Karandavyuhasutra 19.9
Kāraṇḍavyūhasūtra 19.9
- Language
- Sanskrit
19.9.1
atha ratikaro māmetadavocat - dṛṣṭaste sārthavāha madvacanam? uktaṃ ca mayā - dṛṣṭaṃ yuṣmākaṃ satyaṃ sāṃkathyakṛtam / tadā me 'sya pratyāhāraḥ kṛtaḥ - satyameva, ka upāyo 'smākam? atha sa ratikara etadavocat - asti me mahāsārthavāhopāyam, yenopāyena siṃhaladvīpāt svastikṣemābhyāṃ jambūdvīpaṃ nirgacchasi / punareva jambudvīpamapasarasi / atha sa ratikaro māmetadavocat - asti tasminneva dvīpe mahāsamudratīre devabālāho nāmāśvarājo hīnadīnānukampakaḥ / sa ca bālāho 'śvarājaḥ / sarvaśvetānāmauṣadhīṃ bhuktvā suvarṇavālukāsthale āvartanaparivartanasaṃparivartanaṃ kṛtvā śarīraṃ pracchoḍayati, pracchoḍayitvā pratyāhāraṃ kurute - kaḥ pāragāmī, kaḥ pāragāmī kaḥ pāragāmīti? tvayaivaṃ vaktavyam - ahaṃ deva pāragāmīti / evaṃ sāṃkathyaṃ kṛtvā sā rākṣasī samīpamupagamya sārdhaṃ śayita eva prativibuddhā / sā kathayati - āryaputra, kathaṃ te śarīraṃ śītalam? tadā mayā tasyā mṛṣāvādaṃ pratyāhāraṃ kṛtam / bahirnagarasya uccāraprasraveṇa niṣkrānto 'ham, tataḥ śarīraṃ śītalam / ityuktvā sā punarapi śayitā / tataḥ prātaḥ sūryasya cābhyudgamanakālasamaye utthāya teṣāṃ vaṇikpurūṣāṇāmārocayati sma - āgacchantu bhavanto bahirnagarasya gacchāmaḥ / te sarve sahitāḥ samagrā bahirnagarasya saṃprasthitāḥ / te ca bahirnagarasya gatvā ekānte viśrāntāḥ sāṃkathyaṃ kartumārabdhāḥ - kasya kīdṛśī bhāryā snehavatī? kecitkathayanti - atisnehaṃ na kurute / kecitkathayanti - mama divyarasarasāgropetairāhāraiḥ saṃdhārayati / kecit kathayanti - nānāvidhairvastrairmama saṃdhārayati /
19.9.2
kecitkathayanti - mama divyamaulīkuṇḍalasragdāmāni dhārayati / kecitkathayanti - nāsmākaṃ kāyadaurbalyam / kecitkathayanti - mama vividhāni candanakarpūrakastūrikādīni dhārayati / evaṃ taiḥ sāṃkathyaṃ kṛtam / tadā teṣāṃ vaṇikpuruṣāṇāṃ pratyāhāraṃ karoti sma - na yuṣmākaṃ yuktamidaṃ yadvayaṃ rākṣasībhiḥ prasaktāḥ / iti śrutvā te vihvalībhūtāḥ evamāhuḥ - satyaṃ mahāsārthavāha, rākṣasī siṃhaladvīpanivāsinīti / tadā teṣāṃ mayā pratyāhāraḥ kṛtaḥ - satyaṃ satyaṃ buddhadharmasaṃghebhyaṃ, neyaṃ mānuṣī, rākṣasī / atha te vaṇikpuruṣāḥ kathayanti - kāsmākaṃ gatiḥ? kiṃ parāyaṇam? tadā teṣāṃ mayā pratyāhāraḥ kṛtaḥ - asmākaṃ gatiḥ śaraṇaṃ parāyaṇam? (Vaidya 287) vaṇikpurūṣāḥ kathayanti - upadarśaya sārthavāha / atha sa teṣāmevamāha - asti yuṣmākaṃ siṃhaladvīpe bālāho nāma aśvarājaḥ / sa ca hīnadīnānukampakaḥ / sa sarvaśvetānāmauṣadhīrbhuktvā suvarṇavālukāsthale āvartanaṃ karoti / kṛtvā ca śarīraṃ pracchoḍayitvā vāṇīṃ pratyāharediti - kaḥ pāragāmī kaḥ pāragāmī kaḥ pāragāmīti / tatrāsmābhirgantavyam - vayaṃ pāraṃgāmina iti / atha te vaṇikpurūṣā ūcuḥ - katame dine gacchāmo vayam? sa pratyāhāraṃ kartumārabdhaḥ - tṛtīye divase 'vaśyaṃ gantavyam / puruṣeṇa saṃbalaṃ kartavyamiti / te kriyākāraṃ kṛtvā punareva tannagaraṃ praviṣṭāḥ svakasvakaṃ niveśanamupagatā / tābhī rākṣasībhiḥ saṃbhāṣitāḥ - śrāntastvam, dṛṣṭāste tānyudyānaramaṇīyāni puṣkariṇīśatāni ramaṇīyāni? sa kathayati - na ca te kiṃcid dṛṣṭam /
19.9.3
atha sā rākṣasī tametadavocat - santi āryaputra vividhānyasmin siṃhaladvīpe udyānaramaṇīyāni puṣkariṇīramaṇīyāni vividhavicitrapuṣpaparipūrṇāni / anekāni ca puṣkariṇīśatāni ramaṇīyāni / sa pratyāhāraṃ kartumārabdhaḥ - tṛtīye divase gamiṣyāmītyataḥ saṃbalaṃ kartavyam / udyānabhūmidarśanāyopasaṃkramiṣyāmi / tāni ca vividhāni puṣkariṇīśatāni ramaṇīyāni udyānaśatāni puṣpaparipūrṇāni paśyāmi / tāni ca vividhāni puṣpāṇi gṛhītvā āgamiṣyāmi / sā kathayati sma - āryaputra / evaṃ karomyaham / tatastena śarīramanuvicintya / (?) atha rākṣasyo jānanti yogaṃ tenāsmākaṃ (?) jīvitāntarāyaṃ kariṣyanti / īdṛśaṃ śarīramanuvicintya tūṣṇīṃbhāvena vyavasthitaḥ / tasya tayā praṇītāpraṇītānyāhārāṇyanupradattā / bhuktvā ca ucchvāsaṃ choritam / sā kathayati rākṣasī - āryaputra kiṃ kāraṇaṃ ucchvāsaṃ choritam? atha sa tāmetadavocat - svadeśābhiratā jāmbudvīpakā manuṣyāḥ / sā āha - kiṃ karoṣyāryaputra svakīyena viṣayena? asminneva siṃhaladvīpe vividhānyannagṛhāṇi pānagṛhāṇi vastragṛhāṇi vividhānyudyānaramaṇīyāni puṣkariṇīramaṇīyāni / vividhasukhamanubhavase / kiṃ jambudvīpamanuśocase? tadāhaṃ tūṣṇīṃbhāvena vyavasthitaḥ / sa taṃ divasamatikrāntaḥ / dvitīye divase praṇītānyāhārāṇi satvaramanupradattāni sajjīkṛtāni / tṛtīye divase pratyūṣakālasamaye sarve te saṃprasthitāḥ / te ca bahirnagarasya niṣkrāntāḥ / niṣkramitvā kriyākāraṃ kartumārabdhāḥ / na punaḥ kenacit punareva siṃhaladvīpo nirīkṣitavyaḥ / tvaritamasmābhirgantavyam /
19.9.4
īdṛśaṃ kriyākāraṃ kṛtvā saṃprasthitāḥ tvaritaṃ tvaritameva laghu laghveva gacchanti / anupūrveṇa yatra sa bālāhako 'śvarājastatrānuprāptāḥ / yāvatpaśyanti bālāhamaśvarājam / taṃ sarvaśvetānāmauṣadhīmāsvādayati / āsvādayitvā suvarṇavālukāsthale āvartanaṃ karoti / kṛtvā ca śarīraṃ pracchoḍayati / yadā śarīraṃ pracchoḍayati tadā siṃhaladvīpaṃ calati sma / trīṇi vākyāni pratyāharati sma - kaḥ pāragāmī, kaḥ pāragāmī, kaḥ pāragāmīti? atha sa bālāho 'śvarājastānetadavocat - bho vaṇikpuruṣāḥ / yadā śarīraṃ pracchoḍayāmi, na tadā yuṣmākaṃ kenacitsiṃhaladvīpo nirīkṣitavyaḥ / na kenaciccakṣurvisphuritavyam / te tādṛśaṃ kriyākāraṃ kṛtvā...... / tadāhaṃ prathamataramārūḍhaḥ, (Vaidya 288) paścātpañcaśatāṇi vaṇigjanāḥ / yadā te ārūḍhāḥ tadā siṃhaladvīpanivāsinyo rākṣasyaḥ kilakilāyamānāḥ pṛṣṭhato dhāvanti sma rudantyaḥ karuṇakaruṇairvilāpaiḥ / tatastai rudacchabdaṃ śrutvā pratinivartya nirīkṣitumārabdham / tairnirīkṣyante / tadā te 'dhomukhā udake patanti sma / yadā te udake patitāḥ, tadā rākṣasya utkṣipya māṃsaṃ bhakṣayanti sma / tadāhamekākī jambūdvīpameva pratyudgataḥ / tadā tīrasya samīpe bālāhamaśvarājaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya tatraiva prakrāntaḥ / tato 'haṃ saṃprasthitaḥ / svakīyaṃ niveśanamanupūrveṇānuprāptaḥ / tadā me mātāpitārau kaṇṭhe pariṣvajya roditumārabdhau / tato bāṣpeṇa paṭalāni visphuṭitāni / tato draṣṭumārabdhau / tato mātāpitṛbhyāṃ sārdhaṃ viśrāntaḥ / tena teṣāṃ sarvaṃ bhūtapūrvaṃ vṛttāntamākhyātam / tatastau mātāpitarau kathayataḥ sma - jīvaṃstu putra tvamanuprāptaḥ /
19.9.5
nāsmākaṃ dravyeṇa kṛtyam / jarākāle yaṣṭibhūto 'ndhakāre mārgasyopadarśakaḥ, maraṇakāle piṇḍadātā, mṛtasya sanāthīkaraṇīyam / yathā śītalo vāto nāma putra āhlādakaraḥ / etadvacanaṃ mātāpitarau cākhyātam / īdṛśaṃ mayā sarvanīvaraṇaviṣkambhin sārthavāhabodhisattvabhūtena duḥkhamanubhūtam //
Linked texts (1)
- འཕགས་པ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ — Classical Tibetan