Vicaratrayi 14.11

14.11

jaya saccidānanda
krīḍāspadaṃ bālakānā yūnā bhogāspada jagat
cintāspada ca vṛddhānā jñānī tannātiricyate
ye vai tanvaṃ visṛjanti dhīrāste janāso amṛtatvaṃ bhajanta
iti | yatra kṣetre sitāsite gaṅgāyamune nadyau yatra saṃgathe milite
tatra saṃgame saṃgamāvacchinne kṣetre āplutāsaḥ snātāḥ santaḥ divaṃ
svargaṃ utpatanti vegena gacchanti na yamādilokāntaraṃ paśyantītyarthaḥ | ye tu tanvaṃ tanuṃ śarīraṃ tatra saṃgame visṛjanti tyajanti te
dhīrāsaḥ dhīrāḥ amṛtatvaṃ pāpatāpadainyarahitākhyaṃ mokṣaṃ bhajante
aśnuvanti | atrācāryastīrthadevatā kalpyā śrutā vā syācchāstre | vayaṃ
tu vadāmaḥ śrīprayāgakṣetrasya virāṭpuruṣasya lalāṭasthānatvāt,
vyaṣṭisamaṣṭyoraikyācca-bhruvormadhye prāṇamāveśya samyak sa taṃ paraṃ
puruṣamupaiti divyamiti bhrūmadhyāvasāne jñānadhyānapūrṇarūpaṃ śikṣayati tatkṣaṇe tatratyā devatā ācāryarūpeṇa mokṣasya jñānaikahetutvāt
jñānasyopasadanaikahetutvāt | prayāgakṣetre tanutyāga upasadanam-iḍā
bhāgīrathī gaṅgā piṅgalā yamunā nadī | tayormadhyagatā nāḍī suṣumnākhyā sarasvatī'ti vyaṣṭisamaṣṭyaikyaṃ śāstrasiddham | sarvaśrutisamanvayāt tadadhigama utarapūrvāghayoraśleṣavināśāviti vyāsasmṛteḥ saṃcitāgāmikarmakṣaye tanutyāgena prārabdhakṣayāt kuto na
syānmokṣaḥ| yattu-nābhuktaṃ kṣīyate karma kalpakoṭiśatairapīti vacanaṃ
tadajñāniviṣayam | tannāśakasāmagryā jñānasya prāyaścittānāṃ ca
prasiddhatvāt | tasmādatra śloke akṛtaniṣkṛtikamiti śeṣo veditavyaḥ | prayāgakṣetraṃ tu prāyaścittasthānam | tasmāttatra muṇḍanapūrvakasnānamātreṇa dagdhapāpā divamutpatanti | ye tanuṃ visṛjanti teṣāṃ puṇyamapi kṣīyate satyarāge sati rāge vā tena puṇyeneha paratra vā phalaṃ
veditavyam | visṛjantīti kartṛtantratvasya vivakṣitatvāddhīrā iti
kartṛviśepaṇātrātmahatyādoṣo'stīti visargābhiprāyaḥ | sadyojñānamokṣe brāhmaṇo'dhikārī tādṛśajñānasya śravaṇādyadhīnatvāt śravaṇasya saṃnyasya śravaṇaṃ kuryāditi vidhānāt saṃnyāse brāhmaṇānāmevādhikāra iti subahunirūpita brāhmaṇasarvasve rāmamiśrakṛtaturīyamīmāṃsākhaṇḍanāvasare'smābhiḥ | 'kāśīmaraṇamokṣe tu narādikīṭāntā adhikāriṇaḥ | urvaraṃ puṇyapāpānāṃ dhanyā vārāṇasī purī'ti
kṣetrasvabhāvokteḥ prayāgamaraṇe vidhijño'dhikārīti tuṣyantu śrīmadviśveśvaradīkṣitāḥ śrīmaddatiyārājadhānī bhūpayanta iti śam
kaivalyagāthā