Pramāṇa · Search · About · API

Udanavarga 2: 2 kāmavarga

Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 2

Language
Sanskrit

2 kāmavarga

2.1

kāma jānāmi te mūlam saṃkalpāt kāma jāyase /
na tvām saṃkalpayiṣyāmi tato me na bhaviṣyasi //

2.2

kāmebhyo jāyate śokaḥ kāmebhyo jāyate bhayam /
kāmebhyo vipramuktānām na asti śokaḥ kuto bhayam //

2.3

ratibhyo jāyate śoko ratibhyo jāyate bhayam /
ratibhhyo vipramuktānām na asti śokaḥ kuto bhayam //

2.4

madhura agrā vipāke tu kaṭukā hy abhinanditāḥ /
kāmā dahanti vai bālān ulkā iva amuñcataḥ karam //

2.5

na tad dṛḍham bandhanam āhur āryā yad āyasam dāravam balbajam vā /
saṃrakta cittasya hi manda buddheḥ putreṣu dāreṣu ca yā;avekṣā //

2.6

etad dṛḍham bandhanam āhur āryāḥ samantataḥ susthiram duṣpramokṣam /
etad api chittvā tu parivrajanti hy anapekṣiṇaḥ kāma sukham prahāya //

2.7

na te kāmā yāni citrāṇi loke saṃkalpa rāgaḥ puruṣasya kāmaḥ /
tiṣṭhanti citrāṇi tathā eva loke;atha atra dhīrā vinayanti chandam //[.cchandam.]

2.8

na santi nityā manujeṣu kāmāḥ santi tv anityāḥ kāmino yatra baddhāḥ /
tāṃs tu prahāya hy apunar bhavāya hy anāgatam mṛtyu dheyam vadāmi //

2.9

chanda jāto hy avasrāvī manasā anāvilo bhavet /
kāmeṣu tv apratibaddha citta;ūrdhva sroto nirucyate //

2.10

anupūrveṇa medhāvī stokam stokam kṣaṇe kṣaṇe /
karmāro rajatasya eva nirdhamen malam ātmanaḥ //

2.11

ratha kāra;iva carmaṇaḥ parikartann upānaham /
yad yaj jahāti kāmānām tat tat sampadyate sukham //

2.12

sarvam cet sukham iccheta sarva kāmān parityajet /[.kāmām.]
sarva kāma parityāgī hy atyantam sukham edhate //

2.13

yāvat kāmān anusaran na tṛptim manaso adhyagāt /
tato nivṛttim pratipaśyamānās te vai tṛptāḥ prajñayā ye sutṛptāḥ //

2.14

śreyasī prajñayā tṛptir na hi kāmair vitṛpyate /
prajñayā puruṣam tṛptam tṛṣṇā na kurute vaśam //

2.15

gṛddhā hi kāmeṣu narāḥ pramattā hy adharme bata te ratāḥ /
antarāyam na te paśyanty alpake jīvite sati /

2.16

durmedhasam hanti bhogo na tv iha ātma gaveṣiṇam /
durmedhā bhoga tṛṣṇābhir hanty ātmānam atho parān //

2.17

na karṣāpaṇa varṣeṇa tṛptiḥ kāmair hi vidyate /
alpa āsvāda sukhāḥ kāmā;iti vijñāya paṇḍitaḥ //

2.18

api divyeṣu kāmeṣu sa ratim na adhigacchati /
tṛṣṇā kṣaya rato bhavati buddhānām śrāvakaḥ sadā //

2.19

parvato api suvarṇasya samo himavatā bhavet /
vittam tam nālam ekasya etaj jñātvā samam caret //[.vittam tam na alam ekasya.]

2.20

duhkham hi yo veda yato nidānam kāmeṣu jantu sa katham rameta /
upadhim hi loke śalyam iti matvā tasya eva dhīro vinayāya śikṣet //

Other recensions (1)

Linked texts (1)