Pramāṇa · Search · About · API

The seventeen sections (vastu) on monastic procedure 1.460

Vinayavastu 1.460

Language
Sanskrit

1.460.1

dakṣiṇapaṃcālastu rājā adharmabhūyiṣṭhaścaṇḍo rabhasaḥ karkaśaḥ adharmeṇa rājyaṃ kārayati | nityaṃ daṇḍanatāḍanadhātanadhāraṇabandhanahaḍinigaḍoparodhaiḥ rāṣṭranivāsinaṃ trāsayati | adharmabhūyiṣṭhatayā cāsya devo na kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati | tato'sau janakāyaḥ saṃtrastaḥ saṃvegamāpannaḥ svajīvitāpekṣayā rāṣṭraparityāgaṃ kṛtvottarapaṃcālasya rājño viṣayaṃ gatvā prativasati | yāvadapareṇa samayena dakṣiṇapaṃcālo rājā mṛgayāvyapadeśena janapadānvyavalokanāya nirgato yāvatpaśyati grāmanagarāṇi śūnyāni udyānadevakulāni bhinnaprabhagnāni | dṛṣṭvā ca punaramātyānāmantrayate | kasmādbhavanta imāni grāmanagarāṇi śūnyāni udyānadevakulāni va bhinnaprabhagnāni | sa janakāyaḥ kka gata iti | amātyāḥ kathayanti | deva uttarapaṃcālasya rājño dhanasya viṣayaṃ gatāḥ | kimartham | devābhayaṃ prayaccha kathayāmaḥ | dattaṃ bhavatu | tataste kathayanti | deva uttarapaṃcālo rājā dharmeṇa rājyaṃ kārayati | tasya janapadā ṛddhāśca sphīṭāśca kṣemāśca subhikṣāścākīrṇabahujanamanuṣyāśca praśāntakalikalahaḍimbaḍamarāstaskararogāpagatāḥ | śālīkṣugomahiṣīsaṃpanno dānamānasatkāravāṃśca lokaḥ | śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakopabhojyaḥ | devastu caṃḍo rabhasaḥ karkaśo nityaṃ daṇḍanatāḍanaghātanadhāraṇabaṃdhanahaḍinigaḍoparodhaiḥ rāṣṭraṃ trāsayati yato'sau janakāyaḥ saṃtrastaḥ saṃvegamāpannaḥ uttarapaṃcālasya rājño viṣayaṃ gataḥ | dakṣiṇapaṃcālo rājā kathayati | bhavantaḥ ko'sāvupāyaḥ syād yenāsau janakāyaḥ punarāgatyaiṣu grāmanagareṣu prativaset | amātyāḥ kathayanti |

1.460.2

yadi devaḥ uttarapaṃcālarājavaddharmeṇa rājyaṃ kārayati maitracitto hitacitto'nukaṃpācitaḥ svarāṣṭraṃ pālayati nacirādasau janakāyaḥ punarāgatyaiṣu grāmanagareṣu prativaset | dakṣiṇapaṃcālo rājā kathayati | bhavanto yadyevamahamapyuttarapaṃcālavaddharmeṇa rājyaṃ kārayāmi maitracitto hitacitto'nukampācittaśca rāṣṭraṃ paripālayāmi | yūyaṃ tathā kuruta yathāsau janakāyaḥ punarāgatyaiṣu grāmanagareṣu prativasatīti |devāparo'pi tatrānuśaṃśo'sti | tasminnagare mahān hradaḥ utpalakumudapuṇḍarīkasaṃchanno haṃsakāraṇḍavacakravākopaśobhitaḥ | tatra janmacitro nāgapotaḥ prativasati | sa kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati | atīva śasyasaṃpattirbhavati tena tatra śasyavatī vasumatī subhikṣānnapānaśca deśaḥ | ko'sāvupāyaḥ syād yenāsau nāgapota ihānīyeta | deva vidyāmaṃtradhāriṇastamānayatni | te samanviṣyantām | tato rājñā suvarṇapiṭakaṃ dhvajāgre baddhvā sarvavijite ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam | ya uttarapaṃcālaviṣayājjanmacitraṃ nāgapotamānayet tasyemaṃ suvarṇapiṭakaṃ dāsyāmi mahatā ca satkāreṇa satkariṣyāmīti | yāvadanyatama āhituṇḍikaḥ amātyānāṃ sakāśaṃ gatvā kathayati | mamaitatsuvarṇāpiṭakamanuprayacchata ahaṃ janmacitraṃ nāgapotamapahṛtyānayāmīti | amātyāḥ kathayanti | eṣa gṛhāṇa | sa kathayati | yo yuṣmākaṃ śraddhitaḥ pratyayitaśca tasya haste tiṣṭhatu | ānīte janmacitre nāgapote grahīṣyāmīti | evaṃ kuruṣveti | tato'sāvāhituṇḍikaḥ pratyayitasya puruṣasya haste suvarṇapiṭakaṃ sthāpayitvā hastināpuraṃ nagaraṃ gataḥ | tatastenāsau hradaḥ samantato vyavalokitaḥ |

1.460.3

nimittīkṛtaṃ cāsau janmacitro nāgapota etasmin deśe pratiṣṭhatīti | tato balyupahāraninittaṃ (tataḥ) punaḥ pratyāgataḥ | amātyānāṃ kathayati balyupahāraṃ me prayacchata saptame divase taṃ nāgapotamapahṛtyānayāmīti | sa cāhituṇḍikastena saṃlakṣito mamāsāvapaharaṇāyāgataḥ | saptame divase māmapahariṣyati | mātāpitṛviyogajaṃ mahaddukhaṃ bhaviṣyati | kiṃ karomi kaṃ śaraṇaṃ prapadye iti | tasya ca hradasya nātidūre dvau lubdhakau prativasataḥ sārakaḥ phalakaśca | tau taṃ hradamāśritya jīvikāṃ kalpayataḥ | yaḥ sthalagataḥ prāṇino mṛgaśaśaśarabhasūkarādayastad hradamupasarpanti tānpraghātayati ye'pi jalagatā matsyakacchapamaṇḍūkādayaḥ | tatra ca sārakaḥ kālagataḥ | phalako jīvati | janmacitro nāgapotaḥ saṃlakṣayati | nanyo'sti mama śaraṇamṛte phalakāllubdhakāt | tato manuṣya veśamāsthāya phalakasya sakāśaṃ gataḥ | gatvā kathayati | bhoḥ puruṣa kiṃ tvaṃ jānīṣe kasyānubhāvāddhanasya rājño janapadā ṛddhāśca sphītāśca kṣemāśca subhikṣāścākīrṇabahujanamanuṣyāśca pūrvavadyāvacchālīkṣugomahiṣīsaṃpannā iti | sa kathayati | jāne | sa rājā dhārmiko dharmeṇa rājyaṃ kārayati maitracitto hitacitto'nukampācittaśca rāṣṭraṃ pālayatīti | sa kathayati | kimetadevāsti | anyadapīti | lubdhakaḥ kathayati | astyanyo'pyanuśaṃsaḥ | yaḥ asmin hrade janmacitro nāma nāgapotaḥ prativasati sa kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati | atīva śasyasaṃpattirbhavati śasyavatī vasumatī subhikṣānnapānaśca (deśaḥ) iti | janmacitraḥ kathayati |

1.460.4

yadi kaścittaṃ nāgapotamito viṣayādapaharettasya nāgapotasya kiṃ syāt mātāpitṛviyogajamasya duḥkhaṃ syādrājño rāṣṭrasya ca | yo'paharati tasya tvaṃ kiṃ kuryāḥ | jīvitādvyavaropayeyam | jānīṣe tvaṃ kataro'sau nāgapota iti | na jāne ahamasau dakṣiṇapaṃcālaviṣayikenāpahniye | sa balyupahāravidhānārthaṃ gataḥ saptame divase āgamiṣyati | āgatyāsya hradasya catasṛṣu dikṣu khadirakīlakānnikhanya nānāraṃgaiḥ sūtrairveṣṭayitvā mantrānāvartayoṣyati | tatra tvayā pracchannaṃ saṃnnikṛṣṭe sthāne sthātavyam | yadā tenāyamevaṃrupaḥ prayogaḥ kṛto bhavati tadā hradamadhyātkkathamānaṃ pānīyamutthāsyati | ahaṃ cotthāsyāmi | tadā tvayāsāvāhituṇḍikaḥ śareṇa marmaṇi tāḍayitavyaḥ | āśu copasaṃkramya vaktavyo maṃtrānupasaṃhāra | mā te utkṛttamūlaṃ śiraḥ kṛtvā pṛthivyāṃ nipātayiṣyāmīti | yadyasau mantrānanupasaṃhṛtya prāṇairviyokṣyate mṛte'haṃ yāvajjīvameva mantrapāśabaddhaḥ | syāmiti | lubdhakaḥ prāha | yadi tavaikasyaivaṃ guṇaḥ syāttathāpyahamevaṃ kūryāṃ prāgeva sakalasya rāṣṭrasya | gaccāmyahaṃ tatra sthāna iti | tatastena nāgapotena tasyaikapārśve guptaṃ sthānamupadarśitam | yāvadasau lubdhaka saptame divase pratigupte pradeśe ātmānaṃ gogayitvāvasthitaḥ | sa cāhituṇḍika āgatya balyupahāraṃ kartumārabdhaḥ | tena catasṛṣu dikṣu catvāraḥ khadirakīlakāḥ nikhātāḥ | nānāraṃgaiḥ sūtrakairveṣṭayitvā mantrairāvartitaḥ | tatastatpānīyamutkkathitumārabdham | lubdhakena śareṇa marmaṇi tāḍito niṣkośaṃ cāsiṃ kṛtvābhihitaḥ | tvamasminviṣayanivāsinaṃ nāgapotakaṃ mantreṇāpaharasi | maṃtrānupasaṃhara |

1.460.5

mā te utkṛttamūlaṃ śiraḥ kṛtvā pṛthivyāṃ nipātayiṣyāmīti | tata ahituṇḍikena duḥkhavedanābhibhūtena mantrā vyāvartitāḥ | tena ca samanantaraṃ lubdhakena jīvitād vyavaropitaḥ | tato nāgapoto mantrapāśabandhanādvinirmukto hradādabhyudgatya taṃ lubdhakaṃ pariṣvaktavānevaṃ cāha | tvaṃ me mātā tvaṃ pitā yanmama tvamāgamya mātāpitṛviyogajaṃ duḥkhaṃ notpannam | āgaccha bhuvanaṃ gacchāvaḥ | tenāsau svabhuvanaṃ nīto nānavidhena cānnapānena saṃtarpito ratnāni copadarśitāni | mātāpitrośca niveditam | amba tāta eṣa me suhṛccharaṇyaṃ bāndhavo'syānubhāvānmama yuṣmābhiḥ saha viyogo na jāta iti | tābhyāmapyasau vareṇa pravārito vividhāni ratnāni dattāni | sa tānyādāya tasmād hradād vyutthitaḥ |

Linked texts (1)