Udanavarga 26: 26 nirvāṇavarga
Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 26
- Language
- Sanskrit
26 nirvāṇavarga
26.1
kūrmo yathā aṅgāni svake kapāle samādadhīta ātma vitarkitāni /
anihśrito hy anyam aheṭhayānaḥ parinirvṛto na apavadeta kaṃcit //
26.2
kṣāntiḥ paramam tapas titīkṣā nirvāṇam paramam vadanti buddhāḥ /[.titikṣā.]
na hi pravrajitaḥ para upatāpī śramaṇo bhavati param viheṭhayan vai //
26.3
mā kaṃcit paruṣam brūthaḥ proktāḥ prativadanti tam /
duhkhā hi saṃrambha kathāḥ pratidaṇḍam spṛśanti hi //
26.4
yad īrayasi ha ātmānam kaṃsī iva upahatā sadā /
jāti maraṇa saṃsāram ciram hy anubhaviṣyasi //
26.5
na tv īrayasi ha ātmānam kaṃsir na upahatā yathā /
eṣa prāpto asi nirvāṇam saṃrambhas te na vidyate //
26.6
ārogya paramā lābhā saṃtuṣṭi paramam dhanam /
viśvāsa paramam mitram nirvāṇa paramam sukham //
26.7
kṣudhā parama rogāṇām saṃskārā duhkham eva tu /[.paramā.]?
etaj jñātvā yathā bhūtam nirvāṇa paramo bhavet //
26.8
alpakāḥ sugatim yānti bahavo yānti durgatim //
etaj jñātvā yathā bhūtam nirvāṇa paramo bhavet //
26.9
sahetum sugatim yānti sahetum yānti durgatim /
sahetum parinirvānti hy evam etat sahetukam //
26.10
gatir mṛgāṇām pravaṇam ākāśam pakṣiṇām gatiḥ /
dharmo gatir vibhāgīnām nirvāṇam tv arhatām gatiḥ //
....... /
....... /
..........na saṃvaset /
................... /
26.11
na hi idam hīna vīryeṇa mandena apy avijānatā /
nirvāṇam śakyam adhigantum sarva grantha pradālanam //
..taḥ kāmeṣu ni............ /
........................... /
26.12
siñca bhikṣor imām nāvam siktā laghvī bhaviṣyati /
hitvā rāgam ca doṣam ca tato nirvāṇam eṣyasi //
26.13
abhūt pūrve tato na abhūn na abhūt pūrve tato hy abhūt /
na ca abhūn na bhaviṣyati na vā apy etarhi vidyate //
26.14
durdṛśam satyam acalam sudṛśam pratividhyataḥ /
tṛṣṇā kṣayam paśyato hi duhkhasya anto nirucyate //
26.15
chittvā tṛṣṇām praśāmya iha rajaḥ sarvam samāhitaḥ /
viśoṣayitvā saritām duhkhasya anto nirucyate //
26.16
bhittvā kāyam ca saṃjñām ca vedanām vyupaśāmya ca /
vijñāna asta gamam labdhvā duhkhasya anto nirucyate //
26.17
dṛṣṭe tu dṛṣṭa mātreṇa śrute ca śruta mātratā /
mate tathaiva vijñāte duhkhasya anto nirucyate //
26.18
ene meme tathā dapphe daḍapphe ca iti budhyataḥ /
sarvasmād viratiḥ pāpād duhkhasya anto nirucyate //
26.19
māśā tuṣā saṃśamā ca sarvatra viraḍī tathā /
sarvasmād viratiḥ pāpād duhkhasya anto nirucyate //
26.20
anihśritasya acalitam prasrabdhiś ca iha vidyate /
na gatir na cyutiś caiva duhkhasya anto nirucyate //
26.21
ajāte sati jātasya vaden nihsaraṇam sadā /
asaṃskṛtam ca sampaśyan saṃskṛtāt parimucyate //
26.22
jātam bhūtam samutpannam kṛtam saṃskṛtam adhruvam /
jarā maraṇa saṃghātam moṣa dharma pralopanam /
āhāra netrī prabhavam na alam tad abhinanditum //
26.23
tasya nihhsaraṇam śāntam atarka avacaram padam /[.atarkāvacaram.]
nirodho duhkha dharmāṇām saṃskāra upaśamam sukham //
26.24
abhijānāmy aham sthānam yatra bhūtam na vidyate /
na ākāśam na ca vijñānam na sūryaś candramā na ca //
26.25
na eva agatir na ca gatir na upapattiś cyutir na ca /
apratiṣṭham anālambam duhkha antaḥ sa nirucyate //
26.26
yatra na āpo na pṛthivī tejo vāyur na gāhate /
na tatra śuklā dyotanti tamas tatra na vidyate //
26.27
na tatra candramā bhāti na ādityo vai prakāśyate /
yathā tv iha ātmanā vetti munir mauneyam ātmanaḥ /
atha rūpād arūpāc ca sarva duhkhāt pramucyate //
26.28
niṣṭhā gato hy asaṃtrāsī na vikanthī na kaukṛtiḥ /[.vikaṇṭhī.]?
acchettā bhava śalyānām antimo asya samucchrayaḥ //
26.29
eṣā hi paramā niṣṭhā śāntam padam anuttaram /
kṣayaḥ sarva nimittānām pradāna padam acyutam //
26.30
tulyam atulyam ca sambhavam bhava saṃskāram avāsṛjan muniḥ /
ādhyātma rataḥ samāhito hy abhinat kośam iva aṇḍa sambhavam //
26.31
jayate dānam dharma dānam ca sarvam jayate ratim dharma ratiṃś ca sarvām /
jayate balam kṣānti balam ca sarvam jayate sukham sarva tṛṣṇā nirodhaḥ //
sarvam dānam dharma dānam jināti sarvām ratim dharma ratim jināti /
sarvam balam kṣānti balam jināti tṛṣṇā kṣayaḥ sarva sukham jināti //
Linked texts (4)
- ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས — Classical Tibetan
- Ched du brjod pa'i tshoms (Kangyur, Toh 326) — Classical Tibetan
- Mahāvastu — Sanskrit
- Śarīrārthagāthā — Sanskrit