Pramāṇa · Search · About · API

Vinayasutra 8

Vinayasūtra 8

Language
Sanskrit

Contents

8.1

/ pratiseveta bhaiṣajyam /

8.2

/ cāturvidhyam asya /

8.3

/ glānaṃ pratyaprathamatā /

8.4

/ sarvaṃ cocamocakolāśvotthodumbarapuruṣakamṛddhīkakharjūrapānānām /

8.5

/ tadvac chuktaśulukadadhimaṇḍodaśvinmaṇḍakāni dakabhinnāni paṭṭapariśrutāni svacchāni mukhadarśīni śarakāṇḍavarṇāni /

8.6

/ ayuktiḥ prāg evaṃ [pa]ścād upasaṃpannena yarśanasya sa[50a5]mānavyaṃjanena /

8.7

/ harītakyādeḥ pañcakasya /

8.8

/ guḍasya ca /

8.9

/ adhiṣṭhitasyāsya bhakṣaṇe glānavattvamaccoddhopadhivārike navakarmiṇām /

8.10

/ bhakticchinnakasyātra cākālikābhakṣaṇe ca /

8.11

/ pānāniyāmikam /

8.12

/ svacchāni /

8.13

/ atattvāt taddravyasya kālikaṃ ced anupasaṃpannena marddhanaṃ pariśrāvaṇañ ca paṭena /

8.14

/ dāḍimavījapūrakād anyeṣv eṣu dravyam /

8.15

/ kāli[50a6]katve sya yāmāntaḥ paryantaḥ /

8.16

/ anyatve yastismin /

8.17

/ anitivṛttāv eṣotivṛttau yataḥ setyekaḥ /

8.18

/ tadasadatiriktakālāśritāvarūḍhiprāpte tasyāṃ cāgamyatvād bhaviṣyataḥ prākṛtānām anadhiṣṭheyatāpatteḥ /

8.19

/ praviṣṭatvam atra rasacūrṇāriṣṭayoḥ /

8.20

/ sauvīrakasya ca svacchasya /

8.21

/ pūlādibhaiṣajyaṃ śūtapaclam etat /

8.22

/ sarppis tailamadhuphāṇitāni saptāhikam /

8.23

/ [50b1] sarveṣāṃ guḍakhaṇḍaśakarādīnāṃ phāṇitatvenākṣepaḥ /

8.24

/ sarpiṣṭvasudhāyāḥ /

8.25

/ tailavattvaṃ vaśānāṃ pañca parisūtānām /

8.26

/ matsyaśuśuśiram ārakṣasūkārāṇām /

8.27

/ āsambhūyān glānya upayogaḥ /

8.28

/ svasthatāyām āsāṃ glānyānimittaṃ pācate dānam /

8.29

/ abhāve 'sya glānakoṣṭhikāyāṃ kaṣāyāṃjanayoś ca /

8.30

/ yāvaj jīvikaṃ mū[50b2]lagaṇḍapatraphalam aspharitrāmiṣārthasya /

8.31

/ tadyathā mustaṃ vacā haridrārdrakamativiṣā /

8.32

/ candanaṃ cavikā padmakaṃ guḍūci devadāru haridrārdrakam /

8.33

/ vāsakakeśātakīpaṭolanimbasaptapatrapatrāṇi /

8.34

/ puṣpāni vāsakanimbadhātakīnāgānāṃ padmakesarañ ca /

8.35

/ haritakyāmalakaṃ bibhītakaṃ marīcaṃ pipyalī /

8.36

/ jatu /

8.37

/ tadyathā hiṅgusarjarasaḥ /

8.38

/ stapaḥ [50b3] stapakarṇī stapākaraḥ /

8.39

/ kṣāraḥ /

8.40

/ tadyathā tilapalāśasvarjikāyavaśūkavāsakānām /

8.41

/ kṣārakṣāraś ca /

8.42

/ lavaṇam /

8.43

/ tadyathā saindhavaṃ sauvarcalaṃ viṭaṃ sāmudraṃ romakam /

8.44

/ kaṣāyaḥ /

8.45

/ tadyathāmranimbakoṣāmbaśirīṣajambūnām /

8.46

/ yāvad āptaṃ dānaṃ snātvā punarasaṃ sparṣaṃ sakṛt snānam iti kaṣāyadānam /

8.47

/ na vikṛtabhojanasya bhaiṣajyagra[50b4]haṇenāntatā /

8.48

/ yāvaj jīvikatvam asya /

8.49

/ tadākhyaṃ punar uccāraprasrāvau stanyayānayāyināṃ vatsakānāṃ viṣe tāv upakārau /

8.50

/ chāvikā /

8.51

/ kāñcanapītaśālāśvatthodumbaranyagrodhānāṃ sā /

8.52

/ mṛccaturaṅgulādadhobhūmeḥ sādhvī /

8.53

/ srāddhād asyādānam upāsakāt /

8.54

/ tena pratigrahaṇam /

8.55

/ māṃsabhaiṣajyasya cāmasya /

8.56

/ grahaṇaṃ [50b5] vastūnātaḥ sarvasya /

8.57

/ kāryatvam asya /

8.58

/ jarakucoccārayavāścedakālopayojyatāyāṃ yācakṛtabhaiṣajyasya tadarthaṃ sphareyuḥ nānyāt paribhuñjīt /

8.59

/ paṭṭapariśrutā ca dabakṣārī nānyat /

8.60

/ kokoccārasāṃsaṃcenmāṃsabhaiṣajyasya nānyata /

8.61

/ paṭṭapariśruteś cedrasako nānyat /

8.62

/ sānye pi sadbhāvas tadadyācārasya tasmād pūrvakalpena tatsāhye pravṛttiḥ /

8.63

/ [50b6] nānāpannasya rūpāntaram apūrvarūpatvaṃ tasmān na visaṃpaccitasya parataḥ svakalpenākalpanam /

8.64

/ sampadyate prakṣālanena śaktataṇḍuleṣu pravṛttāvasthānasya svamātrasaṃkhyatā guḍasya /

8.65

/ guḍatve guḍavattve pratipattiḥ /

8.66

/ anutthānam adhitiṣṭhate sānnihityasyādhitiṣṭhet glānyanimittaparibhogārtham /

8.67

/ āśvakālaparyantāt /

8.68

/ pūrvabhakte /

8.69

/ [51a1] / / pratigrāhitam /

8.70

/ rakṣyo 'pratigrāhitasannihitasamparkas tasmān nirmādya hastau /

8.71

/ nodgṛhītasannihitāpratigrāhitāntaruṣitapakvabhikṣupakveṣv adhiṣṭhānasya rūḍhiḥ /

8.72

/ sannihitatvaṃ rasācchatā parivṛttau /

8.73

/ nādhareṇa sārdham adhiṣṭhitaṃ paribhuñjīt /

8.74

/ nidarśanaṃ bhaiṣajyānu(k)kramaḥ /

8.75

/ pratisevatāṃjanam /

8.76

/ nābhaiṣajyārtham /

8.77

/ yogyam asya bhājanam /

8.78

/ rasāñjanasya [51a2] samudgakaḥ /

8.79

/ goṇikāguḍikāṃjanasya /

8.80

/ puṣpakalkaṃ cūrṇāṃjanānāṃ nāḍikā /

8.81

/ dhārayec chalākām /

8.82

/ tāmralohayos sādhvī maṇibhūtayoḥ /

8.83

/ dhārayed āvādhikaḥ kacchapuṭaṃ bhaiṣajyanidhānāya /

8.84

/ svasaṃbhavatāṃ tatra bhārīkṛtya sūtaṃ vā nidhānam /

8.85

/ śoṣaṇataḥ kālena kālaṃ nihitasya pautyānupagatiḥ /

8.86

/ chāyātape /

8.87

/ vīryasya śoṣe hāniḥ /

8.88

/ [51a3] anayaneta svayam upayātre vināśahetor abhāve nusaṃpannasya /

8.89

/ dhārayed bhaiṣajyasarāvakam /

8.90

/ bhaiṣajyakaṭachukam /

8.91

/ viṣīdanake cānupānapaṭṭakam /

8.92

/ āvādhiko lavaṇam /

8.93

/ nāḍikasya sādhu sthānaṃ sāṅgā /

8.94

/ gomayena parikvāthitasya /

8.95

/ vidhānakasya tadvirahādoṣābhāvāya dānam /

8.96

/ atanmayasyaiva /

8.97

/ gandhaparibhāvināṃ mṛdaṃ /

8.98

/ pā[51a4]nīyatāpanārtha(ṃ)mayas piṇḍam /

8.99

/ upayojayet sarvaḥ /

8.100

/ sṛṅkhalāyās taptotkṣepārthaṃ tatra laganam /

8.101

/ ārdramṛttikayā tāpanakāle tadavaṣṭambhaḥ /

8.102

/ nāsty āmiṣopadehasya bhāve 'vasthānam /

8.103

/ kalpikasya pūrvaṃ tāpanaṃ paścāt paribhogikasya /

8.104

/ bhajanaṃ basticikītsitasya /

8.105

/ sthūlam atrānyathāśakyatāyāṃ vyutthāpanasya /

8.106

/ maṇer loha[51a5]sya vātra nāḍīkasādhvī nāyasaḥ /

8.107

/ tadvat śastracikitsitam /

8.108

/ naitad anyac cirāvedhānmukhe bhajet /

8.109

/ nārśasāṃ chedam /

8.110

/ anyenāpi śastrāt /

8.111

/ mantrauṣadhābhyām eṣāṃ vicikitsanam /

8.112

/ na praduṣṭena cikitsayet /

8.113

/ na rātrir abhyavahāre vicikitsāyām apratirūpā /

8.114

/ anāśaṃkyam atrāpratigrāhitasannihitayor akalpikatvam /

8.115

/ pānaṃ vicikitsāyai dhūpavartteḥ [51a6] netrikayāsya sampattiḥ /

8.116

/ ayomayyāḥ karaṇam /

8.117

/ dvādaśāṅgulā sādhvī na tīkṣṇā puruṣā vā /

8.118

/ sthavikāyāṃ nidhānaṃ mrakṣayitvā sarpiṣā tailena vā /

8.119

/ nāgadantake cīvaravaṃśe vā tasyā sthāpanam /

8.120

/ nirmādanārtham agnau prakṣepaḥ /

8.121

/ karaṇaṃ nastaḥ karmaṇaḥ /

8.122

/ nastakaraṇe nāsyasaṃpattiḥ /

8.123

/ dvyatīkṣṇacaṃcukaṃ sādhu /

8.124

/ kāraṇam asya /

8.125

/ pratiseve[51b1]tāmanāṃsaṃ bhaiṣajyārthe /

8.126

/ bhuktyai tasyāsaktavata upāyaḥ /

8.127

/ pidhānamakṣṇoḥ paṭṭakena /

8.128

/ bhāvanaṃ sugandhinānutthānāya /

8.129

/ apetatāyāṃ paligodhasya sthitatve ca manojñasya purataḥ khādyabhojyasya mokṣaḥ /

8.130

/ sthūlam anyārthe 'syāsyām /

8.131

/ sarvatra mānuṣamāṃsasya /

8.132

/ noddiśyakṛtaṃ jñātvā māṃsaṃ bhuñjīt /

8.133

/ na vyāghraśeṣam /

8.134

/ na hastyaśvanāgānām /

8.135

/ [51b2] naikakhurasṛgālamrkaṭakākeṭakakākagṛ(d)dhravalākābhaṣakālikolūkatadanyakuṇapakhādakapakṣivakajāntukopaladdhāgaṇḍūpakakṛmīṇām /

8.136

/ pratikṣiptamayatāmeti māṃsaṃ pratigrāhayantaṃ pṛcchet /

8.137

/ prathamo 'nekatve /

8.138

/ antarohāpanāyām /

8.139

/ apy eyatvaṃ hastimānuṣakṣīrayoḥ /

8.140

/ aduṣṭaṃ tv agvaṇadehanasyadānākṣyañjanam abhakṣyeṇo /

8.141

/ [51b3] peyatvaṃ glānena mūrchitasya /

8.142

/ sarp(y)iṣā tailena cāmadyasya /

8.143

/ nirdoṣamamadyatve /

8.144

/ saṃpattir asya kvāthāt /

8.145

/ prakṣiptabharjitayavasyāsya bhūmau nihitasya sukte tvopagatiḥ /

8.146

/ bhavaty anupagatiḥ /

8.147

/ madyatve kvāthena drākṣyarasasya /

8.148

/ nāvyavapṛktatāyām astitvam /

8.149

/ satvaṃ vāsanābhūtatvam /

8.150

/ pānaṃ madyatṛdvigamāya madyagandhaparibhāvitamūlagaṇḍapatra[51b4]puṣpa-phalabhaiṣajyaśuṣkacūrṇodakasya /

8.151

/ samadye bhāṇḍe lambanasthāpanena paribhāvanam /

8.152

/ rakṣyas saṃsargas tasmād ūne vigatavegatāyāñ ca /

8.153

/ tathā virasīkaraṇenākālapāne cāmiṣeṇa /

8.154

/ prāsādikañ ca sādhu tasmāc chuklanatrakena sūtīkaraṇam /

8.155

/ apānaṃ glānena madyasya kuśāgreṇāpi /

8.156

/ adānañ ca sarveṇaupāsakāt /

8.157

/ cikitsārthatāṃ muktve[51b5]ty aprakṛtisāvadye sarvatra śeṣaḥ /

8.158

/ na laśunaṃ palāṇḍuṃ gṛñjanakaṃ vā paribhuñjīta /

8.159

/ pratiguptipradeśe glānaḥ /

8.160

/ nopayuñjanaḥ parataś ca saptāhaṃ laśune palāṇḍau trirātram ekarātraṃ gṛñjanavihāraṃ paribhuñjīt /

8.161

/ śayanāsanam /

8.162

/ na varcakuṭiṃ praveśet /

8.163

/ na prasrāvakuṭim /

8.164

/ na saṃghamadhye 'vataret /

8.165

/ nopavicāre caityasya /

8.166

/ vyāmodhva pramāṇam /

8.167

/ [51b6] na gṛhibhyo dharmaṃ deśayet /

8.168

/ na kulākṣaya saṃkrāmeta /

8.169

/ na janākīrṇān pradeśān /

8.170

/ snānam ante /

8.171

/ apanayanañ ca cīvarāṇāṃ gandhasya /

8.172

/ śocanadhūpanābhyām /

8.173

/ āyuṣkarā durbhikṣe /

8.174

/ vāhyavakavāyasor adhiṣṭhitaṃ kalpikatvena /

8.175

/ adhitiṣṭhen na vṛkṣamūlahastiśālatīrthikāvasatharājakulavastu bhikṣuṇī varṣakāvaihāramedhīdvāra[52a1] / / koṣṭhakaprāsādajentākopasthāpana-śālam /

8.176

/ abhyavakāśāgniśālācaityavastu gṛhapativasūni caityaparaṃ /

8.177

/ sādhanapacanasyāpy atrākāraṇam /

8.178

/ pañcopaskaraṇañ ca /

8.179

/ catvārātrakālāḥ /

8.180

/ prathamāṣṭakānyasya mānatvam ūrdhvaṃ sanavakarmatvam /

8.181

/ anyadānapagatabhikṣvadhivāsanatvam /

8.182

/ niretadodhivasanāya bhikṣūṇāṃ saṃprāptiḥ /

8.183

/ ākṛtyā[52a2]ntarārambhapratiśāntibhyāṃ tatvam /

8.184

/ sarvatra saṃghaḥ karmaṇā /

8.185

/ prathamayoḥ pudgalo 'pi /

8.186

/ navakarmikaḥ /

8.187

/ kevalo 'syādyā /

8.188

/ bhāṣaṇataḥ /

8.189

/ avadhāne dvitīye saṃbahulānāṃ bhikṣūṇām /

8.190

/ yāvantastā[va?]ntas sannihitāś caturthe saṃmaṃkalpikaśālām vāṅ bhāvakavacanodāhārataḥ /

8.191

/ nānye kasyaikasya yānāyāvihārasya kṛtyakaraṇam aprāsādikam /

8.192

/ na pṛthagbhū[52a3]tasyaitat kalpikatvam uktam /

8.193

/ bhuñjīt bhikṣu[ḥ] pakvodgṛhītapratigṛhīte /

8.194

/ purobhaktikām /

8.195

/ peyāṃ sarvadā /

8.196

/ prāgapratigrāhitaṃ pradhvādyotthitaḥ /

8.197

/ uttiṣṭhet tadāntyai /

8.198

/ śiṣṭam /

8.199

/ abhinirhṛtam /

8.200

/ nirhared enat /

First 200 of 408 passages. Read on

Commentaries (4)