Pramāṇa · Search · About · API

The Rice Seedling Sūtra 13

Śālistambasūtra 13

Language
Sanskrit

13

kathamādhyātmikasya pratītyasamutpādasya pratyayopanibandho draṣṭavyaḥ? ṣaṇṇāṃ dhātūnāṃ samavāyāt | katameṣāṃ ṣaṇṇāṃ dhātūnāṃ samavāyāt? yadidaṃ pṛthivyaptejovāyvākāśavijñānadhātūnāṃ samavāyādādhyātmikasya pratītyasamutpādasya pratyayopanibandho draṣṭavyaḥ | tatra ādhyātmikasya pratītyasamutpādasya pṛthivīdhātuḥ katamaḥ? yo 'yaṃ kāyasya saṃśleṣataḥ kaṭhinabhāvamabhinirvartayati, ayamucyate pṛthivīdhātuḥ | yaḥ kāyasya anuparigrahakṛtyaṃ karoti, ayamucyate 'bdhātuḥ | yaṃ kāyasya aśitapītabhakṣitaṃ paripācayati, (ŚālSū, Vaidya 103) ayamucyate tejodhātuḥ | yaṃ kāyasya āśvāsapraśvāsakṛtyaṃ karoti, ayamucyate vāyudhātuḥ | yaṃ kāyasyāntaḥśauṣiryamabhinirvartayati, ayamucyate ākāśadhātuḥ | ya kāyasya nāmarūpāṅkuramabhinirvartayati, naḍakalāpayogena, pañcavijñānakāyasaṃyuktaṃ sāsravaṃ ca manovijñānam, ayamucyate vijñānadhātuḥ | tatra asatāmeṣāṃ pratyayānāṃ kāyasyotpattirnaṃ bhavati | yadā ādhyātmikaḥ pṛthivīdhāturavikalo bhavati, evamaptejovāyvākāśavijñānadhātavaśca avikalā bhavanti, tataḥ sarveṣāṃ samavāyāt kāyasyābhinirvṛttirbhavati | tatra pṛthivīdhātornaivaṃ bhavati - ahaṃ kāyasya saṃśleṣataḥ kaṭhinabhāvamabhinirvartayāmīti | abdhātornaivaṃ bhavati - ahaṃ kāyasya anuparigrahakṛtyaṃ karomīti | tejodhātorapi naivaṃ bhavati - ahaṃ kāyasya aśitapītabhakṣitaṃ paripācayāmīti | vāyudhātornaivaṃ bhavati - ahaṃ kāyasya āśvāsapraśvāsakṛtyaṃ karomīti | ākāśadhātornaivaṃ bhavati - ahaṃ kāyasyāntaḥśauṣiryamabhinirvartayāmīti | vijñānadhātornaivaṃ bhavati - ahaṃ kāyasya nāmarūpamabhinirvartayāmīti | kāyasyāpi naivaṃ bhavati - ahamebhiḥ pratyayairjanita iti | atha ca satsu eṣu pratyayeṣu kāyasyotpattirbhavati ||

Linked texts (5)