Basatin al-uns 68.411

68.411

روح افزا از شنیدن این حدیث بهغایت شادمان گشت و جان مرده در تن او بازآمد و از طوطی تدبیر دفع آن شریر فتان طلب کرد، طوطی گفت که چون آن ناحقشناس «آلذی یوسوس فی صدور آلناس ازةی»1 به نزدیک تو آید با وی بگو که مرا در تو گمانهای بسیار میرود و تو آن پادشاه نیستی که اختلاط و امتزاج من با وی جایز میبود، زیرا که او علم نقل روح داشت و به کرات پیش من آن علم شریف به اظهار رسانیده است، و مرا در ان باب هیچ ریبتی و شبهتی نمانده، اگر تو همان پادشاهی آن علم را بهمن باز نمایی و آن درج بسته را پیش من بگشای تا مقصود جانبین به حصول موصول گردد و غباری که بهسبب ظنون فاسده و خیالات سوداانگیز میان ما ظاهر شده است به کلی فرو نشیند، چون پادشاه درون حرم آمد، روح افزا چنان که طوطی تلقین و تفهیم کرده بود با وی در میان آورد، و پادشاه از برای اتباع هوای نفسانی و حصول لذت جسمانی که چون وعدهآ بخیل و وفای لئیم بنیادی و اعتباری ندارد، به دانستن این علم اعتراف نمود و اظهار آن را از صمیم جان قبول کرد و عقل کافی را دست خوش طمع و شهوت گردانید و خرد راهنمای را پایمال هوس ساخت، روح افزا قمری مرده را پیش پادشاه اورد و آن غدار روح خبیث خود را در قالب قمری نقل کرد، چون طوطی مسکن اصل خود از زحمت بیگانه خالی یافت بر سبیل مسارعت بهجانب او شتافت و جان خویش را در وی کرد و خلقت پیشینه و اوضاع قدیم یافت و قمری را بر خاک مذلت و خواری برد و دمار از نهاد او برآورد و به آب تیز چشمهآ خنجر غریق بحر فنا گردانید و آن ناحفاظ باغی دیو سیرت ثمرهٔ‌ افعال قبیح خود بیافت و پاداش و جزای اعمال سیئهآ خویش بدید. «من سل سیف البغی قتل به».

Rūḥ-afzā became exceedingly joyful upon hearing this discourse; the dead soul returned to her body, and she sought from the parrot
a stratagem to repel that seditious villain. The parrot said: “When that ungrateful wretch, ‘who whispers into
the breasts of men,’ comes near you, say to him: ‘I have many suspicions concerning you, and you are not that
king with whom it was permissible for me to associate and mingle; for he possessed the science of the transmigration of the soul,
and repeatedly demonstrated that noble science before me, so that no doubt or suspicion remained in me regarding that matter.
If you are indeed that king, display that science to me and open that locked casket before me, so that
the aim of both parties may be attained, and the dust that has appeared between us on account of corrupt suspicions and melancholic fancies
may completely settle.’ When the king entered the harem, Rūḥ-afzā, just as the parrot
had instructed and taught her, broached the matter with him. And the king, in pursuit of sensual desire and for the sake of attaining bodily pleasure—
which, like the promise of a miser and the fidelity of a vile person, possesses no foundation or credit—confessed to knowing this science,
accepted its demonstration from the bottom of his heart, made his competent intellect the prey of greed and lust,
and trampled his guiding reason beneath passion. Rūḥ-afzā brought a dead turtledove before the king, and
that traitor transferred his vile soul into the form of the turtledove. When the parrot found his original dwelling free from
the annoyance of a stranger, he hastened toward it with all speed and cast his soul into it,
regained his former creation and ancient state, cast the turtledove onto the dust of abasement and humiliation, brought ruin upon its essence,
and with the sharp water of the fountainhead of the dagger drowned it in the sea of annihilation. That unfaithful, rebellious, demon-natured wretch reaped the fruit of
his foul deeds and saw the retribution and recompense for his wicked actions: ‘He who draws the sword of rebellion is slain by it.’