Vinayasutra 8
Vinayasūtra 8
- Language
- Sanskrit
Contents
8.1
/ pratiseveta bhaiṣajyam /
8.2
/ cāturvidhyam asya /
8.3
/ glānaṃ pratyaprathamatā /
8.4
/ sarvaṃ cocamocakolāśvotthodumbarapuruṣakamṛddhīkakharjūrapānānām /
8.5
/ tadvac chuktaśulukadadhimaṇḍodaśvinmaṇḍakāni dakabhinnāni paṭṭapariśrutāni svacchāni mukhadarśīni śarakāṇḍavarṇāni /
8.6
/ ayuktiḥ prāg evaṃ [pa]ścād upasaṃpannena yarśanasya sa[50a5]mānavyaṃjanena /
8.7
/ harītakyādeḥ pañcakasya /
8.8
/ guḍasya ca /
8.9
/ adhiṣṭhitasyāsya bhakṣaṇe glānavattvamaccoddhopadhivārike navakarmiṇām /
8.10
/ bhakticchinnakasyātra cākālikābhakṣaṇe ca /
8.11
/ pānāniyāmikam /
8.12
/ svacchāni /
8.13
/ atattvāt taddravyasya kālikaṃ ced anupasaṃpannena marddhanaṃ pariśrāvaṇañ ca paṭena /
8.14
/ dāḍimavījapūrakād anyeṣv eṣu dravyam /
8.15
/ kāli[50a6]katve sya yāmāntaḥ paryantaḥ /
8.16
/ anyatve yastismin /
8.17
/ anitivṛttāv eṣotivṛttau yataḥ setyekaḥ /
8.18
/ tadasadatiriktakālāśritāvarūḍhiprāpte tasyāṃ cāgamyatvād bhaviṣyataḥ prākṛtānām anadhiṣṭheyatāpatteḥ /
8.19
/ praviṣṭatvam atra rasacūrṇāriṣṭayoḥ /
8.20
/ sauvīrakasya ca svacchasya /
8.21
/ pūlādibhaiṣajyaṃ śūtapaclam etat /
8.22
/ sarppis tailamadhuphāṇitāni saptāhikam /
8.23
/ [50b1] sarveṣāṃ guḍakhaṇḍaśakarādīnāṃ phāṇitatvenākṣepaḥ /
8.24
/ sarpiṣṭvasudhāyāḥ /
8.25
/ tailavattvaṃ vaśānāṃ pañca parisūtānām /
8.26
/ matsyaśuśuśiram ārakṣasūkārāṇām /
8.27
/ āsambhūyān glānya upayogaḥ /
8.28
/ svasthatāyām āsāṃ glānyānimittaṃ pācate dānam /
8.29
/ abhāve 'sya glānakoṣṭhikāyāṃ kaṣāyāṃjanayoś ca /
8.30
/ yāvaj jīvikaṃ mū[50b2]lagaṇḍapatraphalam aspharitrāmiṣārthasya /
8.31
/ tadyathā mustaṃ vacā haridrārdrakamativiṣā /
8.32
/ candanaṃ cavikā padmakaṃ guḍūci devadāru haridrārdrakam /
8.33
/ vāsakakeśātakīpaṭolanimbasaptapatrapatrāṇi /
8.34
/ puṣpāni vāsakanimbadhātakīnāgānāṃ padmakesarañ ca /
8.35
/ haritakyāmalakaṃ bibhītakaṃ marīcaṃ pipyalī /
8.36
/ jatu /
8.37
/ tadyathā hiṅgusarjarasaḥ /
8.38
/ stapaḥ [50b3] stapakarṇī stapākaraḥ /
8.39
/ kṣāraḥ /
8.40
/ tadyathā tilapalāśasvarjikāyavaśūkavāsakānām /
8.41
/ kṣārakṣāraś ca /
8.42
/ lavaṇam /
8.43
/ tadyathā saindhavaṃ sauvarcalaṃ viṭaṃ sāmudraṃ romakam /
8.44
/ kaṣāyaḥ /
8.45
/ tadyathāmranimbakoṣāmbaśirīṣajambūnām /
8.46
/ yāvad āptaṃ dānaṃ snātvā punarasaṃ sparṣaṃ sakṛt snānam iti kaṣāyadānam /
8.47
/ na vikṛtabhojanasya bhaiṣajyagra[50b4]haṇenāntatā /
8.48
/ yāvaj jīvikatvam asya /
8.49
/ tadākhyaṃ punar uccāraprasrāvau stanyayānayāyināṃ vatsakānāṃ viṣe tāv upakārau /
8.50
/ chāvikā /
8.51
/ kāñcanapītaśālāśvatthodumbaranyagrodhānāṃ sā /
8.52
/ mṛccaturaṅgulādadhobhūmeḥ sādhvī /
8.53
/ srāddhād asyādānam upāsakāt /
8.54
/ tena pratigrahaṇam /
8.55
/ māṃsabhaiṣajyasya cāmasya /
8.56
/ grahaṇaṃ [50b5] vastūnātaḥ sarvasya /
8.57
/ kāryatvam asya /
8.58
/ jarakucoccārayavāścedakālopayojyatāyāṃ yācakṛtabhaiṣajyasya tadarthaṃ sphareyuḥ nānyāt paribhuñjīt /
8.59
/ paṭṭapariśrutā ca dabakṣārī nānyat /
8.60
/ kokoccārasāṃsaṃcenmāṃsabhaiṣajyasya nānyata /
8.61
/ paṭṭapariśruteś cedrasako nānyat /
8.62
/ sānye pi sadbhāvas tadadyācārasya tasmād pūrvakalpena tatsāhye pravṛttiḥ /
8.63
/ [50b6] nānāpannasya rūpāntaram apūrvarūpatvaṃ tasmān na visaṃpaccitasya parataḥ svakalpenākalpanam /
8.64
/ sampadyate prakṣālanena śaktataṇḍuleṣu pravṛttāvasthānasya svamātrasaṃkhyatā guḍasya /
8.65
/ guḍatve guḍavattve pratipattiḥ /
8.66
/ anutthānam adhitiṣṭhate sānnihityasyādhitiṣṭhet glānyanimittaparibhogārtham /
8.67
/ āśvakālaparyantāt /
8.68
/ pūrvabhakte /
8.69
/ [51a1] / / pratigrāhitam /
8.70
/ rakṣyo 'pratigrāhitasannihitasamparkas tasmān nirmādya hastau /
8.71
/ nodgṛhītasannihitāpratigrāhitāntaruṣitapakvabhikṣupakveṣv adhiṣṭhānasya rūḍhiḥ /
8.72
/ sannihitatvaṃ rasācchatā parivṛttau /
8.73
/ nādhareṇa sārdham adhiṣṭhitaṃ paribhuñjīt /
8.74
/ nidarśanaṃ bhaiṣajyānu(k)kramaḥ /
8.75
/ pratisevatāṃjanam /
8.76
/ nābhaiṣajyārtham /
8.77
/ yogyam asya bhājanam /
8.78
/ rasāñjanasya [51a2] samudgakaḥ /
8.79
/ goṇikāguḍikāṃjanasya /
8.80
/ puṣpakalkaṃ cūrṇāṃjanānāṃ nāḍikā /
8.81
/ dhārayec chalākām /
8.82
/ tāmralohayos sādhvī maṇibhūtayoḥ /
8.83
/ dhārayed āvādhikaḥ kacchapuṭaṃ bhaiṣajyanidhānāya /
8.84
/ svasaṃbhavatāṃ tatra bhārīkṛtya sūtaṃ vā nidhānam /
8.85
/ śoṣaṇataḥ kālena kālaṃ nihitasya pautyānupagatiḥ /
8.86
/ chāyātape /
8.87
/ vīryasya śoṣe hāniḥ /
8.88
/ [51a3] anayaneta svayam upayātre vināśahetor abhāve nusaṃpannasya /
8.89
/ dhārayed bhaiṣajyasarāvakam /
8.90
/ bhaiṣajyakaṭachukam /
8.91
/ viṣīdanake cānupānapaṭṭakam /
8.92
/ āvādhiko lavaṇam /
8.93
/ nāḍikasya sādhu sthānaṃ sāṅgā /
8.94
/ gomayena parikvāthitasya /
8.95
/ vidhānakasya tadvirahādoṣābhāvāya dānam /
8.96
/ atanmayasyaiva /
8.97
/ gandhaparibhāvināṃ mṛdaṃ /
8.98
/ pā[51a4]nīyatāpanārtha(ṃ)mayas piṇḍam /
8.99
/ upayojayet sarvaḥ /
8.100
/ sṛṅkhalāyās taptotkṣepārthaṃ tatra laganam /
8.101
/ ārdramṛttikayā tāpanakāle tadavaṣṭambhaḥ /
8.102
/ nāsty āmiṣopadehasya bhāve 'vasthānam /
8.103
/ kalpikasya pūrvaṃ tāpanaṃ paścāt paribhogikasya /
8.104
/ bhajanaṃ basticikītsitasya /
8.105
/ sthūlam atrānyathāśakyatāyāṃ vyutthāpanasya /
8.106
/ maṇer loha[51a5]sya vātra nāḍīkasādhvī nāyasaḥ /
8.107
/ tadvat śastracikitsitam /
8.108
/ naitad anyac cirāvedhānmukhe bhajet /
8.109
/ nārśasāṃ chedam /
8.110
/ anyenāpi śastrāt /
8.111
/ mantrauṣadhābhyām eṣāṃ vicikitsanam /
8.112
/ na praduṣṭena cikitsayet /
8.113
/ na rātrir abhyavahāre vicikitsāyām apratirūpā /
8.114
/ anāśaṃkyam atrāpratigrāhitasannihitayor akalpikatvam /
8.115
/ pānaṃ vicikitsāyai dhūpavartteḥ [51a6] netrikayāsya sampattiḥ /
8.116
/ ayomayyāḥ karaṇam /
8.117
/ dvādaśāṅgulā sādhvī na tīkṣṇā puruṣā vā /
8.118
/ sthavikāyāṃ nidhānaṃ mrakṣayitvā sarpiṣā tailena vā /
8.119
/ nāgadantake cīvaravaṃśe vā tasyā sthāpanam /
8.120
/ nirmādanārtham agnau prakṣepaḥ /
8.121
/ karaṇaṃ nastaḥ karmaṇaḥ /
8.122
/ nastakaraṇe nāsyasaṃpattiḥ /
8.123
/ dvyatīkṣṇacaṃcukaṃ sādhu /
8.124
/ kāraṇam asya /
8.125
/ pratiseve[51b1]tāmanāṃsaṃ bhaiṣajyārthe /
8.126
/ bhuktyai tasyāsaktavata upāyaḥ /
8.127
/ pidhānamakṣṇoḥ paṭṭakena /
8.128
/ bhāvanaṃ sugandhinānutthānāya /
8.129
/ apetatāyāṃ paligodhasya sthitatve ca manojñasya purataḥ khādyabhojyasya mokṣaḥ /
8.130
/ sthūlam anyārthe 'syāsyām /
8.131
/ sarvatra mānuṣamāṃsasya /
8.132
/ noddiśyakṛtaṃ jñātvā māṃsaṃ bhuñjīt /
8.133
/ na vyāghraśeṣam /
8.134
/ na hastyaśvanāgānām /
8.135
/ [51b2] naikakhurasṛgālamrkaṭakākeṭakakākagṛ(d)dhravalākābhaṣakālikolūkatadanyakuṇapakhādakapakṣivakajāntukopaladdhāgaṇḍūpakakṛmīṇām /
8.136
/ pratikṣiptamayatāmeti māṃsaṃ pratigrāhayantaṃ pṛcchet /
8.137
/ prathamo 'nekatve /
8.138
/ antarohāpanāyām /
8.139
/ apy eyatvaṃ hastimānuṣakṣīrayoḥ /
8.140
/ aduṣṭaṃ tv agvaṇadehanasyadānākṣyañjanam abhakṣyeṇo /
8.141
/ [51b3] peyatvaṃ glānena mūrchitasya /
8.142
/ sarp(y)iṣā tailena cāmadyasya /
8.143
/ nirdoṣamamadyatve /
8.144
/ saṃpattir asya kvāthāt /
8.145
/ prakṣiptabharjitayavasyāsya bhūmau nihitasya sukte tvopagatiḥ /
8.146
/ bhavaty anupagatiḥ /
8.147
/ madyatve kvāthena drākṣyarasasya /
8.148
/ nāvyavapṛktatāyām astitvam /
8.149
/ satvaṃ vāsanābhūtatvam /
8.150
/ pānaṃ madyatṛdvigamāya madyagandhaparibhāvitamūlagaṇḍapatra[51b4]puṣpa-phalabhaiṣajyaśuṣkacūrṇodakasya /
8.151
/ samadye bhāṇḍe lambanasthāpanena paribhāvanam /
8.152
/ rakṣyas saṃsargas tasmād ūne vigatavegatāyāñ ca /
8.153
/ tathā virasīkaraṇenākālapāne cāmiṣeṇa /
8.154
/ prāsādikañ ca sādhu tasmāc chuklanatrakena sūtīkaraṇam /
8.155
/ apānaṃ glānena madyasya kuśāgreṇāpi /
8.156
/ adānañ ca sarveṇaupāsakāt /
8.157
/ cikitsārthatāṃ muktve[51b5]ty aprakṛtisāvadye sarvatra śeṣaḥ /
8.158
/ na laśunaṃ palāṇḍuṃ gṛñjanakaṃ vā paribhuñjīta /
8.159
/ pratiguptipradeśe glānaḥ /
8.160
/ nopayuñjanaḥ parataś ca saptāhaṃ laśune palāṇḍau trirātram ekarātraṃ gṛñjanavihāraṃ paribhuñjīt /
8.161
/ śayanāsanam /
8.162
/ na varcakuṭiṃ praveśet /
8.163
/ na prasrāvakuṭim /
8.164
/ na saṃghamadhye 'vataret /
8.165
/ nopavicāre caityasya /
8.166
/ vyāmodhva pramāṇam /
8.167
/ [51b6] na gṛhibhyo dharmaṃ deśayet /
8.168
/ na kulākṣaya saṃkrāmeta /
8.169
/ na janākīrṇān pradeśān /
8.170
/ snānam ante /
8.171
/ apanayanañ ca cīvarāṇāṃ gandhasya /
8.172
/ śocanadhūpanābhyām /
8.173
/ āyuṣkarā durbhikṣe /
8.174
/ vāhyavakavāyasor adhiṣṭhitaṃ kalpikatvena /
8.175
/ adhitiṣṭhen na vṛkṣamūlahastiśālatīrthikāvasatharājakulavastu bhikṣuṇī varṣakāvaihāramedhīdvāra[52a1] / / koṣṭhakaprāsādajentākopasthāpana-śālam /
8.176
/ abhyavakāśāgniśālācaityavastu gṛhapativasūni caityaparaṃ /
8.177
/ sādhanapacanasyāpy atrākāraṇam /
8.178
/ pañcopaskaraṇañ ca /
8.179
/ catvārātrakālāḥ /
8.180
/ prathamāṣṭakānyasya mānatvam ūrdhvaṃ sanavakarmatvam /
8.181
/ anyadānapagatabhikṣvadhivāsanatvam /
8.182
/ niretadodhivasanāya bhikṣūṇāṃ saṃprāptiḥ /
8.183
/ ākṛtyā[52a2]ntarārambhapratiśāntibhyāṃ tatvam /
8.184
/ sarvatra saṃghaḥ karmaṇā /
8.185
/ prathamayoḥ pudgalo 'pi /
8.186
/ navakarmikaḥ /
8.187
/ kevalo 'syādyā /
8.188
/ bhāṣaṇataḥ /
8.189
/ avadhāne dvitīye saṃbahulānāṃ bhikṣūṇām /
8.190
/ yāvantastā[va?]ntas sannihitāś caturthe saṃmaṃkalpikaśālām vāṅ bhāvakavacanodāhārataḥ /
8.191
/ nānye kasyaikasya yānāyāvihārasya kṛtyakaraṇam aprāsādikam /
8.192
/ na pṛthagbhū[52a3]tasyaitat kalpikatvam uktam /
8.193
/ bhuñjīt bhikṣu[ḥ] pakvodgṛhītapratigṛhīte /
8.194
/ purobhaktikām /
8.195
/ peyāṃ sarvadā /
8.196
/ prāgapratigrāhitaṃ pradhvādyotthitaḥ /
8.197
/ uttiṣṭhet tadāntyai /
8.198
/ śiṣṭam /
8.199
/ abhinirhṛtam /
8.200
/ nirhared enat /
First 200 of 408 passages. Read on
Commentaries (4)
- Vinayasūtravṛtti Abhidhānasvavyākhyāna — Guṇaprabha, Classical Tibetan
- Vinayasūtraṭīkā — Classical Tibetan
- Vinayasūtravṛtti — Classical Tibetan
- Vinayasūtravyākhyāna — Classical Tibetan