Rajavalipataka (Caturthi Rajatarangini) (Rājāvalipatākā (Caturthī Rājataraṅgiṇī))
राजावलिपताका (चतुर्थी राजतरङ्गिणी)
Continuation of Prājyabhaṭṭa and Śuka
Continuation begun by Prājyabhaṭṭa and completed by his pupil Śuka, down to Akbar's annexation of Kashmir (1586).
- Language
- Sanskrit
- Date
- 1513–1600 CE
- Authors
- Prājyabhaṭṭa, Śuka
- Place
- Kaśmīra
- Extent
- 396 passages, 3,334 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · The Rajatarangini of Kalhana, Vol. III- containing the Supplements to the Work of Jonaraja, Srivara and… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
- 547
- 548
- 549
- 550
- 551
- 552
- 553
- 554
- 555
- 556
- 557
- 558
- 559
- 560
- 561
- 562
- 563
- 564
- 565
- 566
- 567
- 568
- 569
- 570
- 571
- 572
- 573
- 574
- 575
- 576
- 577
- 578
- 579
- 580
- 581
- 582
- 583
- 584
- 585
- 586
- 587
- 588
- 589
- 590
- 591
- 592
- 593
- 594
- 595
- 596
- 597
- 598
- 599
- 600
- 601
- 602
- 603
- 604
- 605
- 606
- 607
- 608
- 609
- 610
- 611
- 612
- 613
- 614
- 615
- 616
- 617
- 618
- 619
- 620
- 621
- 622
- 623
- 624
- 625
- 626
- 627
- 628
- 629
- 630
- 631
- 632
- 633
- 634
- 635
- 636
- 637
- 638
- 639
- 640
- 641
- 642
- 643
- 644
- 645
- 646
- 647
- 648
- 649
- 650
- 651
- 652
- 653
- 654
- 655
- 656
- 657
- 658
- 659
- 660
- 661
- 662
- 663
- 664
- 665
- 666
- 667
- 668
- 669
- 670
- 671
- 672
- 673
- 674
- 675
- 676
- 677
- 678
- 679
- 680
- 681
- 682
- 683
- 684
- 685
- 686
- 687
- 688
- 689
- 690
- 691
- 692
- 693
- 694
- 695
- 696
- 697
- 698
- 699
- 700
- 701
- 702
- 703
- 704
- 705
- 706
- 707
- 708
- 709
- 710
- 711
- 712
- 713
- 714
- 715
- 716
- 717
- 718
- 719
- 720
- 721
- 722
- 723
- 724
- 725
- 726
- 727
- 728
- 729
- 730
- 731
- 732
- 733
- 734
- 735
- 736
- 737
- 738
- 739
- 740
- 741
- 742
- 743
- 744
- 745
- 746
- 747
- 748
- 749
- 750
- 751
- 752
- 753
- 754
- 755
- 756
- 757
- 758
- 759
- 760
- 761
- 762
- 763
- 764
- 765
- 766
- 767
- 768
- 769
- 770
- 771
- 772
- 773
- 774
- 775
- 776
- 777
- 778
- 779
- 780
- 781
- 782
- 783
- 784
- 785
- 786
- 787
- 788
- 789
- 790
- 791
- 792
- 793
- 794
- 795
- 796
- 797
- 798
- 799
- 800
- 801
- 802
- 803
- 804
- 805
- 806
- 807
- 808
- 809
- 810
- 811
- 812
- 813
- 814
- 815
- 816
- 817
- 818
- 819
- 820
- 821
- 822
- 823
- 824
- 825
- 826
- 827
- 828
- 829
- 830
- 831
- 832
- 833
- 834
- 835
- 836
- 837
- 838
- 839
- 840
- 841
- 842
- 843
- 844
- 845
- 846
- 847
- 848
- 849
- 850
- 851
- 852
- 853
- 854
- 855
- 856
- 857
- 858
- 859
- 860
- 861
- 862
- 863
- 864
- 865
- 866
- 867
- 868
- 869
- 870
- 871
- 872
- 873
- 874
- 875
- 876
- 877
- 878
- 879
- 880
- 881
- 882
- 883
- 884
- 885
- 886
- 887
- 888
- 889
- 890
- 891
- 892
- 893
- 894
- 895
- 896
- 897
- 898
- 899
- 900
- 901
- 902
- 903
- 904
- 905
- 906
- 907
- 908
- 909
- 910
- 911
- 912
- 913
- 914
- 915
- 916
- 917
- 918
- 919
- 920
- 921
- 922
- 923
- 924
- 925
- 926
- 927
- 928
- 929
- 930
- 931
- 932
- 933
- 934
- 935
- 936
- 937
- 938
- 939
- 940
- 941
- 942
Text
547
karabahduro dṛṣṭvātha kāśmīraśaravarṣaṇam
sa kruddhaḥ karabahduraḥ pattilokavilokanāt
548
andhakāra iva prātaḥ sākṣādaruṇadarśanāt
tasminpalāyite deśānnirvavau sakalo janaḥ
549
sarpe vinirgate gehātkuṭumbamiva tatkṣaṇam
tadāsya vavṛdhe tejaḥ karairjajvāla medinī
visasāra pratāpaśca grīṣmakāle raveriva
550
atrāntare mahāroṣajarjarīkṛtamānasāḥ
habībakkādayo lokāścaskandurnagarāntaram
551
sadāśivapure durge kṛtvā tiṣṭhatsu vairiṣu
diddāmaṭhāntike tasthau bhūpo yuddhacikīrṣayā
552
yuddhesminhāṭake svāmisadāśivapurasthayoḥ
vitastā senayormadhye vārayantīva sā babhau
553
nadīmullaṅghya bhūpālo yuddhaṃ kṛtvā mahatttaram
sitānadīpravāheṣu habībakkamamārayat
554
gate bahuvidhe kāle nossīcakrapracoditaḥ
āyayau mugalasvāmī śrīkaśmīrajigīṣayā
555
śāha abdulmālīti nāma yasyābhavadbhuvi
sa kāśmīrāntaraṃ prāpa bahulokasamanvitaḥ
556
tattadāgamanaṃ śrutvā sainyena mahatā vṛtaḥ
āsasāda sa bhūpālaḥ parihāsapurāntikam
557
kṛte bahuvidhe yuddhe sakale sainike mṛte
śāha abdulamālī sa calāla nijavartmanā
558
babhūvuḥ samare tatra yavanā vigatāsavaḥ
yamastutoṣa raktaughavyājenādhigatāsavaḥ
559
ānītaiḥ samarasthānāddbhūaupālo nagarāntare
gṛhamṛddhaṃkṛyāmāsa mṛtamānavamastakaiḥ
560
ekadā saptavarṣasya bālasyonmuṣṇataḥ phalam
kṛpāṃ vihāya bhūpālaḥ karaṃ ciccheda tatkṣaṇam
561
caure muṣṇati kasmiṃścinmīnāngrāmanivāsinām
balājjahāra bhūpālaḥ svarṇamudrāśatadvayam
562
mātulaṃ svaṃ jighāṃsantaṃ yauvanasthaṃ pratāṃpinam
kṣaṇājjaghāna bhūpālaḥ svasutaṃ haidarābhidham
563
nihate svasute tena yauvanasthe durātmanā
hataḥ putropyaneneti hāhākāro mahānabhūt
564
aṣṭādaśābhavaṃstasya yuvarājasya mantriṇaḥ
sa tāñjaghāna bhūpāla unmatta iva rākṣasaḥ
565
ekadā kuṣṭharogeṇa bahulena mahīpatiḥ
babhūva vigatacchāyo grahaṇeneva candramāḥ
566
kaṇḍūḥ kīṭakatā dehe pūyaśoṇitanirgamaḥ
narake yāni cihnāni tānyāsaṃstasya jīvataḥ
567
kīṭo jaghāsa māṃsāni pītvā tatpūyaśoṇite
narakādadhikā pīḍā babhūvaitasya jīvataḥ
568
hā tāta mitra hā putra mama kaṣṭamupasthitam
iti kranditamākarṇya ko nābhūddīnamānasaḥ
569
iti spaṣṭamahākuṣṭhanipīḍitakalevaraḥ
saha saṃsāralobhena prāṇāṃstatyāja bhūpatiḥ
570
mṛtasya tasya bhūpasya bhrātā hosenakhānakaḥ
nikhanya bhūtale samyaṅgirmame mṛtasaṃskṛtim
571
akasmādbhūtalaṃ tatra jajvala narakāgninā
dhūmenotpatatā kurvadvismitāṃ janasaṃtatim
572
niḥśvāsa iva kālena pīḍyamānasya bhūbhṛtaḥ
uttasthau sarvato dhūmaḥ sarvalokavilokitaḥ
573
rātrau tadbhūtalaṃ gatvā pīḍyamānasya bhūbhṛtaḥ
śuśrāva sakalo loko yamakiṅkaratāḍanam
574
tenoptaṃ yādṛśaṃ bījaṃ tādṛśaṃ labhyate phalam
itthaṃ parasparaṃ loko vadati sma savismayaḥ
575
varṣadvayāntare kṛtvā rājyaṃ pāpamalīmasam
kuṣṭharogaviśīrṇāṅgo gājiśāhirmamāra saḥ
576
hā kathaṃ tena bhūpena kṛtvā pāpamaharniśam
alpakālaprasaṅgena nāśitā bahuvatsarāḥ
577
svaryāte nṛpatau bhrātā rājyaṃ hosenakhānakaḥ
jagrāhāstaṃ gate candre pūrvādrimiva bhāskaraḥ
578
rājyamāśritya bhūpālo durvicāradavānalāt
prajā nirvāpayāmāsa grīṣmarttāviva toyadaḥ
579
sadā pratyarthidānena lakṣmīstena vaśīkṛtā
tadā pratyarthidānena kīrtirdūrataraṃ gatā
580
cikrīḍaṃ saha kāntābhirdhūpaḥ pītanavāsavaḥ
sukhaṃ tatsadṛśaṃ svarge sa cakāra na vāsavaḥ
581
tadgṛhe guṇabaddheva lakṣmīrāsīdananyagā
tāṃ vilokya tathābhūtāṃ kīrtirbhītyeva sācalat
582
tadīyagṛhamāśritya prāptasarvamanorathaḥ
yācako nābhavatprīto dānena dayayā ca kaḥ
583
satataṃ yasya pādābjasamastanyastamastakaḥ
avāpa paramāṃ lakṣmīṃ lokaḥ śokavivarjitaḥ
584
tasminnarakṣati kaśmīradeśaṃ nityaṃ viśeṣataḥ
abhūtpuṣpaphalotpattiparipūrṇā vasundharā
585
durbhikṣacorarājabhyo bhaye tena nivārite
amaṃsta svargasadṛśaṃ lokaḥ kaśmīramaṇḍalam
586
yadā yadā tena kṛto vicāra āsīnna caurasya tadā pracāraḥ
abhūnna dānāvasare vikārastatobhavattasya yaśaḥprakāraḥ
587
khānejamānanāmābhūnmantrī tasya mahībhṛtaḥ
sa nirgate mahīpāle caskanda nagaraṃ kṣaṇāt
588
[ yenāparādhaḥ kṛtastatprātiveśikānājñā mumoṣa | pratyahaṃ śataśo
lokāñjaghāna | svalpāparādhedhikaṃ daṇḍaṃ kṛtavān | ekasya grāmasyāparādhe sati bahūm̐tsamāṃnmumoṣa | supātre kimapi na dadau kupātreṣu
samarpayat | svasevakaṃ jaitānāmānamādideśa | matputro hanyatām | sa
snehavaśādrājaputraṃ na jaghāna | tato rājaputraṃ delāvarakhāno jaghāna
lokāstatrasuḥ | hā pāpa rājanparaloke kā gatistava bhaviṣyati
svasutasyāpi kṛpā na jātā | tatsevakānaparādharahitānkimavadhīḥ ]
tadīyasainyamāgatya nāśayāmāsa tatkṣaṇam
hosenatṛpatiḥ prātarandhakāramivāṃśumān
589
sukhaṃ bahuvidhaṃ tena kṛtaṃ nityaṃ mahībhṛtā
saṃrakṣitā vidhānena prajāḥ saṃjātavismayāḥ
590
virodhe kṛtabuddhīnāṃ vairasaṃ saktacetasām
madmadkhānakādīnāṃ cakarṣa nayanāni saḥ
591
nirgatānāṃ mahīṃ jetuṃ bhūpaḥ saṃprāpa parvate
ekadā śārikāsthāne milite sakale jane
vasantadivase rājā sa cakāra mahotsavam
592
kuṅkumāgurukarpūracandanādyanulepanaiḥ
rarāja sakalo loko vasantadivase tadā
593
vihitonnatadurlakṣyalakṣyabhedāya bhūpatiḥ
nijasevakalokāya gajavājidhanaṃ dadau
594
bhūyaḥ śrīpañcamī tatra divase pṛthivīpatiḥ
dadarśa militaṃ lokaṃ jyeṣṭharudrākhyaparvate
595
kaścitkāntāṃ prati kṛtarucirmañjarīṃ jighrati sma
kṣībonyastrīhasitasamaye vyākulaḥ kaścidāsīt
pītvā kaścinmadhu samabhavatpuṣpasaṃbhūṣitāṅgaḥ
śrīpañcamyāmivita kṛtasukho nirbabhau sarvalokaḥ
596
varāṅganānāṃ navasundarīṇāṃ vilokya sākṣādiha nṛtyagītam
dadau samāsādya navīnanāvaṃ suvarṇadurvarṇavasāṃsi rājā
597
athāpasmāradoṣosya prababhūva mahībhṛtaḥ
kalaṅka iva candrasya nirmalasya śanaiḥśanaiḥ
598
hosenaśāhiśītāṃśau grastepasmārarāhuṇā
durvicārāndhakārebhyo jano bhītyākulobhavat
599
hosenapṛthivīpālo rājyaṃ saṃsthāpya sodare
kutūhalādiva svargaṃ yayau dānasamarjitam
600
saptavarṣeṣvatīteṣu nityaṃ sukhamayeṣu saḥ
kīdṛśaṃ svargamastīti darśanārthe yayāviva
601
vimānitāpi draviṇavyayena sahaiva yātā kṣitipasya lakṣmīḥ
ārādhitāpi prasamaṃ dhanena kīrttiḥ kathaṃ tiṣṭhati lokamadhye
602
āliśānāśrite rājye tutuṣuḥ sakalāḥ prajāḥ
udayādriṃ gate sūrye prātaḥ kamalinīryathā
603
kaśmīradeśamālokya samyagbhūpālapālitam
nininda sukhito lokaḥ svargaṃ daityendranāśitam
604
vicāre vihite tena durjanā vilayaṃ yayuḥ
ulūkā iva pūrvādriṃ prayāte divaseśvare
605
tasminnavasare caurā guptā āsanbhayākulāḥ
madhyāhnakāle saṃprāpte bilamagnā ivākhavaḥ
606
pratyarthibhyo dadau dānaṃ mahāsamitisaṃyutaḥ
cakāra saphalānnityaṃ mārgaṇānnirgatāṃstadā
607
yattatsarveṣāṃ dayāṃ cakre bhītānāṃ dharaṇīpatiḥ
ataḥ saṃhlādayāṃcakre prajāḥ saṃjāta kautukāḥ
608
akasmādaruṇībhūtaṃ babhūvātha diśāṃ mukham
bhāvidurbhikṣasaṃhāraraudrakālānalopamam
609
utpātalakṣaṇopetā cakampe ca vasundharā
durbhikṣabhārodvahanādasamartheva sābhavat
610
mārgemārge tadā tasthurucchūnāḥ śavapaṅktayaḥ
durbhikṣakālamāsādya yamasya paṭahā iva
611
suvarṇarajatādīnāṃ nābhūttatra prayojanam
kiṇvamātraṃ suduṣpāpaṃ cintāratnamivābhavat
612
kācicca khinnā bhattāraṃ gṛhiṇī snehavarjitā
jaghāsa bhojanaṃ gūḍhaṃ putre dūre nivārite
613
bubhukṣāsahite putre kanyayāpi kṛtārthanā
cakāra bhojanaṃ nārī prāṇāṃstyajati bharttari
614
ekadā bahubhilokai rājadvāri mṛte gaje
ahaṃpūrvikayā lobhānmāṃsaṃ nītaṃ pṛthakpṛthak
615
ekadā kandukāreṇa hatvā nāpitabālakam
paktvā bhakṣyaprasaṅgena vikrītaṃ mānuṣāmiṣam
616
vihāya svagṛhaṃ lokāḥ putradārasamanvitam
deśāntaraṃ tadā jagmuḥ prāṇatrāṇasamutsukāḥ
617
tasminnavasare vāyurbabhūvotpāṭitadrumaḥ
kalpāntakālasaṃhārabhītalokavicāritaḥ
618
vāyunotthāpite dhūlirāśau valitabhāskare
madhyāhnasamayaḥ sākṣādardharātra ivābhavat
619
vāyau calati cākasmātsadāśabavanotthitaḥ
agnirjajvāla saṃmūrcchanniva bhinnadidṛkṣayā
620
vitastātīramullaṅghya samudrā maṭhasaṃyutam
dadāha nagaraṃ sarvaṃ vāyuvegānugonalaḥ
621
jvalantī nagarī reje vitastājalabimbitā
jalāntardattajhampeva dāhanirvāṇahetave
622
dhūmenotpātitā vyomni tārakā pihitā api
anekāṅgārarūpeṇa babhūvurdviguṇā iva
623
dhūmena pihitāstārāstatra vyomani tā babhuḥ
jvalantaṃ vahnimālokya bhayeneva palāyitāḥ
624
navavarṣārjitānbhogānbhuktvā sa dharaṇīpatiḥ
durbhikṣapīḍāvijñaptiṃ kartumiva yayau divam
625
tasminprayāte tridivaṃ narendra rājyaṃ gṛhīte ca tadīyaputre
abdāllakhānopi cakāra kopaṃ pitṛvya etasya mahībhṛtopi
626
yadāpi mriyate bhrātā bhrātā gṛhṇāti tatpadam
itthaṃ kulakramosmākaṃ kathaṃ rājyaṃ sa icchati
627
ityuktvā prahite dūte tenābdālānidhena tat
yuddhaṃ yusūbaśāhasya sikandarapurebhavat
628
abdālakhānako yuddhaṃ kṛtvā hatvārisainikam
kutūhaleneva divaṃ yayau bhrātṛdidṛkṣayā
629
yusūbabhūpatau rājye gṛhīte pradadau dhanam
prāktanānkarṇamāndhātṛmukhānvismārayanniva
630
atha sarvamahāprodhurdvivekena coditaḥ
tasya mūmārakhānogāddūraṃ yuddhacikīrṣayā
631
mahmadakhānanāmābhūdyusūbakṣmāpasevakaḥ
yuyudhe saha tenaiṣa tadā didvāmaṭhāntike
632
mahānīlarajorāśimeghāntaravimūrcchitāḥ
jagarjurddahanāstrasya jvālā vidyullatā iva
633
niḥśobhā abhavaṃllokā mṛte mahmadakhānake
astaṃ dinakare yāte sāyaṃ padmākarā iva
634
calantaḥ sādinopyāsanvitastājalabimbitāḥ
viśanta iva pātālaṃ tatparābhavaśaṅkayā
635
māsadvayasya sārdhasya bhogānbhuktvā sa bhūpatiḥ
jagāma khaśalokānāṃ mārgaṃ parvatadurgamam
636
rājyaṃ mūmārakhānena śrite yūsubabhūpatiḥ
cacālodayati prātaḥ sūrye candra ivāśubhaḥ
637
samastapṛthivīpālajalāladīnabhūpateḥ
caraṇaṃ śaraṇīkartuṃ yayau yūsubabhūpatiḥ
638
mūmārakhānalokasya śanairvairamajāyata
parasparavirodhena vanasyeva davānalaḥ
639
sapādasyaiva māsasya sukhaṃ kṛtvā sa bhūpatiḥ
uvāsa devatāgāre śatrulokābhirakṣitaḥ
640
mūmārakhānaṃ nirjitya cakrahaidarakādayaḥ
rājye niveśayāmāsuḥ śrīmallahracakrakam
641
tasmim̐llahrabhūpāla bhūrmiṃ śāsati sarvataḥ
babhūvopadravo nityaṃ siṃhebhyo grāmavāsinām
642
rātrau yo yaḥ pratigrāmaṃ gṛhadvārādvinirgataḥ
nihataḥ sa sa siṃhena piśāceneva bhakṣatā
643
jalāladīnabhūpālapādadarśanaharṣitaḥ
āyayau vatsare yāte śrīmānyūsubabhūpatiḥ
644
śrīmatsuyyapuragrāmaṃ vitastājaladurgamam
śiśriye sa mahīpāla udayādrimivāṃśūmān
645
tadā lahrabhūpālo niryayau nagarāntarāt
anekalokasaṃyuktaḥ siṃho nagamukhādiva
646
jñātvā suyyapuragrāmaṃ vitastājaladurgamam
yayau haidaracakkosāvanyamārgeṇa satvaram
647
jñātvā yūsubabhūpālastattadripuviceṣṭitam
vitastājalamullaṅghya yuyudhe lahreṇa saḥ
648
vidhāya tumulaṃ yuddhaṃ sarvaprāṇibhayāvaham
mantrī lahrakhānasya mamārātabdālamīrakaḥ
649
naṣṭe lahrabhūpāla militairnijasainikaiḥ
avardhata sa bhūpālo nadaikhi mahārṇavaḥ
650
lahrakhāno yūsubakhānapādamaśiśriyat
sabhrātaramamuṃ sopi nirnetramakarotkṣaṇāt
651
jñātvā haidaracakosau yūsubanṛpaceṣṭitam
śiśriye jāṅgalaṃ deśaṃ punaryuddhacikīrṣayā
652
yuddhaṃ yūsuvabhūpālacakrahaidarayorabhūt
vaneṣu śoṇitāsāradūrīkṛtadavānalam
653
jalāladīnabhūpasya yayau haidaracakkakaḥ
sakāśaṃ vasubhirhīno bhāskarasyeva candramāḥ
654
śaśāsa calite tasmindeśaṃ yūsubabhūpatiḥ
andhakāre gate dūraṃ padmākaramivoṣṇaguḥ
655
vavarṣa vāsavaḥ samyagvavau vāyuḥ sukhāvahaḥ
tatāpa tapanaḥ sākṣāttasminnakṣati medinīm
656
kīrtirdūrīkṛtā tena cacāla vasudhāmimām
yadgehe guṇabaddheva lakṣmīrāsīdananyagā
657
guṇeṣvananyeṣvapi tasya rājñaḥ
sa eṣa doṣaḥ prakaṭastadābhūt
yaccañcalāgṛhyata tena lakṣmīḥ
sthirāpi kīrtirvihitā sudūram
658
candramā guṇivairīti prasiddhiṃ paramāṃ gataḥ
sāmyayogaḥ kathaṃ tasya nṛpeṇa guṇibandhunā
659
habībakhānapramukheṣu teṣu
ruddheṣu yūsūbamahīdhareṇa
niṣkṛṣya cakṣūṃṣi viśeṣaroṣātkaśmīradeśe vihito vicāraḥ
660
jallāladīna bhūpālasevanārthe kṛtodyamaḥ
yākūbarājaputropi prahitastena bhūbhṛtā
661
upāyaneṣu dṛṣṭeṣu yākūbanihiteṣvapi
kaśmīravijayotkaṇṭhā saṃbabhūva mahībhṛtaḥ
662
jallāladīnabhūpena kaśmīravijayārthinā
kṛtājñā bhagavaddāsapramukhānāṃ mahībhṛtām
663
tadvijñāya sa yākūbastyaktvā bhūpālasevanam
pratyāyayau svakaśmīradeśaṃ mārgaddalakṣitaḥ
664
pitaraṃ svaṃ samāgatya yākūbovadadvyathaḥ
bhagavanbhagavaddāsaḥ prahitastena bhūbhṛtā
665
mahatopyasamarthasya mahattvaṃ yāti niṣphalam
parvatasadṛśākāraṃ kuñjaraṃ hanti kesarī
666
iti niścitya sarve te nirgamāya jayārthinaḥ
ājñāṃ vidadhire sarvaparvatīyadarārpaṇāt
667
vinirgate mahīpāle sañjībhūtetha sainike
vaijayantyastadā rejurvāmanīkṛtabhūruhaḥ
668
varāhatīrthamāśritya tasthau yūsubabhūpatiḥ
tadīya mantriṇopyagre yayuryuddhacikīrṣayā
669
uvāca sacivānbhūpo na yuddhaṃ kartumarhatha
jallāladīnapādābjaṃ sevanāyāśrayāmahe
670
kathaṃ mahattaraṃ jetuṃ śaktirnīcasya jāyate
na samīrasya vegosti parvatonmūlane kṣamaḥ
671
śrutveti sacivāḥ sarve tamūcuḥ pṛthivīpatim
kathametādṛśī buddhirbhavatāmapi jāyate
672
akṛtagurusadvākyaḥ siddhiṃ na gacchati sādhako
vrajati na sukhaṃ rogī vaidyaprayogaviyogataḥ
agaṇitamahāyantā dantī na vindati cāturīṃ
sacivavacanadveṣī rājā na yāti suvaibhavam
673
niśamyeti sa bhūpālaḥ sacivāṃstānavocata
dṛṣṭaṃ sainyaṃ na yuṣmābhirjallāladīnabhūpateḥ
674
prācīmeva śacīpatiḥ sa bhajate śrīdakṣiṇāśāṃ yamaḥ
pānīyādhipatiśca paścimadiśaṃ vitteśa evottarām
ete kevaladikpatitvavibhavaspardhī kathaṃ kurvate
jīyātsarvadigīśvaro narapatirjallāladīnābhidhaḥ
675
nākabarasamaḥ kaściddātābhūnna bhaviṣyati
dānaṃ samarpitaṃ yena paṇḍiteṣvapi vairiṣu
karṇaḥ suvarṇadānena yaśaḥ prāpnoti bhūpatiḥ
676
vittī cennaravāhano bhavati tatkārpaṇyamuccāvacaṃ
candraścetkhalu nirmalaḥ pratidinaṃ doṣaḥ kalaṅkābhidhaḥ
tejasvī yadi vahniruddhatatamodhūmaḥ sadā dūṣako
rājñā dānayaśaḥpratāpanikarairete'dhunādhaḥkṛtāḥ
677
itthaṃ jallāladīnasya sevāhevākatatpare
yūsubanṛpatau samyaksacivā idamabruvan
678
śatrupādaspṛhā yasya jīvitaṃ tasya niṣphalam
sa eva puruṣo dhanyo yo dveṣṭi ripuṇā saha
679
bhavantaḥ santu dūrasthāḥ kurmastvatkāryanirṇayam
jāṅgalaṃ deśamāśritya yotsyāmaḥ pratyahaṃ vayam
680
sahasrakiraṇo ravirjagati satpratāpojjvalo
guhāntaragataṃ tamo harati no yathā jātucit
tathā narapatiḥ kṣamo bhavati cakravartī kathaṃ
vināśayitumudyato vihitajāṅgalāsādanam
681
itthaṃ niśamya bhūpālaḥ sacivodīritaṃ vacaḥ
nirvāpayannivovāca vacanāmṛtaśīkaraiḥ
682
bhayaṃ tyajata madvākyamanupālayatādhunā
ahaṃ jallāladīnasya grahīṣyāmi padāmbujam
683
alaṃkārabhūtosti yo bhūpatīnāmalaṃ kāmadevena rūpe yadīye
ahaṃ kāmataḥ staumi jallāladīnamahaṃkāra eṣosti citte madīye
684
kariṣyāmaḥ kathaṃ vairaṃ śrīcakravartinā samam
mayaiva sevā kartavyā sukhaṃ deśe bhaviṣyati
685
na bhūto na bhāvī na vā vartamānaḥ
kadācicca kaścinmahībhṛtsamānaḥ
iti prāyaśo nityaśo vardhamānaḥ
sadā jalpato vartate mebhimānaḥ
686
pātiśāhiguṇāñśrotuṃ karṇoyaṃ capalāyate
etaddātṛtvamākarṇya karṇoyaṃ ca palāyate
687
vidhātrā likhitāṃ bhāle lipiṃ dāridryadūṣitām
patanti caraṇe tasya janāḥ kartumivānyathā
688
mastake bhūṣaṇaṃ rājñāṃ lakṣmīprāptimahauṣadham
asti pādarajastasya durlabhaṃ mahatāmapi
689
pratyakṣadevamādityaṃ dhyāyatāścakravartinaḥ
sākṣādbhaktiprabhāvena dūraṃ yānti vipattayaḥ
690
vedānnirṇītabhedānasuravarakarākrāntadeśānsureśānāndharvānmandadarpānpratidivasabhayavyākulām̐llokapālān
vedhogovindaśarvāṃstadabhimukhakṛtaprāñjalīṃścāpi matvā
sūryaṃ pratyakṣadevaṃ praṇamati matimāñjāhijallāladīnaḥ
691
akabaranṛpateryadaiti sainyaṃ
kathamiva śakyamanena maddalena
prasarati jaladheryadā taraṅgo
bhavati hi śūrpanivāraṇaṃ nirartham
692
pratyakṣadevamādityamulūko yadi nindati
kā hānistasya devasya jagatāmupakāriṇaḥ
693
iti niścitya bhūpālo jallāladīnabhūpateḥ
caraṇaṃ śaraṇīkartuṃ bhagavaddāsamāśrayat
694
pañcavarṣāśritānbhogānbhuktvā yūsuvabhūpatiḥ
jallāladīnabhūpālasevanārthamathāgamat
695
gate tasminmahīpāle bhagavaddāsasainikam
yākūbo nāma tatputraḥ prājyaṃ rājyamathāgrahīt
696
saṃgrāme pitṛsarvasvamarjitaṃ kośasaṃcitam
dattvā yākūbabhūpālaḥ sarvām̐llokānarañjayat
697
calite bhagavaddāse yūsubanṛpasaṃyute
babhau yākūbabhūpālo meghamukta ivāṃśumān
698
mlecchaśāstravinirdiṣṭamāste matacatuṣṭayam
anyonyamatavaireṇa babhūva kalahāgamaḥ
699
śaṃśacakrādayastasya nṛpasya dhṛtamatsarāḥ
sadāśivapure durge cakruryuddhacikīrṣayā
700
atha yākūbabhūpasya diddāmaṭhasamīpataḥ
babhūva tumulaṃ yuddhaṃ śaṃśacakrena tena tat
701
alaṃmāśiramallekaālakādipuraskṛtaḥ
yuyodha śaṃśacakosau yākūbaprabhuṇā saha
702
śaṃśacakastato gatvā mallekabalacoditaḥ
jagrāha jalamadhyasthaṃ grāmaṃ suyyapurābhidham
703
udyanyathā dinakaraḥ kiraṇotkareṇa
rātryandhakāranikaraṃ harati kṣaṇena
sainyaṃ tathaiva yamasādakarotkareṇa
yākūba eva kṛtasāyakamokṣaṇena
704
alaṃmāśirakhānosau yuddhaṃ kṛtvāpalāyata
nagarācchaṃśacakraṃ taṃ sa rurodha mahīpatiḥ
705
vijaye vihite tena yākūbena tadantare
madhyadeśamahīpālādbhayaṃ nityamajāyata
706
madhyadeśamahīpālajalāladīnabhūpateḥ
kaśmīravijayotkaṇṭhā bhūyaḥ samyagajāyata
707
kāsimakhānanāmānaṃ cakrahaidarasevitam
prerayāmāsa bhūpālaḥ kaśmīravijayecchayā
708
dvāviṃśānāṃ tadā senāpatīnāṃ nirgamāya saḥ
cakārājñāṃ mahīpālaḥ kaśmīravijayotsukaḥ
709
te senāpatayastasya bhūpaterājñayā kṣaṇāt
lāhoranagarāttasmānnirjagmurūjitaśriyaḥ
710
kūpāni rudakā āsanpaṅkaśeṣāstadā hṛdāḥ
marucca samatāṃ yātastadā senāpracārataḥ
711
tatra rejuḥ patākābhiḥ paṭṭamaṇḍapapaṅkayaḥ
kaśmīraparvatālokasamutkṣiptamukhā iva
712
udyayau sa rajorāśistathā senāpracārataḥ
yena nabhasi sūryasya rāhubhītiryathābhavat
713
mārgasthānāṃ hi dhūlīnāṃ yathā saṃkhyā na vidyate
tathā saṃkhyā na senāyāḥ padātigajasādinām
714
dinaiḥ katipayaiḥ senā dūrādhvamalinīkṛtā
candrabhāgāṃ nadīṃ prāpa cakorīnduklāmiva
715
vastrāṇyanenijaṃstatra papustoyaṃ ca nirmalam
taḍāgadūṣitā lokāḥ sukhaṃ cakruryathepsitam
716
snānatrastacaladgrāhibhīticañcalamānave
candrabhāgātaṭe dūrādupahāsaḥ kṛtobhavat
717
snānamuktāṅgajādyatrāpyagre dattakareṇukāt
anyadantikṛtatrāsājjano bhītyākulobhavat
718
candrabhāgāṃ samullaṅghya dinaiḥ svalpatarairapi
parvatasyāntikaṃ prāpa senā kāśmīradeśagā
719
parvateṣu padātīnāmārohaṇāvarohaṇaiḥ
jānugulphapadādīnāmavasādo mahānabhūt
720
kvacittoye dhārā kvacidapi jalaṃ durlabhataraṃ
kvacitpaṅke mlāniḥ kvacidapi śilātāḍanabhayam
kvacicchītaṃ nityaṃ kvacidapi sadoṣṇāṃśupātanaṃ
nagasthāne panthā bhavati yamamārgopara iva
721
suvṛṣṭikomalībhūtaṃ tāsu parvatabhūmiṣu
navaghāsāṅkuraṃ jakṣurvṛṣavāraṇavājinaḥ
722
madhyadeśīyalokānāṃ paśyatāṃ parvatasthitim
pṛcchatāṃ nāma vṛkṣāṇāṃ camatkāro mahānabhūt
723
tāstāḥ saṅkaṭabhūmayaḥ sugamatāṃ nītāḥ śilāpaṭṭakaiste te kuñjagakuñjarāḥ kila bhaṭairbhītiṃ tadā prāpitāḥ
lokaḥ kuñjamatiprakāśamakarotsānuṃ satoyodgamaṃ
senā parvatamastake samabhavatkalpāntakālopamā
724
cakravarttiprabhāvena tatsenādarśanena ca
parvatīyajanā āsanbhayāccakitamānasāḥ
725
chāgānupāpanīkṛtya mātuluṅgaphalāni ca
parvatīyajanāstatra kāsīmakhānamāyayuḥ
726
yadvadvyomacaropi māṃsaśakalaiḥ saṃrudhyate khecaro
yadvattoyatalāsthitopi baḍiśairmatsyopi cāvādhyate
yadvacchaṣpasamarpaṇena kṛtibhirdūrānmṛgo gṛhyate
tadvattena vaśīkṛtā janapadāḥ kāsīpanāmnā dhanaiḥ
727
haidaracakkanāmābhūdyākūbo vairatatparaḥ
mārgasaṃdarśanārthe tatkhānakāsimasainike
728
atrāntare sa kāśmīramārgarakṣaṇatatparaḥ
bahvāmanāyakopyāsīdyākūbabhayavihvalaḥ
729
bahvāmanāyako lokaṃ sthāpayitvā bahiḥ svayaṃm
jagāma kevalatayā khānakāsimasainikam
730
tasya kāsimakhānopi sarvakāryavicakṣaṇaḥ
cakāra bahusaṃmānaṃ vastrairābharaṇairdhanaiḥ
731
athānyairapi yākūbamavagaṇya samarpitam
rājyaṃ hosanakhānasya paścānilagiristhitaiḥ
732
kāsimakhānamāyāntaṃ deśāntaravyavasthitam
madhye hosanakhānasya rājyaṃ śrutvā cukopa saḥ
733
atha yākūbabhūpālaḥ prasthānaṃ kṛtavānkṣaṇāt
hosanakhānaṃ nirbhartsya paścānilagiriṃ prati
734
yākūbaprahitaṃ sainyaṃ prabhusevāparāṅmukham
sākaṃ hosanakhānena saṃdhiṃ cakre yadṛcchayā
735
śrutvā yākūbabhūpālo militaṃ nijasainikam
nindāṃ capalacittānāṃ sevakānāṃ cakāra saḥ
736
haranti saṃpattau vittaṃ vipattau vidviṣanti ca
sevakāḥ santi durgrāhyāstatsamā na tu taskarāḥ
737
śaṃśacakābhidhaṃ bandhānmīramahmadasaṃyuktam
mocayitvā sa yākūbaḥ kāṣṭhavāṭāmtaraṃ yayau
738
yākūbabhūpamadhigamya nirastavīryaṃ
te sevakā na vidadhurbahumānasevām
cintāmaṇiṃ luṭhitahastatalābhighātaiḥ
khelanti vānaragaṇā gulikākrameṇa
739
yākūba calete sainyaṃ visasāra pṛthakpṛthak
hārasūtre svayaṃ chinne mauktikaṃ vidrutaṃ yathā
740
kāṣṭhavāṭāntare kecitkecinnnagaravāsinaḥ
āsankecidvideśasthāḥ kecinmugalasaṃgare
741
hosanakhānādāhṛtya rājyaṃ parvatamastake
jaṃgrahe śaṃśacakkena kāsimābhiścaśaṅkayā
742
kāsimakhānamāyāntaṃ niśamya kṛtaniścayaḥ
jagrāha śaṃśacakosau parvataṃ janadurgamam
743
svalpalokasamāyuktaḥ śaṃśacakrobhavattadā
kāsimakhānakopyāsīdbahulokasamāvṛtaḥ
744
puraskṛtya sa kāsimakhāno haidaracakrakam
cakāra tumulaṃ yuddhaṃ sugrīvamiva rāghavaḥ
745
kāśmīrasainikaṃ sarvaṃ cakrehaidaradarśanāt
cacāla rātritāmisraṃ prātarivāruṇodayāt
746
yathā mahābhrajorāśirvāyumātreṇa naśyati
tathā mugalasainyena naṣṭaṃ kāśmīrasainikam
First 200 of 396 passages. Read on