Pramāṇa · Search · About · API

Shryankakavya (Śryaṅkakāvya)

श्र्यङ्ककाव्य

on the early history of Sikhs

Language
Sanskrit
Date
711–1858 CE
Author
Kṛṣṇakaura Miśra
Extent
285 passages, 4,762 words
Text
complete digital text
Source
sa.wikisource · लाहोर्, 1935 · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription; the work itself is in the public domain)

Contents

Text

1

śrayaṅkam .
prathamaḥ sargaḥ.
amṛtasarovarṇanam .
śrīmannānakamaṅgadaṃ hyamaradāsaṃ rāmadāsārjunau
govindaṃ haripūrvakaṃ hari ca rāyaṃ śrīharikṛṣṇakam .
tegādiṃ ca bahādaraṃ namata bho govindasiṃhaṃ bhuvi
jātān bhaktahitān mahodayayutān khakṣmāvatārān kalau ..1..

3

puṇyasthānaviśeṣakāraṇatayā śrīrāmadāsena yad
jñātaṃ sanniramāyi sevakajanasvāntaikaśuddhipradam .
tīrthaṃ darśanataḥ pumarthamakhilaṃ sevānurūpaṃ dada-
nnāmnā khyātamihāmṛtaṃ sara iti protphullapuṇyāmbujam .. 2 ..
yattīre pramukhaṃ sthalaṃ vijayate'kālaikaniṣṭhāvatāṃ
nityaṃ kīrtanarāgapustakavaco govindacarcāyutam .
niḥśyānaṃ jaladaikalekhanaparaṃ yatrauttare diktaṭe
pūrve kalpamahīruhopavanakaṃ yatsādhusaṅghānvitam .. 3 ..

4

yaddace raṇaśūrayodhasamudāyasthānaśobhāvahaṃ
tārāsiṃhasujānasiṃhavasatistrītīrthabhūṣāyutam .
yadbhūmihimaparvatenduśaradābhāsvacchakīrtiḥ sthirā
sopānaṃ maṇikaṭṭiyojvalacamatkārakaśomākaram .. 4 ..

5

vedījñāniśahīdanāgavimalākālīyamallātpajaiḥ (1)
paprairaṣṭabhiranvitaṃ sarasije śrīmatsudhākhyaṃ saraḥ .
madhye karṇikamujvalaṃ vijayate sadgranthajīśobhitam
śrīmannānakarāmadāsagurugovindapratiṣṭhāpitam .. 5 ..

6

jassāsiṃhasubhāgasiṃhajayasiṃhākālasiṃhaḥ sphuran
bhaṇḍāsiṃhagulābasiṃhakahakīkatsiṃhavādheśvaraḥ .
tārāsiṃhakhuśālasiṃhakabaghelāsiṃhasapremasiṃhaḥ
siṃho guruvapaśa eṣa caḍhataḥ siṃho mahāsiṃhayuktaḥ .. 6 ..

10

eṣvevāmarasiṃha itthamamalaiḥ patraiḥ parīvārayuk
ṣaḍbhusaṃkhyakayā yutaihirito dikoṇagairdaivataiḥ .
pūjāyaṃtramivaiśvaraṃ sukalitaṃ vāmekṣaṇāsundaram
loke vai kalikālabhītiharaṇaṃ sadbhaktisevāvatām .. 7 ..
yabīraṃ suvilokitaṃ bahujatuḥkāluṣpahṛt puepadaṃ
spṛṣṭaṃ cittaviśodhanaṃ nijamateḥ svacchatvasatva
snātaṃ sakkiraṃ svacidaśaḥ karamarakara śubham
lokānāṃ miṣataścaturdharatayā kṛtvā sthirān svātmano
jñātān lomatayā guruḥ paramavicchrīrāmadāsaḥ prabhuḥ ..10..

11

gaṅgādvārasamaṃ samastabhuvanasthānaṃ caturbhiryutaṃ
dvāraiḥ pūrvayamāmbupottaragataiḥ santoṣaśīlānvitaiḥ .
śrīmadbhaktidayādisādhanayutaiḥ sopānapaṅkyujjvalaiḥ
svargaṃ dvāramivāmarāvatikayā puryā samāliṅgitam .. 11 ..

12

teṣāṃ brahma sanātanaṃ suvimalaṃ śuddhaṃ susūkṣmaṃ paraṃ
tatsarvatra vibhātyapīha rahitāḥ śāntyādibhiḥ sādhanaiḥ .
ye nityaṃ kalikālamadhyajanitāstatkīrtane tatparā
dānādhītiśubheṣṭipūrtarahitā apyatra vāsāhatāḥ .. 12 ..

13

tumbīveṇumṛdaṅgajhamarajhaṇajhāṅkāravīṇāravaiḥ
saṃyuktā nipuṇāḥ kavitvakaraṇe ye gānaratāḥ sadā .
dyumnāścāraṇasūtamāgadhavarā granthāgrato gānataḥ
pūjyatvaṃ gamitā aho'timahimā kastaṃ na sevet sudhīḥ ..13..

14

strīhūṇāndhrapulindajhīvaranaṭamlecchādayo jātito
nīcā apyanurāgabhaktivaśataḥ siddhidvayīṃ prāpitāḥ .
he santaḥ śṛṇuta prabhorguṇagaṇanāmaṃ sadā gāyata
vedāntopaniṣatpurāṇapaṭhitaṃ śrīnānakādyaiḥ punaḥ .. 14 ..

15

eṣā ślokacaturdaśīviracitā govindasiṃhāgrataḥ
kṛtvopāyanametadeva viduṣā koreṇa saṃrakṣitā .
bhāradvājasagotrabhiṅaṇakule jātena samprerite-
nomādevaṃtayā hṛdisthapadayā suprītayā mānase .. 15 ..

16

śrīrāmādikadāsajīsuhṛdayābhiprāyamevaṃ mayā
saṃlakṣya atibhūmimātrakamitā jñeyetthakaṃ paṇḍitaiḥ .
eṣā pañcadaśī sadā bhagavatī varvarti sarvopari
mīmāṃsādikamatra dharmasahitaṃ vidyāsthalaṃ bhāsate .. 16 ..

16_1

iti śrīkṛṣṇakauramiśra kṛte śravadve kāvye amṛta-
sarovarṇanaṃ nāma prathamaḥ sargaḥ .. 1 ..

16_2

dvitīyaḥ sargaḥ.
rāmadāsapuravarṇanam.
yatpūrve khalu pāśanāśanavidhau dakṣā vipāśā nadī
yasyarāvatikā lavābhidhapurībhūpā nadī paścime .
yadakṣe taraṇāntatāraṇatalaṃ kuṣṭhādiruṅnāśanaṃ
kaurveśyā śubhadevikāsuranadītulyā mahainopahā .. 1 ..

16_3

yatpārśve nanu rāmadāsanagaraṃ tannāmataḥ śobhitaṃ
yatsāmantatayā vibhāntyavasathā bhūpaiḥ kṛtāḥ sarvataḥ .
ādau rāmagaḍho harīharipuraṃ jhaṇḍāpuraṃ lohapū-
rvārdhaśolahaṇeśagujjarapuraṃ śobheśapū rājitam .. 2 ..

16_4

jayasiṃhahakīkatabhāgapuraṃ
caḍhatārdhamṛgādhipakarmapuram .
atibhūmipurīparivārayutaṃ
vijayeta sadā śubhalokadharam ..3..

16_5

sālodharmadayālukāṭunayutā śāhīṭuṇīyādikā
dharmasthāpanaśālikā atithilokābhyāgatānāṃ hitāḥ .
purāṇanyāyamīmāṃsā dharmaśāstrāṅgamiśritāḥ.
vedāḥ sthānāni vidyāyā dharmasya ca caturdaśa ..
īdṛśyo bahavo vibhānti khalu vastīrāmasadbhāvitā
yasmin vai suthareprabhṛtyavadhṛtāḥ sarvā jagadrakṣakāḥ ..4..

16_6

śrīnārāyaṇakalpitaṃ mṛtijito liṅgaṃ śivopāsanāṃ
hārdāndhatvaharaṃ suśītalakaraṃ śrīśītalāmandiram .
yasmin durgataḍāgamandiravṛtaṃ lākṣālayālaṅkṛtaṃ
puṃstrīvālakapāmarādiṣu phalaṃ sevānurūpaṃ dadat ..5..

16_7

yasmin paścasaro'sti mukhyamamṛtaṃ tadvadviveka saraḥ
santoṣaṃ kamalābhidhaṃ tadaparaṃ rāmābhidhānaṃ saraḥ .
sāloṭuṇḍakalakṣmaṇapriyatamaśrīpañcatīrthīlakhā-
bhāītyādikakalpitāni bahuśastīrthāni bhānti kṣitau ..6..

16_8

nityaṃ bhāti sudarśanīyamamalaṃ sadgopuraṃ rājate
hyaṭṭālādigaṇaṃ vimānasadṛśaṃ rathyāśatairanvitam .
lokānāṃ sadanāni citritatarāṇyālakṣyacittaṃ sphura-
nnāke'pīdṛśameva devaracitaṃ kautūhalaṃ saukhyadam ..7..

16_9

vīṇāvādanatatparāḥ kva ca narāgānaikasakkāḥ kvacit
ṣaḍādisvarasaptakaṃ pṛthutayā vinyāsayanto balāt .
mārdaṅgadhvanikāṃsatālamurajaṃ saṃstānayanto ravaiḥ
śrīrāmasya padāravindavimalaṃ dhanyāḥ stuvantyatra hi .. 8 ..

16_10

yatra jñānavirāgabhaktivimalaṃ granthaikasandarbhita
bhāṣāsaṃskṛtisatkavitvaracitaṃ saṃguptabhāvārthakam .
gāyantyeva divāniśaṃ muhuraho dhyānakaniṣṭhāratā-
ste dhanyāḥ kalivālapāśaharaṇāḥ santārayantā janān .. 6..

16_11

madyadyūtapalādivāravanitāsevakamūrchākulā
dussaṅge niratāḥ svajanmavimalaṃ sammoṣayanto haṭhāt .
amvadravyavilāsinītiparadrohe ratāḥ pāmarā
janmajñātikulābhimānamucitaṃ sandhṛlayantaḥ kvacit .. 10 ..

16_12

āpūrvottaradakṣavāruṇadiśaṃ vikretukāmā narāḥ
paṭṭanāmamahādhikāmbaragaṇaṃ nīlaṃ maṇīna maunikam .
paryāyāntyamṛtaṃ saro'bhilapitaṃ lābhaṃ samāyānti ta
īdṛk paṭṭanamanadeva racitaṃ sarvopari bhrājate .. 11 ..

16_13

gaikhīyuktasahasragośakaṭacakrīvanta āyānti ye
gairīsaindhavasūtacandanaharidrāpūritāḥ preritāḥ .
abāyānavaṇigjanadhanavivṛddhapsāyutaste sadā
tadvyavyatihārataḥ punarime gacchanti kāṣṭhāṃ khakām .. 12 ..

16_14

ye pūrvaṃ khalu dīnatāmupagatā gurvāśrayāt saṅgatā
avasthā mahanīyabhāvavidhṛtāḥ nityāṃ labhante janāḥ.
lakṣādhīśaparamparāmupasṛtā dravyayarvikrayai-
rhuṇḍīlekhanato dhanābhigamanai mādhupāyaistu te .. 13 ..

16_15

nityaṃ vaiṣṇavaviprapūjanaratāḥ kṣīrādibhirbhojanaḥ
drākṣākhaṇḍaghṛtaplutaṃca havanarye kośikīpūjakāḥ .
devārādhanarudrapūjanahanūmaḍḍupiḍhapūjāratā-
ste dhānyairvasubhirbhūtā bahu yathā māṅgalyayuktāḥ sadā .. 14 ..

16_16

godhūmamedoghṛtakhaṇḍatulyaiḥ
supācitaṃ cāpi kaṭāhamadhye .
miṣṭānnametaddhi kaḍāhasaṃkṣaṃ
sarvārthasiddhipradameva pūjyam .. 15 ..

16_17

śipyāhvānapuraḥsaraṃ karayugaṃ sammelayitvā punaḥ
kṛtvā grandhavacaḥ śruti ca namanaṃ samilitvā punaḥ .
sarvebhyaḥ pratipādayanti samatārītyā prasādāṅkitaḥ
śrībrahmādipipīlikāntatanavastṛptāstu yadbhojane .. 16 ..

16_18

iti śrīkṛṣṇakauramiśrakṛte śrayaṅke kāvye
rāmadāsapuravarṇanaṃ nāma dvitīyaḥ sargaḥ.
tṛtīyaḥ sargaḥ.
vasantaṛtuholikāvarṇanam.

16_19

vajreśībhavane ghṛtaplavanakaṃ devyā janaiḥ kāryate
tadvai maṇḍalamājyakaṃ kusumasanmālyādipūjāyutam .
yaddṛṣṭvā bahupuṇyalābha ṛtuṣaṭu vai labhet sampado
nānākāryakaraṃ prasādajananaṃ devyā idaṃ bhūṣaṇam .. 1 ..

16_20

māghe śruklaśare dine bhagavatī prādurbabhūvāgrato
loke maṅgalamātanoti divasaṃ tatpuṇyamutsāhadam .
kṛṣṇena vrajabhūṣu gopavanitāyuktena rāso mahā-
nārabdhaḥ śravaṇena yasya kaluṣaṃ naśyeddhi tadvarṇyate .. 2..

16_21

śrīmadrāsābhilāṣī brajayuvatijano mañjulattau vasante
tasyādau māghaśukle śubhamadanaśaroddīpitāyāṃ tithau vai .
mandaṃ krīḍāṃ pracakre mṛdumurajasvairghoṣitāṃ maṇḍalīkā-
manyonyālāpaśabdācakitakhagagati vāsudevena sārdham .. 3..

16_22

yatra bhrājiṣṇucūrṇānavaratagatibhiśchannabhūmyantarikṣaṃ
sandhyāmbhodāvalībhāvadaruṇarucibhiḥ kautukaṃ darśanīyam .
brahmādyaiḥ sagṛhītaṃ brajabhuvanagatīpabālaiḥ suraklai-
rāndoladbhirjalaughaiḥ surabhirasayutairārdritāśeṣalokam .. 4 ..

16_23

utphullatsarṣapālīvasanarucimanaṅgāspadaṃ kāmanīnāṃ
śīrṣe sāripicche mṛgamadatilakaṃ pūrayantaṃ sudhābhiḥ .
vaṃśīrandhrāt vrajastrīkaragatajalayantrādibhiḥ sicyamānaṃ
gāyantaṃ pañcamaṃ rāgamamalamaghahaṃ brahmarūpaṃ nato'si ..5..

16_24

śrotābhirāmaśabdairmurajamukhabhartitaḥ strīkadambo
mitreṇa brahmaṇānugrathitakusumamālo'pi pūjyena devaiḥ .
strībhāvanāttagavastvaritavirahitaḥ svāminā cendriyāṇāṃ
vṛndāraṇye sukūle tapanaduhitaje brīḍitaḥ sammumoha .. 6 ..

16_25

cakṣuḥśrotronvavocanmama jananamabhūbhṛmirandhra dhigetat
svargādhīśaṃ svarūpe'pyavataraṇapare'nekamanyurbabhūva .
bhūmīsaṃstho jano'yaṃ mama janisaphalatvaṃ jagādeti hṛṣṭo
dṛṣṭvā śrīkṛṣṇarāsaṃ brajabhuviracitaṃ gopikāgopavṛndaiḥ .. 7 ..

16_26

astaṃ yāte vivasvatyaruṇapanapaṭācchādite śaiśirattoṃ
pūrvāśāṃ prodyatīndau sajalajaladasaṅghāvṛte spaṣṭatāre .
sandhyākāle samīre laghu laghu nudati preyasī vā priyārthe
kasyā nocchṛṅkhalo vai bhavati taralitaścittamātaṅgarājaḥ ..8..

16_27

rādhāyā yāhi gehaṃ mananavinatibhiḥ sāntvayasva priyāṃ tāṃ
tvadveśī gītaśabdādvivaśitadhiṣaṇāyāḥ skhalantyā gṛhānte .
no cet kruddhā bhavet sā kva tatsukhatatiśceti dūtyā sa uktaḥ
śrīkṛṣṇaḥ śīghragāmī vrajasakhisahitaḥ krīḍanārthaṃ jagāma ..6..

16_28

khekhelaiḥ sañcaran vai śaśimṛgaśiśukaḥ syandanāgre nibaddho
gantuṃ śakno na cāsīt kvaṇitapadarakhāhūtacitto'ṅganānām .
rāsantīnāṃ priyāśliṣṭasubhagabhujalatānāṃ lasatpaṭīnāṃ
tasmin śrotuṃ pravṛtteṣṭa(sa )ti śatadivasā yāminī sambabhūva ..10..

16_29

kācidbhartrā niruddhā kṣaṇamapi virahādruddhavātā vanāntam
gehādyāti sma kṛṣṇasmaraṇavaśatayā prāptasiddhayaṣṭakā vai.
tatrāndolatsakhībhiḥ priyahṛdayabhujāśliṣṭakarāṭhī sukaṇṭhī
sāphalyaṃ prāpa setthaṃ madhuripumahimā bho bhajadhvaṃ tamīśam ..11..

16_30

tanvī suptaprabuddhā śrutigatamadhurā rāvasammīlitākṣī
talpādutthāya gantuṃ kṛtaniyatamanā vismṛtātmīyavargā .
śvaśrvā samyak niṣiddhā sutalalanamiṣeṇaiva yātā knāntaṃ
dṛṣṭvā śrīkṛṣṇacandra pramuditahṛdayāhlādinī sampravṛttā .. 12 ..

16_31

evaṃ loke sukhātyāḥ surabhirasayutai)likāyāṃ praviṣṭā
bhairavyā liṅgaguhyaprakathananiratā mohakāmaikasaktāḥ .
hammīrādyaiḥ sugandhaiḥ kṣitijaladasamārabdhabhogairvṛṇānā
raupyasvarṇāracauracitabhuvanayantrā niṣiktā jalaughaiḥ .. 13 ..

16_32

veśyābhrakuṃśanṛtyapramuditamanasaḥ kuṅkumārakavastrā-
stāle nṛtye ca vādye bahutaranipuṇā madyapānādisaktāḥ .
gāyanto gāpayanto viṣayavivalitā hāsyalīlānupaktā
jātaprītau dhanānāṃ vitaraṇacaturā ghumnabhaṭṭādikānām ..14..

16_33

loke māṅgalyayuktā śubhabhavanagatā mitravṛndopaviṣṭāḥ
karpūrośīrasāndramijalamilitairambuyantraiyaṣiñcan .
anyonyāsyeṣu cūrṇairvahusubhagatayā mardayanto hamīraṃ
ḍhakkābherīmṛdaṅgadhvaniyutanaṭanairnarttanailāsayantaḥ .. 15 ..

16_34

pūrva ye'tyantahīnā dhanarahitatayā saṅgatāḥ śrīgurūṇāṃ
pādāmbhoja niviṣṭā bhramaragaṇa iva prāptamādhuryarāsāḥ .
prītau jātāyāṃ satyām .
te loke kīrtimanto dhananikarayutāḥ prāptamāhātmyayogā
dātṛkhyātyekaniṣṭhā iha parabhavane prāpitānandayūgāḥ .. 16 ..

16_35

iti śrīkṛṣṇakauramiśrakṛte śraya kāvye
vasantaṛtuholikāvarṇanaṃ nāma
sargastṛtīyaḥ samāptaḥ .. 3..

16_36

caturthaḥ sargaḥ.
grīṣmādiṛtuṣaṭkavarṇanam .
gīṣmarttau tāpataptā amṛtasarasigāḥ khelayanto jalaughaiḥ
tāpān sammārjayanto vyajanakusumavātaiḥ suśītaibahiṣṭhāḥ .
takrairdugdhaiḥ sitāktaiḥ savanamupagataiḥ sevitaiḥ śāntacittā
dhanyāste sampadāḍhyāḥ samaricavijayāsevanādyaiḥ prasannāḥ..1..

16_37

jyeṣṭhe ghaṭyambudānairṛtavidhivihitaiḥ śarkarāpānasaktāḥ
devān pitrādiyuktām̐stanuhimajalaistarpayantaḥ sutṛptāḥ .
ekādaśyāṃ phalādīn madhurarasayutān bhakṣayantaḥ pradāya
dvādaśyāṃ viprasādhūn madhuraghṛtapayobhojinaḥ kurvate ca ..2..

16_38

āṣāḍhe śaradālaye vasanato dharmātapo vāryate
nityaṃ vyākulatāmupaiti hṛdayaṃ puṃsāṃ vinā yena vai .
tadduḥkhaṃ bhajanānurāgavaśagaiḥ kiñcinna vijñāyate
vācā kīrtanakārakaiḥ karayugaiḥ satpādasevādaraiḥ .. 3 ..

16_39

varṣarttau ghanagarjanaṃ nipatanaṃ vṛṣṭemahāmaṅgalaṃ
mārgāṇāṃ parirodhanaṃ subahuśo nimnonnatattvāpaham .
ekatrīkaraṇaṃ satāṃ bahutithaṃ tatsatriṇāṃ satradaṃ
vidyudrohitakārmukādikarakaḥ sampādane jāyate .. 4 ..

16_40

śālīnāṃ navaropaṇaṃ vikasanaṃ śakreṇa guptasya hi
khadyotāliparamparāvijananaṃ khadyotanacchādanam .
kāmānāmanusārato hariśivāṃ vā pūjanaṃ kāryate
viprāṇāṃ pratipūjanaṃ ca niyataṃ yanmuktimuktipradam .. 5 ..

16_41

yaṃ dṛṣṭvā bahucintayanti rahitā yoṣā rudantyo vaṇig
lokānāmatigarjane na bhayadaṃ vidyut samāliṅgitam .
tāsāṃ bhartṛsamāgamaṃ racayate medhaḥ sa evārthitaḥ
taccittaṃ karuṇārdratāmupanayastasmāt paro nodayī .. 6 ..

16_42

brīhīṇāṃ paripākatā śaradṛtau puṃsaṃ gato yoṣito
garmiṇyaḥ khalu rājayanti nṛpatīcchārātividhvaṃsane .
svaṃ sthānaṃ pathikā jalaibahutarai ruddhā jigāṃsanti yac
candrasya pratibhedṛśīṃ muraripū rāsakriyāṃ vāñcchati .. 7 ..

16_43

sānandaṃ bahupārṣadā vidadhatīṃśakrīḍane tāṇḍave
vāditradhvanitumburadhvanimṛdaṅgāvādane tatparāḥ.
sāhāyyaṃ pratibibhyatī bhagavatī sāścaryamāliṅgati
lokānāṃ pralaye'tiśaṅkitamanā nṛtyatpati rundhati .. 8 ..

16_44

yatrādaivatamānuṣāṭavicaraṃ hṛṣyanti sarve muhuḥ
pūjānnādipaśavyalābhasukhitāḥ śrāddhādidānādṛtāḥ.
lakṣmījāgaraṇaṃ vratādikaraṇaṃ yatkārtike puṇyadaṃ
māhātmyaśravaṇaṃ phalādibahulaṃ jāgarti yanmādhavaḥ .. 9..

16_45

śiṣyā siṃhajanā udāsivimalā govindasiṃhasya vai
prītyai bhaktiratāḥ suśabdaniratā gāne tathā śrāvaṇe .
sadgranthasya vicāraṇe vivaraṇe pāṭhe mahecchāyutā
dhanyāste kalinigrahe'ti nipuṇā dāne'titheḥ pūjane .. 10 ..

16_46

hemante himapatanena pīḍitoṣṭhā:
patyākhyā rajanimahāvilāsatṛptāḥ .
rātryante viṣadharavairinādataptā
yoṣāstadvirahabhayena pīḍitāstāḥ .. 11 ..

16_47

rājyante śrutasārikāśukaravā vaitālikadyumnagī-
bheryādidhvanikarṇanena cakitā gurvādisadvandanam .
kurvatyā bahudāsikā api patīn vandanta evāṅganā
gārhasthye sukhasaṃyutā iti mahāpuṇyadrumotthaṃ phalam .. 12 ..

16_48

māghe pāścātyabhāge'mṛtasarasi sadā samplutā śītatoye
granthaśrāvaikayuktā gurukathitapadadhyānagāne ratāśca .
dravyatyāgena tuṣṭāḥ sadamarabhajanānandatṛptā janā yat
kāruṇyāt śrīgurūṇāmabhayavaradayādānaśobhākarāṇām .. 13 ..

16_49

bhairavyā veśayuktāḥ paṭahaḍamarukāvādinaścandracūrṇai-
limpantyo'nyonyamāsye bhaḍaubhaḍauvādena santuṣṭacittāḥ .
sandhyānehasyatṛptā bahutaṇadahane holikā dāhayantaḥ
sarveṣāṃ rītirevaṃ pratiśaradamaho sarvalokāḥ sukhāḍyāḥ ..14..

16_50

satyāhiṃsāvādambhagurubhajanaśaucādikābhyāsayuktāḥ
siṃhāḥ śiṣyāḥ saśastrā raṇakṛtiniratā nīcahiṃsānuraktāḥ .
putrastrībhrātṛdāsānanavaratamaho pālayanti svadhānyai-
ritthaṃ ye vartayante ta iha paragatāḥ saukhyakīrtīṣṭabhājaḥ ..15..

16_51

vāsantīpuṣpamālācamaravidhuvanairgandhadhūpapradīpai-
rāndolantaṃ vasante rathakaśipugataṃ pūjitaṃ sādhuvṛndaiḥ .
śrīgovindaṃ dayālaṃ nayanaviṣayagaṃ kurvate ye janaughā-
ste sarve muktibhājaḥ śrataṛtumahimā putravakhabhyupetāḥ ..16..

16_52

iti śrīkṛṣṇakauramiśrakṛta śrayaṅke kāvye
grīṣmādiṛtuṣaṭkavarṇanaṃ nāma
caturthaḥ sargaḥ samāptaḥ ..
pañcamaḥ sargaḥ.
amṛtasaraāhnikakṛtyavarṇanam .

16_53

snātvā samāgatya narā namanti
kurvanti savyena gatiṃ śubhāṃ ca .
praviśya paścādbhavanaṃ vilokya
stuvanti sādhūn śravaṇapravṛttān .. 1..

16_54

parasparaṃ vāhagurū tataśca
jī dī phate vākyamudāharanti .
sthitvā ca tasmin śravaṇaṃ karanti (1)
śrīgranthajīvāksamudāyakasya .. 2 ..

16_55

vittānusāreṇa kapardikādi-
lakṣāntapūjāṃ dadhate sabhāgyāḥ .
teṣāṃ phalaṃ prītiviśeṣabhājāṃ
manonukūlaṃ bhavatīti niṣṭhā .. 3 ..

16_56

kurvanti dānaṃ ca namanti sādhūna
paṭhanti vākyaṃ gurubhaktiniṣṭham .
kaliṃ viśīryanti matiṃ nayanti
śubhāṃ bhajante bahu mānayanti .. 4 ..

16_57

sthale sthale jñānavirāgabhakti-
śraddhādayākīrtanasaṃyutānām .
nityaṃ samājo bahudhā narāṇāṃ
lokopakāraikaparāyaṇānām ..5..

16_58

kvacidbodhaniṣṭhā kvaciddānaniṣṭhā
kvacidbhaktiniṣṭhā samādhyekaniṣṭhā .
kvacillokavāratānāṃ vivādo
guroḥ sṛṣṭireṣā vidhāturnaveva .. 6..

16_59

gurugranthapāṭhe śrutau vyākṛtau ca
ratānāmihāyuḥ śubhaṃ nīyate vai .
iyaṃ granthavṛttiḥ pravṛttā janeṣu
trimārgeva gaṅgā punāti trilokam .. 7 ..

16_60

kavitvamagnāḥ paṭhane sulagnāḥ
kecit kathākhyānavidhau prapannāḥ .
hrasvaplutodāttavicārasaktā
gāndharvavidyābhyasanānuraktāḥ .. 8 ..

16_61

mṛdaṅgatumbīravakāhalocca-
svaraiḥ susannāditadiktaṭānām .
gītikriyārāgavicakṣaṇānāṃ
kartuḥ stutiḥ kaḥ prasaheta loke .. 9 ..

16_62

uṣṇīṣasatkañcukapaṭṭavastrā
nīlāmbarāḥ khaḍgabhuśuṇḍiyuktāḥ.
paścāsya śiṣyā gurubhaktinamrā
atra sthitā vairavirodhahīnāḥ ..10..

16_63

sadā gurūṇāṃ kṛpayāptarājyāḥ
padātihastyaśvarathāgraśobhāḥ .
grāmāṭavīparvatarājadhānī-
bhogaiḥ sukhāyā dhanamānayuktāḥ .. 11 ..

16_64

vaṇigjanā atra nivāsino ye
snātuṃ samāyāntyatipuṇyabhājaḥ .
manomilāpādadhikaṃ labhante
putravadhānyādiparatra saukhyam .. 12 ..

16_65

sanmālyavasnakaṭakāṅgadanapurāḍhyā
nīvīnivandhaniratā nayanānurāgāḥ.
snātuṃ gamāgamaratāḥ śubhaputrayuktā
atrāṅganāḥ paramaharṣakarā janānām .. 13 ..

16_66

snātvā dhanānnavasanāni phalāni puṣpā-
ṇyādāya lambitakarā dvijatīrthasatsu .
evaṃ vihārasahitāḥ atikuṇḍalāktā
nāryo bhavanti dhanināmiva devadārāḥ ..14..

16_67

yaiḥ pūrvaṃ bahudānamānabhajanānuṣṭhānasevāparai-
viprāḥ sādhvatithipravāsiśamibhiryuktā sadā pūjakāḥ .
gatvā vargamanargalaṃ ca vidhṛtaṃ taiḥ puṇyaśeṣe'dhunā
prāptairatra manorathādiracanā sambhujyate svecchayā .. 15 ..

16_68

śrīkāntihṛṣṭimatisannatibhūtituṣṭi-
puṣṭayādimātṛgaṇapūjitasarvakāmāḥ .
śrīmanta eva parakīyanijīyavarga-
rakṣākarā iha vibhānti ravīndutulyāḥ ..16..

16_69

iti śrīkṛṣṇakauramiviracite śrayaṅke kāvye amṛtasara āhnikakṛtyavarṇanaṃ
nāma sargaḥ pañcamaḥ samāptaḥ ..
ṣaṣṭhaḥ sargaḥ.
śrīnānakādyarjunāntānāṃrājyādivyavahāranirūpaṇam

16_70

jāto bhojanarādhipo'sti sumahān rāyādikastatpuraṃ
cāturvarṇyahitāspadaṃ ca tilavaṇḍīnāmakaṃ rājate .
tadvāsī dhanadhānyavān bhujajanirvedī pratiṣṭhāṃ gataḥ
kālūnāmadharastu yasya subhagaḥ sūnuḥ śubho nānakaḥ ..1..

16_71

rājarṣeravatāratāmupagataḥ pṛthvīmahāmaṅgalo
yogīvāṣṭavibhūtimān prakaṭatāhīnaḥ parokṣapriyaḥ .
yaḥ śiṣye phaṇivāritātapakaraśchāyānirodhī taro-
rlokajñātamahāvibhūtirapi tatpitrā na vai sammataḥ .. 2 ..

16_72

vāṇijye ca niyojito vasukare datvopadiṣṭaḥ svayaṃ
pitraitaddhanamarjitaṃ śubhakṛto yojyaṃ tvayā buddhitaḥ .
śrutvaitadvacanaṃ pradṛśya ca satāṃ tanmaṇḍalaṃ dattavān
krītvā dhānyaghṛtānnacūrṇamamalaṃ kṛtye śubhe yuktavān .. 3 ..

16_73

pitroktaḥ paśupo bhava svamahipīrasañcārayannāśaya-
statkṣetrānnakaṇaṃ pradarśya ca punaḥ sampūritaṃ pūrvavat .
āścaryaṃ janayan sa vāsakajanaṃ pitre punaḥ proditaḥ
savairāśramavāsibhistava suto yogī mahāyuddhimān .. 4 ..

16_74

pitrā vyūḍha ito gṛhāśramamataḥ putradvayaṃ labdhavān
śrīcandraḥ prathamo guṇairanavamaḥ śrīmāñchaśībāībhāka.
lakṣmīdāsa iti dvitīya upamāhīnaḥ suto'bhūnmahān
vairāgyaṃ paramaṃ gartī jagati sanmithyāvivekānvitī .. 5 ..

16_75

āyurvapamiti dvisapta racitaṃ māseṣu saptāhakaṃ
kṛtvā rājyamasaṇḍitaṃ bhuvi janānudvārayan svāśrayān .
śrīmadbrahmaparākramo hi mahaleti khyāpayan bhaktito
jñānaṃ bhaktivirāgayuktamamalaṃ sambhāṣate bhāpayā .. 6 ..

16_76

jāto vai bihuṇetijātivimale kṣātre kule so'ṅgado
bhūtvā rājyamakhaṇḍitaṃ ca śaradāṃ tavādaśaṃ māsapaṭ .
ghasrāṇāṃ navakaṃ cakāra subhage kṣātre kule labdhavā-
nudvāhaṃ sutayordvayaṃ janitavān dāsū ca dātū pratham .. 7 ..

16_77

śāntarṇaḥ pitṛdaivatarpibhajanānandaṃ samādarśayan
bhaktāṃstārayati sma sampracalitaḥ kāṣṭhāṃ parāṃ bhūtale .
bhāṣābandhanakārakastu bhagavān māhātmyasaṃsūcako
mandānāmadhikāriṇāṃ sugahanaṃ śrīmatpadaṃ prāpayan .. 8 ..

16_78

bhallāsaṃjñakavāhujo hamaradāso vāsaragrāma ke
vāsī rājyamabāpa so bhuvitale śrīgoṃdavāle vasan.
dvāviṃśaṃ śaradāṃ kṣitikṣitimitāhāsakaṃ pañcaka
bhaktān bhaktyupadeśataśca bimalān santārayan bhūtale .. 9 ..

16_79

kṣatrajñātikule vivāhamakarot santānasiddhathai prabhuḥ
tasmāt putrayugaṃ sutāyutamabhūttanmoharīmohanam .
bhānīsaṃjñakamāśubhūmisukhadaṃ pitryaṇasammokṣadaṃ
viprajñātyatithīśapūjanarataḥ śikṣan janān sevakān ..10..

16_80

soḍhījātiranuttamaḥ priyahitaḥ śrīrāmadāso'bhavat
so'yaṃ tīrthamidaṃ sudhāsara iti prāvayad bhūtale .
ṣaḍvarṣaikadaśākhyamāsadivasāṣṭaikaṃ ca rājyaṃ mahat
kurvannudvahanaṃ sutatrayamavāpārjunyapṛthvīśvarau .. 11 ..

16_81

saṃsāraṛṇamocakaṃ kila mahādevaṃ tṛtīyaṃ sutaṃ
sākṣācchambhuvadeva śobhitamaho kāruṇyapūrṇaṃ pṛthum .
lokānāṃ paradeśaniṣṭhitavatāṃ dhyānāt pumarthaṃ dadat
so'yaṃ bhāti mahītale pṛthuyaśāḥ śrīrāmavatsundaraḥ .. 12 ..

16_82

maryādākaraṇaṃ jagaddhitakaro bhikṣāgṛhītāvaniḥ
paryantāvanināyakebhya iva vai viṣṇurbalairvāmanaḥ .
grāme vāsayitā caturjanasamāja saukhyabhājaṃ sadā
kurvan śiṣyajanasya bhāti hṛdaye kāruṇyavārāṃ nidhiḥ .. 13 ..

16_83

tasmādrājyapadaṃ sthitaṃ svakagaṇe soḍhījanurdhāriṇi
dattaṃ śrīguruṇā svabhaktinirataḥ strīṇāṃ gaṇairyuktitaḥ .
samyak prārthanabodhitena hi sadā saṃrājate bhūriśo
yūyaṃ bho namatedṛśaṃ kulahitaṃ rājanyaśobhādharam .. 14 ..

16_84

ābhātyarjunasaṃjñakaḥ kṣitipatiḥ pañcasthale'dhiṣṭhita
ekāho navamāsikaṃ jinaśaradrājyaṃ cakārātaḥ .
putraṃ prāpa mahodayaṃ ca harigovindābhidhānaṃ sudhī-
ryasmin vāhagurūmanuprakaṭito nāmni sthitastaṃ numaḥ .. 15 ..

16_85

sāhasraṃ bhujamaṇḍalaṃ na vahati svīyaṃ tathā kāryaka-
tejo bāhusahasrakasya vahitā yaḥ savyasācidyutiḥ .
śastrāstravyavahṛtyanantacaturaḥ śrīmacchivārādhako
yannāmagrahaṇena siddhirakhilā satsevake so'rjunaḥ .. 16 ..

16_86

iti śrīkṛṣṇakauramiśraviracite śrayaṅke kāvye
śrīnānakādyarjunāntānāṃ rājyādivyavahāranirūpaṇaṃ nāma
ṣaṣṭhaḥ sargaḥ samāptaḥ .. 6..

16_87

saptamaḥ sargaḥ .
harigovindādikhālasāntavarṇanam

16_88

so'yaṃ rājye sthito'bhūt sapadi harigovindanāmā jitāriḥ
kṣātraṃ kṛtvā vivāhaṃ śarasutayugato'ṭallarāyaścaturthaḥ .
dviḥsthāne sūryamallaḥ prathamajaṃ gurudittastryaṇīrāyanāmā
kīyopadhyālavālo daśadalaviditastegabāhādarākhyaḥ ..1..

16_89

tasyāgre harirāyabāhujabaraḥ so'yaṃ padavyāṃ sthito
rājyasya dvayaputravān sa harikṛṣṇo rāmarāyānvitaḥ .
paṇmāsaṃ dinabhūtakaṃ vyadhikaviṃśaṃ varpasaṃkhyānvita
rājyaṃ yaścakṛvān hareśca padabhāg maunī sadā yogavān .. 2..

16_90

tatsanuharikṛṣṇa eva vasusaṃkhyākaṃ padaṃ bhuktavān
dvau varṣāvidhumāsakaṃ navadharāghasaṃ sukhasyāspadam .
śiṣyabhrātṛsutāṅganāsukhayutaṃ śiṣyodhasantārakaṃ
labdhvā rājyamidaṃ babhāja subhagaṃ śrīkṛṣṇarūpaṃ harim ..3..

16_91

ṣaṣṭhe rājyapade sthitasya harigovindasya sūnurlaghuryo
vai śreṣṭhaguṇairgurustvabhidhayā yastegabāhādaraḥ .
so'yaṃ navyapadaṃ navābhidhamaho lebhe mahallākhyaka
śrīgovindahari sutaṃ sma bhava (ja?) te śakro jayantaṃ yathā ..4..

16_92

svaikaṃ varpamitistu māsaturagaṃ ghalakaviṃśaṃ tathā
rājyaṃ cānvabhavat sutāya ca paraṃ śreṣṭhaṃ svayaṃ dattavān .
śrīgovindapadāntasiṃhalalitāyārātināśāya ca
māṣovālanivāsine janasukhāyānandapūrvāsine ..5..

16_93

vidyācāturyaśālī dhanuravanaparo dhārayan vai niṣaṅgī
bhaktoddhārī mahiṣṭho hataripunivaho bhāti saṅgrāmaśālī .
āpūrvaṃ paścimāntaṃ himapaṭaladharadvindhyamadhye yaśodhā
vājipremā vadānyo vitaraṇanirato dhānyavāso maṇīnām ..6..

16_94

dvātriṃśadvarṣamāsaikadaśamitanṛpatvaṃ cakāraikalīlaḥ
kṣatrajñātau vivāhatrayamitagṛhadharmā catuḥsūnuśālī .
sundaryyā devikāyāmajitamṛgapatiṃ pūrvamutpādya sūnuṃ
jītojīaṅganāyāṃ trayasutamupavītādiyuktaṃ cakāra ..7..

16_95

snuvayyā jhujhāro mṛgapatisahitastajjurāvasiṃha-
sturyaḥ siṃhaḥ phatepūrva iti jagati cai viśrutaṃ yasya nāma .
tān putrān vandanīyānabhava (ja?) ta sukhadāna ye na saṃsārasaukhya
prāpto govindasiṃho ripumiṣavaśatastadvinaṣṭiṃ ca sehe ..8..

16_96

duṣṭamlecchairviṣaṇṇaḥ pratikṛtikṛtaye'nekamanyurvabhūva
krodhāgnervisphuliṅgaiḥ pratidiśapatitaiḥ sarvavarṇe samutthaiḥ .
jātaḥ śrīkhālasākhyaḥ khayāmiva bahudhā śaktisampannaceṣṭaḥ
śumbhādīn hantukāmā prakaṭayati yathā kauśikīkālikākhyā ..9 ..

16_97

tacchatrukrandanādau nipuṇataramatiḥ pratyahaṃ vardhanotko
deśān deśān luṭhan vai vasu kimapi baliṃ tatprajābhyaḥ pragṛhṇan
rakṣāṃcakre dayālurvyavahṛtavaṇijaḥ prāpayan saukhyayuktān
grāmānitthaṃ svakīyāna viracayitumanāḥ kṣatraviprādhimānī ..10..

16_98

pāścātyeśaṃ jighāṃsuḥ svabalapuruṣatāṃ prāpayan siṃharāṭsu
tasthānīkaṃ viluṇṭhaṃścaḍhataharijasāsiṃhakādiṣdhanantām .
senāmadhye'śvavārānasiśaradhanupoddhārakān darśayitvā
teṣāṃ bhītyā palāyāṃ gṛhadhanamahilā: kurvatāṃ luṇṭhati sa ..11..

16_99

indraprasthaṃ yiyāsurlaghutarapṛtanaḥ prerayāmāsa siṃhān
jassāsiṃha khuśālaṃ jayaharicaḍhatāsiṃhatārāmṛgendram .
śrutvā teṣāṃ prayāṇaṃ vyathitajanamanāḥ payāmāsa dūtaṃ
maryādāpaṅktimicchurdhanacayasahitaṃ lekhyapatraṃ dilīśaḥ ..12..

16_100

senāmadhye pumān yo na hi na hi karaṇīyaṃ jagādeti kaścit
svasmiṃścakre viruddhya pratigamanamatiṃ sarva eva pracakruḥ .
no tasyāpyuttaraṃ vai pratiniyatatayā dattavantaḥ pratīpa-
mājagmuste mṛgendrā vyavahatigaṇanā nāsti yeṣāṃ samūha ..13..

16_101

jhaṇḍāsiṃhaḥ samīpe'mṛtasarasa iyepa sthalaṃ vastukāmo
śrutvā gaḍhaṃ ye sakalanagaragā mānupā āgatāśca .
lokā vyāpāravantaḥ kṛtayuganiyati kautukaṃ dṛṣṭavantaḥ
saukhyaṃ prāpuḥ samṛddhiṃ dhanayamaṇiyantrādikānāṃ suśīghram ..14..

16_102

evaṃ sarvaistu siṃharabhilapitamidaṃ pattanāni pracakru-
ste'nyonyaṃ baddhavarāḥ pratidinamamitaṃ yoddhukāmāḥ pṛthaktvāt .
sarve śrīkhālasena prahatamatitayā yojitā naikaniṣṭhā
evaṃ vai khālasandraḥ sakalanṛpamanaḥkṣobhako bhāti loke ..15..

16_103

bahvāyuḥ khālaseśaḥ prathitajanavacāḥ prasvalan bālakatvā-
cchatrūṇāṃ nāśakaśca pratataguṇayaśāḥ sarvadigrājabhāgī.
viprāṇāṃ sajanānāṃ praṇayahitakaro dānamānādiśīla
evaṃ vardhipyate śrīmṛgapatipu guroḥ sabakeṣu pravṛttaḥ ..16..

16_104

iti śrīkṛṣṇakoramiyaviraciteśryaṅke kāvye
harigovindādikhālasāntavarṇanaṃ nāma
saptamaḥ sargaḥ samāptaḥ .. 7 ..

16_105

aṣṭamaḥ sargaḥ.
mantrasādhanakhaḍgāvirbhāvatanmāhātmyamaṅgalanirūpaṇam

16_106

śrīkālīsiddhikāmaḥ sa kusurasamudāyaṃ samāhūya pṛcchaṃ-
staruktaḥ kāśikāyāmiti vasati mahābhaṭṭajīpūrṇanāmā .
yantrajño mantra vidyāgamanigamasamūhasya vijñānaśālī
dravyaṃ samprepya bhaktyā vaśaya sucaturaṃ tena siddhirbhavitrī ..1..

16_107

pādyārghyādīn sa datvā vadati kuśalatāpūrvakaṃ sma praṇamya
kañcin mantraṃ sadevaṃ kathayatu bhagavān yena devī prasiddhā .
śatrūn sammarddayantī diśatu mahābhāgyavattāmatīya
sevākārī sadāhaṃ caraṇayugalayoḥ śrīmatāṃ bhaktipūrvam ..2..

16_108

vāḍhaṃ provāca bho bho kaṭhinataramidaṃ tiṣyakāle narāṇāṃ
proktānyetāni devyai pitṛvanacitayoḥ sādhanādīni sadyaḥ .
śarveṇeti tvadarthaṃ dhanataranipuṇe naiva bhāvena yattaḥ
kālī saṃsādhayiṣye bahutarasamayenaiva sādhyā hi devāḥ ..3..

16_109

śrutvaivaṃ caidhyakāmaḥ punarapi sa badastena kālyā niyuktaḥ
pūjāyāṃ keśadhārī niyatamasidharo nīlavāsā bhava tvam .
dhairyaṃ cālambya dāāt paśubalividhinā dhyānajāpaikasakta
evaṃ vai maṇḍalānte phalamapi bhavitā sādhanenottareṇa ..4..

16_110

ākaryotthaṃ jajāpa prabalamanuvaraṃ kālikāyā bhavānyā-
storṇkṣāddīkṣāvihīno hyanatagaṇapatiḥ śatruhiṃsaikacittaḥ .
yaṃ yaṃ bhāvaṃ smaredyaḥ sa dṛḍhamatitayā taṃ tamevaiti lokaḥ
prādurbhṛtastato'siḥ śataśatahadā tejasākrāntadṛṣṭiḥ ..5..

16_111

citte bhrānti cakāra svayamapi vahitasyāsanāt protthitasya
tasāttacchatrughātī pracurataragatiścaṇḍikākhaḍga eva .
kārya saṃsādhayatyeva hṛdijaniruṣā visphuliṅgaiḥ sa eva
jātaḥ śrīkhālasākhyo mṛgapativibhavaḥ śatruhantā bahubhyaḥ ..6..

16_112

yo'ṣṭau nāmāni citte smarati sa vijayī śrīyuto dharmapālo
durdharṣatīkṣṇavego'riviśasanaparaḥ kṣepakaḥ khaḍgavat syāt .
khaḍgo'sistīkṣṇadhāro viśasanavijayaśrīyuto dharmapālo
durdhaṣaśceti nāmāni vidhimukhabhavāni prathamāgatāni .. 7 ..

16_113

rājyaṃ dātārihantā vṛjinaviśasitā tīkṣṇadhārāvidhā
lokaśrīgarbhakartā vijaya iva durādharpitā dharmapātā .
duṣṭān khaḍgena hantā duritacayacamūḥ prāsitā bhaktabharttā
sthātā durgākarābje druhiṇaharavidhūn śatrunāśe prayoktā ..8..

16_114

kālyādyā yena daityān madhumahipaniśumbhāsravījānnijaghnaḥ
khaḍgenānena tena prasṛtavalamahātejasā khālasena .
sarvaiśvaryairupetāḥ kṣitimaṇivasanadravyavanto vibhānti
siṃhā āviṣṭavarmā bhajanajapaparān mānayantaḥ pṛthivyām ..2..

16_115

viśvātasupālanaikacaturāḥ śrīcaṇḍikāpūjakā
vāsante śaradi prapūjanaratā homādiviprārcanaiḥ .
kūṣmāṇḍājavaliṃ vidhāya subhagākanyākumārārcakāḥ
putrabhrātṛsudāradhānyadhanayuk saukhyāścirañjīvinaḥ ..10..

16_116

kecitprāktanajaṃ balaṃ vidadhataḥ śāstrādinindāratāḥ
paurvāparyavicārahīnamatayo govindasiṃhasya yat .
tenaivādadate mataṃ suvipulaṃ svācārasammardakā-
staiḥ sākaṃ kimu vedaśāstraguruvākyājñāsamullacibhiḥ ..11..

16_117

utthāya kṣaṇadāvaśeṣasamaye snātā ratā vācane
granthasya śravaṇe niruktikaraṇe gāne tathā vādane .
prītāḥ prītimathārpayanti sujanānāṃ śṛṇvatāṃ mānase
te dhanyāḥ śubhamānasāḥ kaliyuge satkīrtane tatparāḥ ..12..

16_118

pañcabrahmamṛgādhipāsanagatā vākkāmaśaktisthirā
vidyākṣābhayadānavāñchitakarā mantrairmunīśairnutā .
vāsoraktavṛtā śirovidhuyutā śrīvālikāhṛdgatā
pāyānmākhilavighnarāśihariṇī bhadrā prasannā sadā ..13..

16_119

bhadrā bhāgavatī bhujaṅgabalitā bhāgyeśvarī bhogadā
bhoktrī bhaktavaśā bhujāmbudhiparā bhogaikaniṣṭhā bhagā.
bhargeśī bhṛguvanditā bhagavatī bhūpāvabhūṣitā
bhūyādbhadrakarī bhavāṅgabhajanānandā bhavānī bhuvi ..14..

16_120

pañcāśadvaravarṇapaṅktiracitāṅgā vaikharī devatā
nābhīhadgalabhāsvatī purahutiḥ paśyantikā madhyamā .
sthānāndhau rahirantarapracalitā hutsākṣiṇī kuṇḍalī
sarvaprāṇanajīvinī na hi vinā tāṃ cit kalāṃ kiñcana ..15||

16_121

granthādau granthamadhye tadavasitividhau kurvate maṅgalaṃ ye
tapāṃ devīprasādo bhavati hi satataṃ cāyurārogyavṛddhiḥ .
lakṣmīdhānyābhivṛddhi śriyamatulamahāmaṇḍanāṃ prāmuyuste
vaktaśrotrohitecchuḥpuruṣaphalacatuṣkaṃ ca dadyād bhavānī ..16..

16_122

iti śrīkṛṣṇakauramiśraviracite śrayaṅke kāvye
mantralādhanakhaṅgāvirbhāvatanmāhātmyamaṅgalanirūpaṇaṃ nāma
sargo'ṣṭamaḥ samāptaḥ ..8..

16_123

navamaḥ sargaḥ.
maṅgalācaraṇasiddhāvirbhāvapūrvakasaroviracanam

16_124

brahmādyāḥ pañca yasyāḥ padakamalayugodvāhipīṭhe niṣedu-
rnityaṃ yatsannidhitvādalaparibhavataḥ pretabhāvaṃ vahantaḥ .
tatrasthā vālikā sā manumuninikaraiḥ pūjitā namraśīḥ
bhaktānāṃ kāryasiddhyā abhayavarakarī mā'vatāt sākṣavidyā ..1..

16_125

pādadvandvaṃ namāmi svarunikaravamat svarṇamañjīraśobhi
lākṣārāgasraveṇa plutasakalamahīṃ dhyāyatāṃ te śubhaṃyu .
brahmādīnāṃ śiraḥsu svaravaniruhajasrakpatadreṇurūkṣaṃ
bhīmāṃsānyāyaṃvidyāgamanigamaturaṅgāsyasaṅgītakīrti ..2..

16_126

nīlāmbhodāvalīruktapanaśiśirarugdhavyavāḍlocanāyā
daṃṣṭrāvalyāvalīḍhā surarudhiracamattātibhīṣmasvarūpā .
vaiyāghracchannadehā jayati hi jagatāṃ śambhavitrī svanāmnā
śīrṣāṇaṃ mālikābhirbhujagagaṇayutābhiryutā kaṇṭhadeśe ..3..

16_127

dhanyāste bītadoṣā haramahiṣi narā ye śubhāṃ tvāṃ bhajante
mūlādhārāt prayāntī kamalavanamahārudrapīṭhaṃ bhujaṅgīm .
tatrākhādyāmṛtālīmavataraṇaparāṃ sādhakānāṃ hṛdabje
brahmāṇaṃ daṃ(saṃ ?)dadhānāmakaraṇaviṣayāṃ vai mṛṇālātisūkṣmām ..4..

16_128

catuḥślokīmetāṃ bhavati bhavadīyastutiparāṃ
naro yo loke'smin paṭhati kavitāyāṃ sa uśanā .
aleke (?) bhūpānāṃ maṇiriva prabhābhāsitakaku-
ptiraskarttā kāntyā madanamahimānaṃ sa manujaḥ .. 5..

16_129

itthaṃ devyāḥ stutimavikalāṃ yaḥ śṛṇoti prasannaḥ
sarvaśreṣṭhāṃ hṛdayarucirāṃ candanīyo bhavet saḥ.
dāridryāpacchamaladamanaṃ tasya puṃsaḥ svasiddhaṃ
puṇyotkarṣādapi karagataṃ putrapautrābhivṛddhiḥ .. 6 ..

16_130

tvadvāsāgārakasyājiramupasamitaḥ kṛṣṇakauro dvijo'haṃ
dṛṣṭaṃ satkarmavegāt paramagurukṛpāpūritācchobhamānam .
svīyāyāḥ pādukāyāḥ svavaśakṛtagatāyātakṛtyairmaheśi-
sparśaḥ kāryo madaṅge bhavatu mama mahābhāgyavattā yato hi .. 7..

16_131

ādiguruḥkamalādhipatiryaśasā prathito bhuvi dānaratī
rādhikayā yuta eva vane vrajavāsijanairmuditaḥ sumatiḥ .
śrīvajrarājivirājitamandagatibrajavālasamājaratiḥ
taiḥ śubhabhaktivirāgavivecanavadbhirūpāsitapādatatiḥ .. 8..

16_132

imaṃ kṛṣṇaṃ natvā gaṇapatibhavānīśasahita
purāvanmāhātmyaṃ racayitumalaṃ preritamanāḥ .
guṇagrāmairvartte purumahimabhājāmanavadhi
nakhasyāntaṃ tārkṣyo gamayati yathā vegacalitaḥ ..9..

16_133

athaikasmin kāle viracayitukāmastu sa saro
guru rāmo dāsaḥ kṣitikhananamevārabhata hi .
puro nācaiḥ khātādamararacitaṃ sthānamudabhū-
tataḥ siddho dṛṣṭo dṛḍhatarasamādhyekanilayaḥ..10..

16_134

śiromadhye'bhyaṅgād dhṛtarasasamāviśya bahitaḥ
puro netronmīlan kalinarasamājena cakitaḥ .
uvācoccairbhūyo gṛhamiva purāmuṃ sthagayata
nato bhūyo bhaktyā guruprabhṛtilokena muditaḥ .. 11 ..

16_135

sa taiḥ pṛṣṭaḥ kastvaṃ kimavadhikakālena nirataḥ
samādhautenoktaṃ kṛtayuganṛpekṣvākuvasatau .
sthito yatto'haṃ vai tvamapi tadapatyeṣu katama
iti śrutvā tena sthagitamidamevaṃ hi guruṇā .. 12 ..

16_136

tato loke jñātaṃ nṛpakulasamutthena prabhuṇā
svabhūmāvārabdhaṃ sara iti samīpakṣitidharaiḥ .
dharā dattā tena khayamapi purī vistaravatī
mahāpuṇyaiḥ pūrṇā bahusarasaśobhāguṇavatī .. 13 ..

16_137

tasmāttīrthamidaṃ purāṇamahimaṃ yatsiddhavāksaṅgataṃ
śuddhāntaḥkaraṇairjanairavahitairyatsevitaṃ mokṣadam .
traivargyasya phalaṃ skhacittavaśataḥ kalpadrumābhāsitaṃ
labdhaṃ puṇyagaṇaiḥ purābhavabhavairyadurlabhaṃ hastagam .. 14 ..

16_138

dūrādye samupāgatāḥ śrutamahāśobhā aho paśyata
dṛṣṭvā bhaktivalena pūritamahākāmāsta evaṃ dhruvam .
lakṣmīrājyavibhūtikīrtimahitāḥ samyak pratiṣṭhāṃ gatāḥ
loke cai kalikālavikramaparikrāntena saṅkrāmitāḥ .. 15 ..

16_139

śrīmadbhaktyekaniṣṭhāgatahṛdayatayā sarva evaṃ vicatra-
rādhāgovindasiṃhāvadhisamamatayo granthasadgranthanārdāḥ .
loke tatpāṭhayuktā japabhajanaratāḥ siddhimanto babhūvu-
vaśyākarṣādidīnoddharaṇamatiparāḥ śrīsukhapremaraktāḥ .. 16 ..

16_140

iti śrīkṛṣṇakauramiśraviracite śrayaṅke kāvye
maṅgalācaraṇasiddhāvirbhāvapūrvakasanaviracanaṃ nāma
navamaḥ sargaḥ samāptaḥ ..9..

16_141

daśamaḥ sargaḥ.
vāvānānakāṅgadayorguṇagaṇamāhātmyakathanam .
gorakṣādikasiddhamaṇḍalagatastānako bhāpita-
stvaṃ śiṣyo bada kasya cenna bhavasi śrīsiddhaye'smatpathe .
āgaccha atikhaṇḍanāt paramidaṃ mudrādikaṃ dhāraya
tatra śrīgurunānakaḥ sa vadati prājñāḥ śṛṇudhvaṃ sukham .. 1 ..

16_142

sarveṣāṃ sa guruścidātmakatayā yo'khaṇḍito'ntargato
buddhiprāṇamanaḥśrutiśca vahito yo mūlamantrapradaḥ .
taṃ bhaktyā hyajapājapena niyataṃ sarvatra sambhāvaye
hṛtsthaṃ śaktimatāṃ varaṃ paraguruṃ yaddīkṣito'haṃ sukhī ..2..

16_143

ḍhabbūpañcakanālikeratilakaṃ svaṃ mastakaṃ nāmayan
uktaṃ śrīgurupaddhatau niviśa bho madvākyamaṅgīkuru .
tasmādaṅgādanāma te ca bhavitā sarve hi te jānataḥ
loke khyātimupaiṣyati pragaditaḥ śrīvāsudevābhidhām .. 3 ..

16_144

dṛṣṭvedaṃ punaraṅgadena gaditaṃ yattvaṃ nato matpura-
stasmānmadvapupīndravajrapatanaṃ vā kuṣṭatā jāyatām .
tenoktaṃ tava vākyameva phalitātho kuṣṭabhāgaṅgado
varṣadvādaśakaṃ vabhāvamaradāsenāsevitaḥ sarvadā .. 4 ..

16_145

ekedyuḥ sadanaṃ jagāma sahasā vālābhidhaḥ sajanaḥ
taṃ praṣṭuṃ bhavatetinānakaguruḥ kīdṛktayārādhitaḥ .
tatroce manasā vicārya sujanaṃ mitra ! kṣaṇaṃ śrayatā
kiścidvākyanivandhanena kathaye tāṃ prastuti nānakīm ..5..

16_146

rātrau tadbhavanaṃ jagāma bhajanotko'haṃ sa māṃ pṛṣṭavān
gatvā sadmavahirvilokaya kiyātrirgatā sajjana .
evaṃ cānyajanānapi khakamanaścāturyataḥ procire
rātrereva vinirṇayaṃ praharakālādi dṛṣṭyā vahiḥ .. 6 ..

16_147

buḍḍhā nāma jagāda sārdhanayanaṃ yāmaṃ gatā yāminī .
pūrvesminnaraghaṭṭa eva samaye'smābhiḥ sadā cālyate ..
evaṃ sarvajanairabhāpi ca niśāpāścātyabhāgo hyayam .
yogasyāpi hareḥ smṛteravasaro maitrakriyāpūrvakam .. 7 ..

16_148

pṛṣṭo'haṃ punaravayaṃ hi sakalo lokastavādhīnyabhāk
tatsarvaṃ viditaṃ tavaiva manasītthaṃ kastava svāśaye .
vijñātuṃ vidituṃ kṣamaḥ punarasau tān pṛṣṭavān pūrvavat
pṛṣṭo'haṃ sakalaṃ pureva kathayāmāseti sa prītavān .. 8..

16_149

tenoktaṃ vasanāni bho vahirito gatvā mama kṣālaya
śrutvetthaṃ jagamāhameva divase jāte samakṣālayam .
bhūyo'haṃ vasanāni tasya purato dhṛtvā niśāṃ pūrvavat
jñātvāścaryyamabāpa saṃnanama bho jñaptaḥ saśiśya tathā .. 9..

16_150

ekedyuḥ punareva paṅkajaladhau kṣiptvāmbupātraṃ karāt
pārśve putrayugaṃ sa māmavadakaccoktaṃ tu tābhyāmiti .
laṅghitvā gahanaṃ vidhāya vasati preṣyān gṛhītvā vahūn
gatvā kaṃ ca niveśya bhājanamato labdhvā samānīyate .. 10 ..

16_151

tenāntaḥkathitaṃ prahasya mama no vṛttaṃ bahirdarśinī
jānītaḥ sahitāvubhau mama sutau jānātyayaṃ cāṅgadaḥ .
tasmānmatpadabhāgyavedayamaho aṅgaṃ madarthe dada-
dantaryāmiṇame hīraṃ gadati vāṇyā cittato jñātavān .. 11 ..

16_152

jñapto'haṃ vasanairyutaḥ parikaraṃ baddhvā dṛḍhaṃ majitaḥ
pātraṃ tajjagṛhe nivedya malinaṃ svacchaṃ puro dṛṣṭavā .
vastraṃ svīyamapi svato dhavalitaṃ jñātvā nanāmaiva ta-
mitthaṃ śemupikāṃ mamātidhavalāṃ kurvan rarājaiva yaḥ .. 12 ..

16_153

ekasmin samaye bhraman vanamataścodāsirūpaṃ dadhan
mardānena yutograrāgacatureṇaikāntaśīlo'bhavat .
tatrānantasahasresevakajanaiḥ pūjāyutairveṣṭita
udvigno'pi phalānnabhaktadadhikarabhyāgatān pālayan .. 13 ..

16_154

udyāne bahudhānyarāśirahite pīḍāyutān mānavān
dṛṣṭvā tānavadat prakampayata bho babbūlametaṃ tarum .
āruhyenamihaiva bhaktadadhigavyānnādikaṃ labhyatāṃ
tainòrīkṛtamitthamityagaṇayan māmabravīd gṛhyatām .. 14 ..

16_155

śrutvetthaṃ vacanaṃ babūlatarumāruhya svayaṃ labdhavān
sarvaṃ yat kathitaṃ svayaṃ ca guruṇā tenātitṛptaḥ sukhī .
jāto'haṃ śubhabuddhirāgataparajñāno na seveta taṃ
ko jijñāsurihava yatnarahitaḥ sarvaṃ labhet pauruṣam .. 15 ..

16_156

cāṇḍālo harikīrtanaikarasikaḥ sarvādhikaḥ kīrtyate
śraddhāhomatapaḥ samādhijapato yaccittagarvo'satām .
mānerṣyādi vihāya kīrtanakarastasmāddhṛdi śrīhari
samprāmoti paratra ceha sukhabhāk śuddhaḥ sadānandabhāk ..16..

16_157

iti śrīkṛṣṇakauramiśraviracite ghar̤e kāvye
bābānānakāṅgadayorguṇagaṇamāhātmyakathanaṃ nāma
sargo daśamaḥ samāptaḥ ..10..

16_158

ekādaśaḥ sargaḥ.
śrībābānānakāṅgadaamaradāsarāmadāsārjanaguṇagaṇamāhātmyakathanam .
tasminneva vane vanecaravapuryuktaḥ śunībhiḥ śvabhiḥ
sīsīrūpamalaukikaṃ ca bhayadaṃ kṛtvā janaughasya ca .
haste kārmukakāṇḍabhīṣitamṛgaḥ sparśe'pi lajāṃ dadat
tādṛggānakaro harerguṇagaṇaṃ vairāgyapūrva vadat .. 1 ..

16_159

mukhena nindāṃ kathayan parasya
kāmakrudhau lobhavimohapuñjam .
cāṇḍālarāśiṃ hṛdi pakkaṇe vahan
śuciḥ kathaṃ syāṃ harikīrtanaṃ vinā .. 2 ..

16_160

evaṃ śabdaṃ ca gāyan bhramati bahu tathā matsametāstrayonye
paścādbhāgadeśe daradalitamano vākyapādāstathā san .
bhrāmyantastena hūtā yadi na visṛjathāsmākavākyaṃ kurudhvaṃ
vāsaśchannaṃ śavamavikalaṃ pādataścātta yūyam .. 3 ..

16_161

evaṃ śrutvā tribhirapi janairnòrarīkṛtya bhagna-
mājñaptohaṃ padakamalatastadbhujau sampravṛttaḥ .
tajjātaṃ pāyasadhṛtamadhuppāyanaṃ dehabuddhayo-
bhuktvā pūrṇastadakhilamahaṃ bhājanaṃ premarāśeḥ .. 4 ..

16_162

bhūyaḥ proktaṃ svajananigame yā vilamba kurudhvaṃ
svasyā mātuḥ stanamapibakaṃ nānakāyoktametat .
tenoktaṃ te mama hṛdigato bhāva āveditastat
prīto'haṃ te mama hṛdi laga tvaṃ mamaiva svarūpaḥ .. 5 ..

16_163

yastvāmārādhayati samamārādhakaḥ 'projjvalāsyo
mukto loke parabhavanago brahmasāyujyameti .
tvaṃ vai pūrvaṃ viditalahaṇānāmakaḥ sāmprataṃ te
śrīmatpūjyoṅgada iti bhuvi khyātanāmaiva bhūyāt .. 6 ..

16_164

itthaṃ śrīgurunānakasya mahimā samyaṅ mayā''lokita-
stenāhaṃ kṛtakṛtyatāmupagato niścinta eva sthitaḥ .
tvat praśnottarameva ye nigaditaṃ bho bāla kaccicchrutaṃ
bhāīvāla uvāca te nigaditaṃ śrutvā kṛtārtho'smyaham .. 7 ..

16_165

godsthānāmaradāsakasya bahavaḥ śiṣyāḥ samājagmaku:
teṣāṃ bhojanasiddhaya rasavatī pākādhikārān bahūn .
yuktvā tatkṛtaye jalāya ca parān samprerayan śrīguruḥ
tatkumbhān kṣitigolakaiśca praharanto mlecchabālāḥ sutāḥ ||8||

16_166

śeṣākhyā hi vabhañjuritaraṃ saṃvidrate śrīguruṃ
tānūce dṛtipātramaiva kurutāṃ te tānyabhaitsuḥ śaraiḥ .
bhūyastān gururāha pittalamayaṃ pātraṃ tathā tāmraka
bhūyo bhaitsurapīha śailapatanaṃ te taṃ tathocurgurum .. 9 ..

16_167

taiḥ śiṣyaiḥ pṛṣṭa eva pravadati sa guruḥ smeti kurvanti pāpaṃ
ye sajanaiste suragaṇanihatāḥ prāpitā mūlanāśam .
bandhānte mṛtyumāpuḥ kradhitanṛpavaśāddhasvadīrghāśca sarve
śiṣyarājñāgṛhītā paramasukhayutā yairihāmutra loke .. 10 ..

16_168

ekedyurgururāmadāsabhavanaṃ śrīcandra āgatya bho-
staṃ papracche kimarthamemaṃ mukhakūrca vivardhitaṃ saddhṛtam .
tenoktaṃ bhavadīyapādayugalapoñchāya me kūrcakaṃ
tacchrutvā kathitaṃ prasiddhapadavī prāptā tvayedṛktayā .. 11 ..

16_169

arjuno vadati smāhaṃ, gurūpāyanakārakaḥ .
vāṇīṃ racitvā madhurāṃ, kabīrāya nivedaye .. 12 ..

16_170

āścaryaṃ dṛḍhamīdṛgāsa sakalaṃ dṛṣṭaṃ mayā sañjanā
daghno bhrāntivaśena nīraluṭhanaṃ kurvanti bhrāntā janāḥ .
aṅkaraṃ haritaṃ caratyahaha rāvaṃ gardabhaḥ saṅkalana
matto māhiṣako'prayojanatayā kūrdanadho yāti ca .. 13 ..

16_171

āveyī pibati svayaṃ hyavisutaṃ sambhrāntalīlāyutaṃ
kāmārtāḥ khalu vuddhayo vimukhatā dehātmaniṣṭhāṃ gatāḥ .
duḥkhānityakapūyakātmarahitaṃ dehādikaṃ bhrāntito
saukhyaṃ nityapavitramātmaniyataṃ jānantyabuddhathā hatāḥ .. 14 ..

16_172

guruprasādato mayā samastavāvicāritā
bhajan gṛṇan hariṃ sadā kalau kṛtārthatāmiyāt .. 15 ..

16_173

śrīnārāyaṇabhajanaṃ kurvan śvapaco'pi niḥkapaṭaḥ.
nayahutitapaḥsamādhijaphalaṃ kavīro hi samalabhata .. 16 ..

16_174

iti śrīkṛṣṇakauramiśraviracita śradhaṅke śrīvāyānānakāṅgada-
amaradāsarāmadāsārjanaguṇagaṇamāhātmyakathanaṃ nāma
sarga ekādaśaḥ samāptaḥ .. 11 ..

16_175

dvādaśaḥ sargaḥ.
harigovindaharirāyaharikṛṣṇaguṇagaṇamāhātmyakathanam .
ṣaṣṭho harigovindo rājati gurvāsane tiṣṭhan .
tatpārśve mantrijano mlecchapaterekadā prāptaḥ ..1..

16_176

kāryavyagratayā taṃ nātavān svecchayā guruḥ prakaṭaḥ.
sa kruddho vimatirayaṃ cintitavān hanmi khaḍgataścainam .. 2 ..

16_177

jñātvā tena sa cokto raṇavimukheneha kiṃ kriyate .
bhavatā bahirmukhena pāpajanācaritamācāri .. 3 ..

16_178

mantrī natvovāca kṣamyaṃ mama karma duritāḍhyam .
tannamanaṃ ca vilokya proce sanmārgamupadiṣṭam .. 4 ..

16_179

harirāyo janasvāmī viditaḥ saptamāsane .
tadgehaṃ bāhujaḥ kaścinmṛtaputraḥ samāgataḥ ..5..

16_180

taṃ duḥkhinaṃ guruḥ proce bhaja tvaṃ parameśvaram .
sarvaduḥkhavināśāya paralokābhayāya ca .. 6 ..

16_181

tenoktaṃ mama bhavane pañcajanāḥ santi matpālyāḥ .
putradvayaṃ ca kanyā nārī bhṛtyaśca dhanahīnāḥ..7..

16_182

vidhireva dadāti nāparo guruṇoktaṃ na hi manyate sma saḥ .
mama patramidaṃ madīyaśiṣye'paya yogyaṃ gururityudairayata .. 8..

16_183

patrīmadhye lilekha pravarataraguruḥ patrikā vācayitvā
badhyainaṃ rakṣa gehe sukhinamupagataṃ mañcakādīn sumṛṣṭam .
ṣaṇmāsānte punarvaṃ mama nikaṭamupāyātvihetthaṃ kṛpālu-
statpatrīṃ vācayitvā tadanukṛtamidaṃ gurvanujñānusāram ..9..

16_184

tatrasthaḥ so'pyavādīnmama gṛhe manujā madvihīnā mriyeran
śrutvāpyecaṃ tamenaṃ na hi guruvacanānmocayāmāsurete .
tatputrāścaikavāraṃ chupavasanagatāstatsamīpasthalokaiḥ
śrutvā jñātvā ca vārtā svagṛhata urupātrāṇi godhūmacūrṇaiḥ ..10..

16_185

pūrtvā dattāni tebhyo bahumujirucitā taddine'bhūttadīyā
taiḥ putrāvekahaṭṭe vaṇija upasamāsāditau kṛtyayuktau .
sūcīkṛtye niyuktā bahunipuṇamatiḥ kanyakā tasya laukai-
stannirvāhastuṃ samyak sma calati sa janaḥ ṣaṣṭhamāsānta āyāt ..11..

16_186

dṛṣṭvā yātrānirūḍhiṃ praṇatimupagataḥ śrīguroragrataśca
proktaṃ tenāsmi tīrṇo nirayagaṇabhayaṃ satprabhāvād gurūṇām .
nityaṃ tatsevanādau niyatamupasṛtaḥ pāpahīnaḥ kṛtārtho
yogakṣemaśca teṣāṃ svayamiva bhavati prārthanā cintayo naḥ ..12..

16_187

aṣṭāsanasthaharikṛṣṇa udāravuddhiḥ
sarvasya sevakajanasya kṛtārthakārī .
hindusthalādhipatinādhikṛto hi mantrī
pṛṣṭo'dhunāsya harirāyavarasya loke .. 13 ..

16_188

kutra sthitiḥ sa mṛta ityavadat sa mantrī
tasyājñayādhikṛta eva sa saptavarṣaḥ.
rājye sthitaśca harikṛṣṇa iti prathāvān
satyādhipaḥ sakalalokajanaprasiddhaḥ.. 14 ..

First 200 of 285 passages. Read on

See also: more in Panjab and the Sikhs