Udanavarga 32: 32 bhikṣuvarga
Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 32
- Language
- Sanskrit
32 bhikṣuvarga
32.1
piṇḍa cārikāya bhikṣave hy ātma bharāya hi na anya poṣiṇe /
devāḥ spṛhayanti tāyine hy upaśāntāya sadā smṛta ātmane //
32.2
piṇḍa pātikāya bhikṣave hy ātma bharāya hi na anya poṣiṇe /
devāḥ spṛhayanti tāyine na tu satkāra yaśo abhikāṅkṣine //
32.3
sarva karma jahasya bhikṣuṇe dhunvānasya puraskṛtam rajaḥ /
amamasya sadā sthita ātmano hy artho na asti janasya lāpanam //
32.4
tudanti vācābhir asamyatā janāḥ śarair hi saṃgrāma gatam yathā gajam /
śrutvā tu vācām paruṣām udīritām adhivāsayed bhikṣur aduṣṭa cittaḥ //
32.5
yas tv alpa jīvī laghur ātma kāmo yata indriyaḥ sarva gatiḥ pramuktaḥ /
anokasārī hy amamo nirāśaḥ kāmam jahaś ca eka caraḥ sa bhikṣuḥ //
32.6
mātram bhajeta pratirūpam śuddha ājīvo bhavet sadā /
pratisaṃstāra vṛttiḥ syād ācāra kuśalo bhavet /
tataḥ pramodya bahulaḥ smṛto bhikṣuḥ parivrajet //
32.7
hasta samyataḥ pāda samyato vācā samyataḥ sarva samyataḥ /
ādhyātma rataḥ samāhito hy ekaḥ saṃtuṣito hi yaḥ sa bhikṣuḥ //
32.8
dharma ārāmo dharma rato dharmam eva anucintayan /
dharmam ca anusmaran bhikṣur dharmān na parihīyate //
32.9
śunya agāram praviṣṭasya prahita ātmasya bhikṣuṇaḥ /[.śūnya agāram.]
amānuṣā ratir bhavati samyag dharmān vipaśyataḥ //
32.10
yato yataḥ saṃspṛśati skandhānām udaya vyayam /
prāmodyam labhate tatra prītyā sukham analpakam /
tataḥ prāmodya bahulaḥ smṛto bhikṣuḥ parivrajet //
32.11
yathā api parvataḥ śailo vāyunā na prakampate /
evam rāga kṣayād bhikṣuḥ śailavan na prakampate //
32.12
yathā api parvataḥ śailo vāyunā na prakampate /
evam dveṣa kṣayād bhikṣuḥ śailavan na prakampate //
32.13
yathā api parvataḥ śailo vāyunā na prakampate /
evam moha kṣayād bhikṣuḥ śailavan na prakampate //
32.14
yathā api parvataḥ śailo vāyunā na prakampate /
evam māna kṣayād bhikṣuḥ śailavan na prakampate //
32.15
yathā api parvataḥ śailo vāyunā na prakampate /
evam lobha kṣayād bhikṣuḥ śailavan na prakampate //
32.16
yathā api parvataḥ śailo vāyunā na prakampate /
evam tṛṣṇā kṣayād bhikṣuḥ śailavan na prakampate //
32.17
yasya samnicayo na asti yasya na asti mamāyitam /
asantam śocate na eva sa vai bhikṣur nirucyate /
32.18
bhikṣur na tāvatā bhavati yāvatā bhikṣate parān /
veṣmān dharmān samādāya bhikṣur bhavati na tāvatā //
32.19
yas tu puṇyam ca pāpam ca prahāya brahmacaryavān /
viśreṇayitvā carati sa vai bhikṣur nirucyate //
32.20
maitrā vihārī yo bhikṣuḥ prasanno buddha śāsane /
adhigacchet padam śāntam asecanaka darśanam //
32.21
maitrā vihārī yo bhikṣuḥ prasanno buddha śāsane /
adhigacchet padam śāntam saṃskāra upaśamam sukham //
32.22
maitrā vihārī yo bhikṣuḥ prasanno buddha śāsane /
abhavyaḥ parihāṇāya nirvāṇasya eva so antike //
32.23
udagra cittaḥ sumanā hy abhibhūya priya apriyam /[.priyā priyam.]
prāmodya bahulo bhikṣur duhkha kṣayam avāpnuyāt //
32.24
śānta kāyaḥ..............śānta vāk susamāhitaḥ /
vānta loka āmiṣo bhikṣur upaśānto nirucyate //
32.25
na asty aprajñasya vai dhyānam prajñā na dhyāyato asti ca /
yasya dhyānam tathā prajñā sa vai nirvāṇa sāntike //
32.26
tasmād dhyānam tathā prajñām anuyujyeta paṇḍitaḥ /
tasya aham ādir bhavati tathā prājñasya bhikṣuṇaḥ //
32.27
saṃtuṣṭir indriyair guptiḥ prātimokṣe ca saṃvaraḥ /
mātrajñatā ca bhakteṣu prāntam ca śayana āsanam //
adhicitte samāyogam yasya asau bhikṣur ucyate //
32.28
yasya kāyena vācā ca manasā ca na duṣkṛtam /
kalyāṇa śīlam āhus tam hrīmantam bhikṣum uttamam //
32.29
dharmāḥ subhāvitā yasya sapta sambhodha pakṣikāḥ /
kalyāṇa dharmam āhus tam sadā bhikṣum samāhitam //
32.30
iha eva yaḥ prajānāti duhkhasya kṣayam ātmanaḥ /
kalyāṇa prajñam āhus tam sadā śīlam anāsravam //
32.31
na śīla vrata mātreṇa bahuśrutyena vā punaḥ / [.bāhuśrutyena.]
tathā samādhi lābhena vivikta śayanena vā //
32.32
bhikṣur viśvāsam āpadyed aprāpte hy āsrava kṣaye /
spṛśet tu sambodhi sukham akāpuruṣa sevitam //
32.33
tāpa jāto hy ayam lokaḥ skandhā na ātmā iti manyate /
manyate yena yena aham tat tad bhavati ca anyathā //
32.34
loko ayam anyathā bhūto bhava sakto bhave rataḥ /
bhava abhinandī satatam bhavān na parimucyate //
32.35
yan nandate sa hi bhavo duhkhasya sa bibheti ca /
uṣyate bhava hānāya brahmacaryam mama antike //
32.36
ye bhavena bhavasya eva prāhur nihsaraṇam sadā /
anihsṛtān bhavā sarvāṃs tān vadāmi sadā v aham //?
32.37
pratītya duhkham upadhim bhavaty upadhi sambhavam /
kṣayāt sarva upadhīnām tu na asti duhkhasya sambhavaḥ //
32.38
anityā hi bhavāḥ sarve duhkhā vipariṇāminaḥ /
paśyataḥ prajñayā sarve kṣīyante na abhinanditāḥ //
32.39
nirvṛtasya sadā bhikṣor āyatyām upaśāmyate /
abhibhūto bhavaḥ sarvo duhkha antaḥ sa nirucyate //
32.40
sadā upaśānta cittasya vastuc chinnasya bhikṣuṇaḥ /
vikṣīṇo jāti saṃsāro mukto asau māra bandhanāt //
32.41
sadā upaśānta cittasya vastuc chinnasya bhikṣuṇaḥ /
vikṣīṇo jāti saṃsāro na asti idānīm punar bhavaḥ //
32.42
anavasruta cittasya vastuc chinnasya bhikṣuṇaḥ /
vikṣīṇo jāti saṃsāro mukto asau māra bandhanāt //
32.43
anavasruta cittasya vastuc chinnasya bhikṣuṇaḥ /
vikṣīṇo jāti saṃsāro na asti idānīm punar bhavaḥ //
32.44
vikṣīṇa bhava tṛṣṇasya vastuc chinnasya bhikṣuṇaḥ /
vikṣīṇo jāti saṃsāro mukto asau māra bandhanāt //
32.45
vikṣīṇa bhava tṛṣṇasya vastuc chinnasya bhikṣuṇaḥ /
vikṣīṇo jāti saṃsāro na asti idānīm punar bhavaḥ //
32.46
ucchinna bhava tṛṣṇasya vastuc chinnasya bhikṣuṇaḥ /
vikṣīṇo jāti saṃsāro mukto asau māra bandhanāt //
32.47
ucchinna bhava tṛṣṇasya vastuc chinnasya bhikṣuṇaḥ /
vikṣīṇo jāti saṃsāro na asti idānīm punar bhavaḥ //
32.48
uttīrṇo yena vai paṅko marditā grāma kaṇṭakāḥ /
yaś ca rāga kṣayam prāptaḥ sa vai bhikṣur nirucyate //
32.49
uttīrṇo yena vai paṅko marditā grāma kaṇṭakāḥ /
yaś ca dveṣa kṣayam prāptaḥ sa vai bhikṣur nirucyate //
32.50
uttīrṇo yena vai paṅko marditā grāma kaṇṭakāḥ /
yaś ca moha kṣayam prāptaḥ sa vai bhikṣur nirucyate //
32.51
uttīrṇo yena vai paṅko marditā grāma kaṇṭakāḥ /
yaś ca māna kṣayam prāptaḥ sa vai bhikṣur nirucyate //
32.52
uttīrṇo yena vai paṅko marditā grāma kaṇṭakāḥ /
yaś ca lobha kṣayam prāptaḥ sa vai bhikṣur nirucyate //
32.53
uttīrṇo yena vai paṅko marditā grāma kaṇṭakāḥ /
yaś ca tṛṣṇā kṣayam prāptaḥ sa vai bhikṣur nirucyate //
32.54
yena jitā grāma kaṇṭakā hy ākrośāś ca vadhāś ca bandhanam ca /
yaḥ parvatavat sthito hy aneyaḥ sukha duhkhena na vethate sa bhikṣuḥ //
32.55
yo na atyasaram na ca atyalīyam jñātvā vitatham imam hi sarva lokam /
sa tu bhikṣur idam jahāt apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.56
yo rāgam udācchinatty aśeṣam bisa puṣpam iva jale ruham vigāhya /
sa tu bhikṣur idam jahāt apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.57
yo dveṣam udācchinatty aśeṣam bisa puṣpam iva jale ruham vigāhya /
sa tu bhikṣur idam jahāt apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.58
yo moham udācchinatty aśeṣam bisa puṣpam iva jale ruham vigāhya /
sa tu bhikṣur idam jahāt apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.59
yo mānam udācchinatty aśeṣam bisa puṣpam iva jale ruham vigāhya /
sa tu bhikṣur idam jahāt apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.60
yo lobham udācchinatty aśeṣam bisa puṣpam iva jale ruham vigāhya /
sa tu bhikṣur idam jahāt apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.61
tṛṣṇām ya;udācchinatty aśeṣam bisa puṣpam iva jale ruham vigāhya /
sa tu bhikṣur idam jahāt apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.62
yas tu utpalitam nihanti rāgam visṛtam sarpa viṣam yathā auṣadhena /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.63
yas tu utpalitam nihanti dveṣam visṛtam sarpa viṣam yathā auṣadhena /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.64
yas tu utpalitam nihanti moham visṛtam sarpa viṣam yathā auṣadhena /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.65
yas tu utpalitam nihanti mānam visṛtam sarpa viṣam yathā auṣadhena /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.66
yas tu utpalitam nihanti lobham visṛtam sarpa viṣam yathā auṣadhena /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.67
yas tu utpalitam nihanti tṛṣṇām visṛtam sarpa viṣam yathā auṣadhena /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.68
yo rāgam udācchinatty aśeṣam naḍa setum iva sudurbalam mahaughaḥ /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.69
yo dveṣam udācchinatty aśeṣam naḍa setum iva sudurbalam mahaughaḥ /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.70
yo moham udācchinatty aśeṣam naḍa setum iva sudurbalam mahaughaḥ /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.71
yo mānam udācchinatty aśeṣam naḍa setum iva sudurbalam mahaughaḥ /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.72
yo lobham udācchinatty aśeṣam naḍa setum iva sudurbalam mahaughaḥ /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.73
tṛṣṇām ya;udācchinatty aśeṣam naḍa setum iva sudurbalam mahaughaḥ /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.74
tṛṣṇām ya;udācchinatty aśeṣam saritām śīghra javām aśoṣayajñaḥ /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.75
yaḥ kāma guṇān prahāya sarvān chittvā kāma gatāni bandhanāni /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.76
yo nīvaraṇām prahāya pañca tv anighaś chinna katham katho viśalyaḥ /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.77
yasya vitarkā vidhūpitās tv ādhyātmam vinivartitā hy aśeṣam /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.78
yasya hi vanasā na santi kecin mūlam ca akuśalasya yasya naṣṭam /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.79
yasya jvarathā na santi kecin mūlam ca akuśalasya yasya naṣṭam /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.80
yasya anuśayā na santi kecin mūlam ca akuśalasya yasya naṣṭam /
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.81
sa bhikṣur yasya śīlāni sa dhyāyī yatra śunyatā /[.śūnyatā.]
sa tu bhikṣur idam jahāty apāram hy urago jīrṇam iva tvacam purāṇam //
32.82
arati rati saho hi bhikṣur evam.................. /
..................rāga anuśayam samuddharam hi //
Linked texts (4)
- Ched du brjod pa'i tshoms (Kangyur, Toh 326) — Classical Tibetan
- ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས — Classical Tibetan
- Mahāvastu — Sanskrit
- Saṅghabhedavastu — Sanskrit