Rajamala p140

p140

“kanyā bhābācca sudyumno naibaṃ guṇamabāptabān. baśiṣṭha bacanāccāsīt pratiṣṭhāne mahātmanaḥ .. pratiṣṭhā dharma rājasya sudyumnasya kurudbaha. tat purūrabase prādārājyaṃ prāpya mahāyaśāḥ ..” khila haribaṃśa—11śa aḥ, 22-23 śloka. sudyumnetu dibaṃ yāte rājyañcakre purūrabāḥ. saguṇaśca surūpaśca prajārañjana tatparaḥ .. pratiṣṭhāne pure ramye rājyaṃ sarbba namaskṛtam. cakāra sarbbadharmajñaḥ prajārañjana tatparaḥ ..” debī bhāgabatam—1ma skanda, 13śa aḥ, 1-2 śloka. yayāti puruke rājya pradānakāle yāhā baliẏāchilena, tadbārāo pratiṣṭhāna nagarera abasthāna nirṇaẏa karā yāite pāre, yathā :— “gaṅgāyamunaẏormmadhye kṛtsnohaẏaṃ biṣaẏastaba.” matsya purāṇa. kūrmma purāṇera 36śa adhyāẏeo uktarūpa pramāṇa pāoẏā yāẏa. etadatirikta śāstrabākya uddhṛta karite yāoẏā niṣpraẏojana. khṛṣṭīẏa ṣaṣṭha śatābdīte prādurbhūta kabikula gauraba mahākabi kālidāsa bikramorbbaśīẏa nāṭake pratiṣṭhānapurīra sthiti bibaraṇa pradāna kariẏāchena. tāhā ālocanāẏa jānā yāẏa, sakhī citralekhā urbbaśīke baliẏāchilena,— “sahī! pekkhaba pekkhaba etaṃ bhaggabatyā: bhāgīrathya৷ yamunā saṅgama pābanesu salilemu puṇyemu abalokaẏantaiba ātmānaṃ pratiṣṭhānasya śikhābharaṇa bhūtamiba tassa rājarṣe (pururabasa:) rbhabanamupagate sma:.” bikramorbbaśīẏa nāṭaka—2ẏa aṅka. koṣagranthakāragaṇa kartṛkao biṣaẏaṭā upekṣita haẏa nāi. biśbakoṣe pāoẏā yāiteche,— “pratiṣṭhāna—candrabaṃśīẏa prathama rājā pururabāra rājadhānī. gaṅgā o yamunāra saṅgama sthale, praẏāgera apara tīre, gaṅgāra bāmakūle abasthita. bartamāna nāma jhusi.” biśbakoṣa—12śa bhāga, 303 pṛṣṭhā. prakṛtibāda abhidhāne pāoẏā yāiteche ;— “pratiṣṭhānapura—candrabaṃśīẏa prathama rājā purūrabāra rājadhānī. gaṅgā o yamunāra saṅgama sthale praẏāgera apara tīre gaṅgāra bāmakūle abasthita. bartamāna nāma jhusi.” prakṛtibāda abhidhāna—6ṣṭha saṃskaraṇa, 1241 pṛḥ. ādhunika pratnatattbabidagaṇera madhyeo kona kona byaktira edike dṛṣṭi par̤iẏāMediaeval India” nāmaka granthera 71 pṛṣṭhāẏa likhita haiẏāche,— śraddhāspada śrīyukta durgādāsa lāhir̤ī mahāśaẏa baliẏāchena,— “bārāṇasī prasaṅge ullikhita haiẏāche, ai rājya eka samaẏe pratiṣṭhāna paryyanta bistṛta haiẏāchila. rāmāẏaṇe dekhite pāi,—madhya bhārate ila rājā kartṛka pratiṣṭhānapura pratiṣṭhita haẏa, ei nagarī eka samaẏe purūrabāra rājadhānī rūpe pratiṣṭhā lābha kariẏāchila. ihāte praẏāga bā pratiṣṭhāna pradeśakei ye bujhāiteche, tāhā balāi bāhulya. tāhā haile ai pradeśa purūrabā haite yayāti paryyanta candrabaṃśīẏa nṛpatigaṇera rājāntarbhukta chila pratipanna haẏa.” pṛthibīra itihāsa—2ẏa khaṇḍa, 8sa pariḥ, 124 pṛṣṭhā. śraddheẏa śrīyukta rākhāladāsa bandyopādhyāẏa mahāśaẏera bāṅgālāra itihāsa ālocanāẏa jānā yāiteche, dbitīẏa pāla sāmrājyera samaẏeo ‘pratiṣṭhāna’ nāmera bilopa ghaṭe nāi. tini likhiẏāchena,—