ʿAmal-i Shalih 2.7

2.7

بیان سلسلهآ نسب همایون حضرت صاحیقران فانی و مجملی از احوال سعادت مآل آن دودمان جاه و جلال چون خامهٔ‌ آداب نگار درین خرد نامهٔ‌ ادب آثین هرجا که هنگام اظهار اسامیآ سامئ خواقین این دولت کدهآ ابد قرین باشد بر وفق دستوریکه این حضرات والا درجات آبای اعظم را از روی احترام 1[...آن نام می برند در سیاق سخن تعبیر می کند - لاجرم بجهت رفع ایهام تبیین مقصود و تعیین مراد از آن والا القاب مستطاب درین مقام برین موجب سی نماید - فردوس مکانی بابر بادشاه انار الله برهانه - جنت آشیانی همایون بادشاه ابقا الله رضوانه - عرش آشیانی اکبر بادشاه طاب ثراه - جنت مکانی جهانگیر بادشاه طیب مثواه - همه جا در مقام ذکر حضرت شاهجهان بادشاه در اخوال ایام شاهزادگی شاه بلند اقبال و از مبداء جلوس همایون بلقب والای آن حضرت یعنی صاحبقران قانی عبارت آرای می گردد - بنابر آنکه والا خداوندان این سلسله بیگمان و بانوان حرم سرای خلافت را بخطاب های خاص اختصاص می بخشند تا اصل نام ایشان زبان زد خاص و عام نشود - هوجا ذکر اسماء سامیهآ ایشان درین کتاب مستطاب درکار شود ناگزیر به همان وتیره تعبیر خواهد مود- برین موجب مریم مکانی والدهآ اکبر بادشاه ، خدیجة الزمانی رقیه سلطان بیگم - مریم الزمانی والدهآ جهانگیر بادشاه ، بلقیس مکانی والدة شاهجهان بادشاه - ممتاز الزمانی و ممتاز محل حرم محترم شاهجهان - بیگم صاحب صبیهآ رضیهآ آن حضرت - هر چند مفاخر آبای عظام و مآثر اجداد کرام این بادشاه عالی جاه که بهین نتابخ آبای علوی و اسهات سفلی اند، در جوصله برداشت کون و مکان نگنجد و شرح آن از دست قدرت بیان و تبیان ابناء زمان بر نمی آید - ولیکن بنا بر آنکه برخی از سخن پردازان در صدد مجملی ازآن شده بقدم جرأت مبأدی این وادی6 بی پایان پیموده اند- لاجرم بنابر اندوختن تبرک و تیمن وعمل به سنت سنیهآ ایمهآ ستخن خامهآ ارادت رقم اکتفا بنموداری از آثار این مظاهر قدرت آفریدگار کرده تفاصیل احوال را حوالت بتقریر دلپذیر مقدمهآ ظفرنامه وسخن گذاریآ فواخ اکبر نامه نممود - و از جمله آن عزیز کردهای حضرت به ذکر چند برگزیده که همگی از روی اعداد بوابر نه جوهر مجرد اند به بیان اجمال اکتفا نموده عنوان این کار نامهآ بدایع لگار را تزئین داده- اول جنت مکانی نورالدین محمد چهانگیر بادشاه ذارالسرور فتح پور از ولادت سراسر سعادت آن مطلع انوار ظهور بعه از انقضای هفت گهوی و1[سه]6 پل روز چهار شتبه هفدهم ربیع الاول سال نه صد و هفتاد و هفت هجری موافق هفدهم2 شهریور مته چهارده اکبری لبریز نور گردید- و مدت سی وهفت سال و سه ماه وسه روز قمری و سی و شش سال و یک ماه و بست و سه روز شمسی در سایهآ تربیت آن سعد اکبر بر ج سووری کسب انوار سعادت دارین نموده چهرهآ بختیاری برافروخت - چون دست برد قضا و دست اندازیآ قدر سایه شاهبال فرخنده فال آن حضرت از تارک3[مبارک]ع والا باز گوفت یک ساعت نجومی از روز پنجشنیه بیستم جمادی الثانیه سال هزار و چهارده هجری سپری شده زینت مخش افسر سلطنت * اشدند]4- و خطاب خلیفهٔ‌ الهی یافته ، خویشتن را به فرخنده لقب جهانگیر ملقب ساختند - و سلطان سلیم که در ایام پادشاهزادگی نام نامیآ آن حضرت بود از لوح زبانها سترده شد - بست و دو سال و هشت ماه و هشت روز قمری و بست و دو سال و چهار روز شمسی در عهد خلافت عمر گرامی به عیش و شاد کامی گذرانیده روزگار فرخنده آثار در صید نشاط و نشاط صید بسر بردند - خصوص اواخر عهد که اکثر سنین زمستان لاهور از قدوم عشرت لزوم بزمستان روی زمین می بود - و بهار و تابستان در نزهت کدهآ کشمیر مینو نظیر باندوختن انبساط سیر و شکار از روزگار دادستان بوده درین لباس کام بخش خاطر می شدند - و در سال هزار و سی وشش که آن گلزار جاوید بهار بدستور معهود مهبط نور حضور شد دیگر باره عارضهٔ‌ ضیق النفس که از هفت سال بار ملایم مزاج اقدس آن حضرت بود طاری گردید و دمبدم روی در تزاید داشته نفس نفس اثر شدت آن بیشتر از پیشتر ظهور می نمود - از آنجا که کوشش تدبیر با دست برد تقدیر برنیاید و مقتضای قضا چاره نپذیرد معالجات اطبای مسیحا دم سودمند نیفتاد و به امتداد ایام مرض طول کشید - لاجرم نظر بمقتضای خیرخواهیآ عالم صلاح در توقف ندیده مو کبپ منصور را بتوجه صوب لاهور اصر فرمودند- بحسب تقدیر در منزل راجور آن عارضهٔ‌ ناملایم اشتداد تمام یافته ، در منزل چنگ ترهتی1 تغیری فاحش در احوال مزاج مبارک ظاهر گردید - چنانچه از تنگئی نفس کار بر آن حضرت تنگ شده دوازده گهری از روز یک شنبه بست و هشتم صقر سنه هزار و سی و هفت هجری گذشته از توطن این عاریت کده فانی درگذشتند ، و بشوق ادراک سعادت اقامت در جوار رحمت ایزدی