Basatin al-uns 68.219

68.219

حلم بلا حوز علم بلا زللعفو بلا غضب جود بلا یدم اما شنیدهام که حضرت خدایگانی را از یمن اختلاط طبقهٔ‌ علما و فرقهٔ‌ زهاد انواع علوم شریف حاصل شده و به تجارب پیوسته، اگر به تعلیم یکی از آن، این بنده را مشرف گرداند از مکارم اخلاق یادشاهانه بدیع و بعید نباشد و از دریای دانش او قطرهای1 نیز گم نگردد و بدین کیمیای کرم مس وجود من زر کامل عیار شود و در میان زمرهٔ‌ اقران مانند چشمهآ تیغ آب روی من که برکشیدهآ دست عنایت این درگاهم، برقرار ماند، یادشاه زمام اختیار بهدست او داد تا یکی از علوم که2 خاطر او به تعلیم آن متعلق باشد عرضه دارد. قضا را2 وزیر به دستوری و اجازت شاهی همان علم نقل روح که در مخافظت آن مرد زاهد با صد هزار مبالغه وصیت کرده بود درخواست کرد. پادشاه در کار خود حیران و از گفتهآ خود پشیمان شد. با خود اندیشید که اگر بگوید، بلا را بهدست خویش سوی جان خود طلبیده باشد و اگر مخفی دارد، به عیب رکت رای و خلف وعده که هیچ خصلتی در نفس مردم از آن مذمومتر نیست، مشهور گردد، اما چون با تقدیر الهی کفایت هیچ عاقلی نافع نیاید و عقل بیچاره از هستی نیست گردد و خرد راه راست تدبیر گم کند و هر حکم خیر و شر که قلم ارادهآ غالبه و مشیت نافذهآ ایزدی بر صحایف ازل نقش بسته است بالحقیقهآ در خیر ظهور امدنی است و بهرفعت قدر و علو منزلت و مظاهرت اعوان و مناصرت اخوان با سیاه مقادیر اسمانی مقاولت صورت نبندد و به رعایت دقایق حیل هیچ کس را احتراز و اجتناب میسر نگردد، و چون از دیوان قدر منشور امری صادر شود نیش یشهٔ‌ ضعیف دمار از نهاد پیلان مست کوه پیکر برآرد و آسیب موری نحیف شیران ژیان را5 بر خاک عجز و اضطرار افکند، «لامرد لقضائه و لاتبدیل لحکمه»6، بخت بد و نحوست طالع او را بر آن آورد که نصیحت راهنمای و موعظت دولت افزای زاهد را مهمل و نامرعی گذاشت و این علم که وزیر را بیاموخت:

The king placed the reins of choice in his hand,
telling him to present whichever science his heart was inclined to learn.
As fate would have it, with royal leave and permission, the vizier requested that very science of transmigration of the soul,
in the guarding of which the ascetic had enjoined him with a hundred thousand emphases.
The king was bewildered by his own plight and repented of what he had said.
He thought to himself that if he told him, he would have summoned disaster upon his own soul with his own hand;
and if he kept it hidden,
he would become known for the flaw of feebleness of counsel and breach of promise—and no trait in human character is more blameworthy than that.
[…]
[…]
[…]
become known; but since against divine destiny the competence of no rational being is of use, and helpless reason becomes naught from being,
and intellect loses the straight path of counsel, and every decree of good and evil that the pen of dominant will and effective divine volition
has inscribed upon the pages of pre-eternity must in truth come forth into appearance; and through elevation of station, height of
rank, the backing of helpers, and the support of brothers, no resistance can be made against the array of heavenly decrees; and
by observing the subtleties of stratagems, caution and avoidance are feasible for no one; and when from the chancery of destiny a patent for an affair
is issued, the sting of a weak gnat will bring ruin upon the essence of rutting mountain-bodied elephants, and the blow of a feeble
ant will cast roaring lions upon the dust of helplessness and constraint: "There is no repeller of His decree, and no changer of His judgment." Bad fortune
and an inauspicious horoscope brought him to neglect and leave unobserved the guiding advice and fortune-increasing counsel of the ascetic, and
he taught this knowledge to the vizier: