya kālasya ca bhāgavijñaḥ svayaṃ ca yaḥ syād vyavahāradarśī//
2.13
śabdārthavin nyāyāpaṭuḥ pragalbhaḥ saṃgrāmavidyākuśalo 'bhijātaḥ/
smitābhibhāṣī mitasatyavaktā daivānvito yasya sa dhāma lakṣmyāḥ//
2.14
guṇaiḥ samastair api saṃprayuktā kanyeva yātrā viguṇāya dattā/
karoty akīrtiṃ sukhavittahāniṃ yātrāntarajñānajaḍasya dātuḥ/
2.15
guṇānvitasyaiva guṇaṃ karoti yātrā śubharkṣagrahalagnayogāt/
vyarthā sadoṣasya guṇānvitā 'pi vīṇeva śabdāśrayavarjitasya//
2.16
yātrā viśuddhā 'pi samaṃ pravṛttā pātrānurūpāṇi phalāni dhatte/
jagaty udīrṇā 'pi hi kauśikasya bhā bhānavī naiva tamaḥ pramārṣṭi//
2.17
vicintya kāryāṇi niśāvasāne dviṣatsuhṛnmaṇḍalasaṃśritānām/
balārthadeśeṣu niyojitānāṃ samāśritānāṃ ca kṛtākṛtāni//
2.18
anādśritaḥ khyātaguṇaḥ paro 'pi śūro 'thavā sādhujanaḥ praśastaḥ/
sampūjanīyo janasaṃprahārtham mameti deśopagato vicintya//
2.19
saveṇubīṇāpaṇavasvanena gītena pūrvaṃ vyapanītanidraḥ/
śayyāṃ tyajet tūryaravāvasāne śṛṇvan giro maṅgalapāṭhakānām//
2.20
ajñātapūrvāṇi na dantakāṣṭhāny adyān na patraiś ca samanvitāni/
na cordhvaśuṣkāni na pāṭitāni na yugmaparvāṇi vinā tvacā ca//
2.21
udaṅmukhaḥ prāṅmukhasaṃsthito vā ṛjv abraṇaṃ tac ca vitastimātram/
adyān narendro viniyamya vācaṃ prakṣālya jahyāc ca śubhapradeśe//
2.22
abhimukhapatitaṃ praśāntadiksthaṃ śubham atiśobhanam ūrdhvasaṃsthitaṃ ca/
aśubhakaram ato 'nyathā pradiṣṭaṃ sthitapatitaṃ ca karoti miṣṭam annam//
2.23
praṇamya devāṃś ca gurūṃś pūrvaṃ datvā ca gāṃ vatsayutāṃ dvijāya/
dṛṣṭvā mukhaṃ sarpiṣi darpaṇe ca nakṣatram ādau śṛṇuyāt tithiṃ ca//
2.24
śrutvā tithiṃ bhagrahavāsaraṃ ca prāpnoti dharmārthayaśāṃsi saukhyam/
ārogyam āyur vijayaṃ sutāṃś ca duḥsvapnajātaṃ priyatāṃ ca loke//
2.25
dūrvebhadānāñjanatīrthatoyamṛdrocanāsarṣapapuṣpagandhān/
sitāmbaroṣṇīṣasuvaṇaratnāny āsevya kuryād bhiṣajāṃ vacāṃsi//
2.26
smitaprasannaprathamābhibhāṣitaiḥ prasādadṛṣṭyā karasaṃparigrahaiḥ/
yathābhirūpaṃ hṛdayāny api dviṣāṃ prasādayan dharmasabhāṃ samāśrayet//
2.27
vinītaveṣābharaṇaḥ sadakṣiṇaṃ kara samudyamya vicakṣaṇānvitaḥ/
sukhopaviṣṭaḥ sthita eva vā nṛpaḥ samārimitro vyavahāradarśane//
2.28
kṣamānvito 'smīti vicintyam etad daṇḍyeṣu daṇḍakṣamaṇaṃ na dharmaḥ/
daṇḍaprabhoāvo hi sa durjanasya haste na yo jīvati sādhuvargaḥ//
2.29
sutarām abhivarddhate 'bhimāno nīcānāṃ kṣamayā 'nviteṣu yasmāt/
ata ugratareṇa te nivarttyā yena 'nye 'pi khalās tathā na bhūyaḥ//
2.30
yasmin gṛhītaḥ sadṛśāparādho mahājanas trāsam upaiti tasmin/
daṇḍo nipātyo manujeśvarena kālāntare 'nyad vyapadiśya kāryam//
2.31
dvirada iva madena viprayukto viṣarahito bhujago vyasiś ca kośaḥ/
paribhavam upayāti na 'parādhe yadi manujādhipatiḥ karoti daṇḍam//
2.32
ekasya tulyodarapāṇipādā daṇḍāt prabhītāḥ praṇamanti martyāḥ/
atyugradaṇḍād api codvijante daṇḍo 'parādhapratimaḥ śivāya//
2.33
duṣṭasya daṇḍaḥ sujanasya pūjā nyāyena kośasya ca saṃpravṛddhiḥ/
apakṣapāto 'rthiṣu rāṣṭrarakṣā pañcaiva yajñāḥ kathitā nṛpāṇām//
2.34
śrāntaś ca tasmin viniyujya sādhūn saṃgrāmavidyādivibhaktakālaḥ/
sarvāṇi kāryāṇi yathākrameṇa kuryān nṛpaḥ pratyaham ātmavāṃś ca//
2.35
rājñā kāryaṃ pañcame pañcame 'hni kṣaurarkṣe vā śmaśru bhasyodaye vā/
tyaktvā tārāḥ pañcasaptatripūrvā yātrākāle naiva kāryaṃ na yuddhe//
2.36
ācārasthaḥ sāgarāntāṃ dharitrīṃ bhuṅkte dīrdhaṃ kālam utkhātaśatruḥ/
yatrā ''cāras tatra dharmasya vṛddhir dharmād bhogān dehabhede 'pi bhuṅkte//E36
Linked texts (4)
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Budhabhūṣaṇa — Sambhurāja 1680, Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit