Udanavarga 8: 8 vācavarga

Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 8

abhūta vādī narakān upaiti yaś ca anyad apy ācarati iha karma /
ubhau hi tau pretya samau niruktau nihīna dharmau manujau paratra //

puruṣasya hi jātasya kuṭhārī jāyate mukhe /
yayā chinatti ha ātmānam vācā durbhāṣitam vadan //

yo nindiyām praśaṃsati tān api nindati ye praśaṃsiyāḥ /
sa cinoti mukhena tam kalim kalinā tena sukham na vindati //

alpa mātro hy ayam kalir ya;ihha akṣeṇa dhanam parājayet /
ayam atra mahattaraḥ kalir yaḥ sugateṣu manaḥ pradūṣayet //

śatam sahasrāṇi nirarbudāni ṣaṭ triṃśatim pañca tathā arbudāni /
yān ārya garhī narakān upaiti vācam manaś ca praṇidhāya pāpakam //

asatam hi vadanti pāpa cittā narakam vardhayate vadhāya nityam /
anavadya balas titīkṣate tām manaso hy āvilatām vivarjayitvā //[.titikṣate.]

yaḥ śāsanam hy arhatām āryāṇām dharma jīvinām /
pratikrośati durmedhā dṛṣṭim nihśritya pāpikām /

kalyāṇikām vimuñceta na eva muñceta pāpikām /
muktā kalyāṇikī śreyo muktā tapati pāpikā //

na ca mukte pramuñcet tām muñcamāno hi bādhyate /
na evam āryāḥ pramuñcanti muktā bālair hi pāpikā //

mukhena samyato bhikṣur manda bhāṣī hy anuddhataḥ /
artham dharmam ca deśayati madhuram tasya bhāṣitam //

subhāṣitam hy uttamam āhur āryā dharmam vaden na adharmam tad dvitīyam /
priyam vaden na apriyam tat tṛtīyam satyam vaden na asatyam tac caturtham //

tām eva vācam bhāṣeta yayā ātmānam na tāpayet /
parāṃś ca na vihiṃseta sā hi vāk sādhu bhāṣitā //

priya udyam eva bhāṣeta yā hi vācā abhinanditā /
na ādadāti yayā pāpam bhāṣamāṇaḥ sadā priyam //

satyā syād amṛtā vācā satya vācā hy anuttarā /
satyam arthe ca dharme ca vācam āhuḥ pratiṣṭhitām //

yām buddho bhāṣate vācam kṣemām nirvāṇa prāptaye /
duhkhasya anta kriyā yuktām sā hi vāk sādhu bhāṣitā //

Linked texts (1)