Pramāṇa · Search · About · API

Udanavarga 26: 26 nirvāṇavarga

Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 26

Language
Sanskrit

26 nirvāṇavarga

26.1

kūrmo yathā aṅgāni svake kapāle samādadhīta ātma vitarkitāni /
anihśrito hy anyam aheṭhayānaḥ parinirvṛto na apavadeta kaṃcit //

26.2

kṣāntiḥ paramam tapas titīkṣā nirvāṇam paramam vadanti buddhāḥ /[.titikṣā.]
na hi pravrajitaḥ para upatāpī śramaṇo bhavati param viheṭhayan vai //

26.3

mā kaṃcit paruṣam brūthaḥ proktāḥ prativadanti tam /
duhkhā hi saṃrambha kathāḥ pratidaṇḍam spṛśanti hi //

26.4

yad īrayasi ha ātmānam kaṃsī iva upahatā sadā /
jāti maraṇa saṃsāram ciram hy anubhaviṣyasi //

26.5

na tv īrayasi ha ātmānam kaṃsir na upahatā yathā /
eṣa prāpto asi nirvāṇam saṃrambhas te na vidyate //

26.6

ārogya paramā lābhā saṃtuṣṭi paramam dhanam /
viśvāsa paramam mitram nirvāṇa paramam sukham //

26.7

kṣudhā parama rogāṇām saṃskārā duhkham eva tu /[.paramā.]?
etaj jñātvā yathā bhūtam nirvāṇa paramo bhavet //

26.8

alpakāḥ sugatim yānti bahavo yānti durgatim //
etaj jñātvā yathā bhūtam nirvāṇa paramo bhavet //

26.9

sahetum sugatim yānti sahetum yānti durgatim /
sahetum parinirvānti hy evam etat sahetukam //

26.10

gatir mṛgāṇām pravaṇam ākāśam pakṣiṇām gatiḥ /
dharmo gatir vibhāgīnām nirvāṇam tv arhatām gatiḥ //
....... /
....... /
..........na saṃvaset /
................... /

26.11

na hi idam hīna vīryeṇa mandena apy avijānatā /
nirvāṇam śakyam adhigantum sarva grantha pradālanam //
..taḥ kāmeṣu ni............ /
........................... /

26.12

siñca bhikṣor imām nāvam siktā laghvī bhaviṣyati /
hitvā rāgam ca doṣam ca tato nirvāṇam eṣyasi //

26.13

abhūt pūrve tato na abhūn na abhūt pūrve tato hy abhūt /
na ca abhūn na bhaviṣyati na vā apy etarhi vidyate //

26.14

durdṛśam satyam acalam sudṛśam pratividhyataḥ /
tṛṣṇā kṣayam paśyato hi duhkhasya anto nirucyate //

26.15

chittvā tṛṣṇām praśāmya iha rajaḥ sarvam samāhitaḥ /
viśoṣayitvā saritām duhkhasya anto nirucyate //

26.16

bhittvā kāyam ca saṃjñām ca vedanām vyupaśāmya ca /
vijñāna asta gamam labdhvā duhkhasya anto nirucyate //

26.17

dṛṣṭe tu dṛṣṭa mātreṇa śrute ca śruta mātratā /
mate tathaiva vijñāte duhkhasya anto nirucyate //

26.18

ene meme tathā dapphe daḍapphe ca iti budhyataḥ /
sarvasmād viratiḥ pāpād duhkhasya anto nirucyate //

26.19

māśā tuṣā saṃśamā ca sarvatra viraḍī tathā /
sarvasmād viratiḥ pāpād duhkhasya anto nirucyate //

26.20

anihśritasya acalitam prasrabdhiś ca iha vidyate /
na gatir na cyutiś caiva duhkhasya anto nirucyate //

26.21

ajāte sati jātasya vaden nihsaraṇam sadā /
asaṃskṛtam ca sampaśyan saṃskṛtāt parimucyate //

26.22

jātam bhūtam samutpannam kṛtam saṃskṛtam adhruvam /
jarā maraṇa saṃghātam moṣa dharma pralopanam /
āhāra netrī prabhavam na alam tad abhinanditum //

26.23

tasya nihhsaraṇam śāntam atarka avacaram padam /[.atarkāvacaram.]
nirodho duhkha dharmāṇām saṃskāra upaśamam sukham //

26.24

abhijānāmy aham sthānam yatra bhūtam na vidyate /
na ākāśam na ca vijñānam na sūryaś candramā na ca //

26.25

na eva agatir na ca gatir na upapattiś cyutir na ca /
apratiṣṭham anālambam duhkha antaḥ sa nirucyate //

26.26

yatra na āpo na pṛthivī tejo vāyur na gāhate /
na tatra śuklā dyotanti tamas tatra na vidyate //

26.27

na tatra candramā bhāti na ādityo vai prakāśyate /
yathā tv iha ātmanā vetti munir mauneyam ātmanaḥ /
atha rūpād arūpāc ca sarva duhkhāt pramucyate //

26.28

niṣṭhā gato hy asaṃtrāsī na vikanthī na kaukṛtiḥ /[.vikaṇṭhī.]?
acchettā bhava śalyānām antimo asya samucchrayaḥ //

26.29

eṣā hi paramā niṣṭhā śāntam padam anuttaram /
kṣayaḥ sarva nimittānām pradāna padam acyutam //

26.30

tulyam atulyam ca sambhavam bhava saṃskāram avāsṛjan muniḥ /
ādhyātma rataḥ samāhito hy abhinat kośam iva aṇḍa sambhavam //

26.31

jayate dānam dharma dānam ca sarvam jayate ratim dharma ratiṃś ca sarvām /
jayate balam kṣānti balam ca sarvam jayate sukham sarva tṛṣṇā nirodhaḥ //
sarvam dānam dharma dānam jināti sarvām ratim dharma ratim jināti /
sarvam balam kṣānti balam jināti tṛṣṇā kṣayaḥ sarva sukham jināti //

Linked texts (4)