Udanavarga 2: 2 kāmavarga
Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 2
- Language
- Sanskrit
2 kāmavarga
2.1
kāma jānāmi te mūlam saṃkalpāt kāma jāyase /
na tvām saṃkalpayiṣyāmi tato me na bhaviṣyasi //
2.2
kāmebhyo jāyate śokaḥ kāmebhyo jāyate bhayam /
kāmebhyo vipramuktānām na asti śokaḥ kuto bhayam //
2.3
ratibhyo jāyate śoko ratibhyo jāyate bhayam /
ratibhhyo vipramuktānām na asti śokaḥ kuto bhayam //
2.4
madhura agrā vipāke tu kaṭukā hy abhinanditāḥ /
kāmā dahanti vai bālān ulkā iva amuñcataḥ karam //
2.5
na tad dṛḍham bandhanam āhur āryā yad āyasam dāravam balbajam vā /
saṃrakta cittasya hi manda buddheḥ putreṣu dāreṣu ca yā;avekṣā //
2.6
etad dṛḍham bandhanam āhur āryāḥ samantataḥ susthiram duṣpramokṣam /
etad api chittvā tu parivrajanti hy anapekṣiṇaḥ kāma sukham prahāya //
2.7
na te kāmā yāni citrāṇi loke saṃkalpa rāgaḥ puruṣasya kāmaḥ /
tiṣṭhanti citrāṇi tathā eva loke;atha atra dhīrā vinayanti chandam //[.cchandam.]
2.8
na santi nityā manujeṣu kāmāḥ santi tv anityāḥ kāmino yatra baddhāḥ /
tāṃs tu prahāya hy apunar bhavāya hy anāgatam mṛtyu dheyam vadāmi //
2.9
chanda jāto hy avasrāvī manasā anāvilo bhavet /
kāmeṣu tv apratibaddha citta;ūrdhva sroto nirucyate //
2.10
anupūrveṇa medhāvī stokam stokam kṣaṇe kṣaṇe /
karmāro rajatasya eva nirdhamen malam ātmanaḥ //
2.11
ratha kāra;iva carmaṇaḥ parikartann upānaham /
yad yaj jahāti kāmānām tat tat sampadyate sukham //
2.12
sarvam cet sukham iccheta sarva kāmān parityajet /[.kāmām.]
sarva kāma parityāgī hy atyantam sukham edhate //
2.13
yāvat kāmān anusaran na tṛptim manaso adhyagāt /
tato nivṛttim pratipaśyamānās te vai tṛptāḥ prajñayā ye sutṛptāḥ //
2.14
śreyasī prajñayā tṛptir na hi kāmair vitṛpyate /
prajñayā puruṣam tṛptam tṛṣṇā na kurute vaśam //
2.15
gṛddhā hi kāmeṣu narāḥ pramattā hy adharme bata te ratāḥ /
antarāyam na te paśyanty alpake jīvite sati /
2.16
durmedhasam hanti bhogo na tv iha ātma gaveṣiṇam /
durmedhā bhoga tṛṣṇābhir hanty ātmānam atho parān //
2.17
na karṣāpaṇa varṣeṇa tṛptiḥ kāmair hi vidyate /
alpa āsvāda sukhāḥ kāmā;iti vijñāya paṇḍitaḥ //
2.18
api divyeṣu kāmeṣu sa ratim na adhigacchati /
tṛṣṇā kṣaya rato bhavati buddhānām śrāvakaḥ sadā //
2.19
parvato api suvarṇasya samo himavatā bhavet /
vittam tam nālam ekasya etaj jñātvā samam caret //[.vittam tam na alam ekasya.]
2.20
duhkham hi yo veda yato nidānam kāmeṣu jantu sa katham rameta /
upadhim hi loke śalyam iti matvā tasya eva dhīro vinayāya śikṣet //
Other recensions (1)
- Ched du brjod pa'i tshoms (Kangyur, Toh 326) — Classical Tibetan
Linked texts (1)
- Mahāvastu — Sanskrit